(เจ้าหน้าที่) ทดสอบ ทดสอบ 
(คุณสมปรารถนา) ค่ะ สวัสดีผู้เข้าร่วมสัมมนาการรับฟังความคิดเห็นจากองค์กรแต่ละประเภทความพิการและองค์กรวิชาชีพที่เกี่ยวข้องในการจัดให้มีบริการที่เหมาะสมนะคะ วันนี้ค่ะ เรามีการประชุม Onsite นะคะโดยเชิญผู้รับใบอนุญาต Digital TV นะคะ คือจริง ๆ เราจะเชิญทั้ง 25 รายนะคะมาประชุมที่สำนักงานค่ะ แต่ว่ายกเว้นนะคะ อนุโลมเฉพาะช่อง NBT ภูมิภาคค่ะ ที่ให้ออนไลน์นะคะ เดี๋ยวสักครู่ ผอ. ตรี บุญเจือ ค่ะ จะเข้ามาเป็นประธานเปิดการสัมมนานะคะ วันนี้ดีใจที่ได้พบกับทุกท่านนะคะ 
(คุณสิรินทิพย์) ผู้แทนไทยรัฐไม่ทราบว่าอยู่ตรงไหนคะ 
(คุณสมปรารถนา) ค่ะ ช่อง NBT ภูมิภาคที่ ออนไลน์แล้ว รบกวนช่วยรายงานหน่อยได้ไหมคะ ว่ามีภาคไหนที่เข้ามาร่วมประชุมแล้วค่ะ 
(NBT ขอนแก่น) ฮัลโหลค่ะ ขออนุญาตค่ะ NBT ขอนแก่น รายงานตัวค่ะ 
(คุณสิรินทิพย์) สวัสดีค่ะ NBT ขอนแก่นได้ยินชัดเจนไหมคะ 
(NBT ขอนแก่น) ได้ยินชัดเจนค่ะ สวัสดีเช่นกันค่ะ 
(คุณสิรินทิพย์) ค่ะ ขอบคุณค่ะ ช่อง NBT ต่อไปเลยค่ะ ภาคใต้ ภาคตะวันออก ภาคเหนือ ภาคกลาง ภาคกลาง ภาคเหนือ ภาคกลางอยู่ไหน 
(NBT สุราษฎร์ธานี) สวัสดีครับ NBT สุราษฎร์ฯ ครับ 
(คุณสิรินทิพย์) สวัสดีค่ะ ขอสวัสดี NBT ขอนแก่น NBT ภาคใต้ ภาคกลาง และภาคเหนือ ตอนนี้มาครบทุกท่านไหมคะ เพราะเมื่อกี้ มีที่รายงานเป็น NBT ขอนแก่นเป็นช่องเดียวน่ะค่ะ ภาคอื่น ๆ เข้าครบหรือยังคะ 
(NBT สุราษฎร์ธานี) สวัสดีครับ ได้ยินไหมครับ 
(คุณสมปรารถนา) ค่ะ สวัสดีทุกท่านค่ะวันนี้นะคะ เป็นการสัมมนาเพื่อรับฟังความคิดเห็นจากองค์กรแต่ละประเภทความพิการนะคะ และก็องค์กรวิชาชีพที่เกี่ยวข้องค่ะ ในการจัดให้มีบริการที่เหมาะสม ค่ะ วันนี้ที่เรามาพบกันก็เนื่องจากว่า ข้อ 20 ประกอบกับ ข้อ 23 ของประกาศ กสทช. เรื่องการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิ์ของคนพิการนะคะ กำหนดให้ผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการโทรทัศน์ในระบบดิจิทัลค่ะ ต้องจัดรับฟังความคิดเห็นจากองค์กรแต่ละประเภท ความพิการ และองค์กรวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง ในการจัดให้มีบริการที่เหมาะสม และจัดส่งมาพร้อมกับรายงานผลการจัดให้มีบริการล่ามภาษามือ คำบรรยายแทนเสียง และเสียงบรรยายภาพค่ะ เพื่อให้บรรลุเป้าหมายตามประกาศที่กำหนดไว้สำนักงาน กสทช. จึงได้จัดสัมมนาเพื่อรับฟังความคิดเห็นจากองค์กรแต่ละประเภทความพิการองค์กรวิชาชีพที่เกี่ยวข้องในการจัดให้มีบริการที่เหมาะสม ประจำปี 2566 ขึ้นค่ะ ลำดับต่อไปค่ะ ขอเรียนเชิญ ดร.ตรี บุญเจือ ค่ะ ผู้อำนวยการสำนักรับเรื่องร้องเรียนและคุ้มครองผู้บริโภค ในกิจการกระจายเสียงและโทรทัศน์ กล่าวเปิดการสัมมนาในครั้งนี้ค่ะ 
(ดร.ตรี) สวัสดีทุกท่านนะครับ ก็ขออนุญาตเป็นตัวแทนท่าน กสทช. ต่อพงษ์เสลานนท์ นะครับ วันนี้ท่านยังติดประชุม กสทช. อยู่นะครับ เผอิญวันนี้เป็นประชุมที่จะพิจารณาในหลาย ๆ เรื่องนะครับ แล้วก็เล่าให้ฟังด้วยก็ได้นะครับว่า วันนี้ก็พิจารณาเรื่องผลการดำเนินการของสถานีต่าง ๆ ที่ดำเนินการไปปี 2565 นะครับ ก็เพิ่งพิจารณาวันนี้นะครับ แล้วก็ในผลการดำเนินการของปี 2566 ก็ทางสำนักงานก็ได้มีหนังสือแจ้งเวียนไปที่ผู้ประกอบการ ท่านผู้รับใบอนุญาตทุกท่านแล้วนะครับ เพื่อที่จะให้ส่งรายงานมา แล้วก็เหมือนเป็นประจำทุกปีนะครับ ที่เราก็จะมาเจอกันนะครับ โดยที่สำนักงาน กสทช. ก็จัดพื้นที่ จัดเวทีให้นะครับ เพื่อที่จะให้องค์กรแต่ละประเภทความพิการ แล้วก็องค์กรวิชาชีพที่เกี่ยวข้องนะครับ มาได้พบกับท่านผู้ประกอบการเพื่อที่จะให้ทุกท่านได้รับฟังความคิดเห็นจากผู้ใช้บริการกับผู้ที่ทำวิชาชีพที่มีความเกี่ยวข้องนะครับ ซึ่งก็ประกอบด้วยสมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทย ที่มีความเกี่ยวข้องกับเรื่องของบริการเสียงบรรยายภาพนะครับ แล้วก็สมาคมคนหูหนวกแห่งประเทศไทย ก็จะมีความเกี่ยวข้องกับ 2 บริการนะครับ ตามที่เราทราบกัน ก็คือคำบรรยายแทนเสียงกับบริการล่ามภาษามือนะครับ รวมถึงองค์กรวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง ก็คือ สมาคมล่ามภาษามือแห่งประเทศไทยนะครับ ซึ่งก็จะมีผู้แทนมา ได้แสดง… ได้ให้ความเห็น เพื่อที่มีวัตถุประสงค์ในการที่ คือหมายความว่า ตัวประกาศเองนะครับ ก็จะมีวัตถุประสงค์เพื่อที่จะให้เกิดการแลกเปลี่ยนกันนะครับ เมื่อรับฟังความคิดเห็นแล้ว ผู้ประกอบการจะได้ทราบถึงความต้องการหรือข้อจำกัดต่าง ๆ นะครับ เพื่อนำไป พิจารณาในการที่จะทำ บริการในปีถัด ๆ ไปนะครับ ก็เป็นส่วนที่… ส่วนที่ตัวประกาศเองนะครับ มีเจตนาในการที่จะสร้างกระบวนการการมีส่วนร่วมนะครับ แล้วก็ตัวสำนักงาน กสทช. เองนะครับ ก็ทำหน้าที่ในการที่จะ หนุนเสริม ในการที่จะมีพื้นที่ในการที่จะพูดคุยนะครับ แล้วก็วันนี้ก็เลยมีการจัดงานมานะครับ แล้วก็ตามที่ได้มีการสำรวจความ… เรียกว่าอะไร สำรวจว่า ผู้รับใบอนุญาตแต่ละรายนะครับ ก็มีความต้องการที่จะทราบเรื่องอะไรบ้างนะครับ ก็ได้ส่งความเห็น ส่งผลสำรวจนั้นน่ะ ไปที่สมาคมนะครับ เรียบร้อยแล้วนะครับ ไม่ว่าจะเป็นสมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทย สมาคมคนหูหนวกแห่งประเทศไทยนะครับ ก็วันนี้เราจะได้พูดคุยแลกเปลี่ยนกันนะครับ ถึงตัวการจัดทำบริการนะครับ ซึ่ง อย่างที่เรียนไปนะครับ ก็ถือว่าเป็นข้อมูลข้อมูลหนึ่งนะครับ สำหรับท่านผู้ประกอบการที่จะ… ในการที่จะพัฒนาตัวการบริการต่อไปนะครับ ส่วนเรื่องอื่น ๆ นะครับ ที่ กสทช. มีการพิจารณาในวันนี้นะครับ ก็เป็นเรื่องของการแก้ไขประกาศนะครับ วันนี้ก็ได้พิจารณาไปแล้วนะครับ เดี๋ยวก็อาจจะ ถ้า กสทช. รับรองมติอย่างไร แล้วก็ผลเป็นอย่างไร เดี๋ยวจะเรียนแจ้งให้ทุกท่านทราบอีกทีหนึ่งนะครับ แล้วก็นอกจากนั้นนะครับ อย่างที่มีการประชุมไปก่อนหน้านี้นะครับ ที่ กสทช. สำนักงานนะครับ ได้ทำงานร่วมกับมหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ในการที่จะสำรวจว่า แล้วพอหลังจากประกาศนี่ มีผลใช้บังคับ แล้วก็ตรวจสัดส่วนที่กำหนดเป็นตารางไว้ 5 ปีเรียบร้อยแล้วนะครับ ก็ตัวประกาศน่าจะมีรูปแบบอะไรอย่างไรนะครับ ก็จะนำความเห็นของทุกท่านนะครับ คือหมายความว่า ผู้ประกอบการที่เป็นผู้ทำบริการนะครับ รวมถึงความต้องการของผู้แทนของคนที่ใช้บริการ ก็คือคนหูหนวก คนตาบอด แล้วคนที่เกี่ยวข้องนะครับ ก็จะได้มีความเห็นแล้วก็อาจจะจัดทำข้อเสนอเป็นแนวทางต่าง ๆ ที่ กสทช. จะได้พิจารณาต่อไปนะครับ ก็สำหรับอันนี้เป็นระยะยาวนะครับ ซึ่งหมายความว่า ในกระบวนการการจัดทำประกาศฉบับถัดไปนะครับ ที่จะเป็นการกำหนดเรื่องสัดส่วนนี่ ก็คงจะต้องมีกระบวนการอีกมากมายนะครับ อันนี้ก็จะเป็นข้อมูลเบื้องต้นเท่านั้นเองนะครับ แล้วก็ถัดไปก็คงจะเป็นการพูดถึงเรื่องของการไปเข้าสู่กระบวนการที่มีการรับฟังความคิดเห็น จนไปถึงขั้นประกาศใช้นะครับ ก็เป็นอีกระยะหนึ่งนะครับ ส่วนประกาศที่จะแก้ไขเป็นการเบื้องต้นก่อนนี่นะครับ ก็จะได้เห็นแล้วก็ประกาศใช้เร็ว ๆ นี้นะครับ ที่พูดถึงเรื่องของเหตุขัดข้องหรือเหตุจำเป็นที่ไม่สามารถที่จะจัดทำบริการต่าง ๆ ได้ รวมถึงเรื่องของการที่จะนับสัดส่วนของการ Rerun หรือว่า เรื่องของการแก้ไขนิยามต่าง ๆ ที่เราเคยได้ให้ความเห็น ไปในการเปิดรับฟังความคิดเห็นสาธารณะนะครับ ก็เป็นการถือว่าอัปเดตให้ทุกท่านได้ทราบด้วยนะครับว่า อะไรอย่างไรแล้วนะครับ จริง ๆ แล้วรวมถึง ตัวสำนักงาน กสทช. เอง แล้วก็ท่าน กสทช. เองก็ได้พิจารณาอีกหลาย ๆ เรื่องนะครับ เกี่ยวกับข้องกับเรื่องของกระบวนการ มาตรการที่จะเป็นมาตรการส่งเสริมนะครับ ก็วันนี้ แผนเรื่องของ แผน USO ด้าน Broadcast นะครับ เรียกสั้น ๆ นะครับ เรียกง่าย ๆ ก็แล้วกัน ว่าเป็นแผน USO Broadcast ก็นำเสนอเข้า กสทช. วันนี้นะครับ แต่ว่า เดี๋ยวรอดูว่าจะได้เข้าพิจารณาหรือเปล่านะครับ คือ ผมนี่ หลังจากที่เปิดแล้ว จะขออนุญาตขอตัวสักครู่นะครับ เผื่อที่แผน USO จะเข้าไป ในตัวแผน USO ก็อาจจะมีโครงการ อาจจะนะครับ อาจจะมีโครงการที่เกี่ยวข้องกับเรื่องของการส่งเสริมสนับสนุนการจัดทำบริการของผู้ประกอบการด้วยนะครับ ก็เป็นเรื่องทั้งหมดที่เล่าให้ฟังเร็ว ๆ แล้ววันนี้จริง ๆ ก็ตามที่เราเคยทำงานร่วมกันนะครับ ก็จะเชิญหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมาร่วมสังเกตการณ์ที่เป็นหน่วยงานภาควิชาการนะครับ กับเรื่องของการพัฒนาเทคโนโลยีเข้ามาเพื่อที่ต่อไปอาจจะมีโครงการใหญ่ ๆ เล็ก ๆ นะครับ ในการที่จะร่วมกัน ในการที่จะส่งเสริมการพัฒนา ที่จะใช้เทคโนโลยีเข้ามามีส่วนร่วมในการที่จะจัดทำบริการต่าง ๆ ได้นะครับ วันนี้จริง ๆ มีมูลนิธิด้วยกันเพื่อคนพิการและสังคมนะครับ ก็เดี๋ยวในช่วงท้าย ๆ นะครับ ก็อาจจะเปิดพื้นที่ให้คุณต่อช่วยเล่าให้เราฟังว่าทำอะไรแล้วสั้น ๆ นะครับ เผื่อที่ทางสถานีจะสนใจเกี่ยวกับเรื่องของการจัดทำบริการเสียงบรรยายภาพนะครับ ที่จะมีเทคโนโลยีเข้ามาช่วยได้ในบางส่วน แล้วก็ กสทช. ก็อาจจะจับมือร่วมกัน แล้วก็ทำงานร่วมกันต่อไปในอนาคตนะครับ รวมถึง ดร.โป้ง จาก  สวทช. มาใช่ไหมครับ ทางทีม สวทช. ก็ออนไลน์นะครับ วันนี้นะครับ ซึ่งก็ได้คุยกันในเรื่องของการจัดทำ… คือพยายามที่จะพูดถึงเรื่องของการจัดทำบริการคำบรรยายแทนเสียงแบบสดนะครับ ก็คือ Live Captioning นี่นะครับ เพื่อที่จะให้มามีส่วนกระบวนการในการที่จะสนับสนุนการทำงานของบางสถานีที่ ที่ได้คุยกับเรา แล้วก็ให้ความเห็นไว้ว่า เป็นการ… คือโดยส่วนใหญ่รายการจะเป็นรายการสด ซึ่งก็อาจจะยากในการที่จะทำบริการตัว Closed Captions ที่สำหรับบางรายการกับตัวที่จะสอดคล้องกับรายการนะครับ ก็เป็นการอัปเดตในภาพรวมด้วยของสำนักงาน กสทช. แล้วก็ขอเปิดการสัมมนารับฟังความคิดเห็นจากองค์กรแต่ละประเภทความพิการ องค์กรวิชาชีพที่เกี่ยวข้องในการจัดให้มีบริการที่เหมาะสมนะครับ แล้วก็ฝากทางสมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทย สมาคมคนหูหนวกแห่งประเทศไทย สมาคมล่ามภาษามือแห่งประเทศไทยนะครับ ที่จะแลกเปลี่ยนกับผู้รับใบอนุญาตนะครับ แล้วก็ทางผู้รับใบอนุญาตเอง ถ้ามีข้อสงสัยหรือข้อซักถามเพิ่มเติมก็ อยากให้แลกเปลี่ยนกันได้อิสระนะครับ ในเวทีนี้ของเรานะครับ ก็เดี๋ยวจะฝากทางทีมงานของ สำนัก วส. ในการที่จะดำเนินกระบวนการ แล้วเดี๋ยวผมจะประชุม กสทช. เสร็จแล้วจะรีบกลับมานะครับ ขอบคุณครับ 
(สิรินทิพย์) ค่ะ ขอขอบคุณ ดร.ตรี บุญเจือ ค่ะ เป็นอย่างสูงที่ให้เกียรติมาเปิด… กล่าวเปิดสัมมนาในครั้งนี้นะคะ ลำดับต่อไปค่ะ จะเป็นการ ให้ความเห็นเกี่ยวกับการจัดทำบริการเพื่อคนพิการ และรับฟังและแลกเปลี่ยนความเห็น ในการพัฒนาบริการตามประกาศ กสทช. เรื่องการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิ์ของคนพิการ รวมถึงการให้ความเห็นเกี่ยวกับรายการสำหรับคนพิการ และรับฟังความคิดเห็นในภาพรวมค่ะ โดย มีวัตถุประสงค์นะคะ เพื่อให้ผู้แทนองค์กรแต่ละประเภทความพิการและองค์กรวิชาชีพที่เกี่ยวข้องค่ะ ให้ความเห็นเกี่ยวกับรายการที่จัดทำบริการเสียงบรรยายภาพ คำบรรยายแทนเสียง และล่ามภาษามือค่ะ ดิฉัน นางสาวสิรินทิพย์ ศาสตราศรัย ปัญญานะคะ จะขอส่งเวทีนี้ต่อให้นางสาวสมปรารถนา อุปนันท์ หรือทุก ๆ คนรู้จักกันในน้องนุ่มนิ่มค่ะ ขอบคุณค่ะ 
(คุณสมปรารถนา) ค่ะ สวัสดีผู้แทนสมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทย สมาคมคนหูหนวกแห่งประเทศไทย แล้วก็สมาคมล่ามภาษามือแห่งประเทศไทย รวมถึงผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการโทรทัศน์ในระบบดิจิทัลทั้ง 25 รายนะคะ ที่มาเข้าร่วมสัมมนาในวันนี้ค่ะ ลำดับต่อไปนะคะ จะเป็นการให้ความเห็นค่ะ เกี่ยวกับบริการเสียงบรรยายภาพนะคะ โดยผู้แทนของสมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทยนะคะ ขอเรียนเชิญ ดร.อิศวรา ศิริรุ่งเรือง และคุณเอกพงศ์ นพสกุล นะคะ ให้ความเห็นในเรื่องดังกล่าวค่ะ ให้เวลาประมาณ 30 นาทีนะคะ ขอเรียนเชิญค่ะ 
(คุณเอกพงศ์) เรียนผู้ประกอบการครับ ทีมงานจากทาง กสทช. แล้วก็องค์กรหน่วยงานต่าง ๆ  อยู่ในห้องประชุมแห่งนี้ แล้วก็ที่ออนไลน์อยู่ที่สำนักงานด้วยครับ ผมเอกพงศ์ นพสกุล ครับ เป็นกรรมการบริหารและประชาสัมพันธ์ของสมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทย วันนี้ต้องขอบคุณทาง กสทช. นะครับ ที่ได้ให้ทางสมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทยได้มาให้ความเห็นเกี่ยวกับเรื่องของบริการโดยเฉพาะเรื่องของเสียงบรรยายภาพ วันนี้ผมมากับอาจารย์ ดร.อิศวรา ศิริรุ่งเรือง ด้วยนะครับ ซึ่งก็มีหน้าที่ที่จะเป็นกรรมการอำนวยการของทางสมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทยด้วย แล้วก็เราก็ได้คุยเรื่องของงานด้านเสียงบรรยายภาพนี้มาโดยตลอด ก็พูดคุยกันนะครับ ก็ปีหนึ่งมันผ่านไปค่อนข้างเร็วเหมือนกันนะ นะครับ ในการที่เราจะได้มานั่งพูดคุยแล้วก็นั่งได้ ได้เจอกัน ในขณะที่บริบทต่าง ๆ สิ่งต่าง ๆ ที่ดำเนินไปมันก็ยังคงคล้าย ๆ เดิม แล้วก็มีการเพิ่มเติมด้วยนะครับ ซึ่งก่อนอื่นก่อนที่ผมจะไปลงรายละเอียด แล้วก็ชวน ดร.ปอมได้คุยด้วยนี่นะครับ ดร.อิศวรา นี่ครับ ผมต้องขอขอบคุณนะครับ ในนามของสมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทย โดยคนตาบอดไทยทั้งประเทศน่ะนะครับ ขอบคุณทางผู้ประกอบการทั้ง 25 ราย อย่างที่ทีมงานบอกเมื่อสักครู่นี้น่ะนะครับ ที่ได้บริการนะครับ ทำบริการเสียงบรรยายภาพ ให้พวกเราได้รับรู้ ถึงแม้จะอยู่บนข้อจำกัดต่าง ๆ ที่เราเดินไปด้วยกัน แล้วก็ทางผู้ประกอบการเองก็รับฟังทางพวกเราที่ให้ความเห็นไป แล้วก็ถูก ปรับปรุงเรื่อยมานะครับ แม้มันจะอาจจะพบกันครึ่งทางบ้าง ลงตัวแล้ว หรือยังไม่ลงตัวอะไรอย่างนี้ครับ เราก็ต่างคนต่างก็ถือว่าได้ทำหน้าที่ของตัวเอง แล้วก็ทางผู้ประกอบการก็ได้ปฏิบัติตามประกาศของทาง กสทช. ด้วยนะครับ ซึ่งในอนาคตอันใกล้นี้ อาจจะมีการปรับปรุงแก้ไขเพิ่มเติมอะไร เพื่อที่จะให้มันลงตัวที่สุดนะครับ อะไรที่มันยังดำเนินการได้ ยังไม่ครบถ้วน ยังไม่ทั่วถึงก็คงจะต้องดำเนินการต่อไปนะครับ ทางสมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทยนี่ ก็ได้รับเรื่องที่จะให้ทางพวกเรานี่ มาให้ความเห็นนี่ จากทางด้านของ กสทช. อย่างเช่น รายการอะไรที่ทางคนตาบอดนี่ ต้องการจะให้ทำบริการบ้าง แล้วก็ช่วงเวลาที่ทำไปแล้ว มันเป็นอย่างไรนะครับ แล้วก็อาจจะมีบางเรื่องที่เราอาจจะคุย… คุยกันแล้วตอบกัน ยังไม่ได้ชัด ก็คือ พวกจำนวนอย่างนี้ เราอาจจะต้องตอบไม่ได้จริง ๆ ว่า มีคนมาใช้บริการกับเสียงบรรยายภาพเยอะมากน้อยแค่ไหน อย่างไรนะครับ แต่ว่า ผมเองขออนุญาตพูดถึงเรื่องของประเด็นหลัง ๆ ก่อน ก็คือว่า ที่ถามว่า จำนวนที่ใช้บริการนี้ ตอบได้ไหม อันนี้ผมก็คุยกัน แล้วก็คิดว่าสมาคมคนตาบอดนี่น่าจะ… น่าจะทำ… ต้องทำอะไรบางอย่างนะครับ เพื่อที่จะให้ทุกท่านได้รับรู้ รับทราบถึงข้อมูลต่าง ๆ ที่เป็นความต้องการ อย่างเช่นว่า คนตาบอดทั้งประเทศ ทั้งที่เป็นสมาชิกของสมาคมคนตาบอด หรือไม่ได้เป็นสมาชิกแต่เขาเป็นคนตาบอด แล้วเราสามารถที่จะมีข้อมูลนี่ ก็อาจจะต้องสำรวจว่า เออ เวลาเขาดูทีวีอยู่นี่ เขาใช้บริการนะครับ ตามรายการที่ทีวีแต่ละช่องนี่ ได้ PR ออกมาว่ามีเสียงบรรยายภาพด้วยอย่างนี้ หรือไม่ อาจจะออกแบบเป็น Google Form แล้วก็สำรวจไป หรือคนที่อาจจะยังเข้าไม่ถึง Google Form ก็อาจจะไปสอบถาม ไปพูดคุยนะครับ ตรงนี้ ทางสมาคมก็น่าจะดำเนินการได้นะครับ ส่วนในตามหลัก จริง ๆ  ผมเคยเล่าให้ฟังตั้งแต่ครั้งที่แล้วแล้วนะครับ กับทาง ดร.อิศวรา นี่นะครับว่า มีกลุ่มคนตาบอด เราได้ทำเป็นกลุ่ม Facebook น่ะนะครับ ที่เป็น Thai AD Lover ตรงนี้ขึ้นมา ทั้งนี้ก็ด้วยว่าเราจะได้มาแชร์ข้อมูลร่วมกัน เช่น ใครทราบว่ามีรายการไหนที่เป็นเสียงบรรยายภาพ ก็จะนำมาประชาสัมพันธ์ใน Facebook ตรงนี้นะครับ แล้วเราก็ได้ทราบตลอดมาว่า อ๋อ เขาได้เปิดทีวีดูนะ แล้วมีรายการที่เป็นเสียงบรรยายภาพนะครับ บอกไว้ใน Thai AD Lover ของ Facebook ของเรา ซึ่งตรงนี้ผมเชื่อว่าน่าจะเป็นช่องทางที่ดีมาก ๆ เลย ให้กับทางผู้ประกอบการ นะครับ อย่างน้อยนี่ แผนการออกอากาศของท่านนี่ ก็จะได้ น่าจะกำหนดเอาไว้ เป็น ครึ่งเดือน เป็นเดือนหนึ่งอะไรอย่างนี้ แล้วก็คงจะทราบแล้วว่า ในแต่ละวันมันมีรายการอะไรบ้างที่ออกอากาศแล้วมีแบบมีบริการพวกนี้ ก็ถ้าเข้ามา ก็จะได้ประชาสัมพันธ์เอง หรือส่งมาที่ทางสมาคม เราก็จะได้ประชาสัมพันธ์ให้อย่างต่อเนื่อง เพราะตอนนี้ เราก็ได้ประชาสัมพันธ์ออกไปอย่างค่อนข้างที่จะกว้างน่ะนะครับว่า เรา มีช่องทางตรงนี้ในการรับรู้รับทราบเพิ่มเติมว่า มันจะมีรายการบริการนี่ตรงไหนบ้างนะครับ เดี๋ยวผมขออนุญาต เรียนเชิญอาจารย์ ดร.อิศวรา เลยแล้วกันนะครับ จะได้มาคุยด้วยกัน เผื่อที่จะมีประเด็นอะไร แล้วก็จะได้ไม่ให้ความเห็น แล้วเดี๋ยวสุดท้ายถ้า… คือตลอดการประชุมตรงนี้นะครับ ถ้ายังอยากทราบอยากอะไร ว่าความต้องการเป็นอย่างไร อะไรที่เป็นเรื่องเฉพาะ เรา 2 คนถ้าเราตอบได้ เราก็จะช่วยกันตอบนะครับ ขอเชิญอาจารย์ดร.อิศวรา เลยครับ 
(ดร.อิศวรา) ค่ะ ขอบคุณ สวัสดีทุกทุกท่านนะคะ ผู้ประกอบการ แล้วก็ผู้เข้าร่วมทุกท่าน ทั้งที่ในห้องนี้แล้วก็ออนไลน์นะคะ ขอบคุณคุณเอกพงศ์นะคะ ที่ส่งไมค์ต่อมา นะคะ ก็จริง ๆ คืออย่างที่เราได้รับโจทย์ไปนะคะ จากทาง กสทช. เข้าใจว่า ก็คือเมื่อสักครู่ อย่างที่ท่าน ผอ. ตรี ได้กล่าวนะคะว่า ก็คือเป็นสิ่งที่ทางผู้ประกอบการต้องการรับทราบ ใช่ไหมคะว่า เออ แล้วที่เราทางผู้ประกอบการจัดบริการให้พวกเรานะคะ คือแล้วจริง ๆ  อะ คนตาบอดนะคะ ขออนุญาตใช้ว่าคนตาบอดแทนทั้งที่คนตาบอดสนิทหรือสายตาเลือนรางนะคะ มีความต้องการอยากจะดูรายการประเภทไหนบ้างนะคะ หรือว่าช่วงเวลาที่จัดให้เป็นอย่างไรนะคะ มีการพูดคุยติชมอะไรกันบ้างหรือเปล่า นะคะ แล้วก็คืออยากจะให้มีแบบไหนจำนวน นี่ อย่างที่คุณเอกพงษ์พูดไปเมื่อสักครู่นะคะ อันนี้เราอาจจะต้องเป็นการสำรวจ Survey กับทางคนตาบอดอีกครั้งหนึ่งนะคะ คือ ณ ตอน นี้ เราอาจจะยังไม่สามารถให้จำนวนที่แน่ชัดได้นะคะ แต่ทุก ๆ ครั้งนะคะที่มีการจัดกิจกรรมต่าง ๆ  นะคะ เกี่ยวกับเรื่องเสียงบรรยายภาพ ไม่ว่าจะเป็นของทาง มูลนิธิด้วยกันนะ กล่องดินสอ พอดีวันนี้อยู่ที่นี่ด้วย ขออนุญาตพูดถึงนะคะ ก็จะมีคนเข้าร่วมเยอะอยู่พอสมควรนะคะ แล้วก็มันก็หมายถึงว่า คือจริง ๆ ความต้องการเสียงบรรยายภาพนี่ ไม่ว่าจะเป็นในรูปแบบของทางภาพยนตร์ หรือว่าการที่จัดให้บริการ ในช่องโทรทัศน์น่ะค่ะ มันมีความต้องการแน่นอนอยู่แล้วนะคะ ตรงนี้ อย่างที่ในกลุ่มของที่คุณเอกพงษ์พูดไป อันนี้เข้าใจว่าน่าจะมีทางช่อง บางช่องที่เคยได้เข้าร่วมประชุมกันเมื่อปีก่อน ๆ ก็อาจจะได้เข้าไปบ้างนะคะ เราก็เคยเห็นนะคะ ว่ามีการมาประชาสัมพันธ์อยู่นะคะ แต่อาจจะยังไม่ได้เยอะมากนักนะคะว่า เออ มีรายการอะไร ที่มีเสียงบรรยายภาพนะคะ แล้วเราก็จะมีอย่างคนที่อยู่ในกลุ่มนะคะ คนตาบอดด้วยกันเองนะคะ ก็มาประชาสัมพันธ์อยู่บ้างนะคะว่า คือเหมือนเป็นการเพราะว่า สิ่งหนึ่งนะคะ ถ้าเราไปดูในงานวิจัยของพวกแบบการรับสารหรืออะไรต่าง ๆ  หรือการประชาสัมพันธ์ต่าง ๆ  ของคนตาบอดน่ะค่ะ ช่องทางหนึ่งคือ ที่ ที่คนตาบอดรับรู้ หมายถึงว่าแบบใช้กันเยอะเลย คือการบอกปากต่อปาก แต่ปากต่อปากนะคะ ซึ่งในอดีตมันอาจจะเป็นปากต่อปากผ่านโทรศัพท์ หรือผ่านอะไรก็ตาม แต่ตอนนี้ค่ะ ก็ช่องทางออนไลน์ก็คือช่องทางหนึ่งที่พวกเราใช้กันมากพอสมควรนะคะ Facebook นี่ เรียกได้ว่ามีกันแทบทุกคนนะ 
(คุณเอกพงศ์) ทุกคนครับ 
(ดร.อิศวรา) ทุกคน นะคะ เพราะฉะนั้น 
(คุณเอกพงศ์) ก็มีนะครับ มี 2 Facebook ก็มีนะครับ
(ดร.อิศวรา) ค่ะ ก็เลยเป็นช่องทางหนึ่งที่เราใช้กันเยอะนะคะ ในการที่เราก็จะประชาสัมพันธ์ เนื่องจากว่าตัวเราอาจจะยังไม่ทราบนะคะ ว่าผังรายการนะคะ ที่มี AD  นี่ มีในช่วงเวลาไหนบ้าง ช่องไหน เวลาอะไร รายการอะไรอย่างนี้นะคะ ก็จริง ๆ คือในกลุ่ม เอาจริง ๆ เราก็มีนักวิชาการที่เป็นอาจารย์จากทางธรรมศาสตร์นะคะ ก็ในกลุ่มด้วย อาจารย์ก็ได้ให้คำแนะนำเหมือนกันว่าอยากให้ได้มีแผน… มีผังนะคะ มีการมาแบบประชาสัมพันธ์เลยน่ะค่ะ ในกลุ่มนะ มันจะได้เข้าถึงง่ายนะคะว่า ทางช่องมีรายการไหนที่มี AD นะคะ วันไหน เวลาไหน อะไรต่าง ๆ นานาอย่างนี้ นะคะ ตรงนี้ค่ะ ก็เป็นสิ่งหนึ่งที่สำคัญนะคะ เพราะว่าเราก็จะได้ทราบนะคะ เพราะอย่างที่เราอาจจะพอทราบกันอยู่แล้วว่า ตอนนี้ เสียงบรรยายภาพส่วนใหญ่มันก็จะอยู่ในช่วงเวลาหลังเที่ยงคืน 
(คุณเอกพงศ์) อันนี้พูดถึงเรื่อง ของเวลา ค่ะ ในการที่เราจะต้องไปไปดูในรายการที่มีการออกอากาศในช่องดิจิทัลต่าง ๆ ใช่ไหมครับ ก็จะอยู่ที่ประมาณหลังเที่ยงคืน ซึ่งจริง ๆ เรื่องนี้ผม… ผมแทบไม่อยากพูดวันนี้แล้วนะครับ อืม เพราะว่าจริง ๆ เราพูดกันมาตลอดแล้วก็ได้รับการตอบรับจากแต่ละช่องนี้มา บางทีเราก็หงายหลังกันไปเลย 2 คนก็เออเราพูดมา เราพูดไปในสิ่งที่เราต้องการ แต่ทางที่คนที่ผลิตเขาก็มี เหตุผลของเขาเหมือนกันอะไรอย่างนี้ครับ แล้วเราก็เป็นคนตัวเล็ก ๆ แต่ในขณะเดียวกันเรื่องของการเข้าถึงนี่ เราก็ต้องการน่ะนะครับ เราต้องการ เพราะฉะนั้นก็เลย อาจจะต้องแตกต่างหน่อย อะไรอย่างนี้ครับ
(ดร.อิศวรา) ค่ะ คือมันก็เลยสอดคล้องกับเรื่องการประชาสัมพันธ์ เนื่องจากว่าพอมันเป็นรายการที่หลังเที่ยงคืนนี่ คนส่วนมากก็คือนอนพักผ่อนไปแล้วนะคะ แล้วถ้าเกิดเราไม่ได้เปิดทีวีดู เราหรือว่าไปดูผัง เราก็จะไม่ทราบเลยว่า อ้าว มันมีรายการเสียงบรรยายภาพ ใช่ไหมคะ ตรงนี้ค่ะ ก็เลยเป็นสิ่งหนึ่งที่เราอยากจะฝากไว้น่ะนะคะ อาจจะใช้ช่อง… เรายินดีมาก ๆ ถ้าแบบมีการมาใช้ช่องทางนี้นะคะ ในการที่จะประชาสัมพันธ์ให้เข้าถึงกลุ่มคนตาบอดนะคะ แล้วก็อย่างช่วงเวลานั้นก็เป็นสิ่งที่คุยกันไปแล้วนะคะ ตลอดค่ะ แล้วก็ทีนี้ มาถึงตัวรูป… หมายถึงว่า รายการลักษณะแบบไหนที่อยากจะให้มีนะคะ จริง ๆ มีคนตอบมา ว่าอยากให้มีในทุกรายการ ซึ่งเราก็บอกโอเคมันก็คงเป็นไปไม่ได้นะ เราก็ยืนอยู่บนพื้นฐานของความเป็นจริงนะคะ ก็คือ คือเขาก็ เพราะว่าเขาก็บอก หรือว่าอย่างที่พวกเรา 2 คนก็เคยพูดกันอยู่เสมอน่ะค่ะว่า คนตาบอดมีหลากหลายนะคะ มีหลากหลายกลุ่ม หลากหลายความสนใจนะคะ เพราะฉะนั้นนี่ เดิมที่เมื่อก่อนเราเคยถูกล็อกด้วยรายการข่าวสารสาระใช่ไหมคะ แต่ตอนหลังเราก็คุยกันจนสามารถที่จะปลดล็อกตรงนั้นได้ นะคะว่า บอกโอเค มันควรจะเป็นรายการสาระบันเทิง เป็นรายการบันเทิงอะไรต่าง ๆ  ก็ควรจะนับได้ด้วย ตรงนั้นก็ทำให้มีรายการที่หลากหลายมากยิ่งขึ้นนะคะ ซึ่งตรงนี้ค่ะ ก็เป็นสิ่งที่คนเขาอยากให้มี ก็แน่นอน ก็เป็นรายการที่มันอาจจะมีช่อง Gap เยอะ ๆ นะคะ อย่างละครนะคะ หรือว่า อย่างจริง ๆ เคยดูมาตาลดานะ นะคะ ก็เร็ว ๆ นี้ เราก็แบบ อืมตกลงมันเกิดอะไรขึ้นบ้าง นะ ในช่วงเวลาที่แบบ เออมันเป็นเพลง หรือมันเป็นอะไรอย่างนี้นะคะ อย่างนี้ค่ะ ก็จะเป็นตัวอย่าง แต่สิ่งที่รายการแน่ ๆ ที่มันอาจ ไม่จำเป็นจะต้องมี ก็พวกรายการที่เป็นรายการ Talk นะ เป็นการพูดคุยซะเป็นส่วนใหญ่อย่างนี้ค่ะ มันไม่จำเป็นนะคะ เราไม่ได้อยากแค่ แบบว่ามีเสียงบรรยายภาพเฉพาะชื่อขึ้นรายการกับตอน End Creadit อะไรอย่างนี้นะ เราต้องการจะรู้ว่าเกิดอะไรขึ้น 
(คุณเอกพงศ์) อันนี้คือเรา… เราก็เคยให้ความเห็นไปแล้วก่อนหน้านี้ว่า บางช่องเขาก็ เอารายการที่เป็นรายการ Talk อะ มาบรรจุลงไปว่า เป็นรายการที่ทำบริการเสียงบรรยายภาพด้วย ทีนี้พอรายการ Talk มาทำ ก็ทำได้แค่ช่วง Logo แล้วก็เวลาเบรกโฆษณา แล้วก็ตอนจบ เพราะว่าในช่วงที่มีการสนทนานี่ ก็แทบที่จะไม่ต้องทำอะไรที่เป็นเสียงบรรยายภาพเลย อันนี้ เราก็เคยนำเสนอ หรือว่าให้ความเห็นไปแล้ว 
(ดร.อิศวรา) ค่ะ ซึ่งจริง ๆ มองว่า ไหน ๆ  คือ เราทำแล้ว มันก็คงต้องลงทุน ทรัพยากรพอสมควรเหมือนกัน ในการที่จะต้องไม่ว่าจะบันทึก หรือจะ Mix เสียงเข้าไป หรืออะไรต่าง ๆ  นะ ถ้าทำแล้วก็ทำในรายการที่มันทำแล้วเกิดประโยชน์ หมายถึงว่าก็คือได้ผู้รับบริการได้รับประโยชน์ ก็จะเป็นประโยชน์กับทางผู้ประกอบการเองด้วยอย่างนี้ค่ะ อย่างมีน้องคนหนึ่งเสนอเกมโชว์ด้วยซ้ำ จริง ๆ ในปีช่วงปีที่ผ่านมาก็มี แต่อันนั้นเข้าใจว่าได้ทุนสนับสนุน เดี๋ยวนะ ชื่ออะไรนะคะ กองทุนสื่อสร้างสรรค์และปลอด… อะไรนะ 
(คุณเอกพงศ์) กองทุนสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ 
(ดร.อิศวรา) สร้างสรรค์ สักอย่างนี่ค่ะ ซึ่งเป็นเกมโชว์นะคะ ก็โอเค แต่อันนั้นก็คือใช้เป็นคนพิการตาบอดและหูหนวกนะ มาเล่นเกมโชว์เรื่องรู้เท่าทันสื่อ อันนั้นเขาก็ มีทำเป็นเสียงบรรยายภาพนะคะ ช่วยในการเข้าถึงต่าง ๆ อะไรอย่างนี้ ค่ะ ซึ่งอันนั้นก็ออกในช่วงเวลา ประมาณ 11 โมงถึง 11 โมงครึ่งเสาร์-อาทิตย์ อย่างนี้ค่ะ มันก็ทำได้แต่เข้าใจว่าอันนั้นน่ะ เนื่องจากได้รับทุนนะคะ แต่เราอยากเห็นอะไรประมาณอย่างนี้ ค่ะ คือ 1. เป็นรายการที่ทั่วไปนะคะ อืม หมายถึงว่าแบบมันเป็นเกมโชว์หรือเป็นอะไรอย่างนี้นะคะ แล้วข้อ 2. ก็คืออยู่ในช่วงเวลาที่คนส่วนมากดูทีวีนะคะ เพราะว่าอย่างที่เขาเสนอ ๆ กัน ก็จะเหมือนกันน่ะค่ะ ก็คืออยากให้อยู่ในช่วงเวลา Prime Time หรือเวลาที่มันมีคนดูเยอะ ๆ นะคะ เพราะว่ามันก็คาดหมายได้เลยว่าก็คนตาบอดก็ไม่แตกต่างจากคนทั่วไป ที่เราก็อยากจะดูรายการที่มีคนดูกันเยอะ ๆ อย่างตัวเองนี่ คือ ก็ดูเหมือนกันนะ อย่างเขาพูดกัน โห มาตาลดา พูดกันทั่วบ้านทั่วเมืองอย่างนี้ เราก็ต้องดูน่ะ 
(คุณเอกพงศ์) ครับ 
(ดร.อิศวรา) ใช่ไหมคะ แล้วเราถึงจะคุยกับคนอื่นรู้เรื่องอย่างนี้นะคะ 
(คุณเอกพงศ์) ทีนี้สิ่งสิ่งที่เราคุยกัน 2 ท่านวันนี้ ส่วนใหญ่นะครับที่ผมคุยก็คือ ก่อนหน้านี้พอได้รับหนังสือเชิญไปยังองค์กรจากทาง กสทช. เราก็ไปประชาสัมพันธ์นะครับ ผ่านทาง Thai AD Lover นี่แหละนะครับว่า เนื่องจากว่าวันนี้ วันที่ 23 นี่ เราจะไปให้ความเห็นกับผู้ประกอบการนะครับ ขอให้ส่งความเห็นฝากเรามาที่จะเป็นตัวแทน 
(ดร.อิศวรา) ใช่ 
(คุณเอกพงศ์) คือเราก็ได้รวบรวมแล้วก็เอามาให้นะครับ 
(ดร.อิศวรา) ค่ะ 
(คุณเอกพงศ์) ทีนี้สิ่งอันหนึ่งที่ผมอยากจะที่ผมไปเจอในคอมเมนต์แล้วก็ฝากมานี่นะครับ ก็คือเรื่องของเมื่อกี้ เมื่อกี้คุยไปแล้วบ้างก็คือเรื่องของการประชาสัมพันธ์ อยากจะให้มีการประชาสัมพันธ์ล่วงหน้านะครับ พอมันมีผังมีอะไรแล้วนี้ เราคุยไปแล้ว แล้วก็เขายังเข้าถึงได้ค่อนข้างยากในเรื่องของการที่จะเข้าถึงบริการนะครับ อาจารย์อิศวราครับ เช่น เวลาไปกดรีโมต
(ดร.อิศวรา) หมายถึงตัวรีโมต 
(คุณเอกพงศ์) ใช่ ๆ เพื่อที่จะหา หา AD หา Audio นี่ มันไม่ได้บอกเราว่า ปุ่ม Audio นี่มันอยู่ตรงไหน อันนี้น่าจะเป็นเรื่องของทางเทคนิค ก็อยากจะฝากผู้ที่เกี่ยวข้อง นี่ไปด้วย 
(ดร.อิศวรา) ค่ะ ก็คือของตัวรีโมตนะ 
(คุณเอกพงศ์) ใช่
(ดร.อิศวรา) ว่า แต่เข้าใจว่าจริง ๆ ตัวเองเคย ในอดีตที่ยังดู… หมายความว่าดูทีวีผ่านโทรทัศน์นี่เนอะ ก็จะกดทิ้งไว้เลยน่ะ เปิดไว้เลย แต่ว่าอันนี้ก็คือเป็นสิ่งหนึ่งนะคะ อันนี้อาจจะไม่ใช่ทางช่องนะ แต่ว่าอาจจะมีผู้ประกอบการ หรือทางฝ่ายที่เกี่ยวข้องนะคะ ช่วยรับไปนิดหนึ่ง ก็คือการเข้าถึงปุ่มรีโมตนะ ให้เรากดว่าปุ่มไหนคือปุ่มเปิด-ปิด  AD อย่างนี้นะคะ คือใน Thai AD Lover นี่ อาจจะแบบ เอ๊ย ไปดูแล้วแบบ อ้าว ไม่เห็นมีใครอันนั้นมาก แต่ว่าจริง ๆ หลังไมค์ก็มีนะคะ ที่มาให้ข้อมูลกันนะคะ แล้วก็อีกอันหนึ่ง แต่อันนี้ค่ะ ก็ คือเราในทุก ๆ ครั้งที่เรามานั่งคุยกันนะคะในทุก… ไม่ว่าจะเวทีไหน ที่เรามีโอกาส เราก็อยากบอกว่าเราจริง ๆ เราต้องการให้ Win-Win ทั้ง 2 ฝ่ายนะคะ ทั้งฝั่งที่เป็นผู้รับบริการแล้วก็ผู้ให้บริการด้วยนะคะ อย่างตัว… คือเคยจำได้ว่าเมื่อหลายปีก่อนเคยสอบถามนะคะ ว่าแบบ เอ๊ะ คือพฤติกรรมผู้บริโภคเปลี่ยนไปนะคะว่า เราไปดูโทรทัศน์ทางช่องทางอื่นมากขึ้น 
(คุณเอกพงศ์) ใช่
(ดร.อิศวรา) แพลตฟอร์มอื่นนะคะ เราก็อยากให้สามารถอย่างน้อยนับได้สักครั้งหนึ่งก็ยังดีนะคะ เพราะว่าเรา… เพราะว่า ณ ปัจจุบันเราก็เสียดายมากเลยที่ คือทางทีวี นี่ มีให้บริการเสียงบรรยายภาพนะคะ แต่อย่างที่บอกอาจจะอยู่ในช่วงแบบหลังเที่ยงคืนอย่างนี้ เราดูไม่ได้ แต่ถ้าเกิดสมมติว่า พบว่าทางช่องเองก็มีช่องทางออนไลน์ ถ้าเราสามารถ คือเราก็ไปดูออนไลน์น่ะค่ะ เราดูในเวลาที่แบบ เออ เราอาจจะตื่นขึ้นมาแล้ว นะคะ ไม่ได้อยู่ใน… แต่ว่ามันไม่มี AD ในช่องทางเหล่านั้น ซึ่งจริง ๆ เราก็อยากจะให้มันมีนะคะ เพราะว่าเราลงทุนกันไปแล้วใช่ไหมคะ ในการที่จัดให้มีบริการตรงนี้ เราก็คือเข้าใจว่าทางช่องก็อยากให้มันคุ้มค่า เราก็อยากเหมือนกันนะคะ เลยอยากจะฝากนะคะ ไม่ว่าจะเป็น กสทช. หรือใครที่เกี่ยวข้องน่ะ ว่าจะทำอย่างไรนะคะ เพราะว่า แพลตฟอร์มเหล่านี้ เดี๋ยวนี้ อย่างหลายช่องก็จะมีเป็นแอปด้วยใช่ไหมคะ อย่าง ThaiPBS เองมี VIPA อะไรอย่างนี้
(คุณเอกพงศ์) ใช่ครับ 
(ดร.อิศวรา) หรือว่าแบบเป็น YouTube หรืออะไรต่าง ๆ
(คุณเอกพงศ์) YouTube ก็ รายการต่าง ๆ ที่ออกอากาศไปแล้วก็เอาไปขึ้น YouTube 
(ดร.อิศวรา) ใช่ 
(คุณเอกพงศ์) ได้ทันที ซึ่งเรา… เราเองก็เหมือนกับเป็นธรรมชาติของคนอื่นทั่วไป ตื่นมาเวลากี่โมงก็ตาม ก็เปิด YouTube แล้วก็ Search
(ดร.อิศวรา) ใช่ 
(คุณเอกพงศ์) หารายการที่เราต้องการ 
(ดร.อิศวรา) ถูก 
(คุณเอกพงศ์) แต่พอไปกดตรงคำว่า “เสียงบรรยายภาพ” มันไม่สามารถใช้บริการได้ ตรงนี้ ก็เลยทำให้เราเสียโอกาสไป แล้วเราก็รู้ด้วยว่ารายการนี้ มันเป็นรายการที่มีเสียงบรรยายภาพ 
(ดร.อิศวรา) ใช่ 
(คุณเอกพงศ์) แต่เราไม่สามารถที่จะใช้บริการได้ในออนไลน์ ซึ่งเรื่องนี้ มันก็ ถูก ฝากมาเหมือนกันครับ 
(ดร.อิศวรา) ใช่ค่ะ แล้วก็เราก็… เพราะว่าจริง ๆ อันนี้ มันถ้าไปเทียบเคียงกับในต่างประเทศเองนะคะ อย่างอเมริกาเอง เขาก็มีประเด็นอย่างนี้ คือเขาก็อยากจะให้มันมี ตรงแบบหมายความว่าในหลากหลายแพลตฟอร์มนะ เพราะว่าตอนนี้คือพฤติกรรมเปลี่ยน เราก็อยากจะให้มันนับได้ เพราะว่าทำแล้วนี่ มันออกได้มากกว่า 1 ช่องทางนะ แต่ตอนนี้ สิ่งที่เราทุก… เรา ๆ ท่าน ๆ ทราบ มันก็คือยังอยู่ในโทรทัศน์ที่เป็นภาคพื้น ใช่ไหมคะ ก็อันนี้ก็อาจจะเป็นประเด็นฝาก ค่ะ ก็น่าจะประมาณนี้ค่ะ คุณเอกพงศ์ 
(คุณเอกพงศ์) ครับ ก็สุดท้ายนะครับ ก่อนที่เรา 2 คนจะจบลงไปนะครับ ผมก็เหมือนที่พูดตอนแรกนะครับว่า ขอขอบคุณ สำหรับการทำบริการให้เรา แล้วก็ทุกวัน นี้ บางช่องก็ทำมากกว่าตามประกาศมีการกำหนดด้วย แล้วก็ถ้าเราไปดูรายละเอียด ถึงแม้จะเป็นรายการที่ไม่ได้ออก Prime Time อาจจะเป็นออกเวลาอื่นอะไรอย่างนี้ แต่ว่า ทำให้เราได้รับรู้ได้ว่า การทำเสียงบรรยายภาพนี้ครับ เป็นการตั้งใจทำแล้วก็ เราเคยเสนอไป เช่น บางรายการเวลามีเสียงบรรยายภาพ ก็จะ Drop เสียง Original ลงไป โดยที่ ให้เสียงบรรยายภาพเด่นขึ้นมา แต่พอเราบอกไปว่า มันจะเสียอรรถรส มันจะทำให้ไม่อะไรอย่างนี้ เขาก็… เขาก็สามารถที่จะปรับ แล้วก็หลายรายการ มันทำให้เราได้ พอดูทีวีโดยมีเสียงบรรยายภาพแล้วนี้ มันก็จะมี… มันก็จะได้อรรถรสมากขึ้น มีภาพยนตร์หลาย ๆ เรื่อง อย่างที่ผ่านมานี้นะครับ ที่มีเสียงบรรยายภาพนี้ อันนี้ผมเจอด้วยตัวเองนะครับ บางอย่างบางเรื่องนี้ ที่มันเป็นเรื่อง ที่อาจจะมีตลก แล้วเราไปนั่งดูอยู่กับคนตาดีทั่วไป ในโรงภาพยนตร์เลยพร้อมกัน โดยที่เรานี่ ดาวน์โหลดเสียงบรรยายภาพไปไว้ในโทรศัพท์ มือถือ แล้วก็สามารถที่จะไป Connect ไปเชื่อมต่อกับจอภาพยนตร์ ในโรงภาพยนต์นี่ คือบางครั้งนี่นะครับ พอคน… คนทั่วไปเขาดูภาพยนตร์ในโรงภาพยนต์แล้วเขาขำ เขาหัวเราะนี้ ซึ่งบางทีเราหัวเราะก่อนด้วยซ้ำไป เขาก็ยังงงเลยว่า เอ๊ะ แล้วรู้ได้อย่างไรว่า เขาทำแบบภาพขำขำน่าหัวเราะ เราก็เลยอธิบายให้เขาว่า มันมีเสียงบรรยายภาพด้วย ซึ่งตรงนี้มันทำให้เราได้รับรู้แล้วก็ได้เข้าถึงในหลาย ๆ เรื่อง ก็ต้องขอบคุณด้วยนะครับ ก็สมาคมก็จะบอก อาจารย์มีอะไรฝากทิ้งท้ายไหมครับ 
(ดร.อิศวรา) ค่ะ ก็… ก็ต้องขอบคุณทางช่องด้วยเช่นกันนะคะ ที่ให้ความสำคัญกันนะคะ แล้วก็ทาง กสทช. เองก็ให้ความสำคัญในจุดนี้นะคะ เพราะว่า อย่างเมื่อต้นเดือนพฤศจิกายน ก็ทาง กสทช. ก็จัดใช่ไหมคะ เป็นแบบว่า Symposium ระดับนานาชาตินะ พูดถึงเรื่องการ Digital Inclusion คือการที่จะทำอย่างไรให้รวมของความมีเกิดความเท่าเทียมนะคะ กันของทุก ๆ กลุ่มนะคะ ในการเข้าถึงบริการนะคะ ต่าง ๆ  ไม่ว่าจะเป็นทั้ง โทรคมนาคมนะคะ หรือว่าทางตัวทีวี ทางพวกกระจายเสียง หรือว่าแพร่ภาพต่าง ๆ อย่างนี้ค่ะ ก็มีประเด็นเหล่านี้ ซึ่งเราเห็นมาหลากหลายมากเลยนะคะ จากที่ต่างประเทศเขามาร่วม ไม่ว่าจะเป็น NHK นะคะ Ofcom หรือมี Netflix หรืออะไรอย่างนี้นะคะ ที่เขาก็มาพูดว่าเขาได้ทำให้บริการต่าง ๆ  เสียงบรรยายภาพ คำบรรยายแทนเสียง หรือว่าล่ามภาษามือต่าง ๆ กันอย่างไรบ้าง NHK นี่ เอาโอชินมาให้ดูนะคะ ว่ามันนานมากแล้วที่เขาทำมาอะไรอย่างนี้นะคะ ก็ คือก็มีเทคโนโลยีต่าง ๆ  หลายนะคะ แล้วก็คิดหวังต่อไปว่า ประเทศไทยเราก็จะสามารถพัฒนาบริการเหล่านี้ ค่ะ ให้มันทัดเทียมกับนานาประเทศสากล ได้อย่างแบบที่เราเห็นในการประชุมระดับนานาชาติในเมื่อวันที่ 2-3 พฤศจิกายนที่ผ่านมาด้วยน่ะค่ะ ขอบคุณค่ะ 
(คุณเอกพงศ์) ครับ แล้วก็ฝาก… ฝากให้กำลังใจอีกครั้งหนึ่งนะครับ เราจะเดินก้าวไปด้วยกัน โดยตราบใดที่เรายังมีการประมูลแล้วก็มีใบอนุญาต ก็ต้องปฏิบัติตามประกาศนะครับ แล้วก็ฝากสมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทยเรามีช่องทางในการที่จะประชาสัมพันธ์นะครับ ไม่ว่าจะเป็นทาง Page Facebook นะครับ Search พิมพ์ว่า สมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทยเลย แล้วเรายังมี YouTube ของสมาคมคนตาบอด แห่งประเทศไทย ก็คือ TAB Channel นี่นะครับ ก็บางทีมีรายการอะไรดี ๆ ของทางช่องนะครับ ออกอากาศไปแล้ว อยากจะเผยแพร่ผ่านช่องทางอื่น ๆ นอกจาก YouTube ของช่องแล้ว จะให้ได้มีเสียงบรรยายภาพ แล้วจะให้เข้าถึงคนตาบอดมากยิ่งขึ้น ก็มาฝากไว้ ที่ TAB Channel ของเราได้ด้วยนะครับ ก็วันนี้ขอบคุณอีกครั้งหนึ่งนะครับ สำหรับการให้โอกาสพวกเราได้มาพูดคุย แล้วก็ได้มาให้ความเห็นในเรื่องของการทำบริการเสียงบรรยายภาพครับ ขอบคุณครับ 
(คุณสมปรารถนา) ค่ะขอขอบคุณคุณเอกพงศ์ นพสกุล และ ดร.อิศวรา ศรีรุ่งเรือง เป็นอย่างสูงที่มาให้ความเห็นเกี่ยวกับการทำบริการเสียงกายภาพของช่อง Digital TV นะคะ ลำดับต่อไปค่ะจะเป็นการให้ความเห็นเกี่ยวกับการจัดทำบริการคำบรรยายแทนเสียงและบริการล่ามภาษามือนะคะ โดยผู้แทนสมาคมคนหูหนวกแห่งประเทศไทยค่ะ จำนวน 4 ท่านนะคะ ลำดับแรกค่ะคุณวิทยุต บุนนาค นายกสมาคมคนหูหนวกแห่งประเทศไทยค่ะ ลำดับที่ 2 นะคะ คุณธวัชชัย งามธนไพศาล ค่ะ ลำดับที่ 3 คุณไพโรจน์ เจริญวิไลศิริ ค่ะ และลำดับที่ 4 นะคะ คุณกฤษดา คบสหาย ค่ะ ซึ่งเป็นผู้แทนจากสมาคมคนหูหนวกแห่งประเทศไทยนะคะ ขอเชิญผู้แทนจากสมาคมคนหูหนวกแห่งประเทศไทย ให้ความเห็นเกี่ยวกับบริการคำบรรยายแทนเสียงและบริการล่ามภาษามือค่ะ 
(คุณกฤษดา) ผมขออนุญาตนั่งนะครับ สวัสดีครับ สวัสดีนะครับ ทาง กสทช. แล้วก็สมาคม… นายกสมาคมคนหูหนวกแห่งประเทศไทย คุณวิทยุตนะครับ ผู้แทนสมาคมล่าม แล้วก็ผู้แทนผู้ประกอบกิจการโทรทัศน์ทุกช่องนะครับ ผมชื่อกฤษดานะครับ เป็นผู้แทนของสมาคมคนหูหนวกแห่งประเทศไทย เป็นกรรมการนะครับ ฝ่ายปฏิคมของสมาคม แล้วก็จะมาเป็นผู้นำเสนอในวันนี้ ร่วมกับคุณไพโรจน์ เจริญวิไลศิริ นะครับ 
(คุณไพโรจน์) สวัสดีครับ ผมชื่อไพโรจน์ เจริญวิไลศิริ ครับ เป็นกรรมการ ครับ เดี๋ยวรอสักครู่นะครับ สำหรับเรื่องแรกนะครับว่า คนหูหนวกหรือว่าคนหูตึงนี่ ต้องการรับชมรายการประเภทใด แล้วก็เนื้อหาประเภทใด แล้วก็คุยกับเกี่ยวกับเรื่องของรายการข่าว วิเคราะห์ข่าวนะครับ อย่างเช่นรายการโหนกระแส ทุกท่านคงรู้จักใช่ไหมครับ ก็อยากให้มีการเพิ่มนะครับ มีทั้งล่ามแล้วก็เรื่องของบริการ CC ด้วย ส่วนที่ 2 นะครับ ก็เป็นเรื่องของละครนะครับ อันนี้ก็อยากให้มีบริการเป็นคำบรรยายแทนเสียงหรือว่า CC ส่วนที่ 3 ก็อยากทำรายการเกี่ยวกับเรื่องของการแนะนำอาหาร พวกร้านอาหารต่าง ๆ  อันนี้ ก็อยากให้มีทั้งบริการล่ามแล้วก็บริการคำบรรยายแทนเสียงครับ แล้ว กรณีข่าว แบบว่าด่วน เช่น มีข่าวสงคราม ช่วงนั้นที่เกิดสงครามยูเครน-รัสเซียอะไรอย่างนี้ ก็เราก็อยากให้มีจอล่ามภาษามือด้วยครับ ข้อ 5 นะครับ ก็จะเป็นรายการสำหรับเด็ก เยาวชนนะครับ ก็อยากจะให้เพิ่มนะครับ อยากให้มีทั้งล่าม แล้วก็คำบรรยายแทนเสียง CC ครับ สไลด์ถัดไปนะครับ ส่วนอันที่ 6 นะครับ พวกงานแข่งขันกีฬานะครับ มหกรรมกีฬาต่าง ๆ ก็อยากให้มีการเพิ่มจอล่ามเข้ามา รวมถึงรายการที่ให้ความรู้เกี่ยวกับเรื่องรถยนต์นะครับ ตรงนี้ก็มีคนเสนอมาว่าอยากให้มีการเพิ่มบริการ ล่ามเข้ามาด้วย แล้วก็รายการพวกข่าวบันเทิงต่าง ๆ นะครับ เราก็อยากให้มีจอล่ามเช่นกัน แล้วก็พวกสารคดี เรื่องสัตว์นะครับ เรื่องของประวัติศาสตร์ต่าง ๆ นะครับ ก็อยากให้มีการเพิ่มบริการล่ามภาษามือครับ ถัดมานะครับ 
ค่ะถัดมานะคะ ก็เรื่องของที่ 2 นะคะ ก็จะเป็นเรื่องของการแสดงความคิดเห็นนะคะ ต่อการจัดบริการล่ามภาษามือนะคะ แล้วก็คำบรรยายแทนเสียงนะครับ ในส่วนของกรอบนะครับ ในจอทีวีนะคะ เราจะเห็นว่ามีจอล่ามใช่ไหมครับ นี้วันที่เป็นวันสำคัญนะครับ อาจจะแบบเช่น ในวันสงกรานต์หรือวันฮาโลวีนอย่างนี้ค่ะ พวกประกาศข่าวนี่ ก็สามารถที่จะใส่เสื้อตามเทศกาลได้ แต่ในส่วนของตัวของล่ามที่อยู่บนจอน่ะค่ะ ก็ไม่ควรที่จะต้องแต่งตัว แต่งกายตามเทศกาล เพราะเนื่องจากว่า คนหูหนวกต้องดูท่ามือนะคะ แล้วก็พวกเสื้อผ้าที่มันเป็นลายพวกนี้ค่ะ มันก็จะทำให้คนหูหนวกนี่ เวลาดูภาษามือแล้วน่ะค่ะ มันเป็นการรบกวนสายตาของคนหูหนวกเวลาที่ดูมือนะคะ เพราะฉะนั้น ก็อยากจะให้เป็นเสื้อผ้าสีเรียบนะคะ สีทึบเรียบ แล้วก็ในเรื่องของจอล่ามนะคะ เวลาที่มีจอล่ามน่ะค่ะ เราก็จะไปมีพวกตัวโฆษณา ตัวที่เขาเป็นสปอนเซอร์อะไรอย่างนี้ค่ะ มาบัง มาอยู่ที่ใต้จอล่ามอย่างนี้ค่ะ มาบังมือของล่ามน่ะค่ะ ก็ไม่ควรมีนะคะ อยากจะให้ย้ายออกไปอยู่ที่หัวมุมใดมุมหนึ่งของโทรทัศน์ก็ได้นะครับ แล้วก็พื้น… พื้นที่ของจอล่ามนะครับ พื้นที่ตรงส่วนด้านล่างนะครับบาง บางช่องนี่ ทำจอพื้นที่นี่ สั้นขึ้น คือขึ้นมาสูงมาก เวลาที่ล่ามประสาทมือใช้ท่ามือน่ะค่ะ มันก็จะถูกตัดออกไปนะคะ ตัดออกไปเพราะว่าจอล่ามด้านล่างอะ ขึ้นมาถึงเอวของล่ามเลย แล้วเวลาเราใช้มือต้องใช้มือยกสูงบ้าง แล้วเวลาพอเรายกสูงบ่อย ๆ  น่ะค่ะ มือมันจะต้องลดต่ำลงด้วยความเมื่อยน่ะค่ะ มันทำให้มองไม่เห็นนะคะ แล้วก็อันที่ 4 ในเรื่องของการที่เราจะเรียกคำ แทนคนหูหนวก เราอย่าใช้คำว่า “ใบ้” นะคะ กรุณาใช้คำว่า “คนหูหนวก” นะคะ เพราะว่า “คนหูหนวก” เป็นคำทางการที่เราเรียกสำหรับคนหูหนวกนะคะ ซึ่งแต่เดิมสมาคมนี่ เคยได้บอกกับหน่วยงานต่าง ๆ แล้วว่าอย่าเรียกคำว่า “ใบ้” นะคะ ไม่ว่าเขาจะเป็นคนที่อยู่ในรายการ หรือว่าเป็นผู้ประกาศข่าวก็ไม่ควรที่จะเรียกเขาแบบนั้นนะครับ แล้วก็ในส่วนของจอล่ามที่เวลาเรา ที่เวลาแต่ละช่องน่ะค่ะ ทราบดีว่า อาจจะให้เกียรติล่ามภาษามือนะคะ ก็เรียกเขาว่าเป็นอาจารย์ แต่คำว่า “อาจารย์” ในความหมายของคนก็คือ เขาเป็นครูผู้สอน จริง ๆ ล่ามไม่ใช่ครูผู้สอนภาษามือนะครับ ก็ไม่ควรจะเรียกเขาว่าอาจารย์นะครับ ให้ใช้คำว่า “ล่ามภาษามือ” อย่างเดียวนะครับ แล้วก็ในส่วนของการแต่งกายของล่ามภาษามือนะครับ ให้เราดูว่าผู้ประกาศข่าวที่เราเห็นในภาพนี่ ผู้ประกาศข่าวนี่ เขาจะใส่เสื้อตามสไตล์หรือว่าตามช่องที่ถูกกำหนดไว้ แต่ร่างภาษามือก็ไม่ควรต้องใส่แต่งกายตามผู้ประกาศข่าวนะครับ บอกแล้วว่าควรจะต้องเป็นเสื้อสีเรียบ ไม่มีลวดลาย หรือไม่มีอะไรที่มาคาดตรงเสื้อผ้า ทำให้มี… ทำให้คนหัวหนวกนี่ มองภาษามือไม่ชัดเจนนะครับ แล้วในเรื่องของกรอบ กรอบของตัวจอล่ามนะครับ ทราบว่าเมื่อปีที่ผ่านมา นี่ ผมก็เคยบอกไปแล้วนะครับว่าไม่ควรจะทำกรอบที่มีสีสันประดับอยู่ตรงที่กรอบ มันไม่จำเป็นนะครับ เพราะว่าการที่คนหูหนวกจะดูจอล่ามนี่ มันไม่ควรจะมีสีอะไรที่มันมาเป็นจุดเด่นให้เวลาเรามองภาษามือนี่ แล้วมันไม่ชัดเจนนะครับ อย่างเช่นดูภาพที่มีภาพที่เป็นผู้หญิงนี่นะครับ อันนี้ ก็คือเป็นภาพที่มีกรอบเห็นไหมครับ แล้วกรอบนี่ก็มีสีอยู่ด้านหลัง มีที่ริมกรอบอย่างนี้ เราทำให้ดูไม่ชัดเจน แต่ถ้าเป็นภาพของทางรัฐสภาเห็นไหมครับ อันนี้ ไม่มีสีที่กรอบเลย ทำให้ดูภาพชัดเจนมากขึ้นครับ แล้วก็ในเรื่องของขนาดของจอล่ามนะคะ ก็อย่างที่บอกเอาไว้นะครับว่า จอล่ามนี่ ด้านบนของตัวล่ามน่ะค่ะ เหลือช่องว่างระหว่างศีรษะล่ามนี่ เยอะมากเลย แล้วเราก็ แล้วตัวของ… ตัวของล่ามเองนี่ ก็ดูเหมือนกับตัวเล็ก ทำให้เรามองเห็นท่ามือไม่ชัดเจน แต่ถ้าเราซูม… แต่ถ้าเราซูมเข้ามา ซูมเข้ามานะคะ ทำให้เราเห็นล่ามนี่ ได้ชัดเจนขึ้น ถึงแม้นว่าจะเหลือตรง… เหลือพื้นที่ตรงศีรษะล่ามนี่ ให้น้อยลงก็ไม่เป็นไร แต่ขอให้เห็นหน้า เห็นสีหน้า เวลาที่ล่ามแสดงท่ามือ หรือว่าแล้วเห็นท่า เห็นภาษามือที่ชัดเจนครับ แล้วตัวขนาดของจอล่าม เราก็มีการพูดถึงว่าต้องเป็น 1 : 12 ใช่ไหมครับ แต่ก็ยังเห็นบางสถานี นี่ ทำเป็น 1:12 แล้วนะ แต่ในช่องของ 1:12 ก็ยังทำให้เล็กลงกันไปอีก มันไม่ได้เต็มจอของ 1:12 เลย มันเล็กลงไปจากจอ จอขนาดของ 1:12 อีก เพราะฉะนั้นถ้าเป็นไปได้ อยากทำจอให้ครบ คือให้เต็มช่องที่คูณขนาด 1:12 แล้วนะคะ  เดี๋ยวจะ… เดี๋ยวจะมี… มีช่องที่ให้ดูเป็นตัวอย่างนะครับ ตัวของ TPTV ตรง นี้ ครับ เห็นไหมครับ อันนี้ครับ เป็นช่องล่างที่เต็ม เต็มมาตรฐานของเราเลยคือ 1:12 อยากให้เต็มกรอบตรงนี้นะครับ เราอย่าไปลดขนาดลงไปอีกนะครับ อยากให้เต็มกรอบตรงนี้นะครับ ก็คือใน 1:12 นะครับ ไม่ต้องเกิน แล้วก็ไม่ต้องลดลงนะครับ ต้องขอชมเชยช่องที่เขาทำดีแล้วนะครับ แล้วก็ช่องไหนที่มีการให้บริการล่ามภาษามือ เรามีสัญลักษณ์แสดงเอาไว้ว่าเป็นการให้บริการ SL ก็อยากให้มีตัวของสัญลักษณ์ตัวนี้นี่ ให้ติดเอาไว้ตลอดเวลานะครับ ไม่ต้องเอาลงนะคะ ถ้าเกิดว่ามี… ถ้าเกิดว่าสถานีรายการไหนนี่ มีจอล่าม ก็ให้ทำสัญลักษณ์ SL ไว้นะครับ ให้ทำ SL ไว้ แล้วก็ถ้าเกิดว่าอันไหนที่มี… รายการไหนที่มีคำบรรยายก็ให้มีตัวของ CC เอาไว้นะครับ คือ แบบให้ทำ… ให้ทำตัวสัญลักษณ์ SL ตรงนี้ให้ติดมาที่มุมจอเลยครับ ไม่ต้องลง ไม่ต้องลด แล้วไม่ต้องปิดลงนะครับ ให้แบบให้ฝังติดเอาไว้เลยนะครับ อย่างเช่นตัวอย่างที่มีช่องของ NBT นี่ ค่ะ เขาก็จะมีติดเอาไว้เลยตลอดเลย ไม่ต้อง ไม่มี จะไม่หุบลงเลยนะครับ ก็จะมี CC ติดฝังเอาไว้เลยครับ ก็คือในแต่ละช่องนี่ ก็ขออยากให้เป็นแบบนี้นะครับ ต้องขอความร่วมมือนิดหนึ่งนะครับ อย่างน้อย ๆ คนหูหนวกเวลาเขาเปลี่ยนมา เขาจะได้รู้ว่า เออ อันรายการนี้มีล่าม หรือว่ามีตัวคำบรรยายนะครับ อันนี้ก็.. อันนี้ก็เหมือนกันนะครับ แล้วก็เรื่องของ CC นะครับ ก็จะเห็นนะครับ อันนี้ น่าชมเชยนะครับ ช่องนี้เพราะว่า มีการติดสัญลักษณ์ของตัว CC ไว้ตลอดเลย มันไม่มีหายไปไหนจาก Logo ของช่องคือมันจะอยู่ มันจะอยู่ใต้ช่องตลอด ดังนั้นพอเวลาคนหูหนวกเปิดรายการนี้มา อ้อ เรารู้แล้วมีสัญลักษณ์คำว่า CC ปุ๊บ เราไม่ต้องหาจอล่ามแล้ว เราเห็นแล้วว่ามีตัวคำบรรยาย มีตัวคำบรรยายข้างล่างให้เราได้อ่านนะคะ แต่ถ้าเกิดว่าคนหูหนวกเขาเปิดมาปุ๊บ ถ้าไม่เห็นสัญลักษณ์อะไรเลยนี่ เขาก็จะรู้ว่า อ๋อ อันนี้ มันเป็นรายการที่เขาดูไม่ได้ เป็นรายการที่คนหูดีดู ฉะนั้นอยากให้มีสัญลักษณ์อันนี้ ติดเอาไว้เลยครับ 
อันนี้เราก็จะมาพูดถึงเรื่องของคำบรรยายแทนเสียงนะคะ คำบรรยายแทนเสียงตรงนี้ค่ะ ในแต่ละบรรทัดนี่ ไม่อยากให้มีความยาวจนมากเกินไปเพราะว่า เวลาคนหูหนวกอ่านน่ะค่ะ เขาก็จะใช้เวลาในการอ่าน แต่ถ้าเกิดว่าอ่านนี่ เพิ่งจะจบบรรทัดเลย เพราะบรรทัดมันมีตัวหนังสือยาวมาก พอเราอ่านไม่ทันจบเลย เปลี่ยนแล้ว เปลี่ยนประโยคแล้ว ดังนั้น อยากให้เอาแค่แบบ ให้มีความพอดีนะคะ ไม่ให้มันยาวจนเกินไป แล้วก็ช่วงเวลาของการออกอากาศที่มีคำบรรยายแทนเสียงนี่ ที่ผ่านมาเราเคยเห็นแต่มีรายการที่ออกอากาศตอนตี 2 ตี 3 ซึ่งเป็นเวลาที่คุณหูหนวกนี่ นอนหลับพักผ่อนแล้ว นะครับ เขาไม่ได้มาดูนะครับ ถ้าเป็นไปได้นี่ คืออยากให้ออกอากาศนี่ ช่วงตั้งแต่หลังตี 5 น่าจะเป็นก่อนตี 5 จนถึง… จนถึงเที่ยงคืน แต่หลังเที่ยงคืนนี่ ไปจนถึงตี 5 นี่ ไม่ต้องออกอากาศตรงนั้นก็ได้ครับ ไม่ต้องทำครับ เพราะคุณหนูหนวกไม่ดูครับ 
แล้วก็ในเรื่องของการคำบรรยายแทนเสียงนะครับเริ่มต้นที่เปิดรายการ สวัสดีครับ ดิฉันชื่อ สวัสดีครับ ผมชื่อ ตรงนี้ คำบรรยายแทนเสียงนี่มันมีบอกอยู่แล้วว่าเราชื่ออะไร แต่พอหลังจากนั้นนี่ ผู้พูดคนเดิมนี่ ก็พูดเรื่องราวไปเรื่อย ๆ นี่ ก็ไม่ต้องใช้ ไม่ต้องมีปรากฏชื่อของเขาอีกนะคะ ไม่ต้องมีปรากฏชื่อของเขาอีก เพราะว่า เริ่มต้นที่คุณกล่าวสวัสดีนี่ คุณหูหนวกเห็นแล้ว ว่าหน้าตาคนนี้นะ แล้วก็ชื่อนี้นะ ซึ่งคนหูหนวกจำแล้วนะคะ ต่อไปแล้วนี่ ถ้าเกิดมีการพูดอีกนี่ มีการพูดประโยคไปเลย ไม่ต้องใช้ชื่อแล้ว คือไม่ต้องพิมพ์ชื่อเขา ก็ใส่ลงไปอีก หรือถ้าหากว่าผู้พูดนี่กำลังพูดอยู่ แต่กล้องน่ะค่ะ ไม่ได้แพนไปที่คนผู้พูด แต่ก็… แต่แล้วคำบรรยายก็คงต้องบอก ต้องบอกว่าคนนี้กำลังพูดอยู่นะ คือบอกชื่อผู้พูดที่กล้องนี่ ไม่ได้แพนไปขณะของคนพูดพูดตรงนั้นด้วยนะครับ แต่ถ้าเกิดว่าแพนอยู่นี่ ถ้ากล้องแพนอยู่นี่ก็ไม่ต้องใส่ชื่อ 
แล้วก็จะมีบางรายการนะคะ ที่ทำตัว… ทำตัวคำบรรยายแทนเสียงไป แต่ว่ามันไปทับกับตัวคำบรรยายที่ทำอยู่ในรายการอยู่แล้ว เพราะว่าเข้าใจว่ารายการนี้ เป็นการอัดเทปมา แล้วก็มีคำบรรยายอยู่แล้ว แต่คราวนี้ พอจะมาทำคำบรรยายแทนเสียงให้คุณหนูหนวก มาทำ CC ให้คุณหนูหนวกนี่ แล้วทำทับลงไปน่ะค่ะ มันจะทำให้คนหูหนวกนี่มองแล้วตาลายมองไม่ชัดเจน ว่าต้องอ่านอันไหน ฉะนั้น ให้เอาตัว CC ขึ้นไปไว้ข้างบนก็ได้นะคะ 
แล้วก็บางรายการนะคะ อย่างที่บอกเมื่อสักครู่นี้ค่ะ เหมือนกัน คือบางรายการ น่ะค่ะ เขามี… เขามีเกม มีอะไรอย่างนี้ค่ะ เขาก็แบบว่ามีให้เลือก Choice อะไรอย่างนี้ เขามีถึง 2 บรรทัดเลย แล้วอยู่คุณทำ CC เข้าไปน่ะ มันก็จะทำให้เขาแบบมองแล้วไม่ชัดเจน ก็เอาย้ายขึ้นไปอยู่ข้างบนนะครับ มีให้ชมวิดีโอด้วยนะครับ อย่างนี้ เราจะทำให้เราอ่านยากใช่ไหมครับ ขนาดเราอ่านเรายังรู้แล้วถูกค่ะ แต่ว่ามันก็จะไปอ่านทับกับ พวก Choice คำตอบที่เขาให้เลือก ตอบไหนตอบถูก ถามว่าทุกท่านอ่านยากกันไหมครับในห้องนี้ 
อันนี้นะครับ ข้อ 17 นี้นะครับ ให้ดูว่าผู้พูดนี่ เราเป็นผู้ชาย แต่อยู่ ๆ คุณใส่ชื่อเป็นผู้หญิงเข้าไป เห็นไหมครับ อันนี้นะครับ นี่ เห็นไหม มันไม่ตรง มันไม่ตรงกับภาพกับที่เราดู เห็นไหมครับ อันนั้นจริง ๆ ถ้าเกิดคุณไม่ใส่เลย มันก็ยัง… มันก็ยังโอเคกว่าไหมนะครับ 
เดี๋ยวผมจะเปิดวิดีโอนี้ให้ดูนะครับ ว่าคำบรรยาย… ว่าคำบรรยายนี่ เร็วมาก ผ่านไปเร็วมาก อ่านไม่ทันเลยครับว่ามันคืออะไร เชิญดูได้เลยครับ เชิญชมวิดีโอได้เลยครับ เห็นไหมครับ ทุกท่านเห็นไหมครับว่าเกิดอะไรขึ้นครับ ทุกท่านอ่านทันไหมครับ ถ้าอ่านทันช่วยบอกผมหน่อยครับ อ่านทันไหม ครับ ขอถามหน่อยครับ อ่านทันไหมครับ ทันไหมครับ โอ้ มันคืออะไรครับ ไม่ทันนะครับ 
ถัดมานะครับ ก็จะเป็นเรื่องของช่วงเวลาของรายการที่คิดว่ามีการจัดบริการแล้วจะเหมาะสมแล้วก็คุ้มค่านะครับ ก็เราจะแยกมาเป็นพวกประเภทรายการเนื้อหานะครับ ว่าถ้าเป็นข่าวนี่ ก็อยากให้เป็นอยู่ในช่วงเวลาตี 5 ถึงเที่ยงคืน แล้วก็ถ้าเป็นรายการสำหรับเด็กนะครับ ก็ถ้าเป็นวันจันทร์ถึงวันศุกร์ก็อยากให้เป็นช่วงเย็นครับ แล้วก็ถ้าเป็นเสาร์อาทิตย์นี่ ก็อาจจะเป็นเวลาตลอดทั้งวันที่เป็นช่วง Prime Time ครับ 3. นะครับ ก็เป็นเรื่องละครนะครับ ส่วนใหญ่ก็จะเป็นช่วงเย็นนะครับ ก็จะตั้งแต่ประมาณ 5 โมงไปจนถึงเที่ยงคืนครับ ข้อ 4. พวกรายการสารคดีครับ พวกสารคดีสัตว์หรือว่าประวัติศาสตร์ต่าง ๆ นะครับ ก็จะเป็นช่วงจันทร์ถึงศุกร์นะครับ ก็จะเป็น 5 โมงถึงเที่ยงคืนก็ได้ แล้วก็ถ้าเป็นเสาร์อาทิตย์นี่ ก็อาจจะเริ่มเช้าหน่อย ตั้งแต่ 7 โมงนะครับ จนถึงประมาณเที่ยงคืนได้ครับ 
สำหรับข้อ 4 ที่ได้มีการสอบถามมานะครับว่า จำนวนผู้ใช้บริการนี่เป็นอย่างไร ในส่วนของสมาคมนี่ ก็เราก็ไม่เคยมีการทำเรื่องนี้นะครับ ก็เสนอแนะว่าสมาคมนะครับ คนหูหนวกแห่งประเทศไทย ร่วมกับทาง กสทช. หรือว่าสถานีโทรทัศน์ช่องต่าง ๆ นี่ เราอาจจะต้องทำเหมือนกับแบบสำรวจความคิดเห็นของคนหูหนวกครับว่า เขาจะรับชมรายการใด แล้วก็ในช่วงเวลาไหนครับ หลังจากนั้นนี่ คือพอเราทำ Google Form เสร็จแล้ว หรือว่าอาจจะทำเป็นแบบสำรวจเสร็จแล้ว ก็อาจจะเผยแพร่ผ่าน Google Form แล้วเราก็เอาข้อมูลนั้นน่ะ เอามาใช้ได้ครับ
ส่วนข้อที่ 5 นะครับ ก็จะเป็นข้อเสนอแนะ แล้วก็ความคิดเห็นอื่น ๆ นะครับ นี่ก็จะเป็นในประเด็นอื่น ๆ ที่สมาคมมีความคิดเห็นที่อยากจะเสนอให้ทุกท่านได้ทราบนะครับ ข้อแรกเลยนะครับ ก็คือเราอยากให้มีการปรับปรุงเรื่องของจอล่ามภาษามือนะครับ ให้เป็นไปตามมาตรฐาน มาตรฐานของ กสทช. ครับ ทุกอย่างเลยนะครับ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของรูปแบบ ขนาดของจอล่ามนะครับ แสงสว่างนะครับแล้วก็รวมถึงเรื่องการแต่งกาย เสื้อผ้าของล่ามควรจะเป็นสีเรียบ เรื่องของคุณภาพการแปลตอนนี้ก็คือเหมือนกับว่า เราก็อยากให้เน้นเรื่องของคุณภาพนะครับ การแปลแล้วก็คุณภาพในการทำงานของล่ามภาษามือด้วยครับ แล้วก็อยากให้จอล่ามของจอล่ามภาษามือนี่ เห็นได้อย่างชัดเจนครับ แล้วก็มีคนหูหนวก คนหูตึงนะครับ 
อย่างยกตัวอย่างรายการละครนะ อย่างช่อง 3 นี่ คนหูหนวกเขาก็ชอบดู อยากดูกันมากเลย แต่ว่ามันไม่มีคำบรรยายแทนเสียง แต่ทุกท่านรู้ใช่ไหมครับว่ามันมี Netflix นะครับ เขาจะมีคำบรรยายภาษาไทยให้ แต่ว่าคนหูหนวกทุกคนไม่ได้สมัคร Netflix แล้วก็ไม่ได้มีรายได้ที่จะสมัคร Netflix ได้ทุกคนใช่ไหมครับ เพราะฉะนั้นก็จะเข้าถึงไม่ได้ทุกคน เพราะฉะนั้นอยากให้ทำเพิ่มเรื่องคำบรรยายนี้ครับ 
ส่วนนี้นะครับ ที่เราอยากจะเสนอให้มีการเพิ่มเติมเรื่องของเพลงชาติไทย แล้วเมื่อก่อนนี้นะครับ ไม่มีคำบรรยายแทนเสียง เราก็มีการเหมือนกับว่าผลักดันให้มีคำบรรยายแทนเสียงขึ้นมาแล้ว ก็ถ้าเป็นไปได้ก็อยากให้มีการเพิ่มให้มีจอล่ามภาษามือเพิ่มเติมเข้ามาครับ ทำภาษามือไทยที่เป็นเพลงชาติไทยนะครับ ซึ่งเด็ก ๆ นักเรียนในโรงเรียนนะครับ ก็สามารถที่จะเรียนรู้ภาษามือนะครับ แล้วก็ได้รับรู้ความหมายของเพลงชาติไทยที่เป็นภาษามือด้วย ครูก็สามารถที่จะนำภาษามือเหล่านี้ ไปสอนให้กับเด็ก ๆ นักเรียนในโรงเรียนได้ เพราะฉะนั้นนี่ ถ้าเป็นไปได้ก็อยากให้มีการเพิ่มจอล่ามภาษามือเข้ามาด้วยครับ 
อันนี้ก็เป็นข้อเสนอนะครับ ว่าตัวอย่างฉากหลังของล่ามภาษามือนะครับ เราก็เสนอมา มีทั้งหมด 4 สีนะครับ จะมีทั้งเทาเข้ม เทาอ่อน น้ำเงินเข้ม แล้วก็น้ำเงินนะครับ ก็สามารถที่จะใช้เป็นฉากหลังของล่ามได้ครับ อันนี้เป็นฉากหลังของล่ามภาษามือนะครับ 
แล้วก็… ก็อยากจะให้ดูตัวอย่างนะครับว่า ในหลาย ๆ ประเทศนะครับ อย่างเช่น ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์นะครับ ขอโทษนะครับ เป็นนิวซีแลนด์นะครับ เขาก็จะใส่เสื้อผ้าสีเรียบนะครับ ก็จะเห็นหลาย ๆ ประเทศเลยเห็นไหมครับว่าล่ามน่ะเขาจะใส่เป็นเสื้อผ้าสีเรียบ ไม่ว่าจะเป็นนิวซีแลนด์ อังกฤษ เยอรมัน ญี่ปุ่น เกาหลี แล้วก็อเมริกา เราก็จะเห็นเลยว่าล่ามน่ะ เขาจะแต่งเสื้อผ้าสีเรียบทั้งหมดเลย ผมคิดว่ามันเป็นมาตรฐานนะครับ ไม่ควรจะให้เสื้อนี่ มีลวดลาย เวลาล่ามทำภาษามือนี่ มันก็จะดูสุภาพ 
(คุณกฤษดา) คุณกฤษดาขอเพิ่มนะครับว่า ล่ามทุกคนนะครับ ก็จะรู้ว่า ก่อนหน้าที่เราก็จะมีการอบรมนะครับ ล่ามนี่เป็นล่ามอาชีพ เพราะฉะนั้นนี่จะต้องรู้ว่าเราจะต้องแต่งกายอย่างไร ควรจะใส่เสื้อผ้าสีเรียบ เพราะฉะนั้น คำนึงถึงคนหูหนวกหูตึงที่เขาจะรับชมด้วย เพราะว่า เขาจะได้รับชมข้อมูลเหล่านั้นน่ะ จากล่ามได้มากน้อยแค่ไหน คือไม่อยากให้มีปัญหาเรื่องเกี่ยวกับการแต่งกายของล่ามนะคะ
อันนี้นะครับ ก็จะเป็นเรื่องของข้อที่ 5 เราจะเห็นจอทีวีนะครับ ทีวีนี่ บางทีจอล่ามนี้ มันเล็กใช่ไหมครับ แต่ว่ามันจะสามารถกดขยายตัวจอล่ามภาษามือให้ใหญ่ขึ้นได้นะครับ อันนี้จะเป็นของเกาหลีใช่ไหม มันจะเป็นทีวีของซัมซุงนะครับ ซัมซุงนะครับ ผม… ช่องอื่นนี่ ผมลองดูแต่มันไม่ได้นะ แต่ของซัมซุงนี่ เราสามารถที่จะกดขยายนะครับ กดจากรีโมตนี่ ขยายจอล่ามภาษามือให้ใหญ่ขึ้นได้ อันนี้อยากให้ดูตัวอย่างนะครับ ลองดูวีดีโอที่เราถ่ายมาให้ดูนะครับ 
นี่ค่ะ ที่คนหูหนวกเขาทำแล้วเขาส่งวีดีโอมาให้ดูน่ะค่ะ ว่าของรีโมตของซัมซุง น่ะนะคะ จะสามารถที่จะขยายจอล่ามได้ ฉะนั้น ก็อยากจะฝากทาง กสทช. นะคะ ว่า อาจจะต้องบอกว่าบอกไปยังทางผู้ที่เขาผลิตโทรทัศน์ อุปกรณ์อะไรพวกนี้ค่ะ ว่าอยากให้มีรีโมตที่มันสามารถที่จะขยายจอล่าม ทำให้เป็นครึ่งจอของโทรทัศน์ได้ด้วยนะคะ เผื่อบางทีคนหูหนวกเขาดูน่ะค่ะ เขาเห็นภาพตัวเล็ก ๆ นี่ค่ะ เขาไม่ชัด อาจจะขยาย เป็นสักครึ่งจอของโทรทัศน์ของเขาเอง ทำให้เขาดูแล้วมีความสบายตานะครับ อยากจะฝากทาง กสทช. ไว้ด้วยนะครับ 
ค่ะ เราก็จะพูดถึงในเรื่องของการแปลของร่างภาษามือที่อยู่ในจอโทรทัศน์นะครับ ก็อยากจะให้มีการแปลได้อย่างถูกต้อง ซึ่งที่ผ่านมาก็เห็นว่ามีการแปลที่ดีนะครับ ก็แปลอย่างถูกต้องแล้วนะครับ อ๋อ ต้องขอชมเชยทาง ThaiPBS บ้างนะคะ ที่มีเรื่องของดีไซน์นะคะ ซึ่งได้มีการ แต่ว่าเป็นการออกอากาศทางออนไลน์นะคะ แล้วก็สามารถที่จะออกรายการได้ ได้หลากหลายมากนะคะ คนหูหนวกนี่ก็จะชอบดูมากนะคะว่า ก็แบบจะชอบดูเรื่องของดีไซน์ทางออนไลน์มาก ต้องขอชมเชยนะครับ ขอบคุณครับ หมดแล้วครับ 
(คุณวิทยุต) คุณวิทยุตนะครับ ขอเพิ่มเติมนิดหนึ่งนะครับว่า หลังจากที่เราพูดเรื่องประเด็นเรื่องของการการที่เรา… ที่ล่ามต้องแต่งกายหรือแต่งหน้าตามวันสำคัญสำคัญของทางประเทศของทางไทยเรานะครับ เราเข้าใจว่าเวลาที่เรา คนผู้ประกาศข่าวเราแต่งตัวอย่างไรก็ได้ เพราะเราฟังใช่ไหมครับ เราเป็นผลดี เราฟังผู้ประกาศข่าวพูดใช่ไหมครับ แต่คราวนี้ การสื่อสารของคนหูหนวกนี่ เขาสื่อสารกัน มีทั้งหมดนี่ อยู่ 5 องค์ประกอบนะครับ ที่สำคัญที่สุดคือ 5 องค์ประกอบของเขา ที่เขาดูในเรื่องของสีหน้านะคะ การสื่อสารของคนหูหนวกนะ แต่มีองค์ประกอบทั้งหมดมี 5 องค์ประกอบ องค์ประกอบแรกนั่นก็คือเรื่องของสีหน้า ถ้าคุณแต่งหน้าแต่งตานี่ตามวันฮาโลวีน มีเลือดไหลอยู่มุมปาก มีแบบสีหน้าแบบฉูดฉาดนี่ค่ะ ทำให้เวลาที่เขาสังเกตเรื่องของสีหน้าที่บ่งบอกถึงอารมณ์ของเสียงที่ได้รับฟังตรงนั้นน่ะค่ะ มันจะทำให้เขามองไม่ชัดเจนว่าคุณอยู่ในอารมณ์ไหน ดังนั้น เรื่องของการในทั่วโลกไม่มีใครเขาทำกันนะคะ ไม่มีล่ามคนไหนที่เขาทำกันแบบนี้นะครับ แล้วก็องค์ประกอบเรื่องของการท่ามือ ท่ามือบางคน บางคนใส่แหวน ใส่นาฬิกา ก็ยังใส่อยู่เครื่องประดับ บางทีเล็บไปทำมาเป็นสีเจล ก็ไม่ควรทำนะครับ อันนี้เพราะว่าเป็น 1 ในองค์ประกอบของการสื่อสารของคนหูหนวก ที่เวลาคนหูหนวกต้องดู องค์ประกอบที่ 3 คือเรื่องของท่าทาง 
(อาจารย์มลิวัลย์) ใช่ 
(คุณวิทยุต) เรื่องของการเคลื่อนไหวของหน้า ค่ะ แล้วก็ท่าทางนะคะ แล้วก็องค์ประกอบ แล้วก็ประเด็นในเรื่องของรีโมต รีโมตที่คุณไปขยายจอล่ามให้เล็กลงใหญ่ได้ นี่ มันก็แล้วแต่มันเป็นยี่ห้อของซัมซุงนี่เขาทำได้ แต่ ณ ตอนนี้นะ ณ ตอนนี้นะ ไปเป็นยี่ห้อของซัมซุงที่ทำได้ แต่ประเด็นตรงนี้นี่ สมาคมหูหนวกนี่ ส่งเสริมให้คนหูหนวกนี่ ไปขยายจอล่ามหรือเปล่า คิดว่า คิดว่าสมาคมคงไม่ได้ไปสนับสนุนหรือไปผลักดันตรงนั้น เพราะว่ามันขึ้นอยู่กับสถานะเศรษฐกิจของแต่ละครอบครัวที่เขาจะซื้ออุปกรณ์ในการดูตรงนี้ หรือว่าในพื้นที่ของเขาอาจจะแบบไม่มียี่ห้อนี้ขาย หรืออะไรอย่างไร เราจะไม่ไปสนับสนุนให้เขาจะต้องแบบ เราต้องขยายได้ แต่หลักการของทางสมาคม เราก็คือต้องการให้คนหูหนวกนี่ เข้าถึงข้อมูลข่าวสาร ซึ่งเป็นหลักการเดียวที่เราทำงานร่วมกับทาง กสทช. นะครับ 
แล้วก็เรื่องของเพลงชาติไทย เรื่องของเพลงชาติไทยเมื่อก่อนนี่ ทางในทางคณะอนุ… ทางคณะอนุกรรมาธิการกิจการคนพิการ… ของทางกิจการคนพิการ ของทาง สว. นี่ ผมก็เป็น 1 ในคณะอนุกรรมาธิการ แล้วก็มีการยกประเด็นนี้ขึ้นมาว่า อยากให้ขอมีในเรื่องของคำบรรยาย.. ของคำบรรยายซึ่งเป็นเรื่องของชื่อเพลงตรงนี้ค่ะ ซึ่งเรา ซึ่งเมื่อก่อนในปี 2542 นี่ มันเคยมีมา แล้วมันก็หายไป มันหายไปจนกระทั่งถึงปัจจุบัน จนเมื่อปีที่ผ่านมา ผมก็ได้มีทางสมาคม ก็ได้ทำหนังสือไปยังทางคณะอนุกรรมการ… ทางคณะอนุกรรมการกิจการคนพิการ ทำให้กลับมามีเหมือนเดิม ส่วนในเรื่องของจอล่าม ที่จะมีหรือไม่มีนั้น เดี๋ยวผม… ในคณะอนุกรรมการกิจการคนพิการ ก็เคยได้คุยกัน นะคะ ในคณะอนุกรรมาธิการนี่ เราก็มีมติแล้วว่า เราจะไม่เอาจอล่ามเข้าไปถูกบรรจุในเพลงชาติไทยนะคะ เพราะถ้าเราใส่… เพราะถ้าเราใส่ไว้ปุ๊บนี่ มันต้องมีให้เลือก ว่าคุณจะเลือกใช้อย่างใดอย่างหนึ่ง ทีนี้ ถ้าเกิดล่ามนี่ มันก็ต้องเป็นล่ามที่แบบ เป็นล่ามที่เขาเรียกว่าทุกช่องต้องใช้ล่ามคนนี้ตลอด คือมันถูกฝังเอาไว้ว่า แต่มันจะกลายเป็นว่าเราจะคัดเลือกไม่ได้ว่าจะให้ล่ามคนไหนมาใช้ท่ามือที่คนหูหนวกดูแล้วจะเข้าใจง่าย มันไม่สามารถที่จะเลือกล่ามคนไหนได้ เพราะว่าล่ามแต่ละคนก็คือจะมีลักษณะในการแปลไม่เหมือนกัน การใช้ท่ามือไม่เหมือนกัน ก็เลยคิดว่าไม่ต้องใส่ครับ ขอบคุณมากครับ 
(คุณสมปรารถนา) ค่ะ ขอขอบพระคุณนะคะ อาจารย์วิทยุต บุญนาค แล้วก็ผู้แทนสมาคมคนหูหนวกแห่งประเทศไทยทั้ง3ท่านนะคะ ที่มาให้ความคิดเห็นเกี่ยวกับการจัดทำบริการคำบรรยายแทนเสียงและบริการล่ามภาษามือในปีที่ผ่านมาของช่อง Digital นะคะ ลำดับต่อไปค่ะ จะขอเชิญผู้แทนจากสมาคมล่ามภาษามือแห่งประเทศไทยนะคะ ให้ความเห็นเกี่ยวกับการจัดให้มีบริการที่เหมาะสมตามมาตรการพื้นฐานและมาตรการส่งเสริมของการ… ของวิชาชีพด้านภาษามือค่ะ ขอเรียนเชิญผู้ช่วยศาสตราจารย์ โสภณ ชัยวัฒนกุลวานิช นะคะ นายกสมาคมล่ามภาษามือแห่งประเทศไทยค่ะ
และนางสาว ชนากานต์ พิทยภูวไนย นะคะ ผู้แทนสมาคมล่ามภาษามือแห่งประเทศไทยให้ความเห็นเกี่ยวกับการจัดทำบริการล่ามภาษามือของล่ามภาษามือขอเรียนเชิญค่ะ 
(คุณชนากานต์) ขออนุญาตค่ะ สวัสดีทุกท่านนะคะ สวัสดีทาง กสทช. และก็ตัวแทนสมาคมคนหูหนวกแห่งประเทศไทย สมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทย แล้วก็ผู้แทนจากสถานีโทรทัศน์ทุกช่องนะคะ ขออนุญาตเป็นผู้แทนของสมาคมล่ามภาษามือแห่งประเทศไทยในการพูดในวันนี้นะคะ ค่ะ ก็ก่อนอื่นนะคะ ในประเด็น… ประเด็นที่วันนี้จะมานำเสนอให้ทุกคนได้ทราบนะคะ ก็อันนี้ก็จะเป็นแนวทางการปฏิบัติของล่ามภาษามือทางกิจการโทรทัศน์นะคะ อันนี้ คร่าว ๆ นะคะว่า แนวทางในการปฏิบัติของเราในการเผยแพร่ในช่องทางออนไลน์ อันนี้เราได้มีการจัดทำแล้วก็แจ้งให้ล่ามภาษามือทุกท่านได้รับทราบแล้วก็ปฏิบัติเป็นแนวทางเดียวกันในการที่จะทำหน้าที่ล่ามภาษามือนะคะ แต่หากว่าทางสมาคมคนหัวเราะแห่งประเทศไทยเห็นว่า มีข้อใดที่ทางล่ามไม่ปฏิบัติตาม หรือเห็นแล้ว รู้สึกว่าร่ามบางท่านไม่… บกพร่องข้อไหนไป สามารถแจ้งมาได้ที่สมาคมล่ามภาษามือของเรานะคะ เพื่อที่จะได้กำกับดูแลแล้วก็ตักเตือนล่ามภาษามือ ให้ปฏิบัติแล้วก็ทำหน้าที่ได้อย่างเหมาะสมมากขึ้นค่ะ 
ถ้าในเรื่องของการติดตามการทำงานของสมาคมล่ามภาษามือของเรานะคะ ก็ต้องบอกตามตรงเลยค่ะว่า หน้าที่ของเราไม่ได้มีหน้าที่กำกับดูแล แต่เรามีหน้าที่ให้คำแนะนำหรือตักเตือนในเวทีต่าง ๆ หรือหากต้องการแจ้งให้เราปฏิบัติกับล่ามท่านใด หรืออยากให้มีการเรียกร่างท่านใดมาเข้ามาคุย ตักเตือนกัน อันนี้เราสามารถที่จะ ทำให้ได้นะคะ สมาคมล่ามของเราเองก็มีทำหน้าที่ดูแลเรื่องจรรยาบรรณของล่ามภาษามือ หากท่านใดรู้สึกว่า ล่ามภาษามือทำหน้าที่ไม่เหมาะสมหรือผิดจรรยาบรรณ ก็สามารถแจ้งเข้ามาได้ที่สมาคมล่ามภาษามือแห่งประเทศไทยของเราค่ะ เพื่อที่จะได้เรียกตักเตือนหรือว่ากล่าวกันค่ะ 
ก็แนวทางในการปฏิบัติหน้าที่ของเรานะคะ ในการทำงานร่วมกับสถานีโทรทัศน์ ทุกทุกช่องนะคะ ก็ต้องก่อนอื่นทางสมาคมล่ามของเราเองก็ขอขอบคุณทุก ๆ สถานีนะคะ ที่ให้มีการจัดบริการล่ามภาษามือให้ สอดคล้องกับการ… ความจำเป็นขั้นพื้นฐานของคนหูหนวก เพื่อให้คนหูหนวกสามารถเข้าถึงและใช้ประโยชน์จากข้อมูลข่าวสารทางโทรทัศน์อย่างเท่าเทียมกับบุคคลทั่วไปอันเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานที่พึงได้รับนะคะ โดยเฉพาะการบริการที่เกินกว่าทาง กสทช. กำหนดไว้คือ 60 นาทีต่อวันนะคะ ซึ่งหลาย ๆ ช่องก็ได้มีการทำเกินกว่าที่ได้รับกำหนดไว้นะคะ อย่างเช่นนะคะก็ทางสถานีช่อง 7HD ที่มีบริการล่ามภาษามือทั้งวัน ทั้งวันจันทร์ถึงวันศุกร์ตั้งแต่ 6 โมงเช้าถึง 20.00 น. นะคะ แล้วก็วันเสาร์-อาทิตย์ ตั้งแต่ตี 4 ครึ่งถึงประมาณ 18.00 น. ก็รวมแล้วก็ 367 นาทีต่อวัน ก็ขอชื่นชมนะคะ แล้วก็ของทางโทรทัศน์รัฐสภาที่มีการบริการล่ามภาษามือตั้งแต่ 9 โมงเป็นต้นไป จนถึงการประชุมจนจบของรัฐสภา ไม่ว่าจะเป็น สส. สว. หรือการประชุมร่วมต่าง ๆ นะคะ แล้วก็ช่องอมรินทร์ทีวีมีการบริการล่ามในวันจันทร์ถึงวันศุกร์ ซึ่งก็ตั้งแต่ 11 โมงถึงบ่ายโมง 25นาที แล้วก็ในวันเสาร์-อาทิตย์นะคะตั้งแต่ 11 โมงถึงเที่ยงนะคะ รวมไปถึงก็ขออนุญาต ขออภัยที่ไม่ได้ใส่ลงไปนะคะ สถานีโทรทัศน์ ThaiPBS ด้วยนะคะ ที่มีบริการล่ามในทุก ๆ รายการหลาย ๆ ช่องทางด้วยนะคะ ที่ทำให้คนหูหนวกสามารถเข้าถึงได้นะคะ 
การจัดบริการล่ามภาษามือทางโทรทัศน์เป็นสิ่งที่ดีอย่างยิ่งแล้วก็เป็นการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตของทุกคน เนื่องจากโทรทัศน์เป็นปัจจัยสำคัญต่อการดำรงชีวิตของคนในสังคมเรานะคะ เหตุที่บริการล่ามภาษามือยังเป็นประโยชน์ต่อคนพิการทางการได้ยิน เนื่องจากคนพิการทางการได้ยินก็ยังมีปัญหาในเรื่องของการอ่าน หรือภาษาไทยในบางคำเขาอาจจะยังไม่แตกฉาน ก็สามารถที่จะมีบริการล่ามภาษามือช่วยให้เขาสามารถเข้าถึงการเข้าใจเนื้อหาในรายการต่าง ๆ ได้อย่างครอบคลุมมากขึ้นค่ะ 
ค่ะ แล้วในเรื่องของการพัฒนาล่ามภาษามือของเรานะคะ สมาคมล่ามภาษามือต้องบอกตามตรงว่าเราไม่ได้มีงบประมาณประจำปี หรืองบประมาณจากกิจกรรมต่าง ๆ เพื่อพัฒนาศักยภาพของล่าม แต่ว่าทางสมาคมของเราก็ได้มีการแนวทางที่จะของบประมาณไปร่วมจากกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ หรือ พม. สำนักงานส่งเสริมพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ หรือ พก. แล้วก็กองทุนส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ ซึ่งเป็นองค์กรที่ทางเราพยายามของบเข้าไปเพื่อมาพัฒนาศักยภาพภาษามือนะคะ รวมไปถึงกองทุนวิจัยและพัฒนากิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการคมนาคมเพื่อประโยชน์สาธารณะสำหรับสำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาตินะคะ รวมไปถึงเราก็ได้มีการร่วมมือกับธนาคารแห่งประเทศไทยด้วยค่ะ
ค่ะอันนี้ก็ในปีที่ผ่านมาเราก็ได้มีการจัดหลักสูตรอบรมให้กับล่ามภาษามือทางโทรทัศน์ได้เข้ามาอบรมพัฒนาศักยภาพของตัวเองในด้านต่าง ๆ นะคะ ทั้งทางด้านบุคลิกภาพ การด้านคำศัพท์ภาษามือในหัวข้อต่าง ๆ ซึ่งในรายการต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นก็จะมีทั้งกีฬา ข่าวอาชญากรรม เศรษฐกิจ ซึ่งหลาย ๆ คำในภาษาไทยเองต้องยอมรับตามตรงว่า ในบางครั้งในภาษามือมีความหลากหลาย แล้วก็มีบางคำที่อาจจะยังไม่มี ศัพท์ให้ขึ้นมา ซึ่งทำให้ล่ามเองก็จะต้องเรียนรู้ และพยายามศึกษาข้อมูลอยู่ตลอดเวลาค่ะ ก็เลยเป็นการจัดอบรมเพื่อให้ล่ามได้พัฒนาศักยภาพและมีการแลกเปลี่ยนกันในกลุ่มล่ามทีวีด้วยกันนะคะ 
ค่ะอันนี้ก็จะเป็นที่ถ้าทางเศรษฐกิจเราก็ได้มีการร่วมมือกับธนาคารแห่งประเทศไทยเองนะคะ แล้วก็ได้ของบประมาณจาก พก. นะคะ กองทุนส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ ก็คือได้มีการอบรมเรื่องคำศัพท์ทางเศรษฐกิจค่ะ ให้กับล่ามภาษามือ ก็จะทำให้ร่างเรามีศักยภาพ และมีความสามารถมากขึ้นในการแปลค่ะ ก็จะจัดด้วยกันทั้งหมด 4 รุ่นค่ะ ก็มีการอบรมไปแล้วในปีที่ผ่านมาค่ะ 
ค่ะ แล้วก็ยังมีการอบรมเรื่อง ภาษามือทางด้านกฎหมาย เพราะเป็นสิ่งที่เวลาที่เราแปลข่าวในทีวี ก็ยังต้องใช้คำศัพท์ทางกฎหมายหลาย ๆ คำ ซึ่งก็เป็นศักยภาพที่ล่ามเองก็จะต้องพัฒนาตัวเองเพื่อให้เข้าถึงและเข้าใจความหมายมากขึ้นในการแปลค่ะ รวมไปถึงเราก็ได้มีการจัด… หลังจากที่เรามีการอบรมอะไรเรียบร้อยในหลาย ๆ เรื่องที่เราอบรมไป แล้วก็ได้มีการสรุปคำศัพท์คร่าว ๆ ขึ้นมาเพื่อที่จะให้เราได้มีแนวทางในการปฏิบัติ แล้วก็มีแนวทางในการแปลมากขึ้นค่ะ ขอบคุณค่ะ ขอบคุณค่ะ 
(คุณสมปรารถนา) ค่ะขอบคุณข้อมูลของการของวิชาชีพล่ามภาษามือนะคะจากคุณชนากานต์ พิทยภูวไนย นะคะ ผู้แทนสมาคมล่ามภาษามือแห่งประเทศไทยค่ะ ลำดับต่อไปนะคะจะให้ที่ประชุมค่ะได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นนะคะเกี่ยวกับการจัดทำบริการทั้ง 3 บริการค่ะ ทั้งบริการด้านภาษามือคำบรรยายแทนเสียงและเสียงบรรยายภาพนะคะ ประมาณ 15 นาทีค่ะ 
(ดร.ตรี) เรียนเชิญทุกท่านนะครับ มีคำถาม มีข้อที่อยากแลกเปลี่ยน อ๋อ เดี๋ยวมีทางอาจารย์วิทยุตเพิ่มเติมนิดหนึ่งนะครับ ขอนิดเดียวครับ 
(คุณวิทยุต) จากคุณวิทยุนะครับ ผมอยากหารือนะครับ ว่าถ้าเราจะจัดตั้งสมาคมผู้ผลิต CC หรือว่าจัดตั้งสมาคมผู้ผลิต AD ดีไหม เพราะว่าคืออยากให้เราคุยกัน ถ้าเกิดว่าเรารวมตัวกันเป็นเป็นศูนย์ หรือว่าเป็นสมาคมอย่างนี้ค่ะ พอถึงเวลาเราก็คือเหมือนกับว่า คล้าย ๆ ทางสมาคมเป็นผู้ดำเนินการอะไรอย่างนี้ค่ะ ดีไหม 
(ดร.ตรี) ก็เป็นข้อเสนอหนึ่งนะครับ ยังไม่รู้ว่าใครจะตอบ หรือว่าใครจะดำเนินการนะครับ ก็รับไว้ ในความเห็นของที่ประชุม เผื่อท่านไหนอยากจะแลกเปลี่ยน เรียนเชิญเลยครับ สถานี ผมไม่ต้อง… ไม่ต้องเชิญตามสถานีแล้วกันนะครับ กลัวว่าจะแบบเห็นหน้าพี่จันตราต้องบอกว่าเชิญก่อนเลยไหมครับ 
(คุณจันตรา) ค่ะ จันตรานะคะ จาก NationTV ก็ จากปีที่แล้วแล้วน่ะค่ะ ได้รับเสียงสะท้อนจากผู้พิการทางสายตานะคะ ว่ารายการ Talk นี่ มันคงไม่จำเป็นที่จะต้องทำเสียงบรรยายภาพ เพราะฉะนั้น ช่องนั้นคือช่อง Nation น่ะค่ะ มาแจ้งให้ทราบนะคะ แต่ว่าในปีนี้นี่ เราก็ได้เปลี่ยนแปลงรายการนะคะ เพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการของทางผู้พิการทางสายตา เราก็คัดเลือกเอารายการที่เป็นเชิงสืบสวนสอบสวนของเราน่ะค่ะ เป็นรายการพิเศษ ก็เอามาจัดทำ โดยที่ก็ไปให้แนวทางการผลิตของเขา ให้ปรับ ปรับในเรื่องของการมีช่องว่าง ในการที่จะแทรกคำบรรยายภาพ เข้าไปให้ผู้พิการนี่ ได้เพิ่มเติมเข้าไป นอกจากเรื่องราวนะคะ ซึ่ง… ซึ่งจริง ๆ แล้วมันก็เป็นเรื่องที่ยากสำหรับการรายงานพิเศษเชิง คือการไปเว้นช่องว่างอะไรอย่างนี้ มันอาจจะทำให้อรรถรสมันเสียไปเหมือนกัน แต่ว่าเพื่อ… เพื่อให้เรามีรายการที่… ที่ไม่ใช่รายการ Talk น่ะค่ะ เราก็มีความจำเป็นที่จะต้องปรับ ในส่วนของความ… เขาเรียกอะไร อะ ความตื่นเต้นลง เพื่อที่จะแทรก ไอ้ส่วนพวกนี้ค่ะ ให้กับผู้พิการทางสายตาได้เห็นภาพด้วยน่ะนะคะ ก็ จัดให้รับชมในเวลาของคนปกติ ก็คืออยู่ในช่วงเวลาบ่าย 2 กว่านะคะ เป็นเส้นสล็อตเวลานั้น แล้วก็เราก็… แต่ก็ยังมีความจำเป็นที่จะต้อง Rerun หลังเที่ยงคืนอยู่ดีนะคะ ก็… ก็จะมีช่วงของช่วงกลางวันแล้วก็ช่วงหลังเที่ยงคืน ให้รับชมค่ะ อันนี้ก็คือเป็นส่วนที่สถานีก็ยินดีที่จะรับฟังนะคะ แล้วก็พร้อมที่จะปรับปรุงแล้วก็ ทำให้มีประสิทธิภาพน่ะค่ะ ขอบคุณค่ะ 
(ดร.ตรี) ขอบคุณครับก็ สมาคมคนตาบอด มีอะไรแลกเปลี่ยนไหมครับ มีการปรับแล้วนะครับ ปรับทั้งเรื่องของเวลานะครับ ปรับทั้งเรื่องของ… ของการเลือกรายการนะครับ ถ้าไม่มี มี อ๋อ อาจารย์ปอมมีนะครับ 
(ดร.อิศวรา) โอเคค่ะ ก็ขอบพระคุณนะคะที่ คือเข้าใจว่า Nation น่าจะ Talk เยอะ คือจริง ๆ ตอนที่พูดเรื่องรายการ Talk นี่อาจจะไม่ได้ว่า Pinpoint ที่ช่องไหนอะไรเป็นพิเศษน่ะนะคะ แต่ว่า ที่ผ่านมาที่เราเคยเจอกันน่ะนะคะ แต่อันนี้ก็ขอบคุณมากเลยนะคะ ฟังแล้วเป็นรายการที่น่าสนใจนะคะ เพราะว่าจริง ๆ แล้ว หลายคนก็ชอบดูรายการในพวกสืบสวนสอบสวนนะคะ ตรงนี้ฝาก เดี๋ยว… เดี๋ยวอาจจะไปประชาสัมพันธ์ให้ด้วยนะคะ เพราะว่าอาจจะยังไม่ทราบกันนะคะ แล้วก็ขอบคุณสำหรับช่วงเวลา คือการ Rerun หลังเที่ยงคืน อันนี้ไม่เป็นไรค่ะ แต่ถ้ามี First Run อะไรอย่างนี้ ที่เป็นตอนบ่าย 2 อะไรอย่างนี้ โอเคเลยค่ะ ขอบคุณค่ะ เรียนเชิญสถานี มีไหมครับ อยากถามอะไรไหมครับ เหมือน อสมท. จะขยับ เชิญครับ 
(คุณวีรยา) ค่ะ วีรยาจากช่อง 9 นะคะ คือเมื่อ เมื่อสักครู่น่ะค่ะ พอดีว่าเห็นขนาดจอล่ามแล้วก็ตกใจเหมือนกัน คืออยากจะเรียนว่าอย่างนี้ค่ะ ถ้าจอล่ามที่เราออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์น่ะค่ะ จะมีขนาดอยู่ที่ประมาณ ก็ใหญ่กว่า ใหญ่แล้วก็สมส่วนกว่านี้ แต่ว่า คาดว่าตัวภาพที่นำมาพรีเซนต์เมื่อสักครู่นี้ในสไลด์ น่าจะเป็นการ Capture จาก ออนไลน์ เพราะว่า ถ้าออกหน้าจอของเรา คือองค์ประกอบ คือเราทำในรายการข่าวน่ะค่ะ ออกอากาศวันจันทร์ถึงวันอาทิตย์ ช่วงวันจันทร์ถึงศุกร์หน้าจอของเราจะมีตัวบาร์หุ้นด้วย มีตัววิ่งข่าวประชาสัมพันธ์ด้วย ซึ่งตัววิ่งประชาสัมพันธ์เราจะเริ่ม Run ตั้งแต่ขอบจอล่ามน่ะค่ะไป ไม่ได้เอา Run ข้างล่าง แล้วทีนี้เดาว่า คาดว่าน่าจะทางออนไลน์เขาน่าจะ Crop ตัดออก เวลาเขาลงออนไลน์หรือเป็นคลิปสั้น ๆ อะไรอย่างนี้ค่ะ แต่ว่ายืนยันว่า ขนาดที่ออกทางหน้าจอโทรทัศน์ของเราเป็นขนาดที่ค่อนข้างที่จะมาตรฐานอยู่น่ะคะ ขอบคุณค่ะ 
(คุณชาญเสก) ชาญเสกนะครับ เสริมนิด กับคุณวี ช่อง 9 จากภาพเมื่อสักครู่ที่ทางสถา… ทางสมาคมนี่ เสนอมานะครับ ผมสังเกตว่า ตรงขอบภาพนี่ มีช่องว่างอยู่เยอะ เลยเข้าใจตั้งแต่แรกเห็นเลยว่า เป็นภาพที่ Capture มาจากออนไลน์ ไม่ได้เป็น ที่มาจากทีวี เพราะเนื่องจากว่าตัว Logo ของสถานีนี่ เวลาเราวาง เราจะวางใกล้กับมุม พอสมควร ไม่เว้นห่างขนาดนั้นนะครับ เพราะฉะนั้นนี่ ถ้าทางสมาคมนี่ นำสื่อจากประเภทไหนมานี้ กรุณาชัดเจน ไม่อย่างนั้นนี่จะสับสน แล้วก็ทำให้เกิดความงงไปว่า การให้บริการของเรานี่ ต่ำกว่ามาตรฐาน 
(ดร.ตรี) นี่ก็ฝากสมาคม แห่งประเทศไทยนะครับ เรื่องขนาดจอล่าม แล้วก็เรื่องของช่องทางนะ ก็จริง ๆ เรามีโครงการที่จะประเมินอยู่แล้วด้วยนะครับ ที่จะจัดทำรายการนะครับ ก็อาจจะต้องดูจากตัวที่เป็น… เป็น Digital TV ที่เกิดจากการรับจาก จากตัวทีวี จอทีวีจริง ๆ นะครับ ขอบคุณครับ เชิญครับ มีท่านไหนจะแลกเปลี่ยน สอบถามไหมครับ ไม่มีนะครับ ครับ 
(คุณชาญเสก) อีกนิดหนึ่งครับ ชาญเสกนะครับ ในส่วนของที่ทางสมาคมผู้พิการคนหูหนวกนี่นะครับ เสนอในส่วนของที่ว่า การเสนอตัว CC นะครับ โดยที่ไม่ต้องมีชื่อ ในหัว บอกว่าเป็นใครพูดนี่นะครับ หากมีการเปิดหัวไปแล้วนะครับ อันนี้มองในแง่ของการผลิตนะครับว่า ถ้ารายการนั้นเองนี่นะครับ คนที่เพิ่งเข้ามาแล้วไม่ได้ดูหัวตั้งแต่ต้น ก็จะไม่ทราบว่า คนที่พูดอยู่นี้ชื่ออะไรนะครับ ตอนนี้เราเองนี่ เราทำตามมาตรฐานที่ กสทช. ได้มอบเอาไว้ให้นะครับ เป็นลักษณะของประกาศของ กสทช. เอง นะครับ 
(ดร.ตรี) ตัวประกาศก็พูดถึงเรื่องของการต้องมีชื่อผู้พูดอยู่ด้วยใช่ไหมครับ เพียงแต่ว่าก็ดูเรื่อง… คือมันไม่ได้ เข้าใจว่าตัวแนวทางไม่ได้ระบุรายละเอียดแบบถึงขั้นว่า เอ๊ะ ต้องแบบขึ้นชื่อทุกครั้ง หรือว่าอะไรอย่างนี้นะครับ ก็ดูไปตามบริบทนะครับ คือถ้าสถานีมีการขึ้นชื่ออยู่ พอจะได้ไหมครับ คือหมายความว่า ก็ตามเหตุผลนะครับว่า เพื่อที่จะย้ำว่าใครเป็นคนพูดจริง ๆ อะไรอย่างนี้นะครับ แล้วก็เผื่อในกรณีที่แบบคนเข้ามาดูระหว่างทาง 
(คุณชาญเสก) อีกประเด็นหนึ่งครับ ในส่วนของตัวที่จะให้ขึ้นคำว่า AD ค้างไว้  CC ค้างไว้ตรงมุมจอด้านขวานะครับ อันนี้แชร์ความเห็นนะครับ อันนี้เราก็ทำตามประกาศเหมือนกันนะครับ ประกาศทำแบบเดียวกับตัวที่เป็นรายชื่อรายการนะครับ คือขึ้น 5 วินาทีแรกนะครับ หลังจากที่เข้ามาในรายการ แล้ว Fade ออกนะครับ ทางมุมขวาล่าง ส่วนการเข้ารายการตั้งแต่ต้นนี่ ก็จะบอกว่ารายการนี้มีบริการอะไรก่อนนะครับ ส่วนการที่ขึ้นค้างเอาไว้ตรงมุมจอของบางสถานีนั่นน่ะนะครับ อันนั้นต้องติดเรื่อง Logo ซึ่งถ้าหากว่า ในห้องออกอากาศ ลืมเอาออก เดี๋ยวจะเข้าใจสับสนกัน เพราะฉะนั้นนี่ เราทำตามประกาศของ กสทช. ตลอดครับ 
(ดร.ตรี) นี่ก็ขออนุญาตแลกเปลี่ยนแล้วกันนะครับ ถ้าในส่วนของ เมื่อ… เมื่อมีการอ้างอิงถึงประกาศนะครับ ก็จริง ๆ ประกาศก็บอกว่าให้ขึ้นเป็นระยะนะครับ แต่ว่าก็ถือว่าเป็นความเห็นของสมาคมแล้วกันครับว่า ถ้าขึ้นได้ตลอดเวลา ก็อาจจะถือว่า ทำให้เกิดการสื่อสารของการเข้าถึง แต่ว่าถ้าสมมติว่า ไม่ได้ขึ้นตลอดเวลาก็ถือว่าไม่เป็นความผิดอย่างนี้ดีกว่านะครับ กลาง ๆ นะครับ กลาง ๆ ใช่ไหมครับ อาจารย์เจ อาจารย์วิทยุตครับ
(คุณวิทยุต) จากคุณวิทยุตนะครับ บอกว่าตามประกาศนี่ ได้บอกเอาไว้ว่าให้ขึ้นไว้ 5 วินาทีใช่ครับ แต่อันนี้ผมก็คิดว่าถ้าเกิดจะไปแก้เรื่องของประกาศนี่ มันคงเสียเวลา ดังนั้นอยากจะขอความร่วมมือกับทางสถานีนะครับ ว่าก็คืออยากให้ อยากให้แบบแช่เอาไว้เลย เพราะว่าบางทีพอเวลาคนเขา คนหูหนวกเขาเปลี่ยน… เปลี่ยนช่องอะไรอย่างนี้ค่ะ เขาจะได้เห็นนะคะว่า อันนี้มี CC หรือว่าอันนี้มีจอล่างภาษามือนะคะ ก็คือเขาเข้าใจว่า ในทุก ๆ 5 วินาที เหมือนกับว่าพอ… พอในระหว่างที่คนหูหนวกเขามาเปิดดู อาจจะอยู่ในช่วงระหว่างที่ยังไม่… ยังแบบ ช่วงยังไม่ถึงจะเอาขึ้นมาอีก 5 วินาทีอะไรอย่างนี้ค่ะ ก็อาจจะยังไม่เห็น แต่คราวนี้ก็ต้องเข้าใจว่า จริง ๆ โดยส่วนใหญ่แล้วคนหูหนวกน่ะค่ะ เขาไม่เห็นหรอกว่ามันมีคำบรรยาย มีตัว CC ก็อยากจะขอความร่วมมือกับทางช่องนะคะ ทางสถานี ก็คืออยากจะให้คงเอาไว้ แต่อย่างถ้าเกิดมี Logo ช่อง มี Logo ช่องไว้ แล้วก็ใต้ Logo ช่องน่ะค่ะ ก็ให้มี… ให้มี SL หรือว่ามี CC แต่ถ้าเกิดมีการ… มี Logo ของโฆษณามา หรือว่าที่ให้สปอนเซอร์เราอะไรอย่างนี้ค่ะ ก็ให้… ให้ฝังอยู่ข้าง ๆ กันก็ได้
(ดร.ตรี) เป็นเรื่องของการขอความร่วมมือนะครับ แล้วก็… คือก็ลองดูนะครับ คือเจตนาก็คงจะหมายความว่า คือถ้าสมมติว่าขึ้นไว้เมื่อใดก็ตามที่คนหูหนวก สามารถที่จะ คือเปิดเข้ามาดูกลางรายการก็จะได้เห็นว่า อ๋อ รายการนี้มีบริการ CC ก็สามารถที่จะเปิดได้ ผมว่าสำหรับตัวผมน่ะ ผมคิดเองนะ ผมไม่รู้ว่าถูกหรือเปล่านะครับ แต่ว่าผมว่ามันมีความจำเป็นกับรายการที่เป็น CC กับ AD ก็อาจจะมีความ… น่าจะไม่ใช่คนตาบอดไม่รู้หรอก อาจารย์ปอมบอกนะครับ ผมก็จริง ๆ กับ CC นี่ น่าจะเป็นประโยชน์อยู่บ้างนะครับ ครับผม 
(คุณชาญเสก) ผมอย่างนี้ครับ ผมเสริมอย่างนี้นะ เวลาที่โทรทัศน์บ้านผมเอง นี่ ผมก็เปิดระบบ CC กับ AD ไว้ นะครับ ผมเปลี่ยนมานี่ มันเจอเลย มันขึ้นเองอัตโนมัติเลย มันไม่ต้องไปหาบอกว่า มุมนี้เป็น CC หรือมุมนี้เป็น AD นะครับ ถ้าเปิดระบบเอาไว้นะครับ ผมก็เลยว่ามันไม่… มันไม่น่าที่จะต้องมีความแตกต่างกันระหว่าง… ระหว่าง Logo  เพราะว่าถ้าคุณเปิดระบบไว้ คุณเปลี่ยนไปช่องไหน ถ้ามันมีการให้บริการ มันมีอยู่แล้วอัตโนมัติ ยกเว้นคุณไปปิด ไม่ว่าจะเป็น AD หรือ CC นะครับ ยกเว้น SL ต่อให้ไม่มี Logo SL เลย เปิดมาในรายการข่าวหรืออะไรที่มี SL มันก็มีมุมจอขวามือด้านล่าง หรือมุมจอซ้ายมือด้านล่างอยู่แล้ว ที่เป็นคนแปล SL อันนี้ผมไม่ได้… ไม่ได้โต้เถียงเพื่อที่จะให้เกิดปัญหานะครับ เพียงแต่มันมีฟังก์ชันการใช้งานอย่างนี้อยู่แล้ว 
(ดร.ตรี) ได้ครับ เพราะฉะนั้นผม ผมถึงในฐานะคนกลางนะครับ ก็ถือว่ามอง มองภาพกลาง ๆ แล้วกันนะครับ ว่าเห็นถึงประโยชน์อยู่นะครับ คราวนี้คือถ้าสถานีไหน ที่จะรับความเห็นของทางสมาคมคนหูหนวกแห่งประเทศไทยไป เพื่อที่จะแบบว่า… เพื่อที่จะทำให้ เกิดประโยชน์นะครับ ก็สามารถที่จะทำได้นะครับ แล้วก็ทางสมาคมคนหูหนวก ก็ได้เรียนไปแล้วว่าเป็นการขอความร่วมมือนะครับ แล้วก็ตัวเกณฑ์ก็บอกไว้อยู่แล้วนะครับว่าให้ขึ้นเป็นระยะ แล้วก็ขึ้นค้างไว้เท่าไรนะครับ อันนั้นก็เป็นสิ่งที่ฝาก รบกวนทำ เนื่องจากว่าเป็นแนวทางนะครับ แต่ว่าถ้าจะเพิ่มเติม ก็ขึ้นอยู่กับความสมัครใจของสถานี แล้วก็สมาคมคนหูหนวกอาจจะรับฟังที่ทางผู้แทนของทางช่องไว้ด้วยก็ได้นะครับว่า เออ เราก็สามารถที่จะสื่อสารกับคนหูหนวกให้เปิดค้างไว้อย่างนี้ก็ได้นะครับ เป็นการใช้ประโยชน์ร่วมกันนะครับ ขอบคุณครับ พี่ยุตครับเชิญครับ 
(คุณวิทยุต) ผม ไม่แน่ใจนะครับ อาจจะเปลี่ยน… เปลี่ยนความคิดใหม่นะครับ วว่าทีวีในแต่ละช่องส่วนใหญ่นี่ คนหูหนวกทั่วไป หรือว่าคนปกติทั่วไปน่ะค่ะ เวลาที่เขาเปลี่ยนช่องน่ะค่ะ เขาจะไม่รอนาน คือพอเขาเปลี่ยนปุ๊บ เหมือนจะเปลี่ยน… เปลี่ยนไปดูรายการไหน ก็จะกดแล้วก็เปลี่ยน กดแล้วก็เปลี่ยน กดแล้วก็เปลี่ยน นี่ ก็จะเปลี่ยนไปเรื่อย ๆ แต่ถ้าเป็นในตัวของ CC นี่ มันจะขึ้นมาให้เราแค่ 5 วินาที ใช่ไหมคะ มันจะขึ้นมา Logo จะขึ้นให้เรา 5 วินาที พอครบ 5 วินาทีปุ๊บ มันก็จะดับไป แล้วถ้าเกิดพอเราเปลี่ยนช่องปุ๊บ มันก็ต้องรออีก รอ กว่ามันจะขึ้นมาอีก 5 วินาทีก็ขึ้นมาอีก แต่นี่พอผู้พูด นี่ เขาพูดไปแล้ว แต่ตัว Caption ยังไม่มา ถ้า Caption ยังไม่มา เขาก็เปลี่ยนอีก ทั้ง ๆ ที่ช่องนั้นน่ะ มันมี Caption มันก็เหมือนกับเป็นการเสียเวลาไหม ถ้าเกิดคนหูหนวกจะ…  จะต้อง… จะต้องดูรายการ แต่ถ้าเกิดเป็นร้าน เป็นร้านต่าง ๆ ที่เขา ถ้าเกิดอย่างที่ผมเห็นนะ ผมเห็นบาง… บางร้านน่ะ ที่เขาขายโทรทัศน์น่ะค่ะ เขาก็แบบมี CC แล้วผมก็บอกเขาว่า ช่วยเปิด ช่วยเปิด CC หน่อย เพราะว่าเขาก็ไม่ได้เปิดตลอดนะ ถ้าเกิดว่าเราจะไปซื้ออุปกรณ์อะไรอย่างนี้ค่ะ ต้องบอก เออ ช่วยดูให้หน่อยว่า… ว่าโทรทัศน์เครื่องนี้ มันรับ มันรองรับ CC ไหม อะไรอย่างนี้ค่ะ เปิดให้ดูหน่อย จริง ๆ แล้วอยากจะขอความร่วมมือมากกว่าครับ 
(ดร.ตรี) ขออนุญาตครับ ขออนุญาตแลกเปลี่ยนนะครับ ว่าก็ไม่ได้เข้าข้างใครใด ๆ นะครับ ก็ถือว่าเป็นการเป็นข้อมูลกันน่ะนะครับ ผมน่ะเข้าใจว่าตอนนี้ คือ กสทช. อะ กำหนดมาตรฐานไว้อยู่แล้วแหละว่าสถานีโทรทัศน์… ไม่ใช่สถานี ตัวเครื่องรับโทรทัศน์ ที่ออกขายในปัจจุบันนะครับ จริง ๆ ออกขายตั้งแต่ปี 2557 2559 แล้วล่ะครับ ที่… ที่ถูกกำหนดมาตรฐานไว้ว่าตัวเครื่องรับ จะต้องรองรับ การเปิด-ปิดบริการ AD CC ได้นะครับ ซึ่งหมายความว่า ณ ปัจจุบันนี่ มันมี… มันมีอยู่แล้วแหละ ทุก ๆ เครื่องนะครับ ที่เป็นเครื่อง… เครื่องทีวีที่มีตัว Logo ขุด แล้วก็ผ่านการตรวจมาตรฐาน คือผ่านมาตรฐานทั่วไปของ กสทช. อยู่แล้วนะครับ แล้วก็สิ่งที่ทางผู้แทนสถานี พี่แป๊ะ True หรือ TNN นะครับ 2 ช่องนะครับ ก็ True4U นะครับ บอกไว้ก็หมายความว่า ในตัวหลักเกณฑ์นะครับ มันบอกไว้ว่า เวลาที่สถานีทำบริการไหนในรายการไหนนะครับ สิ่งที่จะต้องขึ้นอยู่ 2 อย่างก็คือ ขึ้นก่อนรายการนะครับ อันนี้เราจะเห็นภาพชัดเจน แล้วก็จริง ๆ เราก็ต้องมีเสียงประกอบด้วย ต้องอ่านด้วยว่ารายการนี้มีอะไร เพื่อที่จะแบบคน… คนตาบอดสามารถที่จะรู้ได้ว่ารายการนี้มี AD นะครับ แล้วก็อีกส่วนหนึ่งก็คือในระหว่าง เข้าใจว่าในช่วงเข้าเบรกใช่ไหมครับ เข้าเบรกก็จะต้องขึ้นไว้อย่างน้อย 5 วินาทีนะครับ หลังจากเบรกเสร็จแล้วก็สามารถที่จะ Fade ลงไปได้อย่างนี้นะครับ แล้วก็อย่างที่เราเข้าใจกันว่า ถ้าสมมติว่าเปิดการให้บริการ CC ค้างไว้นะครับ เวลาเราหมุนไปช่องไหนก็ตาม ใช้คำว่า “หมุน” ขอโทษนะครับ กดไปช่องไหนก็ตาม มันก็จะแบบว่า ไอ้การเปิด ไอ้ CC มันก็จะค้างอยู่นะครับ มีท่านไหนเพิ่มเติมอะไรไหมครับ สถานี ครับ เชิญครับ 
(ผู้เข้าร่วมประชุมหญิง) อันนี้อาจจะให้เป็นข้อปรึกษาน่ะค่ะ เพื่อดำเนินการในระยะยาวน่ะนะคะ เพราะว่า ณ ปัจจุบันน่ะค่ะ ของทางสถานีเองนี่ ก็ในส่วนของ Content น่ะค่ะ เรา Serve ทั้งกลุ่มผู้ชมตามปกติด้วย แล้วก็ทางพี่ ๆ น่ะค่ะ ที่มีความต้องการ Service พิเศษด้วยน่ะ นะคะ สำหรับกลุ่มผู้ชมตามปกติน่ะค่ะ ตอนนี้นี่ สถานีเองก็ต้องมีตัววัดผลในการประเมินเพื่อพัฒนา Content เพื่อการจัดวางสล็อตที่ถูกต้องน่ะค่ะ โดยตอนนี้เราก็มีข้อมูล Rating จาก AC Nielsen นะคะ และช่องทางอื่น ๆ ที่เราใช้ในการประเมินการรับชมน่ะค่ะ แต่ว่าในกรณีนี้น่ะค่ะ ที่ได้เรียนสอบถามเอาไว้เบื้องต้นน่ะค่ะ ก็คือตรงนี้ ถ้าเผื่อว่าเราสามารถจะมีวิธีการเก็บหรือว่ามีเครื่องมือน่ะค่ะ ที่สามารถทำข้อมูลว่าแล้ว พี่ ๆ ผู้ใช้ ผู้รับชมที่มีความต้องการของ Service ต่าง ๆ ทั้ง AD CC SL น่ะค่ะ ตอนนี้นี่ เหมือนกับที่เราได้ Rating จากการรับชม 24 ชั่วโมงน่ะค่ะ ของรายการกลุ่มประเภทต่าง ๆ  มีผู้รับชมในกลุ่มไหน ปริมาณเท่าไรต่อชั่วโมง อยู่ในพื้นที่ไหน อยู่ในกรุงเทพ ปริมณฑล หรือว่าอยู่ Bangkok Urban หรือ Rural นะคะ คราวนี้นี่ ในลักษณะนี้น่ะค่ะ ก็เลยอยากจะขอปรึกษาว่า ถ้าเผื่อว่ามี… สามารถหาแนวทางในการที่จะเก็บข้อมูลตรงนี้น่ะค่ะ ได้ ก็น่าจะเป็นเรื่องดีที่เราจะสามารถพัฒนา Content ร่วมกันให้ตรงกับความต้องการนะคะ วางสล็อตที่ถูกต้อง และรวมไปจนถึงเมื่อสักครู่นี้ เห็นด้วยกับทางสมาคมน่ะค่ะ ทางสมาคม ทางผู้ตาบอดนะคะ ที่บอกว่าตอนนี้นี่เองน่ะค่ะพฤติกรรมการรับชมเปลี่ยน คราวนี้นี่ แพลตฟอร์มต่าง ๆ  นี่ อาจจะเป็นช่องทางหลักของการรับชมของพี่ ๆ ที่รับสื่อและ ต้องใช้ Service ณ ตอนนี้หรือเปล่านะคะ แต่ว่า ณ ปัจจุบันนี้ การควบคุมและส่งเสริมน่ะค่ะ ควบคุมอยู่ในฝั่งของทีวี ถ้าเผื่อว่าเรามีข้อมูลตรงนี้เพิ่มขึ้นน่ะค่ะ ว่าแพลตฟอร์มการรับชมไหน คือแพลตฟอร์มการรับชมที่ถูกต้องและตอบความต้องการ ณ ปัจจุบันน่ะค่ะ ที่ Behavior ที่เปลี่ยนไป คราวนี้ ในแนวทาง ระยะยาวน่ะค่ะ ของการทั้งควบคุมและการส่งเสริม และรวมไปจนถึงผู้ผลิต Content แบบพวกเราน่ะค่ะเพื่อให้ ผลิต Content ที่มีความต้องการรับชมและนำเสนอได้ถูกต้องในแพลตฟอร์มที่เข้าถึงผู้ชมได้เหมาะสมที่สุดน่ะค่ะ อันนี้น่าจะเป็นข้อมูลที่ดีที่พวกเราจะได้มาช่วยกันหาทางในระยะยาวต่อไปน่ะค่ะ แต่ว่าในส่วนของ Service ต่าง ๆ ที่ทางตัวแทนสมาคมให้ความเห็นมาน่ะค่ะ ตอนนี้เราเองก็รับทราบแล้วก็ในการประชุมร่วมกันน่ะค่ะ ต่อเนื่องมา มาในช่วงระยะเวลาหลายปีนี้น่ะค่ะ เราเองก็ค่อย ๆ ปรับแล้วทางฝั่งสถานีเองก็มี Content ในมีการนำเสนอ Content ในส่วนของความบันเทิง ในส่วนของรูปแบบรายการอื่น ๆ เพิ่มเติมด้วยน่ะค่ะ ก็คิดว่าอาจจะต้องใช้เวลาสักหน่อย แต่ว่าก็อยู่ในทิศทางที่เราจะดำเนินการด้วยกันแล้ว แต่คิดว่าถ้าเผื่อมีข้อมูลตรงนี้เพิ่มเติมน่ะค่ะ ในฝั่งของผู้ชม แล้วก็จริง ๆ แล้วตอนนี้ แพลตฟอร์มไหนกันแน่ คือแพลตฟอร์มที่ผู้ชมเข้าถึงน่ะค่ะ น่าจะเป็นประโยชน์ค่ะ 
(ดร.ตรี) ได้ครับ รับไว้ครับ ก็ขอบคุณครับ ก็เห็นความสำคัญ ถึงแม้แบบเราจะพูดกันถึงเรื่องของการจัดทำบริการนะครับ เป็นพูดถึงเรื่องของการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิ ซึ่งหมายความว่า การมี Available ไว้ สำหรับคนที่มีความต้องการ ซึ่งจะมาเปิดเมื่อไหร่ก็ตาม อันนั้นก็เป็น… อาจจะเป็นเจตนาหลักของตัวมาตรา 36 อยู่แล้ว เพียงแต่ว่าคนทำก็คงอยากจะ… อยากจะรู้แหละว่า ใช้หรือเปล่า แล้วใช้อย่างไร คือมันอาจจะไม่ได้เอามาใช้เป็น… ในการที่จะตัดสินใจถึงขั้นว่า เอ๊ะ จะต้องมีหรือไม่มี ประกาศฉบับนี้ เพียงแต่ว่า มันอาจจะเป็นข้อมูลที่จะทำให้คนทำบริการชื่นใจก็ได้นะครับ ได้ครับ ก็เข้าใจอยู่ครับ มีสถานีไหนไหมครับ หรือว่าจริง ๆ แล้วมีท่าน ดร.ณัฐนันท์ เข้าใจว่ายกมือไว้ใช่ไหม 
(ดร.ณัฐนันท์) ครับ 
(ดร.ตรี) อย่างนั้นสลับไปทางนู้นก่อนแล้วกันนะครับ เดี๋ยวถ้าสถานีมีอะไรแลกเปลี่ยนก็สามารถที่จะทำได้นะครับ ขอบคุณครับ ดร.โป้ง เชิญครับ 
(ดร.ณัฐนันท์) ครับณัฐนันท์ จาก สวทช. ครับ ในส่วนของการเข้าถึงรายการน่ะ ครับ ถ้าตามมาตรฐานของต่างประเทศน่ะครับ มันจะมีเรื่องของการใช้ ตัว EPG เพิ่ม น่ะครับ เรื่องของการระบุตัวมาตรฐาน เอ้ย รูปแบบของบริการน่ะครับ ติดเข้าไปในชื่อ น่ะครับ อย่างเช่นวงเล็บต่อท้ายว่ามี SL CC หรือ AD น่ะครับ ตรงนี้มันก็จะช่วยทำให้เวลาที่เราเข้าถึงไม่ว่าเวลาใดก็ตามน่ะครับ ถ้าเราดูตามชื่อรายการที่เรากดจากรีโมตนี่ เราก็จะเห็น และอีกอันหนึ่งก็คือเวลาที่คนพิการทางสายตาน่ะครับ ถ้าใช้ตัว Smart TV ที่เป็น Accessibility น่ะครับ มันจะอ่านตรงนี้ออกมาได้น่ะครับ ก็อาจจะเป็นอีกข้อมูลหนึ่งน่ะครับ สำหรับการพัฒนาเรื่องของการกำหนดชื่อรายการน่ะครับ ที่มีเรื่องของบริการติดเข้าไปด้วยน่ะครับ เพื่อจะทำให้เกิดการเข้าถึงได้อีกรูปแบบหนึ่งครับ ขอบคุณครับ
(ดร.ตรี) ในตัว EPG บอกด้วยว่า ในรายการนั้นมีบริการอะไรใช่ไหมครับ เพื่อที่จะ 
(ดร.ณัฐนันท์) ใช่ครับ
(ดร.ตรี) คนหูหนวก คนตาบอดจะได้พอไปดู ไปถึง EPG ก็ได้รู้ว่ารายการนั้นมี 
(ดร.ณัฐนันท์) ใช่ครับ 
(ดร.ตรี) โอเค ก็เข้าใจว่า ณ ปัจจุบันมี มีอยู่ไหมครับ สำหรับบางช่องที่ทำ ก็จะเข้าใจว่า เข้าใจว่าตอนทำ EPG ที่อยู่ในแพลตฟอร์มที่เป็นแอปพลิเคชันน่าจะมีอยู่ เพราะว่า พอสถานีทำแผนมา แล้วก็เราก็ใส่ข้อมูลไป น่าจะมีอยู่นะครับ ที่เห็น ๆ ในเบื้องต้น แต่ว่าฝากสถานีด้วย
(ดร.ณัฐนันท์) พูดถึงใส่ลงไปในชื่อเลยครับ ผอ. ตรีครับ หมายถึงว่าชื่อรายการแล้วก็ เป็นขีดตามด้วย SL CC AD ตามเลยน่ะครับ ไม่ได้เป็น…
(ดร.ตรี) โอเคครับ
(ดร.ณัฐนันท์) ครับ
(คุณชาญเสก) ฮัลโหลครับ เรียนคุณตรี ทาง EPG มีนะครับ 
(ดร.ตรี) ครับ 
(คุณชาญเสก) มีระบุว่าเราให้บริการอะไรใน EPG  
(ดร.ตรี) ใช่ ๆ ผมจำได้อยู่ครับ มันก็… มันก็จะขึ้น ก็คือ หลังชื่อมันก็จะเหมือนวงเล็บไว้เลยน่ะครับ ว่ามีหรือเปล่า มีบริการอะไรใช่ไหมครับ ขอบคุณ ดร.โป้ง ครับ มีสถานีไหน ถามอะไรสมาคมไหมครับ พักคั่นไปที่ทางมูลนิธิหน่อยได้ไหมครับ มูลนิธิที่ทำเรื่องแอปพลิเคชันใช่ไหมครับ แล้วก็ทำในมิติของความพยายามที่คือได้รับทุนทำ แอปพลิเคชัน เอ้ย ไม่ใช่สิ เว็บไซต์ใช่ไหมครับ ที่เรียกว่า “Vohan” ช่วยในการทำ AD นะครับ ก็เดี๋ยววันนี้ก็เลยลองชวนมา เผื่อที่จะแบบว่า สถานีไหนสนใจที่แบบทดลองใช้ หรือว่าเข้าไปร่วมมือดำเนินการ แล้วก็มันอาจจะส่งผลให้กับ… ช่วยในการทำ AD ได้ครับ เรียนเชิญครับ 
(คุณต่อ) ผมขอย้ายที่นั่งนะครับ ขออนุญาตแนะนำตัวให้ทุกท่านรู้จักอีกนิดหนึ่งนะครับ สวัสดีครับ ผมจากมูลนิธิด้วยกันนะครับ เพื่อคนพิการและสังคมนะครับ ก็ทางเราเป็นมูลนิธิที่พยายามออกแบบสังคมที่คนพิการ และไม่พิการอยู่ร่วมกันได้นะครับ หลายกิจกรรมแม้กระทั่งจะเป็นเรื่องของการใช้กีฬานะครับ หรือเป็นการอยู่ร่วมกัน ซึ่งวันนี้ จะมาพูดถึงเรื่องเกี่ยวกับเสียงบรรยายภาพ หรือการผลิต เสียงบรรยายภาพที่จะเป็นตัวช่วยให้ง่ายขึ้น แล้วก็รวมถึงทำงานด้านการศึกษา แล้วก็การจ้างงานสำหรับคนพิการด้วยนะครับ โอเค วันนี้นะครับ ที่จะมาพูดถึงนี่ ก็คือว่า ทางมูลนิธิเราน่ะครับ มีตัวช่วยอยู่ ประมาณ 3 อย่างที่คิดว่ามันเป็นองค์ประกอบที่ดีสำหรับเสียงบรรยายภาพ อันแรกคือแอปพลิเคชัน Pannana นะครับ อันที่ 2 คือ  Vohan นะครับ แล้วก็อันที่ 3 ก็คือทีมที่ผลิตเสียงบรรยายภาพด้วยผู้พิการนะครับ ตัวแอปพลิเคชันPannana  นี่ เมื่อกี้ พี่ปอมหรือจากสมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทย นี่ ได้พูดไปแล้วนะ ว่ามันคือแอปพลิเคชันไว้สำหรับเล่นเสียงบรรยายภาพนะครับ วิธีการทำงานของมันน่ะนะครับ ก็คือว่า อันนี้ยกตัวอย่างครับ ยกตัวอย่างจากโรงหนังแล้วกันนะครับ แล้วก็มันจะได้เห็นภาพง่ายขึ้น เช่น สมมติเวลาคนพิการทางสายตาเข้าไปนะครับ เมื่อก่อนนะครับ เมื่อก่อนเวลาถ้าคนตาบอดอยากจะไปดูหนังนี่ สิ่งที่เกิดขึ้นก็คือ เราจะต้องปิดโรงนะ แล้วพอเราปิดโรงแล้วนี่ เรามันก็จะมีรอบพิเศษ แล้ว… แล้วเราก็จะเล่นเสียงบรรยายภาพเข้าไปทันทีครับ ตรงนี้ก็จะทำให้คนตาดีนี่ ก็จะไม่ได้ดูโรงนั้นด้วยกันนะครับ ก็มันก็จะเหมือนจะแยกกันดู ทางเรานี่ก็คิดว่า เอ๊ย ทำอย่างไรให้คนตาบอดกับคนตาดีนี่ สามารถดูร่วมกันได้จริง ๆ นะครับ เราก็เลยมีแอปพลิเคชันตัวนี้นะครับ เมื่อคนตาบอด เข้าไปดูภาพยนตร์นะครับ ที่มีเสียงบรรยายภาพอยู่แล้วนี่ สามารถเปิดแอปพลิเคชันแล้วก็กด Sync นะครับ แอปพลิเคชันก็จะจับวินาทีของเสียงบรรยายภาพ ณ วินาทีนั้น แล้วก็เล่นเสียงบรรยายภาพได้ทันทีนะครับ เพราะฉะนั้นคนตาบอดนี่ สามารถที่จะเข้าไปดูรอบไหนก็ได้ ที่ไหนก็ได้ โรงไหนก็ได้ พร้อมกับคนตาดีได้เลยนะครับ แล้วก็ไม่ต้องห่วงเรื่องลิขสิทธิ์นะครับ เพราะว่า เสียงบรรยายภาพนี่ ตัวแอปพลิเคชันนี่ จะปล่อยเฉพาะเสียงบรรยายภาพเฉย ๆ นะครับ จะไม่ได้ปล่อยเสียงของภาพยนตร์หรือว่าเพลงอะไรต่าง ๆ ของภาพยนตร์เลยนะครับ เพราะฉะนั้นนี่ ถ้า สมมติว่าถ้าใครนะครับ ที่มีเสียงบรรยายภาพอยู่แล้วนะครับ สามารถมาใช้แอปพลิเคชันของเราได้นะครับ อันนี้เข้าใจว่าปัจจุบันน่าจะยังไม่รวมนับเป็นชั่วโมงของทาง กสทช. นะ แต่คิดว่าในอนาคตอาจจะเปลี่ยนแปลง รวมถึงถ้ามันมีการ Shift ระหว่างแพลตฟอร์มที่คนพิการเริ่มที่จะไปดูแพลตฟอร์มอื่นแล้ว เดี๋ยวอนาคตเรื่องกฎอะไรต่าง ๆ ค่อยว่ากัน แต่ว่านี่ อันนี้ คือเรื่องของเสียงบรรยายภาพนะ เป็น แอปพลิเคชันแล้วก็ อันนี้ จะเป็นตัวช่วยได้อันหนึ่งนะครับ สำหรับกระจายเสียงบรรยายภาพให้ ได้ใช้ได้ทุกที่ทุกเวลานะครับ แล้วก็รวมถึงมันไม่ใช่แค่โรงหนังอย่างเดียว สามารถใช้ในทีวีก็ได้นะครับ หรือใช้จากเรื่องของดูจากคอมพิวเตอร์ก็ได้นะครับ ตัวแอปพลิเคชันนี้ก็สามารถจับได้เหมือนกันครับ ตอนนี้มียอดดาวน์โหลดนะครับ เป็นของคนไทยก็จะ เกือบ 10,000 User แล้วนะครับ ที่เป็นคนพิการเมื่อกี้ที่เราพูดถึงจำนวนนะ ว่า เฮ้ย คนพิการทางสายตา มีจำนวนเท่าไหร่ที่อยากรู้ อาจจะไม่ได้… อาจจะไม่ได้มีการสรุปจำนวนที่แน่ชัดว่า เอ๊ะ มีคนที่อยากดูเท่าไร แต่ว่าจากยอดดาวน์โหลดของแอปเรานี่ ก็ มีเกือบ 10,000 User แล้วนะครับ คิดว่านี่ ในอนาคตก็จะมากขึ้น แล้วก็เราก็ได้ทำงานกับทั้งค่ายหนังนะครับ กับทางช่องออนไลน์อะไรต่าง ๆ  กับค่ายผลิตสื่ออะไรต่าง ๆ ครับ อยู่หลายที่นะครับ ก็อันนี้ ถ้าใครสนใจก็เดี๋ยวลองติดต่อกันได้นะครับ แอปพลิเคชันของเราสามารถเอาเสียงบรรยายภาพลงไปได้เลยนะครับ อันนี้เป็น Solution แรกนะครับ ที่ทำให้เสียงบรรยายภาพมันง่ายขึ้น มันถูก กระจายไปใช้ได้มากขึ้นนะครับ สำหรับคนตาบอดนะครับ 
โอเค ต่อไปอันที่ 2 เราจะพูดถึ Vohan Vohan นี่ มันเป็นเว็บโปรแกรมนะครับ ก็คือเราสามารถทำงานผ่าน Browser ได้ ตัวนี้ มันจะช่วยในการผลิตเสียงบรรยายภาพให้ง่ายขึ้น แล้วก็ลดต้นทุนการผลิตนะครับ แล้วก็สามารถที่จะทำให้มันเกิดขึ้นได้ง่าย ลดเวลาอะไรต่าง ๆ  ก็คือวิธีทำงานของมันนะครับ มันเป็นลักษณะของ Machine Learning นะ สามารถผ่านทุก Browser ได้เลยนะครับ แล้วก็ใช้ตัว Machine Learning ของเรานี่ ก็จะจับให้ว่า ในช่วงเวลาไหนของคลิปวิดีโอนั้น ๆ นี่ มันมีช่องเวลาไหนที่เหมาะสม ที่จะใส่เสียงบรรยายภาพลงไปได้บ้าง ผู้ผลิตนี่ ก็สามารถที่จะใส่เสียงบรรยายภาพตรงนั้นพิมพ์ลงไปได้นะครับ พอพิมพ์ลงไปเสร็จนี่ ก็ทำได้ 2 อย่าง ณ ปัจจุบันก็คือว่า สามารถกดให้ระบบ สามารถ Generate เป็นเสียงสังเคราะห์ออกมาได้เลยนะครับ แล้วก็หรือในอนาคตที่เรากำลังจะเปิดตัวเวอร์ชันที่ 2 ในปลาย… ในปลายปีนี้นะครับ ก็อันนี้ สามารถที่จะอัดเสียงลงไปได้เลย เพราะฉะนั้น เวลาที่เราทำเสร็จ เข้าระบบ… เข้าระบบของ Vohan เรียบร้อยแล้วนะครับ เรากด ทุกคนสามารถมาพิมพ์ได้นะครับ ผู้ผลิตสามารถมาพิมพ์ได้ แล้วก็มันก็จะมีเสียงออกมาได้ หรือจะอัดเสียงตรงไปตรงนั้นก็ได้ ข้อดีของมันคืออะไร 1. ไม่ต้องมานั่งตัดต่อเพิ่มนะครับ ไม่ต้องมานั่งเข้าห้องอัดเพิ่มนะครับ อันนี้จะลดต้นทุนมากในการผลิต หรือว่าจริง ๆ ถ้าไม่อยากอัดเสียงก็ ใช้เป็นเสียงสังเคราะห์จากระบบได้เลยนะครับ อันนี้ก็เป็นอยู่ใน… ทดลองเข้าไปเล่นได้นะครับ อยู่ในชื่อ vohan.org นะครับ อันนี้สามารถเข้าไปดู หรือเดี๋ยวลองติดต่อกันก็ได้ ถ้าสมมติเราจะทำงานร่วมกันนะครับ อันนี้ ในเวอร์ชันที่กำลังจะเกิดใหม่ช่วงปลายปีต้นปีนี่ ก็จะสามารถให้แบบทุกท่านสามารถมาเป็น Member นะครับ หรือบางทีถ้าอยากที่จะเอาสื่ออะไรของท่านมาเอง เอาวิดีโอของท่านมาเองอันนี้ สามารถเกิดขึ้นได้ แล้วเราก็สามารถผลิต พอทำผลิตเสร็จแล้ว ได้เสียงบรรยายภาพเสร็จแล้ว ท่านสามารถ Export เอาเสียงบรรยายภาพ ไปใช้ในสื่อต่าง ๆ ได้นะครับ ในส่วนของท่านได้เลย หรือว่าจะเอามาใส่ในตัวของแอปพลิเคชันพรรณนานาก็ได้นะครับ 
แล้วก็เรามีทีมที่ผลิตเสียงบรรยายภาพอยู่นะครับ เป็นทีมผู้พิการ อันนี้นี่ เข้าใจว่าหลายช่องนี่ ก็คือมี ตามกฎหมายนี่ น่าจะต้อง… ต้องจ้างผู้พิการในการทำงานอยู่แล้วแหละ ใช่ไหมครับ ตามกฎหมายมาตรา 33 34 35 อะไรก็แล้วแต่ อันนี้ ถ้าสมมติว่าสนใจนะครับ สามารถมาช่วยกันได้นะครับ สามารถมาเชื่อมกัน อาจจะแปรเปลี่ยนการ จ้างคนพิการในการทำงานนะครับ ในการมาเป็นจ้างคนพิการ เป็นในการผลิตเสียงบรรยายภาพตรงนี้นะครับ นี่ก็ลองมาคุยกันได้ แล้วก็จะมีทีม แล้วเราก็สามารถอบรมได้ เรามีคำแนะนำได้ ผู้พิการก็สามารถใช้ Vohan ในการผลิตเสียงบรรยายภาพตรงนี้ได้ด้วยครับ ประมาณนี้ครับ ก็อันนี้คือ ของเรานะครับ เพราะฉะนั้นถ้าตอนนี้นะครับ ใครมีเสียงบรรยายภาพอยู่แล้ว ลงแอปพลิเคชันใน Pannana ได้เลยครับ หรือว่าถ้าอยากที่จะลดต้นทุนอะไรต่าง ๆ ใช้โวหารได้นะครับ แล้วก็รวมถึงถ้า… ถ้ายังไม่มีทีมที่จะทำเสียงบรรยายภาพก็สามารถติดต่อเรา เดี๋ยวเราลองมาวางแผนด้วยกัน เราสามารถที่จะช่วยออกแบบได้ว่าคุณจะจ้างมีการอย่างไรนะครับ ให้คำแนะนำได้แม้กระทั่งว่า เอ๊ะ มาตรา 33 เป็นอย่างไร มาตรา 35 เป็นอย่างไร ปกติ คิดว่ามัน บางองค์กรอาจจะ เสียสตางค์ โดนค่าปรับ มาตรา 34 นะครับ อันนี้ให้เป็นความรู้เฉย ๆ เผื่อบางท่านอาจจะไม่ได้ดูการจ้างงานตรงนี้ เช่น ในองค์กรของท่าน ถ้าสมมติมีคนพิการ มีคน ลูกจ้าง 100 คนนี่ ต้องมีคนพิการอยู่ในอัตราส่วนนั้น 1 คนอยู่แล้วใช่ไหมครับ เพราะฉะนั้น โดยกฎหมายนี่ ท่านต้องจ้างคนพิการอยู่แล้ว อันนี้จะเปลี่ยน อย่างไร ให้มันได้ประโยชน์ด้วย แล้วก็ได้ผลประโยชน์ได้ทั้งเสียงบรรยายภาพได้ด้วยครับ โอเค อันนี้เป็น Contact ของเรานะครับ เผื่อว่าลองถ่ายรูปไว้แล้วก็ติดต่อเข้ามาได้ครับ ขอบคุณมากครับ 
(ดร.ตรี) ขอบคุณคุณต่อนะครับ ก็หลักหลักที่ กสทช. ชวนมาคงจะเป็น… คงจะเป็น Vohan นะครับ ส่วนอื่นเป็นส่วนแถมนะ แล้วก็… แล้วก็ เมื่อยังเป็น Service Free อยู่ กสทช. คุยอยู่ด้วยนะครับ แล้วก็ถ้าเป็นเรื่องพัฒนาหลังจากได้รับทุนแล้ว แล้วเป็นธุรกิจแล้ว กสทช. ไม่เกี่ยวแล้วนะครับ ครับ แต่ว่าตอนนี้ คือ… คือมันอาจจะเป็นส่วนหนึ่งที่จะมา Support ได้ แล้วก็… แล้วก็ ผมเห็นถึงความก้าวหน้าของกระบวนการการทำงานที่เทคโนโลยีจะมาส่งเสริม กับการทำงานเชิง เรียกอะไร ของการทำงาน ทำบริการได้น่ะครับ แล้วก็อย่างที่เรียนไปน่ะครับ ว่าตอนนี้ก็คือทาง สวทช. ทาง ดร.โป้ง ดร.ณัฐนันท์ นะครับ ก็พยายามที่จะพัฒนาเรื่องของการทำ Live Captioning นะครับ ซึ่งก็สามารถที่จะ อันนั้นก็เป็นส่วนหนึ่งที่คุยกับทาง สวทช. ได้ด้วยตัวเองนะครับ มันก็อาจจะส่งเสริมให้การทำงาน มันสะดวกขึ้น เพราะว่าจริง ๆ แล้ว เราก็คุยกันมาหลายเวทีนะครับ แล้วก็พูดว่าในบางรายการ คือมันไม่สามารถที่จะแบบว่า ทำรายการได้ คือหมายถึง มัน… รายการ ถ้าทำในรายการสด มันก็จะสามารถที่จะแบบตอบโจทย์เราได้อีกหลายอย่างนะครับ ก็อาจจะเป็นส่วนช่วยได้นะครับ แล้วก็พูดถึงเรื่องของการที่ กสทช. ควรจะสนับสนุนเชิงเทคโนโลยีนะครับ ก็พยายามที่จะทำงานร่วมกับหลาย หลาย ๆ หน่วยงาน หลาย ๆ องค์กรนะครับ มีความเห็น คุณเอกพงศ์นะครับ เชิญครับ 
(คุณเอกพงศ์) ครับ ก็ก่อน… ก่อนจะจบนี่ ผมขออนุญาตฝากช่องต่าง ๆ นะครับ ที่มีแอปพลิเคชันหรือว่า เว็บไซต์นี่ครับ ก็อยากจะให้ได้คุยกับทางนักพัฒนาเว็บไซต์ หรือว่าแอปพลิเคชันของแต่ละช่องนี้ ให้ทำให้พวกเราได้เข้าถึงนะครับ อย่างบาง แอปพลิเคชันนี่ ก็ตอนแรก Screen Reader หน้าจอเรานี่มันอ่านอยู่ดี ๆ แต่พอเราเข้าไป Connect กับตัวแอปพลิเคชันนั้นปุ๊บนี่ ก็เหมือนเงียบไปเลย เพราะว่าบางทีมันอาจจะมีตัว Graphic หรือตัวอะไร ซึ่งมันก็ไม่สามารถที่จะเข้าถึงได้ ซึ่งจริง ๆ แล้วนี้ อย่างบางแอปพลิเคชันนี่ พอเข้าไปปุ๊บ จะ… ถ้าจะดูละคร ดูอะไรอย่างนี้ ก็ต้องสมัครเป็นสมาชิก จ่ายสตางค์ จริง ๆ คนตาบอด จ่ายได้ ทำได้ แต่เพียงแค่การเข้าไม่ถึงนะครับ ก็อยากจะฝากว่า ให้… ทำให้แอปพลิเคชันหรือว่าเว็บไซต์บางอันนี่ พอเข้าไปดู แล้วนี่ มันเข้าถึง ซึ่งมันก็จะเป็นทางเลือกให้กับเรา ถ้าเราไม่ได้ดูทีวี เราก็ดูผ่านแอปพลิเคชันดูย้อนหลงย้อนหลังอะไรพวกนี้ได้ด้วยน่ะนะครับแล้ว แล้วก็อาจารย์ปอมมีอะไรด้วยไหมครับเรื่องแอปพลิเคชัน 
(ดร.อิศวรา) ค่ะ ก็อย่างที่ได้เรียนไปก่อนหน้านี้ค่ะ ว่า… เพราะว่าแพลตฟอร์มหลาย ๆ อย่างเราเปลี่ยนไปนะ คือ เพราะฉะนั้นนี่ แอปพลิเคชันคือตัวหนึ่งที่มีความสำคัญ ก็คุณเอกพงษ์พูดว่าให้ทำให้เข้าถึงได้อย่างนี้อย่างนั้นนะคะ คือจะบอกว่า ถ้ามีความอาจจะแบบไม่รู้ว่าต้องอย่างไรอะไรอย่างนี้ค่ะ คือคุยกับพวกเราได้ จริง ๆ แล้วนี่ การทำแอปพลิเคชันให้เข้าถึงนี่ มันไม่ได้ต้องทำอะไรเพิ่มเติมนะคะ แต่เพียงแต่ว่า มันจะเป็นการที่เราทำตั้งแต่ต้นแล้วทำตามมาตรฐานที่เขาตั้งไว้ เช่น การใส่ภาพนะคะ ใส่คำข้อความที่หลังภาพที่เป็นปุ่มที่เป็นรูปภาพอะไรอย่างนี้ค่ะ เพื่อที่จะให้โปรแกรมสามารถเข้าไปอ่านได้อะไรอย่างนี้ค่ะ ซึ่งตรงนี้ มัน… มันไม่ได้ต้องทำอะไรเพิ่มเติมนะคะ เพียงแต่ว่าอาจจะต้องมีการเสริมสิ่งที่มันต้องมีอยู่แล้วน่ะค่ะ อันนี้ สมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทย เราก็สามารถที่จะเข้าไปร่วมช่วยทำให้มันเข้าถึง ใช้งานได้ง่ายนะคะ เพราะว่าเราเห็นตัวอย่างแอปพลิเคชันที่มันเป็นไปได้จริง ใช้งานได้อยู่แล้วโดยง่าย ๆ น่ะค่ะ เพียงแต่ว่ามันไม่ใช่แอปของแบบ Original จากเมืองไทยอะไรอย่างนี้ แต่เราก็เลยบอกว่าถ้าอย่างนั้นนี่ ของไทยจริง ๆ ก็ทำได้นะคะ แต่ว่าเราอาจจะมาคุยกันได้นะคะว่า เออ จะทำอย่างไรให้มันเข้าถึงแล้ว มันใช้ได้กับคนพิการที่เราใช้โปรแกรมอ่านหน้าจอน่ะค่ะ หรือเขาเรียกเทคโนโลยีสิ่งอำนวยความสะดวกนะ ช่วยในการเข้าถึงตรง นี้ค่ะ ค่ะเพื่อที่จะทำให้แบบว่ามัน นี่อยากให้ Maximize สูงสุดนะ กับตัวเสียงบรรยายภาพที่เราได้ลงทุนทำไปในแต่ละรายการน่ะค่ะ 
(ดร.ตรี) โอเค ครับ ก็ถือว่าเป็นเรื่องที่คุยกันถึงเรื่องของ Accessibility ที่เพิ่มเติมนะครับ จากในตัวสื่อทีวีนะครับ ก็อาจจะทำให้คนพิการเราถึง… พูดถึงเรื่องของการส่งเสริมให้ทุกคนสามารถที่จะเข้าถึงข้อมูลข่าวสารได้ จริง ๆ ที่เราคุยกันมาเรื่อย ๆ นี่ครับ ก็พูดถึงเรื่องของความพยายามที่จะมองถึงว่าข้อมูลข่าวสารที่ผ่านช่องทางต่าง ๆ นะครับ ก็จะเป็นประโยชน์กับคนทุกคนนะครับ ในการที่จะสามารถที่จะพัฒนาคุณภาพชีวิตได้ รวมถึงคนพิการด้วยนะครับ เพราะนั้น อันนั้นก็เป็นเจตนาของเราที่มาทำงานร่วมกันนี่แหละครับ มีท่านไหนมีความเห็นข้อสงสัยคำถามไหมครับ มี เชิญ เชิญครับ
(คุณอรปรียา) จาก ThaiPBS ALTV นะคะ พอดีว่าอยากสอบถามในการจัดทำเสียงบรรยายภาพน่ะค่ะ คือว่า พอดีทางเราน่ะค่ะ มีการคำนึงถึงในส่วนของ เรื่องของกระแสการ Bully น่ะค่ะ ที่ตอนนี้สังคมได้มีการพูดถึง เลยอยากสอบถามว่า ทางคนตาบอดน่ะค่ะ มีความคิดเห็นอย่างไรบ้าง เกี่ยวกับการบรรยายในส่วนของบุคลิกภาพ น่ะค่ะ เฉพาะ ไม่ว่าจะเป็นในเรื่องของสีผิว รูปร่าง ลักษณะเฉพาะต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นรูปร่างท้วม อวบ หรืออะไรใด ๆ ต่าง ๆ นี่ค่ะ ที่อาจจะเป็นคำที่รู้สึกว่าส่งผลทางด้านความรู้สึกอย่างไรบ้างน่ะค่ะ รู้สึกว่ามันเป็นการ Bully หรือเปล่าน่ะค่ะ อันนี้อยากสอบถามค่ะ 
(คุณเอกพงศ์) ขออนุญาตก่อนนะครับ เดี๋ยวผมเชื่อว่าอาจารย์อิศวราก็น่าจะต้องพูดด้วยนะครับ คือสิ่งที่คนตาดีมองเห็นเข้าไปในจอ ก็คือสิ่งที่เขาอยากจะให้รับรู้ว่า สิ่งที่เห็นนั้นคืออะไร เพราะฉะนั้นคนตาบอดเองก็อยากจะรู้ว่า สิ่งที่คนตาดีเห็นนี่คืออะไร ได้นะครับ เพราะฉะนั้น ก็ดารา ก็อยากอ้วน อยากท้วมมาแสดง ก็… ก็สิ่งที่เห็นก็ต้องบรรยายไปอย่างนั้น อันนี้คือสิ่งที่ผม… ผมเป็นความคิดเห็นส่วนตัวนะครับ แต่ว่าในสิ่งที่ถูกต้อง หรือว่าในหลักทางวิชาการนี่ เป็นอย่างไรบ้าง ต้องให้อาจารย์อิศวราครับ 
(ดร.อิศวรา) เออ มันสำหรับวิชาการ อาจจะเป็นความเห็นส่วนตัว คืออย่างสิ่งที่คุณเอกพงศ์พูดนี่ คือ หลักการอยู่แล้วนะคะ คือ What you see is what you say ก็หมายถึงว่า เราเห็นอะไร เราบรรยายไปตามนั้นน่ะค่ะ แต่โอเคเข้าใจว่า บางครั้งหลาย ๆ ที ตอนหลังเรา เราจะเริ่มมีใช่ไหมคะ แบบไปทักว่าอ้วนจัง ก็หาว่าเป็น Body Shaming ใช่ไหม เหมือนแบบไปพูดถึงอะไรอย่างนี้ค่ะ แต่ว่าสิ่งที่เรา คือเจตนาของเราตรงนั้นคือเราการใช้การบรรยายภาพน่ะค่ะ เพราะว่าถ้าเกิดสมมติว่า เราไม่บรรยายภาพเลย หรือว่าแบบมัน… หมายถึงว่าไม่ใช้คำเหล่านี้ มันก็จะทำให้ไม่เห็นภาพนะคะ ว่าเกิดอะไรขึ้นหรือว่าเป็นภาพของลักษณะบุคลิกของตัวละคร หรือคนที่พูด หรือคนที่ อยู่ในรายการนั้นเป็นอย่างไร จริง ๆ คิดว่ามัน… มันน่าจะเป็น คือเป้าหมายของเราคือเพื่อบรรยายภาพเท่านั้นน่ะนะคะ ตรงนี้ก็ไม่น่าจะมีปัญหานะคะ จริง ๆ อย่างวันก่อนที่ ของ กสทช. นี่แหละค่ะ Digital Inclusion นี่มีคนจาก Netflix นะคะ เขาก็มาพูดนะ มาบรรยาย ในช่วงหนึ่ง แล้วเขาก็บรรยายตัวเขาเองน่ะค่ะ ว่าแบบเออนี่ เขาก็มีผิวสีน้ำตาล แล้วก็ใส่ชุดสีอะไร อะไรอย่างนี้ค่ะ คือ อันนี้ก็เป็นเรื่องสีผิวนะ แต่ว่า คือเราคงจะไม่ได้ใช้คำ มันจะมีคำบางคำที่อาจจะไม่เหมาะสมใช่ไหมคะ อย่างเมื่อสักครู่เพื่อนหูหนวกพูดถึงน่ะ ว่าอย่างใช้คำว่า “ใบ้” หรืออย่างนี้ หรือว่าใช้คำว่า “ไอ้บอด” หรืออะไรอย่างนี้ค่ะ อันไอ้คำเหล่านี้ต่างหาก ที่มันจะเป็นการที่เหมือนจะ Bully แต่ว่าถ้าเกิดเป็นคำที่เราใช้กันทั่วไปในการที่เราบรรยายภาพ ตรงนี้ค่ะ อันนั้นน่ะไม่น่าจะมีปัญหา เพราะว่าเป้าหมายของเราคือการบรรยายให้เห็นภาพตามที่การที่ตามองเห็นน่ะค่ะ ค่ะ 
(ดร.ตรี) มีช่องไหนอยากจะแลกเปลี่ยนไหมครับ เช่น เวลาผมเดินมาตอนแรกต้องบรรยายภาพให้อาจารย์อิศวรากับคุณเอกพงศ์บอกว่าชายอ้วนเดินเข้ามา คือมันอาจจะไม่จำเป็นก็ได้นะครับ หมายถึงว่าก็เป็นชายใส่สูทอะไรอย่างนี้ ก็ได้ 
(ดร.อิศวรา) คุณตรีบรรยายตัวเองอยู่แล้วน่ะค่ะ 
(คุณชาญเสก) แลกเปลี่ยนนิดหนึ่งครับ 
(ดร.ตรี) ครับ คือก่อนที่เราตอนสมัยเราทำแรก ๆ น่ะนะครับ ในส่วนของทาง AD นี่ ก็ทางผู้ผลิตเองที่เราได้ให้ความรู้ แล้วก็มาอบรมกับทาง กสทช. นะครับ ก็เขียนบทมาว่า “ชายหัวล้าน” นะครับ อันนี้ผมก็ขอลบออกนะครับ ขอตัดออกไปนะครับ เพราะว่าเป็นบุคลิกในทางลบนะครับ ในเชิงของบุคลิกในทางลบนี้ ผมขอตัดหมดนะครับ แต่ในเชิงบุคลิกที่เราสามารถเห็นนึกภาพเขาออก ถ้าเราหลับตาแล้วนะครับ อันนั้นนี่ ก็จะบอกมานะครับ ยกตัวอย่าง อย่างที่คุณตรี พูดเมื่อสักครู่นี้นะครับ ก็อาจจะบอกว่า “ชายร่างท้วม สวมแว่น ใส่สูทสีเทานะครับ เดินเข้ามาในห้อง” อันนี้ อันนี้คือเรื่อง… เป็นเรื่องปกตินะครับ แต่เราคงจะไม่ใช่ถึงขนาดบอกว่า “ชายอ้วนตัวใหญ่มาก อะไรอย่างนี้” คงไม่ถึงขนาดนั้นนะครับ อันนี้เป็นหลักการที่เราทำไว้นะครับ
(ดร.ตรี) ก็น่าจะเป็นส่วนหนึ่ง คือ ถ้า ถ้าเกิดผม ไปอยู่ในบริบทที่ผม อยู่ดีดี ไปเล่นซูโม่ ก็ค่อยว่ากันอีกทีหนึ่ง ที่อาจจะต้องบรรยายลักษณะรูปร่างผม ถูกไหมครับ เพื่อที่จะบอกได้ว่า เอ๊ย อันนั้นเป็นอีกบริบทหนึ่ง เพราะฉะนั้น ก็ดูตามความจำเป็น แล้วก็ความเหมาะสม และก็การใช้คำอย่างที่พี่แป๊ะว่าน่ะครับ อย่างคือถ้าสมมติว่าเกิดเป็นแบบทำสารคดีเรื่องหัวล้านชนกันอะไรอย่างนี้ครับ ที่เป็นกีฬาสมัยก่อนใช่ไหมพี่แป๊ะ อันนั้นน่ะ ก็อาจจะต้องอธิบายลักษณะของความหัวล้านใช่ไหม แต่ว่าถ้าไม่เกิดขึ้น แล้วก็เป็นสิ่งที่ไม่จำเป็น ก็อาจจะ… จะไม่ต้องก็ได้ มันจะได้ลดการ การนั้น เชิญครับ เชิญครับ
(ผู้เข้าร่วมประชุมหญิง) จากทาง ThaiPBS นะคะ อยากสอบถามของเรื่อง CC  น่ะค่ะ ถ้าในกรณีที่เขาพูดว่า “ใบ้” “คนนี้เป็นใบ้” อะไรอย่างนี้ เราควรขึ้น CC คำนี้ไหมคะ 
(คุณวิทยุต) ค่ะ จากคุณวิทยุนะคะ คุณยุตบอกว่าเราได้ยินเสียงอะไรน่ะค่ะ เราก็แปลไปตามเสียงนั้นเลย ถ้าเกิดเขาบอก ถ้าเสียงมันบอกว่าเป็นคนใบ้ เราก็บอก เราก็ต้องเป็นใบ้ ก็อยู่ที่ว่าเขาก็ต้องไปร้องเรียนเองว่าไม่ควรจะใช้คำนี้อะไรอย่างนี้ค่ะเพราะเรา เราก็จริง ๆ ข้อความในการพิมพ์ ในการพิมพ์ข้อความน่ะค่ะ ต้องพิมพ์ตามเสียงที่เราได้ยินนะครับ ถ้าเกิดในส่วนของล่ามภาษามือ ล่ามภาษามือนี่ เขาก็ต้องทำ… ก็ต้องทำความเข้าใจกับล่ามภาษามือที่แปลอยู่ในจอเหมือนกัน ก็คือก็ต้องช่วยตัวเอง ต้องช่วยเหลือตัวเองว่าจริง ๆ คน อย่างเช่น คำว่า “ช่วยเหลือตนเอง” มีเพศสัมพันธ์น่ะนะคะ เป็นช่วยเหลือตัวเอง แต่ถ้าเกิดว่า ถ้าเกิดทางล่ามแปลว่า “ช่วยตัวเอง” ช่วยตัวเอง หูหนวกก็อาจจะไม่เข้าใจ แต่ถ้าเกิดว่า แต่ถ้าเกิดล่ามเขาใช้คำว่า ถ้าล่ามใช้คำว่า “ชักว่าว” ไปเลย คือท่าเอามือไปชักว่าวไปเลยนี่ ก็จะเข้าใจ หูหนวกก็จะเข้าใจว่าเป็นการช่วยตัวเอง ถึงแม้นว่า… ถึงแม้นว่าผู้พูด เหมือนผู้ประกาศข่าว จะพูดถึงว่าการช่วยตัวเองก็แล้วแต่ ฉะนั้น ถ้ามือของล่ามก็ต้องมีความชัดเจนในเรื่อง คือจริง ๆ เป็นวิชาชีพของแต่ละคน ของแต่ละคน ถ้าเป็นวิชาชีพในการพิมพ์ ในการพิมพ์ข้อความกับวิชาชีพของการเป็นล่ามนี่ค่ะ มันก็จะแตกต่างกัน มันขึ้นอยู่กับจิตวิญญาณของแต่ละคน ที่เรากำลังคำนึงถึงว่า เราจะให้บริการกับใคร แล้วก็ให้คนนั้นน่ะ เข้าถึงในการบริการของเราได้มากน้อยแค่ไหนครับ 
(ดร.ตรี) ก็ถ้าโดยส่วนตัวอยากแลกเปลี่ยนเหมือนกันนะครับ คือหมายความว่า ตอนนั้นที่เคยคุยกับตอนสมัยทำในตัว แนวทางว่าจะทำอย่างไรครับ อันนี้น่าจะเข้าข่ายคล้าย ๆ แบบคำ… คำไม่สุภาพอะไรอย่างนี้ครับ ที่จริง ๆ แล้วให้เลือกได้ 2 อย่างใช่ไหมพี่แป๊ะ ที่ตอนนั้นเราทำมา ก็คือถ้า… ถ้าสถานีไหน ที่… คือ… คือเราพูดกันว่า ด้วยรายการนั้นน่ะ มันถูก… มันถูกการพิจารณาของเซนเซอร์ช่องอยู่แล้วว่า ให้ออกคำนี้ได้ ก็ให้ตรงตามคำนั้นไปเลย แต่ว่าสถานีไหนที่มีความกังวล ก็อาจจะใช้การ เดี๋ยวนะครับ มันมีตัวอย่างอยู่ น่ะครับ มันก็ คือใช้ คือใช้การเซนเซอร์ CC ไปด้วยก็ได้ เข้าใจว่าอย่าง อย่างนั้นนะครับ 
(คุณชาญเสก) นิด… นิดเดียวครับ เสริมคุณตรีนะครับ คือ สถานีโทรทัศน์ทุกสถานีนี่ จะมีกฎหมายครอบนะครับ คือมาตรา 37 ก็ถัดจากมาตราที่ให้บริการคนพิการ นี่แหละครับ นะครับ ซึ่งไอ้ตัวมาตรา37 นี่ ค่อนข้างที่จะกว้างมาก อะไรก็แล้วแต่นะครับ มันจะมีอยู่ 4 หัวข้อใหญ่โดยประมาณน่ะนะครับ ในส่วนของเรื่องของความมั่นคง นะครับ เรื่องของสถาบันพระมหากษัตริย์นะครับ เรื่องของจริยธรรมนะครับ การกระทำให้เสื่อมเสีย เสื่อมทรามทางจิตใจ การทำให้ตกใจต่าง ๆ พวกนี้ มันทำไม่ได้นะครับ เพราะฉะนั้นนี่ คำพูดที่ไม่เหมาะสม เรียกว่าไม่เหมาะสมแล้วกันนะครับ จะถูก Screen ออกไปตั้งแต่ต้นเลยนะครับ ตั้งแต่การที่เราดูเซนเซอร์ก่อนที่จะเอามาทำเนื้อหารายการ AD และ CC นะครับ จะถูก Screen ออกตั้งแต่ตอนนั้นแล้วนะครับ ถ้าเป็นคำพูดนี่ ก็จะถูกดูดเสียงออกไปนะครับ ถ้าเป็นในส่วนของตัวภาพก็จะถูกตัดทิ้งไปนะครับ ทั้งคนสายตาปกตินะครับ รับฟังปกติ ก็ถูกตัดออกไปเหมือนกันนะครับ ไม่ลักลั่น เพราะว่าตัวนี้เป็นกฎหมายนะครับ อันนี้ต้องชี้แจงให้ทราบก่อน ไม่อย่างนั้นนี่ เดี๋ยวจะ จะบอกว่า มันหายไปได้อย่างไร อันนั้นไม่ใช่นะครับ เพราะว่ามันเป็นกฎหมายที่เราต้อง กำหนดเอาไว้ แล้วถ้าเราไม่เอาออกนะครับ เกิดมีใครมาร้องเรียนนะครับ นะครับ ร้องเรียนกับคุณตรีนี่แหละนะครับ มาตรานี้นี่นะครับ มีโทษปรับตั้งแต่ 50,000 ถึง 500,000 นะครับ เราถึงระวังมากเรื่องพวกนี้นะครับ เพราะฉะนั้นนี่ ต้องเรียนให้กับทางสมาคม แล้วก็หน่วยงานที่เกี่ยวข้องมาทราบด้วยนะครับว่าที่เราทำนี่ เพราะว่ากฎหมายกำหนดเอาไว้ครับ 
(ดร.ตรี) ก็ ข้อสรุปก็คือ ถ้ามันถูกดูดเสียงไปแล้ว ก็ไม่ต้อง… ไม่ต้องขึ้น ก็คือใช้ แบบ ตื๊ด ๆ ๆ อย่างนี้ก็ได้ครับ แต่ว่าถ้าสมมติว่าไม่ถูกดูดเสียง ก็ตามที่อาจารย์เจว่านะครับ ก็คือ อันนั้นน่ะ อาจจะเป็นบริบทของคำว่า ใบ้ในการทำความเข้าใจอย่างนี้ครับ คือเราก็ยังพูดคำว่าใบ้กันอยู่ แต่ไม่ได้หมายความว่า ไปว่าอาจารย์เจว่าใบ้ ในบริบทนี้คือเราทำความเข้าใจกับคำว่า “ใบ้” อย่างนี้ครับ ก็อาจจะสามารถที่จะใช้ได้นะครับ พอ ใช้ได้ ในตัว Captions ก็ทำหน้าที่ของมันด้วยการที่ว่า ที่อาจารย์เจบอก ได้ยินเสียงอะไร ก็ทำแบบนั้นเป็นหลักอยู่แล้ว ใช่ไหม 
(คุณวิทยุต) ผมขอฝากทางสมาคมล่ามภาษามือด้วยนะครับ ว่าจะต้องบอกกับทางล่าม ทุกคนที่เป็นสมาชิกของทางสมาคมด้วย ว่าถ้าเกิดมีคำว่า… ถ้าเกิดว่ามีเสียงคำว่า มีเสียงคนพูด เขาพูดคำว่า “ใบ้” ปุ๊บ ล่ามภาษามือนี่ ให้ใช้คำว่า “หูหนวก” ไม่ได้  นะคะ ก็ต้องทำท่าทางว่า “ใบ้” ตามที่เสียงที่ตัวเองได้ยินมา ก็คืออยากให้ทางสมาคมล่ามภาษามือช่วยแจ้งทางสมาชิกของสมาชิกล่ามด้วย ถ้าเกิด… ถ้า… เพราะว่าถ้าเกิด เพราะเดี๋ยวจริง ๆ เดี๋ยวหูหนวกเขาจะดูเองว่า อ้าว ทำไมพูดไม่ดีเลย ทำไมใช้คำว่า “ใบ้” เดี๋ยวหูหนวกก็ไปร้องกับ… ร้องเรียนกับคนผู้พูดเองนะคะ 
(ดร.ตรี) เดี๋ยวเดือนหน้าจะมีอบรมล่ามภาษามือด้วยนะครับ ก็จะรวม 3 รุ่น แต่ว่าก็แล้วแต่ความสมัครใจของล่ามนะครับ ล่ามทีวี ช่องต่าง ๆ ครับ แจ้งไปด้วยแล้วกันนะครับ วันนั้นอาจจะมีล่ามแบบวิ่งรอกจากการอบรมไปบ้างนะครับ วันที่เท่าไรนะ 14-15 ธันวาคมนะครับ ล่ามอาจจะวิ่งรอกนิดหนึ่งนะครับ 
(ผู้เข้าร่วมประชุมชาย) ขออนุญาตครับ จาก ThaiPBS แล้วก็ ALTV นะครับ ผมเชิดพงษ์ นะครับ มีความไม่สบายใจเรื่องคำที่ยังสงสัยว่าใช้ได้ ใช้ไม่ได้นะครับ ที่ผ่านมา กสทช. ก็เคยจัดอบรมไป แต่ว่าข้อมูล วันนั้น ตอนนั้นเราเข้าไปกับ… เป็นการจัดร่วมกับ UNDP นะครับ เพื่อนบางคนอาจจะได้เข้าแล้ว แต่ว่าข้อสงสัยก็คือ ในห้องอบรมนั้นน่ะครับ เราอาจจะรู้เฉพาะ พี่ ๆ เพื่อน ๆ ที่อบรมด้วยกัน ทีนี้จะทำอย่างไรให้มันเป็นมาตรฐานเดียวกัน หมายถึงว่าเป็นคู่มือที่เราสามารถไปดูได้ สมมติว่าเป็นราชบัณฑิตกำหนดออกมา หรือมาตรฐานจากที่ไหนสักที่ ที่ออกมาแล้วมันเป็นคู่มือให้ทุกคน ซึ่งในการที่เราได้อบรมครั้งที่แล้วนี่ครับ ผมก็ยังมีความรู้สึกแตกต่างอยู่ เช่น คำว่า “คนปกติ” กับ “คนพิการ” นี่นะครับ ในบางสมาคมบอกว่า ใช้ “คนปกติ” ได้ นะครับ แต่ในห้องอบรมบอกว่า “คนปกติ” ไม่ควรใช้ ผมก็เลยรู้สึกว่า เอ๊ะ มันมี… ยังเป็นในเชิงความเห็น ทำอย่างไรให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน หรือคำว่า “ใบ้” ใช้ได้ เมื่อบริบทนั้นเหมาะสม อย่างนี้นะครับ จะทำอย่างไร ให้มันเป็นมาตรฐานที่ทุกคนเห็นเหมือนกันอย่างนี้ครับ ดู Bible เดียวกันนะครับ มันก็จะไม่มีข้อซักถาม ซึ่งมันอาจจะเจอ เกิดจากการที่โต๊ะกลมคุยกันอีกที 2 ครั้งก็ได้ แต่ผมคิดว่ามันควรจะมีมาตรฐานเดียวกัน ครับ อันนี้ต้องทำอย่างไรดี 
(ดร.ตรี) อันนี้เดี๋ยว กสทช. รับไปครับ คือเคยมีคู่มืออยู่ฉบับหนึ่ง แต่ว่ามันนานแล้วล่ะ ตั้งแต่ปี 2559 ถ้าจำไม่ผิดครับ เดี๋ยวอาจจะเอามาปัดฝุ่นใหม่นะครับ แล้วก็ เดี๋ยวอาจจะ… คือมันคงไม่ได้เป็นแบบว่า เดี๋ยวสถานีตกใจกลัวไหม เอ๊ะ เป็นมาตรฐาน แบบขนาดนั้นนะครับ แต่ว่ามันอาจจะเป็นแบบว่า Suggestion ว่าเออถ้าจะพูดถึงเรื่องคนพิการ คำไหน หรือว่าบริบทไหนที่ระมัดระวัง อะไรประมาณนี้ครับ คือตัวคู่มือนั้น มันเหมือนเป็นคู่มือที่เราจะใช้พูดคุยแลกเปลี่ยนกันมากกว่าที่จะแบบเป็นการบังคับนะครับ เดี๋ยวอันนี้สำนักงานก็รับไปนะครับ ที่จะดำเนินการนะครับ แต่ว่ากระบวนการคงมีส่วนร่วมนะครับ ส่วนร่วมทั้งในส่วนของตัวแทนของผู้ประกอบการด้วยนะครับ กับทางสมาคมคนพิการทั้ง 7 ประเภทนะครับ ก็คงต้องทำงานร่วมกันครับ ขอบคุณครับ เชิญครับ อาจารย์วิทยุตครับ เชิญครับ
(คุณวิทยุต) ผมอยากให้ข้อมูลเกี่ยวกับคำว่า “คนปกติ” ผมเห็นด้วยนะครับ ที่ทางสมาคมแต่ละประเภทความพิการนี่ เขาก็มีความคิดเห็นแตกต่างกัน แต่สำหรับของคนหูหนวก ของสมาคมคนหูหนวก ไม่ชอบใช้คำว่า “คนปกติ” ให้เป็น ให้แปลว่า “คนทั่วไป” ให้ใช้คำว่า “คนทั่วไป” หรือว่า “คนหูดี” ก็ได้ นะคะ แต่ว่าสมาคมคนตาบอดนี่ เวลาเขาเขียนโครงการเข้าไปที่คณะอนุฯ กองทุน ผมอ่านและในหลักการและเหตุผลของโครงการของสมาคมคนตาบอด เขาใช้คำว่า “คนบกพร่อง” “คนปรกติ”  ใช้คำว่า “คนปรกติ” ใช้คำว่า “คนปรก” นะ จะ ป ปลา ร เรือนะ “คนปรกติ” นะ
(ดร.ตรี) “ปรกติ”
(คุณวิทยุต) “ปรกติ” ผมก็รู้สึกว่ามันก็โอเค แต่อยากจะฝากทาง กสทช. ด้วยว่าก็อยากจะทำ ใช้คำอะไรก็ได้ เพื่อให้ผู้ประกอบการได้เข้า… ได้ทำความเข้าใจตรงนี้
(ดร.ตรี) อาจารย์ปอมโดนพาดพิงใช่ไหมครับ 
(ดร.อิศวรา) ค่ะ ขออนุญาตใช้ โดนพาดพิงนิดหนึ่ง เอาจริง ๆ น่ะ ถ้าคนสมาคมคนตาบอด คือมันอาจจะเป็น คือด้วยการบอกว่าเรามีสมาคมตาบอดหลากหลายทั่วประเทศเยอะแยะมากนะคะกลุ่ม แต่ว่าถ้าแห่งชาติน่ะค่ะ หรืออืม หรือคนที่ใช้จริง ๆ มันก็ยังมีหลากหลาย แต่ว่าเราก็พยายามพูดคุยกันเหมือนกันว่ามันไม่ควรใช้คำว่า “คนปรกติ” กับ “คนพิการ” เพราะว่า เหตุผลเพราะไม่อย่างนั้นก็คือคนพิการคือคนไม่ปกติเหรอ จริง ๆ เราก็บอกว่าให้ใช้ “คนทั่วไป” นะคะ หรือว่า “คนไม่พิการ” หรือ “คนตาดี” อย่างนี้ ก็เหมือนกับคนหูดีนะ อย่างนี้ค่ะ ก็เป็นอันนั้นแต่ว่าเข้าใจว่ามันก็อาจจะยังมี ที่ยังแบบว่าหลาย ๆ ที่เพราะมันก็เยอะเหมือนกัน เราอาจจะต้องมีการให้ความรู้กันต่อไปน่ะค่ะ ว่ามันจำเป็นที่จะต้องแบบ เออ มันควรใช้คำแบบนี้มากกว่า อะไรอย่างนี้ นะคะ เพราะจริง ๆ อย่างคำว่า “คนพิการทางการเห็น” เราก็จะเห็นมีทั้งผู้พิการทางการเห็น ผู้ที่มีความบกพร่องทางสายตาอะไรอย่างนี้ค่ะ คือถ้าใครมาคุยกับเรา เราก็จะแนะนำว่าให้ใช้คำว่าคนพิการทางการเห็น ซึ่งมันสอดคล้องกับพระราชบัญญัติส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการน่ะค่ะ อันนี้ก็เข้าใจว่ามันคงยังมีความหลากหลายอยู่นะคะ แต่ก็เราก็ต้องให้ความรู้กันต่อไปน่ะค่ะ ขอบคุณค่ะ 
(คุณชาญเสก) ผมขอแลกเปลี่ยนนิดหนึ่งสิครับ 
(ดร.ตรี) ครับ เชิญครับ
(คุณชาญเสก) รู้สึกว่าเป็นภาษาราชการในหนังสือต่าง ๆ  นี่ เท่าที่ผมอ่านเจอมา นี่ ก็จะใช้คำว่า “บุคคลทั่วไป” นะครับ แล้วก็คอมม่าหรือเว้นวรรคนะครับ แล้วแต่จะใช้นะครับ “ผู้พิการทางสายตา” “ผู้พิการทางการได้ยิน” อันนี้ผมเข้าใจว่าผมจะเจอแบบนี้เสียเยอะ หรือไม่ก็จะใช้คำว่า “ประชาชนทั่วไป” นะครับ “ผู้พิการทางสายตา” “ผู้พิการทางการได้ยิน” เวลาที่จะต้องทำเรื่องอะไรพวกนี้นะครับ ผมเลยไม่แน่ใจว่า เราจะใช้คำประเภทอย่างไร ซึ่งจริง ๆ แล้วนี้ ผมมันดูเป็นบริบทไปนะครับ ถ้าเขาจะบอกว่า มันไม่มีบริบทนำนี่ มันจะตอบอะไรไม่ได้เลยนะครับ ถ้าเผื่อว่าใน… อย่างที่เมื่อสักครู่ที่คุณวิทยุตพูดถึงนะครับ ถ้าเผื่อว่าในรายการนี่ เขาพูดถึงว่า “ชายตาบอด” นะครับ เราจะไปแปลงว่าเป็น “ชายผู้พิการทางสายตา” ถ้าเขาพูดมาเป็น “คุณตาบอดหรือเปล่า” สมมตินะครับ ก็เราจะไปเขียนว่า “คุณพิการทางสายตาหรือเปล่า” มันก็จะยาวกว่าสิ่งที่เขาเห็นนะครับ ตัวหนังสือจะยาวกว่าปากที่เขาพูดน่ะ ตรง ๆ นะครับ ถ้าในนั้นที่เขาเองนี่ “เขาบอกว่าคุณเป็นใบ้ พูดไม่ได้ใช่ไหม” ผมก็ต้องเขียนไปตามนั้น แต่ว่าเราก็ต้องพยายามบอกว่า คุณพูดไม่ได้หรือเปล่า อะไรทำนองนี้ ก็ต้องหาแนวทางที่จะต้อง เขียนให้มัน ไม่… เขาเรียกอะไรนะ ไม่ไปดูถูกใคร แล้วก็ไม่กระทบกระเทือนถึงคนดู ในแง่ของผู้พิการทางสายตา และผู้พิการทางการได้ยินนะครับ อันนี้เราก็พยายามรักษาตัวนี้อยู่ เราถึงต้องมีการตรวจหลายขั้นตอนนะครับ เพราะว่า เวลาที่เราส่งผู้ผลิตเขานี่ ผู้ผลิตเขาเขียนมาตามที่เขาเห็น เขียนเข้ามาตามได้ยินนะครับ แต่เราเองนี่ เราเป็นคนนำออกอากาศ เพราะฉะนั้นนี่ ทางฝ่ายผมเองนี่ ก็จะมีคน Screen แล้วก็ทำให้มันถูกต้อง แล้วก็ทำให้มันดูแล้ว Smooth ไม่ถึงกับขนาดให้คำรุนแรง หรือว่า Soft เกินไปตามบริบทที่มันควรจะมีนะครับ อันนี้… อันนี้เรียนมาให้ทราบนะครับ ประมาณนี้นะครับ
(ดร.อิศวรา) ค่ะ ขออนุญาต คือเห็นด้วยนะคะ เรื่องบริบท คือจริง ๆ  ที่เมื่อกี้พูดถึงว่าคนปกติหรือคนพิการทางการ อันนี้คือเอกสารที่เขียนนะ อย่างที่อาจารย์เจพูดถึงว่า เราเห็นในโครงการหรืออะไรต่าง ๆ นะคะ แต่ว่าอย่างที่ทางคุณชาญเสกพูดถึงน่ะค่ะ ว่าถ้าในรายการ ถ้าเขาพูดมาแบบนั้น มันก็ต้องเขียนไปแบบนั้น อย่างนั้นน่ะค่ะ ตามที่ทางสถานีพยายามทำให้ อันนี้เราก็เข้าใจอยู่แล้วนะคะ อย่างที่อาจารย์เจพูดไปเลย ก็คือ ถ้ามันได้ยินแบบนั้น เขาพูดมาแบบนั้นจริง ๆ เราก็จะต้องไปตามนั้นน่ะค่ะเราก็คงไม่ต้องมานั่งปรับเปลี่ยนให้มัน อันนี้ เพราะว่าสุดท้ายแล้วเราก็จะได้รู้ว่า อ้อ จริง ๆ คือ หรือว่ามันยังมีอะไร มีความเข้าใจหรือมีอะไรต่าง ๆ ที่ในรายการเขาก็ยังทำแบบนี้ ซึ่งมันก็คืออยู่ที่บริบทนะคะ แล้วก็สิ่งที่เรา คือหลักการยึดง่าย ๆ เลยค่ะ ในการทำไอ้ตัว Accessibility ตรงนี้ คือ เห็นอะไรบรรยายตามนั้น แล้วก็แต่ว่ามันก็อย่างที่เมื่อกี้สักครู่ พูดกันเรื่องคำว่า เอ๊ย จะต้องใช้คำว่า “หัวล้าน” ไหม ก็คืออยู่ในบริบท เพราะถ้าเกิดประเด็นตรงนั้นมันไม่ได้มีสิ่งสำคัญหมายความว่ามันจะนำต่อไปถึงเรื่องราวอะไรต่าง ๆ  ที่มันไม่ได้เกี่ยว เราก็อาจจะเลี่ยงได้ แต่ถ้าเกิดมันเกี่ยว เราก็อาจจะจำเป็นต้องบรรยายใช่ไหมคะ หรือมัน หรือกับ สิ่งที่เราได้ยินว่าคนพูดเขาพูดอย่างนั้นจริง ๆ ออกมา เราก็คงจะต้องเขียนไปตามนั้นน่ะค่ะ หรือแม้กระทั่งกรณีถ้าเซนเซอร์ มันก็คือก็ต้องถูกเซนเซอร์ทั้งคนที่… คือคนที่ฟังก็ไม่ได้ยิน แล้วคนที่อ่านก็ไม่เห็นเหมือนกันว่า มันคือคำว่าอะไรอย่างนี้ค่ะ คือ มันควรจะเป็นระดับที่มันเท่ากัน นำเสนอข้อมูลออกมาเป็นข้อมูลเดียวกันอย่างนี้ค่ะ 
(คุณชาญเสก) ยกตัวอย่างน่ะนะครับ ถ้าเป็นภาพในห้องเรียนนะครับ เสร็จแล้วอาจารย์ก็ถามนะครับ ก็ขึ้นกระดานอะไรเสร็จเรียบร้อย ลองนึกภาพตามนะครับ เสร็จแล้วนักเรียนนี่ อาจารย์หันหลังกลับมาถาม คำถามนักเรียน นักเรียนนั่งเงียบกันหมดเลย อาจารย์ก็ต้องถามว่า พวกเธอเป็นใบ้กันหรืออย่างไร ถึงไม่ตอบคำถาม ไอ้อันนี้ ถ้าเป็นสถานีโทรทัศน์โดยของเราหรือปกตินี้ เราก็จะใส่ไว้ เพราะว่ามันเป็นบริบทของเรื่อง ทำให้เห็นลักษณะของความที่ว่านักเรียนไม่ Response กับครู อันนี้เป็นเรื่องปกติ นะครับ แต่ถ้าเผื่อว่า ไปพูดเป็นเชิงคำด่า คำปรามาส คำสบประมาท เราตัดออกหมดเลย เพราะว่าคำนี้นี่ มันจะไปใกล้เคียงกับ พรบ. ประกอบกิจการมาตรา 37 นะครับ อันนี้ที่เราแนวปฏิบัติเอาไว้ครับ 
(ดร.อิศวรา) คิดว่าเหมาะสมแล้วนะคะ ค่ะ 
(ดร.ตรี) อาจารย์เจมส์มีอะไรไหมครับ อย่างไรผมสรุป ประเด็นนี้ อย่างนี้ก่อนนะครับ คือหมายความว่ามันมี 2 บริบทด้วยกันนะครับ คือบริบทของการผลิตรายการที่เกี่ยวข้องกับคนพิการ 1. คืออย่าไปกลัวที่จะผลิตนะครับ 2. ก็คือ เราอาจจะอย่างที่ พี่โอ๋ได้คุยนะครับว่า เฮ้ย สถานีอาจจะอยากมีแบบแนวทางอะไรบางอย่างว่า ถ้าสมมติว่าผลิตรายการเกี่ยวกับคนพิการ ควรจะต้องแบบใช้คำอย่างไร ถึงจะสามารถที่จะระมัดระวังได้ ที่จะไม่เป็นการละเมิดนะครับ ไม่ว่าจะเป็นคำว่า จะเรียกคนหูหนวกว่า “ใบ้” ซึ่งไม่สมควรหรือว่า การจะใช้คำไหนดีระหว่าง “คนพิการ” กับ “ผู้พิการ” ซึ่งถ้าเป็นคำทางการจริง ๆ ก็ควรใช้คำว่า “คนพิการ” มากกว่า “ผู้พิการ” นะครับ แล้วหรือว่าสามารถที่จะเรียก… ซึ่งสามารถที่จะใช้คนตาบอดคนหูหนวกได้เลยโดยตรง อย่างนี้ นะครับ ซึ่งไม่ได้เป็นความผิดอะไรในกรณีที่ไม่ได้เป็นการดูถูกเหยียดหยามอะไรนะครับ ก็เรื่องแบบนี้ก็จะเป็นเรื่องของการผลิตรายการถูกไหมครับ เป็นส่วนหนึ่งนะ หรือว่าการใช้คำที่เกิดขึ้นในรายการครับ ส่วนที่ 2 ก็คือ เวลาเราไปทำ พอผลิตรายการเสร็จแล้ว เราจะไปทำบริการ เพื่อให้เกิดกระบวนการการเข้าถึงได้นะครับ ก็หมายความว่า เราทำไปตามอย่างที่หลักการก็คือที่อาจารย์ปอมพูดเองก็ตาม อาจารย์เจ อาจารย์วิทยุตพูดเองก็ ได้คุยกับทุกท่านเอง ก็คือ ทำไปตามหลักการนั้นว่า สถานีถ้าพิจารณาแล้วว่าจะให้รายการนั้น หรือว่าคำนั้นออกอากาศไป นี่ ไอ้ตัว Accessibility ไม่ว่าจะทำ AD หรือว่า CC นี่ ก็คือให้ตรงไปตรงมาตามนั้นนะ ผมพอสรุปอย่างนี้ได้ใช่ไหมครับ นะครับ เชิญ เชิญพี่โอ้ครับ 
(ผู้เข้าร่วมประชุมชาย) ขออนุญาตแลกเปลี่ยนครับ พอดีพี่เขาออกไปแล้ว แต่ว่าเดี๋ยวพี่เขามาแล้วก็พูดอีกทีก็ได้ ครั้งที่แล้วนี้อบรมเรื่องนี้ฮะ เรื่องการใช้คำ… เขาเรียกอะไร ใช้คำเปรียบเทียบน่ะครับ เช่นเมื่อกี้ถ้าพูดว่าพวกเธอทำไมไม่พูด พวกเธอเป็นใบ้กันหรือไง ครั้งที่แล้วที่เราอบรม ถ้ามีเพื่อน ๆ ที่เข้าด้วย เราจำได้นะครับ เราจะถูกเรียน ถูกสอนในครั้งที่อบรมว่า การถ้าเราจะต้องตำหนิหรือพูดว่าใครไม่จำเป็นต้องเอาคำที่เป็นเชิงพิการน่ะครับ มาเปรียบเทียบ หรือมาคอมเมนต์เขา อาจจะไม่ต้องใช้ว่า “เป็นใบ้กันหรือไง” ครั้งที่แล้วเราถูกสอนว่าไม่ต้องใช้คำนี้ อาจจะว่า “เออ ทำไมเธอไม่พูดล่ะ” “ทำไมเงียบไป” อะไรอย่างนี้ คือไม่ต้องเอาคำพิการนั้นน่ะ มาในเชิง Comment อันนี้อ้างถึงที่ได้อบรมนะครับ ซึ่งจริง ๆ ซึ่งจริง ๆ คือถ้าหลีกเลี่ยงได้ก็เป็นข้อแนะนำอยู่แล้วครับ เพื่อที่จะเปรียบเปรียบเทียบ อะไรอย่างนี้นะครับ แต่ถ้าสมมติว่าในกรณีที่อย่างที่เรียนไปว่า สุดท้ายก็คือ สถานีได้พิจารณาแล้วว่าเรื่องนั้นสามารถที่จะออกอากาศได้ อะไรอย่างนี้ เดี๋ยวไอ้ตัว Suggestion ว่าเป็นแนวทางคู่มือปฏิบัตินี่ เดี๋ยวทำงานร่วมกันอีกทีหนึ่งครับ เพื่อที่จะให้แบบเป็นฐานของวิธีคิดมากกว่านะครับ เข้าใจอยู่ครับ เข้าใจที่พี่โอ๋พูดอยู่ครับ ครับ มีส่วนไหนเพิ่มเติมไหมครับ พี่หรรษาของผมยังไม่พูดอะไรเลย พี่หรรษาบอกอย่ามายุ่งกับฉัน ครับ
(คุณหรรษา) ก็หรรษาช่อง WorkPoint นะคะ ในส่วนของจอ หน้าจอล่าม ก็ปรับ น่าจะเท่า ๆ กัน เหมือน ๆ กันกับทุกช่องนะคะ ปรับแล้ว แต่ถ้าเราก็พยายามนะคะ แต่ถ้าให้… ให้เท่ากับเกณฑ์อะไรนะ 1:12 ต้องบอกว่ายากมาก แทบจะเป็นไปไม่ได้ เราก็ปรับให้ได้ใหญ่ที่สุดเท่าที่พวกเราจะทำกันได้ ก็ปรับกันหมดแล้ว ทีนี้มาของเรื่อง AD CC เราก็พยายามทำกันอยู่ แม้ว่าปีหน้าเราจะเพิ่ม CC อีก 1 ชั่วโมง ตั้งแต่ 5 สิงหาคมเป็นต้นไป ตอนนี้เราก็ต้องเริ่มทำกันแล้ว เพราะไม่อย่างนั้นเราจะทำไม่ทันกันหมดเลย เพราะที่สัดส่วนที่ให้อยู่ เราก็ทำกันไม่ทันอยู่แล้ว ก็ตอนนี้ก็พยายาม เริ่มของปี 2567 แล้วค่ะ ส่วน AD Audio Destription ของช่อง WorkPoint ก็น่าจะเป็นข่าวดี แต่ตอนนี้คือต้องขออนุญาต จริง ๆ จริง ๆ ไม่สามารถพูดในที่นี้ได้ แต่ก็ประชาสัมพันธ์ก่อนแล้วกันนะคะ วันเสาร์-อาทิตย์ จะได้ชมละคร เป็น AD และ CC นะคะ วันเสาร์-อาทิตย์เริ่มเสาร์นี้ วันที่ 25 น่ะค่ะ 25 พฤศจิกายน เวลา 11.00 น. จะเป็นละครนางนาค นางนาคสะใภ้พระโขนง ที่น้องอาทิตยากับน้องเก้าแสดงน่ะค่ะ ก็จะเริ่มเสาร์-อาทิตย์นี้เลย เวลา11.00 น. นะคะ 1ชั่วโมง แล้วก็หลังจากนั้น เมื่อเข้าผังของปี 2567 มกราคมน่ะค่ะ เราก็จะเลื่อนเวลาจาก 11 โมงเป็น 13.00 น. ก็คือบ่ายโมง ปรับแค่เวลานะคะ แต่ก็จะเป็นเสาร์-อาทิตย์ ผังนี้วันเสาร์-อาทิตย์ตอนบ่ายก็จะเป็นละคร เราก็จะนำละครที่อยู่ เวลาปกติ 1 ทุ่ม เข้ามา Rerun ที่เสาร์-อาทิตย์ เวลาบ่ายโมงค่ะ ให้ได้รับชมกัน อันนี้คือ AD CC ส่วนจันทร์ถึงวันศุกร์ก็ยังเป็นผังปกติ ที่จะเป็นเวลาหลังเที่ยงคืนนะคะ อันนี้คือประชาสัมพันธ์ล่วงหน้า เพราะว่าจริง ๆ มันเป็นแผนของทางฝั่ง PR ของโทรทัศน์เขา ค่ะ ขอบคุณค่ะ 
(ดร.ตรี) เหมือนเห็น PR อยู่แล้วนะครับ พี่หรรษา เหมือนเห็นแล้ว แล้วก็หูหนวกแชร์กัน สนใจมากครับ หูหนวกเด็ก ๆ ที่เป็นเพื่อนผมใน Facebook นะ เต็มเลยครับ ครับ ก็ขอบคุณนะครับ มีท่านไหนอีกไหมครับ ช่อง 7 อยากพูดอะไรนิดหนึ่งไหมครับ
(คุณธวัชชัย) คุณธวัชชัย ขอถามสักครู่นี้ที่บอกว่า เรื่องจอล่ามที่ว่าจะพยายาม ขยับจอ เหมือนกับว่าให้มันมากขึ้นน่ะค่ะ ที่บอกว่าทำไม่ได้นี่เป็นเพราะอะไรเหรอคะ อยากจะถามเหมือนกับว่ามันติดขัดปัญหาตรงไหนคะ เรื่องของเทคโนโลยี หรือเรื่องของโปรแกรม หรือว่ามันติดขัดปัญหาตรงไหนหรือเปล่าครับ 
(คุณหรรษา) คือ 1:12 นี่ ถ้าวัดกันจริง ๆ นี่คือ ครึ่งจอแล้วน่ะค่ะ ครึ่งจอนี่มันแทบไม่เห็นอะไร ของตัว Content แล้วน่ะค่ะ 
(ดร.ตรี) เขากำลังอธิบายกันอยู่ แป๊บหนึ่งครับ เอ๊ะ พี่หรรษา ถามนิดหนึ่งได้ไหมครับ แล้วเวลาแบบ เวลาเราวัด คือหมายถึงว่า เมื่อกี้ พอคุยกันคือ ทางสมาคมคนหูหนวกน่ะ ก็อาจจะไป Capture หน้าจอของแบบทางอินเทอร์เน็ตมาใช่ไหมครับ แล้วก็มาวัดสัดส่วนใช่ไหม แต่ว่าทางสถานีน่ะ วัดในรูปแบบไหน คือวิธีการวัดน่ะครับ เพื่อที่ สมาคมหูหนวกจะได้เข้าใจด้วยนิดหนึ่งน่ะครับ 
(คุณหรรษา) คือสัดส่วนง่าย ๆ ก็คือ ใน 1 จอไม่ว่าไซซ์อะไรก็ตามน่ะค่ะ ถ้า 1:12 มันคือ แบ่งจอนั้นออกเป็น 12 ช่องเท่า ๆ กัน ค่ะ แบ่งออกเป็น 12 ช่อง แล้วมันก็คือ 1 ช่องใน 12 นั้น เดี๋ยว… เดี๋ยวขออนุญาตให้เป็นทางพี่แป๊ะอธิบาย 
(คุณชาญเสก) คืออย่างนี้ครับ ในตัวหน้าจอ 1หน้าจอนี่นะครับ ให้เรานึกถึงกระดาษ A4 นะครับ พับออกมาเรียบร้อยแล้วนี่นะครับ นะครับ มันจะคือหน้าจอนี่มันเป็น 16:9 นะครับ 16:9 นี่ จะใกล้เคียงกับ A4 นะ ต้องเข้าใจหน้าจอนิดหนึ่งก่อนนะครับ หลังจากนั้นนี่ เราแบ่งหน้า เราแบ่ง A4 นี้ ให้เป็น 12 ช่องนะครับ มันก็จะได้แถวบนนี่ ประมาณ 3… 4 ช่อง แล้วก็ 4 ช่อง แล้วก็ 4 ช่องนะครับ นะครับ แต่ว่าในเชิงปฏิบัติของการออกอากาศนี่ มันจะติดปัญหาในส่วนของ ด้านล่างต้องมีตัววิ่งสำหรับภัยพิบัติรอไว้นะครับ แถบข้าง… แถบถัดขึ้นมา ก็จะเป็นชื่อรายการนะครับ แถบซ้ายหรือแถบขวา แล้วแต่สถานีนะครับ ทางซ้ายหรือถัด ๆ ขึ้นมานะครับ ก็จะเป็นชื่อรายการ นะครับ ขวามือบนนะครับ ขวามือบนก็จะเป็น Logo ของสถานี เพราะฉะนั้น มันจะเยอะพอสมควรแล้วนะครับ ทีนี้ถ้าเผื่อว่าเราใส่จำนวนตัวช่องเมื่อกี้นี้ที่เราแบ่งเอาไว้นี่ ลงไป มันจะกระเถิบขึ้นมาอยู่เกือบกึ่งกลางของจอเลยนะครับ แล้วกินพื้นที่นี่ค่อนข้างเยอะนะครับ ทีนี้ ในการออกอากาศ ส่วนใหญ่ที่เป็นรายการ SL จะเป็นการออกอากาศในรายการข่าว ซึ่งเราไม่สามารถที่จะไปกำหนดได้ว่า ข่าวนั้นมีความสำคัญอยู่ตรงไหน เพราะเนื่องจากว่า ตัวข่าวเองนี่ มันเป็นการถ่ายวิดีโอต่างจังหวัดมาบ้าง เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงบ้างนะครับ เพราะฉะนั้นเรา วางไว้ใหญ่ขนาดนั้นนี่ มันเป็นการรบกวน เนื้อหาของข่าวนะครับ ทางสมาคมทีวีดิจิตอลนะครับ ก็เลยคุยกันว่า สัดส่วนที่เหมาะสม จะทำอย่างไรนะครับ เราก็เลยกำหนดมาตรฐานกันอีกจุดหนึ่งว่า น่าจะเป็นเศษ 1 ส่วน 20 นะครับ สัดส่วนนี้นี่ สามารถมองเห็นนะครับ อากัปกิริยาของร่างภาษามือได้ เห็นรายละเอียดของภาษามือได้ว่าเขาพูดอะไรนะครับ อันนี้เราเลยก็กำหนดมาคร่าว ๆ แล้วก็ส่งเอกสารนี่ให้กับทาง กสทช. เพื่อพิจารณานะครับ ทั้งนี้นี่ เราคำนึงถึงทั้ง 2 ฝั่งนะครับ ฝั่งหนึ่งก็คือฝั่งของบุคคลที่มาดูรายการเราทั่วไป กับอีกส่วนหนึ่งก็คือผู้พิการทางการได้ยินนะครับ เราจึง… เราจึงต้องหาจุดกึ่งกลางที่จะให้ทั้ง 2 ฝั่งนี่ โดยเนื้อหารายการแล้ว ไม่กระทบต่อกันนะ อันนี้เรียนให้ทราบครับ 
(ดร.ตรี) ขอบคุณครับ ก็ถามถึงวิธีการวัด ก็เลยไปถึงว่า 1:20 1:12 นะครับ เดี๋ยว อันนั้นค่อยว่ากันนะครับ เพราะว่าอยู่ในกระบวนการที่ กสทช. จะพิจารณาอยู่นะครับ อยู่ในชั้นอนุกรรมการอยู่ครับ อาจารย์วิทยุตเชิญครับ 
(คุณวิทยุต) ผมดีใจนะครับ ที่ว่าเรา ที่ว่าที่เมื่อสักครู่นี้บอกว่าพยายามหาจุด… หาจุดกึ่งกลางนะคะ อันนี้จริง ๆ หลักการที่สำคัญ เราก็ควรต้องดูหลักการที่สำคัญจริง ๆ  คือในเรื่องของการทำรายการ คือทุกคนน่ะค่ะ ต้องสามารถที่จะเข้าถึงทุก… คือทุกกลุ่มเป้าหมาย ทุกกลุ่มเป้าหมายนี่ สามารถที่จะดูโทรทัศน์ครับว่าถ้า 1:20 ถ้า 1:20 นี่อยากจะเห็นภาพหน่อย เพราะว่าผมนึกภาพไม่ออกว่า 1:20 นี่เป็นอย่างไร เพราะว่าโดยทั่วไปที่ผมเห็นนี่ จะมีประมาณ แบบ 1:30 1:30 ขึ้นไปที่เห็นเป็นส่วนใหญ่นะครับ  แต่ว่า 1:20 ผมไม่แน่ใจว่ามันอาจจะอยู่ในกระช่วงที่กำลังดีหรือเปล่า ผมขอดูได้ไหม ครับ ว่า 1:20 เป็นอย่างไร เพราะว่าในระยะยาวนี่ อาจจะมีปัญหาไหมนะครับ อย่างเช่น วิดีโอของจริง ๆ การออกอากาศนี่มันมีเป็นวิดีโอใช่ไหมครับ แล้วก็เผยแพร่ แล้วมันก็จะเอาไปเผยแพร่ไปทางอิเล็กทรอนิกส์ด้วย อาจจะ… เขาอาจจะดูจากโทรศัพท์มือถือ มันจะสะดวกไหม มันจะเห็นล่ามชัดเจนหรือเปล่า ถ้าเป็น 1:20 มันจะเล็กเกินไปหรือเปล่า ถ้าเกิดว่าคนหูหนวกบอกเขาไม่ดูจากโทรทัศน์น่ะ เขาดูจากมือถือ พอจะมีภาพนำเสนอให้ผมดูไหมครับ 1:20 เป็นอย่างไรครับ 
(คุณชาญเสก) ต้องเรียนอย่างนี้ครับ ทางเราไม่ได้เตรียมมาให้ เพราะว่าเราไม่คิดว่าจะต้องมาตอบคำถามตรงนี้น่ะนะครับ เพียงแต่ว่าตัว… ต้องอย่างนี้อาจารย์วิทยุตครับ ในส่วนของการออกอากาศ นี่เราเน้นออกอากาศที่ DTV นะครับ เพราะฉะนั้นนี่ การดูบนจอ การดูบนจอมือถือนะครับ อาจจะไม่ตอบสนองทั้งหมดนะครับ เพราะฉะนั้นนี่ เวลาที่วัดจริง ๆ  นี่นะครับ ผมรบกวนว่าวัดจากหน้าจอทีวีที่ใช้ชมเป็นประจำ จะชัดเจนกว่า 
(ดร.ตรี) ก็เดี๋ยวสำนักงานทำงานกับสมาคมอีกทีนะครับ เพราะว่าเดี๋ยวส่งตัวอย่างไปให้ดูแล้วกันนะครับ แล้วก็ในชั้นของอนุกรรมการก็อาจจะต้องคุยกันทั้ง 2 ส่วนอยู่แล้วนะครับ เดี๋ยวทางสมาคมก็อาจจะมีความเห็นเพิ่มเติมเข้ามา เดี๋ยวให้ตัวอย่าง ทางสมาคมไปดูนะครับ เรื่องกระบวนการนี้นะครับ โอเค ยังไม่เป็นข้อสรุปนะครับ อยู่ในกระบวนการของการพิจารณานะครับ เชิญครับ 4 โมงแล้วนะครับ มีท่านไหนจะเพิ่มเติมไหมครับ อาจารย์วิทยุตนิดหนึ่งครับ อาจารย์วิทยุตบอก 
(คุณวิทยุต) ผมขอเพิ่มเติมอีกนิดหน่อยนะครับ สมาคมดิจิทัล มาไหมครับ มีผู้แทนจากสมาคมดิจิทัลมาไหมครับ 
(ดร.ตรี) นี้เป็นผู้ประกอบการนะครับ 
(คุณวิทยุต) ไม่เป็นไรครับ ก็อยากจะฝาก ฝากไปคุยนะครับ เพราะของสมาคมดิจิทัลนี่ เขาจะชอบบอกว่าเขาชอบแนวแบบไหนนะครับ อาจจะเป็นแนวอัตราส่วน 1:20 หรือว่า คือ มองว่าเป็นเรื่องของอัตราส่วนนะ หรือว่าจะชอบเป็นพิกเซล เป็นพิกเซล คือจะเป็นแบบไหนนะคะ หรือจะเป็นการคำนวณตามพิกเซล หรือว่าจะคำนวณตามอัตรานะคะ แต่ว่าจริง ๆ โดยช่องทีวีทั่วไปจะเป็นแนวนอนใช่ไหมครับ แต่คราวนี้ ล่ามนี่ ล่ามเวลาเราจัดจอล่าม ล่ามจริงเป็นแนวตั้ง จอล่ามจะเป็นแนวตั้ง ทีนี้ผมคิดว่าในการคำนวณ ถ้าคำนวณตามพิกเซลหรือว่าตามคำนวณตามอัตราส่วน อันไหนมันจะคล่องตัวกว่า อย่างไรเดี๋ยวจะฝาก เดี๋ยวฝากไว้ให้ช่วยพิจารณาด้วยนะครับ  ว่าที่มันจะทำได้ง่ายที่สุด อาจจะเป็นแนวทางแบบไหน 
(ดร.ตรี) ขออนุญาตตอบนะครับ นั้นตามแนวทางที่เราทำร่วมกันมาก็คือ.. ก็คือ ตอนแรกก็จะวัดเป็นพิกเซล แต่ว่าคุยแล้วว่าสัดส่วนน่าจะสะดวกในการวัดมากกว่านะครับ พี่แป๊ะเชิญครับ 
(คุณชาญเสก) คืออย่างนี้ ตอบคำถามอาจารย์วิทยุตนะครับว่า ในแง่ของทีวีนี่ มันเป็นแนวนอน อันนี้ถูก เวลาที่เราตัดเศษ 1 ส่วน 12 นี่ มันจะเป็นแนวนอน เราจับแนวนอนมาตั้งนี่ครับ มันจะกลายเป็น Portrait ใช่ นะครับ เพราะฉะนั้นนี่ เราใช้สัดส่วนนี้ ดึงขึ้นมาตั้ง มันก็จะไปกลายเป็นแนวตั้งนะครับ โดยสัดส่วนของมันนี่ ก็จะไม่เปลี่ยนแปลงนะครับ ก็คือ ใช้สัดส่วนจาก 1 ส่วน 1 ส่วนของหน้าจอ พลิกขึ้นมา มันก็ยังเป็น 1 ส่วนของหน้าจออยู่ดี ไม่มีการเปลี่ยนแปลงเลย ซึ่งเอาเข้าจริง ๆ แล้วนะครับ ถ้าวัดเข้าจริง ๆ นี่ ไม่มีหน้าจอตัวไหนที่เป็น Square เลย Square คือ สี่เหลี่ยมจัตุรัสไม่มี มันเป็น Portrait หมดนะครับ สัดส่วนโดยปกตินี้นะครับ โดยหน้าจอมันก็จะแปรไปที่ 4:3 นะฮะ หรือว่าหน้าจออยู่ที่ประมาณสัก 16:9 โดยประมาณนะครับ โดยประมาณนี้  ถ้าตีเป็นสัดส่วนนะครับ แต่ว่ามันไม่ได้เป๊ะถึงขนาดนั้นนะครับ 
(ดร.ตรี) ขอบคุณครับ ก็น่าจะเข้าใจตรงกันนะครับ ในเรื่องของสัดส่วนนะครับ เดี๋ยวทำงานกันต่อนะครับ ที่เดี๋ยวจะขอความเห็นสมาคมไป นี่ก็บอกไว้เลยครับ โอเคครับ มี ข้อสงสัยใด ๆ เพิ่มเติมอีกไหมครับ
(ผู้เข้าร่วมประชุมหญิง) ขออนุญาตค่ะ จากช่อง 5 นะคะ 
(ดร.ตรี) ครับ เชิญครับ
(ผู้เข้าร่วมประชุมหญิง) มีพาดพิงนิดหนึ่ง ก็คือเกี่ยวกับเรื่องของ ดิฉันดูแลด้านภาษามืออยู่นะคะ แล้วก็ดูแลเรื่องของเสื้อผ้าหน้าผม เรื่องของการแต่งกายนะคะ เพราะล่ามนี่ เขาก็จะมี เขาจะทราบอยู่แล้วว่า เขาจะต้องแต่งกายให้ดูสะอาด ดู Clean ดูไม่มีสีอะไรที่จะเข้ามา ไม่ว่าจะเป็นใส่เสื้อฟ้า เสื้อเหลือง เราก็จะไม่บังคับเขานะคะ ทีนี้ในเรื่องของที่บอกว่าเรียก… เรียกว่า “อาจารย์” ปรากฏว่าล่ามของเรานี่ ส่วนใหญ่เขาก็จะมีอีกอาชีพหนึ่งก็คือเป็นอาจารย์ ดังนั้น ในความคิดของเรา เราก็คิดว่าเป็นการให้เกียรติล่าม แต่ถ้าทางนี้บอกว่า ในหน้าที่ที่หน้า… ที่อยู่หน้าจอนี่ ก็คือการทำหน้าที่ล่าม ดังนั้น เดี๋ยวเราก็จะบอกว่าให้ผู้ประกาศนี่ไม่เรียกว่าอาจารย์แล้ว ก็ให้เรียกแบบคุณก็พอนะ ขอบคุณค่ะ 
(ดร.ตรี) โอเค อาจารย์วิทยุตครับ เชิญครับ 
(คุณวิทยุต) ค่ะ จากคุณวิทยุนะคะ ก็ผมขอฝากทางสมาคมล่ามภาษามือช่วยดูในแต่ละช่องด้วยนะครับ เขาใช้คำว่า “ครูล่าม” คำว่า “อาจารย์ล่าม” “วิทยากรล่าม” มีนะ มีบางช่องก็ใช้คำแบบนี้ ก็อยากฝากทางสมาคมล่ามก็ช่วยไป… ช่วยดำเนินการให้ด้วยนะครับ 
(ดร.ตรี) อันนี้ อันนี้น่าจะเป็น 
(คุณวิทยุต) แจ้งประชาสัมพันธ์ด้วยนะ 
(ดร.ตรี) อันนี้น่าจะเป็นการทำงานของแต่ละสถานีที่มีเจตนาดีมากกว่านะครับ ที่สมาคมล่ามอาจจะ… อาจจะไม่ได้เข้าไป หรือว่าตัวล่ามเองอาจจะไม่ได้บอกว่า โอ้ เรียกฉันว่าอาจารย์เถอะ อะไรอย่างนี้นะครับ ก็คงไม่ได้เป็นประมาณนั้น แต่ว่าสถานี เจตนาดี ผมเข้าใจเจตนาดีนะครับ เพราะว่า หลายช่องก็น่าจะ… เนื่องจากล่ามภาษามือหลายคน ก็เป็นอาจารย์อยู่ที่ราชสุดาอะไรอย่างนี้ ก็อาจจะเจตนาดีว่า เอ๊ย อย่างนั้นเรียกอาจารย์ท่านนี้ดีกว่าอะไรอย่างนี้นะครับ ก็ลองปรับ ๆ คือผมก็ลองรับฟังความเห็นไปดูแล้วก็พิจารณาดูตามความเหมาะสมแล้วกันนะครับ ตามความเหมาะสมครับ มีท่านไหนเพิ่มเติมไหมครับ อย่างนั้นก็ถ้าในตอน… เชิญครับเชิญ 
(ผู้เข้าร่วมประชุมหญิง) จากช่อง 7HD น่ะค่ะ พอดีอยากทราบเกี่ยวกับประกาศ กสทช. ที่จะมีในสิงหาคมปีหน้าที่ว่า CC ต้องเพิ่มเป็น 120 นาทีน่ะค่ะ อันนี้มีแนวโน้มที่จะเปลี่ยนแปลง หรือว่าอย่างไรบ้างไหมนะคะ แล้วก็ข้อที่ 2 คืออยากทราบว่า พอจะมีโปรแกรมหรืออะไรที่ช่วยในการขึ้น คล้าย ๆ จะเป็น Live Captions หรืออะไรแบบนี้ ค่ะ ได้บ้างไหมคะ 
(ดร.ตรี) ข้อที่ 1 ไม่ได้มีการเสนอ ไม่ได้มีการพิจารณาแก้ไขสัดส่วนนะครับ ฉะนั้นก็คงจะเป็นไปตามที่กำหนดนะครับ ข้อที่ 2 ก็คือ Live Captioning นี่ครับ ก็จะมีโปรแกรม อาจารย์ ดร.โป้ง เรียกว่าอะไรนะ ดร.โป้ง ช่วยผมหน่อยครับ ถอดเสียงเป็นข้อความใช่ไหมครับ
(ดร.ณัฐนันท์) ก็ครับ ก็เป็นการถอดเสียงเป็นข้อความ ใช่ครับ คำบรรยายแทนเสียง แบบทันต่อเวลาครับ 
(ดร.ตรี) ก็มีตัวโปรแกรมนั้นอยู่ คือเหมือนในโทรศัพท์เรานี่แหละครับ ที่พูดแล้วก็แปลงอย่างนี้ครับ คือถ้า… คือถ้าจะใช้ มันก็สามารถที่จะช่วยได้ แล้วก็คือมันคือ… หรือว่าถ้าจะใช้แค่ปกติด้วยการที่แบบว่า ใช้… คือจริง ๆ เดี๋ยวนี้เวลาถอด… อันนี้พูดนอกเรื่องไว้นะครับ เวลาผมถอดเทปเพื่อที่จะทำเคสอะไรสักเคสหนึ่ง ผมก็ใช้การพูดในโทรศัพท์นี่แหละ แล้วค่อยเอาไปทำเหมือนกันอะไรอย่างนี้ครับ มันก็อาจจะช่วยได้ ก็ไม่แน่ใจ แต่ว่าในระบบที่เป็นจริงเป็นจังน่ะครับ ก็ทาง สวทช. มีอยู่ครับ ก็อาจจะลองคุยดูก็ได้นะครับ ในเบื้องต้น มีช่องที่ใช้อยู่แล้วไม่แน่ใจว่า พี่แป๊ะมีอะไรเสริมก่อนไหมครับ 
(คุณชาญเสก) เสริมนิดเดียวครับ พอดีเมื่อตอนที่ไปให้ความเห็นกับทาง
(ดร.ตรี) ธุรกิจบัณฑิตย์ 
(คุณชาญเสก) ธุรกิจบัณฑิตย์น่ะนะครับ ได้พบอาจารย์โป้งนะครับ อาจารย์โป้งก็บอกว่า มีโครงการนี้อยู่นะครับ แล้วก็มาปรึกษานะครับ อาจารย์โป้งคงจะช่วยบรรยายต่อได้นะครับว่า ในส่วนของตรงนี้เองนี่ ถ้ามีการ Pilot Test กับสถานีต่าง ๆ  นะครับ จะทำได้ไหม มาคุยกับผมนะครับ ผมก็บอกว่ายินดีเลยน่ะ เพราะว่าทุกสถานีนี่จะพบปัญหาเดียวกันในส่วนในเรื่องของการให้บริการทางด้านของ CC นะครับ อาจารย์โป้งก็บอกว่า แต่มันก็ไม่ 100 เปอร์เซ็นต์นะ นะครับ ผมบอกว่า อันนี้มันเป็น Pilot Test นะครับ เราไม่ใช่… นะครับ เพราะฉะนั้นนี่ การ Pilot Test นี่ น่าจะทำในหลาย ๆ สถานี อันที่ 1 นะ อันที่ 2 น่าจะทำในรายการหลาย ๆ ประเภทนะครับ อันที่ 3 นะครับ น่าจะทำในรายการที่ต่างเวลากัน แล้วในที่สุดนี่ ลองมาทำรายการที่มันออกเวรในเวลาเดียวกัน ว่ามันสามารถจะรับได้ขนาดไหน เพราะว่าถ้าเผื่อว่าเราออกพร้อม ๆ กันหมดเลยนี่ ปัญหาจะอยู่ที่ Mux นะครับ เพราะว่า Mux นี้ เวลาที่มันจี้ ถูกจี้ด้วย  CC เข้าไปเยอะ ๆ นี่  Mux มันจะทำไม่ได้แล้วมันล่มเลยนะครับ อันนี้จากที่ศึกษามานะครับ เพราะว่าก่อนหน้านี้ สักเมื่อสัก 4 ปีที่แล้วก็มาคุยกันเรื่องนี้ ใช่ไหมคุณตรี 
(ดร.ตรี) ใช่ครับ 
(คุณชาญเสก) ที่โรงแรมเอเชียนะครับ ทาง Mux เองที่ผมถามไปว่า Mux จะล่มไหม Mux ก็บอกว่าล่มแน่นะครับ เพราะฉะนั้นนี่ ไอ้ตัวโครงการนี้ดี ผมก็บอกอาจารย์โป้งไปว่าดีมาก ๆ แต่ต้องค่อย ๆ ทำ เพราะว่าถ้าเกิดว่าผลีผลามขึ้นมา รีบทำหรือว่ารีบออกอากาศนะครับ คำมันผิดเยอะนะครับ เพราะ Matchine Learning มันจะเรียนรู้ได้ ด้วยการเก็บคำและการแก้คำนะครับ แล้วก็อีกประเภทหนึ่งก็คือ Mux นี่ต้องรองรับให้ได้ มันถึงจะออก สมมติว่าทุกคนจะใช้เวลาในการออกข่าวทั้งหมดเล นะครับ เวลาเดียวกันเลย สมมติว่าเวลาเที่ยงนะครับ ปรากฏว่า Mux มันรับไม่ได้ เพราะฉะนั้นก็ต้องแชร์เวลากันไปนะครับ อันนี้ อันนี้ก็คง อาจารย์โป้งยังคงยังต้องอยู่ในขั้นตอนของการศึกษาก่อนนะครับ อันนี้เลยมาแชร์ให้กับทางสถานีต่าง ๆ ได้รับทราบไว้ก่อนล่วงหน้า แล้วผมก็เลยบอกว่า มันก็จะเป็นผลดี ถ้าไอ้ตัวนี้ มันมีเกิดขึ้นนะครับ ผู้พิการทางการได้ยินนี่ จะได้ดูทีวีและเห็นตัวหนังสือ 24 ชั่วโมง ถ้ามันทำได้สำเร็จนะครับ ทางสถานีโทรทัศน์ต่าง ๆ ก็จะลดค่าใช้จ่าย และลดปัญหาในการผลิตขึ้นนะครับ ทุกอย่างได้ผลประโยชน์หมดเลยนะครับ โดยที่มันมีตัวนี้เข้ามานะครับ 
(คุณตรี) ดร.โป้งเปิดไมค์ไหมครับ 
(ดร.ณัฐนันท์) ครับผม ครับ ก็ขอบคุณมากครับ ก็เบื้องต้นนะครับ สำหรับตัวเทคโนโลยีนะครับ ที่เรามาใช้ทำนะครับ ตอนก่อนหน้านี้ สัก 4-5 ปีนี่ เราใช้คนในการแบ่งพิมพ์นะครับ แต่ว่าตอนนี้เราเริ่มปรับมาเป็นใช้ AI นะครับ ในการถอดนะครับ แล้วก็ใช้คนในการแก้ไข เพื่อเพิ่มความถูกต้องของข้อมูลนะครับ จนสุดท้ายนี่ เราก็จะมีเรื่องของการใช้ AI อย่างเดียวในการถอด ฉะนั้นตอนนี้น่ะครับ เรามีหลายเทคนิคนะครับ ที่ได้ใช้งาน แต่ว่าในการเอาไปใช้งานจริง ๆ นะครับ ก็อย่างที่ทุกท่านทราบน่ะครับ ความสามารถของ AI นี่ มันก็ยังมีเรื่องของความที่ถูกต้องอยู่นะครับ ฉะนั้นตอนนี้ครับ มันก็จะมีเรื่องของการศึกษาน่ะครับ ว่ารูปแบบของรายการแบบไหน ควรจะใช้เทคนิคไหนในการถอดนะครับ เพราะว่าใน NHK ของญี่ปุ่นเองน่ะ เขาก็มีเทคนิคหลากหลายเทคนิคนะครับ แล้วแต่ละรายการก็จะใช้ไม่เหมือนกันนะครับ อันนี้คือจุดที่ 1 ที่เราจะทำเรื่องของการศึกษานะครับ ว่าในแต่ละช่องที่ขอเข้ามาร่วมโครงการนะครับ แล้วก็ส่งมานี่ เราก็จะดูว่าในแต่ละโครงการ ในแต่ละรายการนี่ ใช้เทคนิคไหนจะเหมาะสมนะครับ อันนี้คือส่วนที่ 1 ส่วนที่ 2 นะครับก็อย่างที่ทราบก็คือเรื่องของ Bandwidth ของ Mux นะครับ ซึ่งในกรณีที่เรามีการส่ง CC ขึ้น แบบถี่มากนะครับ มันก็จะใช้ Bandwidth ที่สูง ฉะนั้นนี่ มันก็จะมีเรื่องของการหน่วง แล้วอีกอย่างก็คือ ถ้าทุก ๆ ช่องคงเป็น CC พร้อมกันนี่ ไอ้ตัว Bandwidth ตรงนั้นน่ะครับ ก็น่าจะไม่เพียงพอ ซึ่งอันนี้อาจจะต้องมาคุยในเรื่องของการบริหารจัดการน่ะครับว่า ถ้าเรามี Bandwidth ที่จำกัด แล้วทุกช่อง Request เรื่องของ CC สดมานี่ มันจะสับหลีกกันอย่างไรครับ อันนี้ก็จะเป็นการศึกษาส่วนที่ 2 นะครับ ถ้าเรายังไม่มีการขยาย Bandwidth ที่รองรับตรงนี้ครับ ส่วนสุดท้าย นะครับ อันนี้เป็นอันใหม่ที่ NHK เขาเสนอมาครับ NHK มองว่า ความถูกต้องของข้อความที่ออกนี่ มีปัจจัยที่เรียกว่าสำคัญที่สุดมากกว่า Delay นะครับ แต่ว่า NHK เขาเริ่มแก้ปัญหาการ Delay ตรงนั้นน่ะครับ ด้วยการหน่วงรายการให้ออกอากาศช้าลงน่ะครับ 30 วินาที นั่นก็หมายถึงว่า อาจจะเริ่มต้นรายการเร็วหน่อย แต่ว่าเวลาส่งเข้า Mux น่ะครับ อาจจะมีการหน่วง เพื่อที่จะทำให้ไอ้ตัวรายการกับข้อความน่ะครับ มันใกล้เคียงกันมากขึ้น อันนี้ก็จะเป็นวิธีการใหม่ที่ทาง NHK ทางญี่ปุ่นใช้น่ะครับ ด้วยความที่เขาน่ะ ให้ความสำคัญกับความถูกต้องของรายการครับ อันนี้ก็จะเป็น 3 ส่วนนะครับ ที่ เรามองว่า มันน่าจะเป็นการศึกษาน่ะครับว่า ถ้าประเทศไทยจะมีการทำบริการ CC แบบสดนี่ เราจะต้องดูเรื่องอะไรบ้าง โดยสรุปก็คือ 1 ก็คือเทคนิคในการถอดในแต่ละรายการด้วยความเหมาะสม อันที่ 2 ก็คือ Bandwidth ที่จำกัด เราจะมีการสับหลีกกันอย่างไร แล้วก็อันที่ 3 น่ะครับ รูปแบบของกรณีที่ถ้าเราต้องการความถูกต้อง แล้วมันมี Delay ที่สูงนี่ เราจะใช้เทคนิคเดียวกับ NHK ได้ไหม ครับ ก็จะเป็น 3 เรื่องน่ะครับ ถ้าตรงนี้ทำได้ ก็น่าจะตอบโจทย์เรื่องของการผลิตรายการ CC สดของประเทศไทยได้ดีขึ้นครับ ขอบคุณครับ 
(ดร.ตรี) เชิญครับ อาจารย์วิทยุตครับ ผมขอสอบถาม ดร.โป้ง หนูขอสอบถามนะคะว่า ในเรื่องของการทำ Captions สด จะออกมาเป็นคำ จะออกมาเป็นคำ ออกมาเป็นคำได้ไหม อย่างเช่น ความ ขึ้นมา พอเวลาพูดคำว่า “ความ” ปุ๊บน่ะค่ะ มันจะขึ้นมาเลยคำว่า “ความ” เลย ไม่ต้องมาขึ้น ค ควาย ว แหวน สระอา ม ม้า ไม่ต้องมาขึ้น ไม่ต้องมาโชว์ทีละคำ คือให้มันเป็นคำ ให้มันเป็นคำขึ้นมาเลยว่า “ความ” ได้ไหม ถ้าเกิดเป็นประโยคก็คือขึ้นมาเป็นประโยคทั้งประโยคเลย ไม่ต้องแบบมาขึ้น ค ควาย ว แหวน สระอา ม ม้า มันขึ้นมาทีละตัวอักษรอย่างนี้ค่ะ ไม่ต้องขึ้นแบบนี้ได้ไหมครับ เพราะว่าที่ผ่านมานี่ ผมเห็นแล้วมันขึ้นมาเป็นตัวอักษร หรือขึ้นมาทีละตัว ทีละตัว ทีละตัว ทีละตัวเลย จนกว่าจะครบประโยค แต่ของต่างประเทศนี่ เขาทำ CC นี่ เป็นภาษาอังกฤษเขาขึ้นเป็นคำเลย พอขึ้นเป็นคำ ขึ้นเป็นคำ ขึ้นเป็นคำให้มันครบ ครบประโยคเลยครับ 
(ดร.ณัฐนันท์) ครับ ถ้าเป็นของโทรทัศน์ตอนนี้เราจะตัดขึ้นเป็นคำครับ เพราะว่าเนื่องจากว่าโทรทัศน์ไม่สามารถออกทีละตัวอักษรได้ครับ ก็เลยตอนนี้ ก็จะมีการตัดออกมาเป็นทีละคำ แล้วก็แสดงครับ แล้วก็มันจะมีรอบของการดึงข้อความไปน่ะครับ ถ้ารอบนั้นนี่ มันมีลักษณะของเป็นลักษณะของประโยคได้ ก็จะดึงเป็นประโยคครับ ก็ตามรอบครับ ซึ่งก็น่าจะสอดคล้องกับต่างประเทศในการออกอากาศครับ 
(ดร.ตรี) ก็หวังว่า หวังว่า สำนักงาน กสทช. จะได้ทำโพรเจกต์นี้ เพื่อที่จะสนับสนุนในเรื่องเทคโนโลยีของการทำ Live Captioning นะครับ หรือว่า CC สดนะครับ เพื่อที่จะสนับสนุนกระบวนการของการทำงานของสถานีนะครับ แล้วก็ถ้ามันเป็นไปได้จริง อย่างที่พี่แป๊ะว่านะครับ คือถ้าเทคโนโลยีมันสามารถช่วยแบบสมบูรณ์แบบอย่างนั้นได้ครับ ก็เหมือนแพลตฟอร์ม OTT ที่แบบ สามารถขึ้นมาได้ แล้วก็เกิดประโยชน์กับคนพิการทั้งหมดนะครับ ประมาณนี้นะครับ ก็มีท่านไหนมีอะไรเพิ่มเติมไหมครับ คือหมายถึงว่า เดี๋ยวกลับบ้านแล้ว รู้สึกว่ายังไม่ได้พูดเลย ไม่มีนะครับ มีอีกนิดหนึ่งนะครับ ช่อง 7 ครับ เชิญครับ
(ผู้เข้าร่วมประชุมหญิง) สงสัยนิดหนึ่งเกี่ยวกับ การทำเสียงบรรยายภาพ ก็เลยอยากถาม ดร.อิศวรานิดหนึ่งนะคะ คือเสียงบรรยายภาพนี่ ถ้าเกิดว่าเราพูด พูดรายละเอียดเยอะ ก็คือ บรรยายรายละเอียดทั้งหมดน่ะค่ะ แต่ว่ามันอาจจะแน่นเกินไปอะไรอย่างนี้ คืออาจจะต้องพูดเร็ว เร็วนิดหนึ่ง คือไม่แน่ใจว่าอาจจะฟังทันไหมอะไร อย่างนี้ กับการที่ว่าตัดรายละเอียดออก แล้วก็อาจจะพูดได้คล่องขึ้น แบบเรื่อย ๆ เนิบ ๆ ขึ้นอะไรแบบนี้ค่ะ อันนี้คนตาบอด คือ โอเคกับแบบไหนมากกว่ากัน แล้วก็อย่างบางที ถ้าเป็น Sitcom อะไรอย่างนี้ คือจะมีช่วงไว อย่างเช่นแบบ ช่วงตบ… การตบ… เขาตบมุกอะไรกันอย่างนี้ อันนี้คือต้องพูดทับ อันนี้คือโอเคไหมคะ ประมาณนี้ค่ะ 
(ดร.อิศวรา) ขออนุญาตนะคะ คือจริง ๆ แล้ว เข้าใจว่ามันมีการทำวิจัยน่ะนะคะ แต่ไม่แน่ใจ วันนี้อาจารย์ธรรมศาสตร์ไม่ได้มานะ คืออย่างนี้ค่ะ คือถ้าเราจริง ๆ สิ่งที่เราจะตัดสินใจน่ะค่ะ ว่าเราจะใส่คำบรรยายอะไรลงไปบ้าง ละเอียดแค่ไหนน่ะค่ะ คือจะต้องดูภาพรวมของเนื้อหาทั้งหมดน่ะค่ะว่า ไอ้ตัวที่เราจะบรรยายน่ะ มันมีประเด็นสำคัญ ที่จะทำให้ดูรู้เรื่องหรือไม่รู้เรื่องหรือเปล่าน่ะค่ะ เพราะว่าถ้าฟังเยอะ ๆ มาก ๆ น่ะค่ะมันคล้าย ๆ กับเราอ่านหนังสือที่หน้าหนังสือ แบบตัวหนังสือเต็มไปหมด แล้วแบบว่าพูดแบบไม่เว้นวรรคเลย หรือว่าเหมือนว่าไม่มี Full Stop เลยอย่างนี้ค่ะ มันก็จะเหนื่อยใช่ไหมคะ อันนี้เคยเจอของต่างประเทศมีเหมือนกันน่ะค่ะ ฟังจนเหนื่อยมาก นะคะ ฉะนั้นคือสิ่งที่สำคัญก็คือ อันนี้ คนที่เขียนบทบรรยายภาพน่ะค่ะ อาจจะต้องดูตัวเนื้อหาทั้งเรื่องของรายการนั้น ๆ น่ะค่ะ แล้วสิ่งที่จะบรรยายก็คือหยิบตัวที่มันมีความสำคัญกับการดำเนินเรื่องหรือการเข้าใจเนื้อหาตรงนั้นน่ะค่ะ แล้วก็ส่วนที่ 2 เมื่อกี้อะไรนะ โทษที 
(ผู้เข้าร่วมประชุมหญิง) บางทีเขาตบมุก 
(ดร.อิศวรา) ทับคำหรือเปล่า ไม่ควรค่ะ เพราะว่าจริง ๆ มันจะมีอย่างเข้าใจอย่างของที่เคยไปดูภาพยนตร์ บางทีมันอาจจะมาก่อนนิดหนึ่ง หรือหลังนิดหนึ่งอะไรอย่างนี้ ค่ะ ในช่องว่าง ถ้าทำได้นะคะ แต่เพราะว่าถ้าเกิดเราพูดทับไปนี่ สุดท้ายแล้วมันจะไม่ได้อะไรเลย ไม่ว่าจะเป็นเสียงบรรยายภาพ หรือว่ามุกที่เขาพยายามจะเล่นน่ะค่ะ ตรงนี้ก็ไม่ควรพูดทับกันค่ะ ควรจะต้องหาช่องว่าง แต่ถ้ามันไม่ได้จริง ๆ ก็อาจจะต้อง ก็ต้องลองดูค่ะ ตัดสินใจ เพราะว่าอย่างว่ามันเป็นศาสตร์และศิลป์มากเลยค่ะ ว่าเราจะทำอย่างไรให้มัน… มันสื่อสารออกมาได้ค่ะ 
(ดร.ตรี) เหมือนตอนทำอบรม ตอนที่อบรม AD ที่ผ่านมาของปีนี้ครับ ก็จะมีบางส่วนคือ แบบว่าเอา… คือ หมายถึงว่า เสียงบรรยายภาพอาจจะไม่ตรงเสียทีเดียวกับช่วงนั้น แต่ว่าเอาไปในช่วงก่อนหน้านั้น เพราะว่าคนเขียนบทเสียงบรรยายภาพเห็น คือเขาคิดว่าตรงนั้นน่ะเป็นส่วนสำคัญ ที่การบรรยายภาพนั้นจะรู้ว่าใครเข้ามาตอนไหนอะไรอย่างนี้ครับ แล้วก็ตอนนั้นมีการทดลองทำเป็นหนังจีนด้วยนะครับ กำลังภายในสู้กันอะไรอย่างนี้ เออ แล้วก็แบบว่า พูดถึงเรื่องของการแบบเห็นภาพของการกลิ้ง ตึ๊ด ๆ ๆ ๆ อย่างนี้ อะไรอย่างนี้ครับ คราวนี้คือคุณเอกกมลซึ่งเป็นนายกสมาคมคนตาบอดน่ะ ก็เหมือนแบบพอใจกับการบรรยายเท่านี้แล้ว แต่ผมบอกว่า คือ สำหรับผมน่ะ ผมเห็นแล้วว่าผมแบบเติมอันนี้ไปนิดหนึ่งจะทำให้คนตาบอดเข้าใจมา คุณเอกกมลก็ เออ พอ รู้ว่ามันมีภาพนี้อยู่ด้วยอะไรอย่างนี้ครับ บาง… คือมันก็ถึงบอกว่ามันเป็นแบบศาสตร์และศิลป์มากเลยนะครับว่า จะบรรยายอะไรบ้างอะไรอย่างนี้ครับ ก็ดูตรงความจำเป็นแล้วก็บริบทที่เหมาะสม แล้วก็พื้นที่ที่เหมาะสม แล้วมันก็อาจจะสลับไปมาได้บ้างเล็กน้อยถูกไหมครับอาจารย์ปอม คือหมายความว่าเพื่อที่มันแบบว่า อะไรที่จำเป็นแล้วมัน ต้องไปถูกบรรยายก่อนหน้านั้น ก็… ก็สามารถทำได้นะครับ นิดหน่อย ๆ 
(ดร.อิศวรา) ใช่ ใช่ค่ะ นิด ๆ หน่อย ๆ ใช่ค่ะ 
(ดร.ตรี) ครับ
(ผู้เข้าร่วมประชุมหญิง) ขออนุญาตเสริมนิดหนึ่งค่ะ ในประเด็นของบริบทละครนะคะเกี่ยวกับเรื่องของ CC Closed Captions ตัวละครแย่งกันพูด จะเจอปัญหาว่า อันนี้แชร์ปัญหานะคะ จะเจอปัญหาว่า Wording น่ะค่ะ มันจะเยอะมากเวลาพิมพ์ สิ่งที่แอบกังวลก็คือ จะอ่านกันทันไหม แต่ต้องบอกว่าอันนี้คือความจำเป็นแล้ว เพราะว่าพอพิมพ์ ๆ ปึ๊บ มันยาวใช่ไหมคะ ตัวละครตัวใหม่เขาก็จะพูดแล้ว เพราะฉะนั้นมันก็จะขึ้น แว้บ ๆ ๆ อันนี้แจ้งเป็นข้อมูลนะคะ กับอีกประเด็นหนึ่งคือ กูมึงจะเยอะมากในกรณีที่เราก็พิมพ์ตามบริบทของละครนั้น ๆ ที่เราเลี่ยงไม่ได้ ซึ่งเราจะตัดเฉพาะคำหยาบหรือคำด่าที่ไม่สุภาพเท่านั้นเอง 
(ดร.ตรี) ครับ เรื่อง เดี๋ยวผมอาจจะ Feedback ก่อน เรื่องกูมึงก็คงไปตามนั้น ในสิ่งที่ว่า ถ้าสถานีคงไว้ก็ผมมองว่าก็สามารถที่จะคงไว้ได้ สำหรับถ้าสถานีพิจารณาแล้วนะ ว่าการมีบริบทนั้นสามารถทำได้ครับ เราก็ต้อง ต้อง Refer กลับไปถึงพี่แป๊ะบอกว่า สถานีก็ต้องไปพิจารณาก่อนนะว่า ว่าโอเคนะ ถูก 37แน่นะ อะไรประมาณนี้ใช่ไหมพี่แป๊ะ แล้วค่อยมาดูว่ามันแบบ ไอ้ตัว… ตัว CC มันก็ทำหน้าที่ของมันอีกทีหนึ่งตามหลักของอาจารย์เจ 
(คุณชาญเสก) ครับ คืออย่างนี้ เดี๋ยว… เดี๋ยว… จริง ๆ ที่ผมพูดไปก่อนหน้านี้นี่ มันเป็นลักษณะของรายการสารคดี วาไรตี้ต่าง ๆ  นะครับ ผมก็นั่งนึกก่อนหน้าที่จะคุยนี่ ผมก็เอ๊ะ เมื่อกี้ก็ขาดไปนะ บางทีในภาพยนตร์นะครับ หรือว่าบางคนเอาภาพยนตร์มา หรือละครมา หรืออะไรมาก็แล้วแต่นี่นะครับ บริบทบางครั้งนี่มันเป็นลักษณะของเพื่อนฝูงนะครับ หรือแม้แต่… หรือแม้แต่เป็นละครสั้น หรืออะไรพวกนี้ มันก็จะมีกลุ่มนักเรียนที่พูดคำหยาบ คำหยาบมันก็ไม่ได้หยาบแบบน่าเกลียดนะครับ ก็คือประเภทพูดคำว่า “กู” กับ “มึง” นะครับ อันนี้นี่ ทางสถานีก็ยังให้คงไว้ เพราะว่าเป็นบริบทของการพูดโดยเพื่อน แต่ถ้าไปพูดกับพ่อแม่อย่างนี้ โดยทางปฏิบัติ ในการสร้างละครเราไม่ทำอยู่แล้วนะครับ นะ หรือว่าในการผลิตหนังพวกนี้ เราก็ไม่ทำอยู่แล้วนะ เพราะฉะนั้นนี่ สิ่งพวกนี้นี่ เป็นสิ่งที่ไม่ใช่เซนเซอร์ไม่ดู แต่เซนเซอร์อนุโลมตามบริบทนะครับ ตามประกาศของ กสทช. เหมือนกันนะครับ ถ้าบริบทมันมีนะครับ คือบริบทของ กสทช. นี่ตัวสิ่งที่ กสทช. ดู มันจะมีอยู่ 3 อย่าง นะครับ คำพูด ภาษานะครับ นะครับ แล้วก็ความรุนแรงนะครับ แล้วก็เรื่องเพศนะครับ ดูประมาณ 3 อย่าง เพราะฉะนั้นนี่ สิ่งที่มันอยู่ได้ตั้งแต่ ท ทหาร นะครับ จนถึง น ต่าง ๆ เลยนี่นะครับ มันก็จะอยู่ มีคำว่ากูมึงนี่มันได้อยู่แล้วนะครับ เพียงแต่ถ้าต่ำลงมาในรายการที่เป็นเด็ก เราจะไม่ใส่ อันนี้ตาม… ตามที่เราเรียนรู้กันมานะครับ เก็บประสบการณ์มาก็หลายปีนะครับ ถึงจะมาได้ถึงมาได้เป็นขั้นนี้ นะครับ 
(ดร.ตรี) อาจารย์วิทยุตตอบ… จะตอบหน่อยไหมครับ 
(คุณวิทยุต) ค่ะ ก็จากที่แต่ละช่องคุยกัน คุยกันเมื่อสักครู่นี้ค่ะ จริง ๆ เราเคยคุยแล้วค่ะว่า คำว่า ที่เป็น ที่เป็นเครื่องหมาย ขีด ๆ ๆ ๆ ๆ ๆ  ๆ ๆ ๆ ยาว ขีดยาว ขีดบนล่าง ขีดบนล่างน่ะนะคะ ขีดข้างบนแล้วขีดข้างล่าง 2 ขีดนี่ เรารู้กันอยู่แล้วว่า คือเราไม่ต้องใส่วงเล็บนะคะ ไม่ต้องใส่วงเล็บ เพราะว่าสมมติมันจะทำให้เรากินเวลาของคนหูหนวกในการอ่านนะคะ คนหูหนวกก็วงเล็บด้วยเหรอ อะไรอย่างนี้ ไม่ต้อง เราไม่ต้องใส่วงเล็บให้เป็นขีดบนขีดล่าง ก็คือเราไม่ต้องบอกว่าพูดอะไร ก็คือขีดบนขีดล่างแค่นั้นก็ได้ เหมือนกับเราดูภาพยนตร์ อะ Sub Thai ภาพยนตร์ Sub Thai ภาพยนตร์ฝรั่ง แต่ว่าเป็น Sub Thai  เขาก็ขีดแบบนี้เหมือนกัน ก็ใช้ได้ครับ 
(ดร.ตรี) หมายความว่าถึงแม้จะแย่งกันพูดก็ใช้เป็นแบบขีดแล้วก็คนนี้พูดนี้ คนนี้พูดนี้ แล้วก็แย่งกันพูด แล้วก็สลับ ๆ ๆ ขึ้นตามเสียงที่ได้ยินเป็นหลักใช่ไหมครับ ให้  Sync กับเสียงแล้วก็คงไว้สักนิดหน่อยอะไรอย่างนี้ครับ 
(คุณชาญเสก) ไอ้ที่ขีดนี้หมายความว่าเป็น / ดีไหม 
(ดร.ตรี) ไม่ครับ ก็ในตัวหลักมันเขียนเป็นขีดอย่างนี้พี่ 
(คุณชาญเสก) เหรอครับ เพราะว่าโดยปกตินี่
(ดร.ตรี) อย่างเช่น
(คุณชาญเสก) ครับ คือตอนนี้นี่ เราสามารถขึ้นตัว CC นี่ได้ประมาณ 2 บรรทัดนะครับ เพราะถ้าเกินนี้นี่ มันจะไปรบกวนการดูของรายละเอียดด้วยนะครับ เพราะฉะนั้นนี่ การขึ้น CC นี่ อาจจะต้องขึ้นไวอย่างที่คุณหรรษาบอกนะครับ เพียงแต่ถ้ามีแนวทางอื่นนี้ เดี๋ยวต้องลองทำแล้วลองปรับกันไปดูนะครับ หรือว่าถ้าเผื่อว่า ในกรณีที่มันแย่งกันพูด ซึ่งจริง ๆ แล้วนี่ ในเคสที่บอกว่าแย่งกันพูดนี่ ผมพูดมาน่าจะเกิน 5 ปีแล้วว่า บางรายการถ้าทำด้วยรายการปกติ ที่ไม่ใช่ข่าวสารสาระนี่ โอกาสที่จะแย่งกันพูดในรายการวาไรตี้มันมีนะครับ แล้วการทำประเภทอย่างนี้นี่ จะทำให้ CC ทำยากมาก อันนี้ผมเคยพูดในเวทีหลาย ๆ เวทีที่ผมเคยพูดมานะครับ เพราะฉะนั้นนี่ พอ Content มันไม่มี คือ Content เรานี่ เวลาเราทำ CC AD เข้าไปเยอะ ๆ นี่ Content มันหมด เราก็ต้องไปขุด Content ที่ทำยากที่สุดนี่ เอาขึ้นมา เพราะว่ามันหมด Content ง่ายแล้ว เพราะฉะนั้นนี่ เราก็ต้องมานั่งเรียนศึกษากันใหม่ว่า เราจะทำอย่างไรให้เหมาะสมนะครับ แล้วก็สามารถดูรู้เรื่องได้นะ อันนี้ก็พยายามศึกษากันไปเรื่อย ๆ ครับ 
(ดร.ตรี) ส่วนตัวผมว่า คือถ้า… คือถ้า ณ ปัจจุบันน่ะ อาจจะใช้แบบว่า - แล้วก็คนนี้พูดอย่างนี้ แล้วก็ / แล้วก็ - คนนี้พูดอย่างนี้ แล้วก็บรรทัดที่ 2 ก็ - สมมติ 4 คนแย่งกันพูดเลยนะครับ อะไรอย่างนี้ มันก็อาจจะพอแบบ ทำไม่ครบถ้วนแล้วก็ให้ยังคง… คงเวลาของท่านได้ แต่ว่าเดี๋ยวนะครับ สมาคมคนหูหนวกน่าจะมีอะไรอยากตอบนิดหนึ่งครับ เชิญครับ คุณไพโรจน์ครับ
(คุณไพโรจน์) คุณไพโรจน์นะคะ บอกว่าช่อง 29 MONO MONO29 เขาชี้ภาพยนตร์ ผมก็เห็นนะว่าเขาก็ทำได้ คือเหมือนกับมีการแบบ คนนั้นพูด คนนี้พูด เขาก็บอกว่ามีประโยคของคนนั้นเข้ามา มีประโยคคนนี้เข้ามาแทรกเข้ามา เขามีแบบพูดกัน 4 คนอย่างนี้ค่ะ ผมก็รู้อยู่แล้วว่า เออ คนนี้กำลังพูดมาเป็นประโยคแรกนะ คนที่พูด ที่ 2 กำลังพูดก็เป็นประโยคที่ 2 อะไรอย่างนี้ค่ะ ผมก็คิดว่าเจ้าของภาพยนตร์ของภาพยนตร์ที่ช่อง MONO เขาก็ทำแบบนี้เหมือนกัน ผมก็อ่านแล้วก็รู้นะว่าคนว่าคนที่ 1 2 3 4 พูดเป็นบรรทัดออกมา 
(คุณวิทยุต) คุณวิทยุต บอกว่าในหลักการน่ะนะคะ ก็บอกแล้วว่า จะทำอยู่แค่ 2 บรรทัดนะคะ 2 บรรทัดของแถว ถ้าเกิดคนพูด 4 คนนี่ ก็ต้องอย่างไร ก็ต้องทำเป็น 2 บรรทัด ถ้าคนแรกพูด คนที่ 2 พูด แต่ถ้าเกิดคนที่ 3 พูดนี่ค่ะ เราก็เปลี่ยนเป็น เปลี่ยน เปลี่ยนกัน แล้วก็จะเปลี่ยน เปลี่ยนสลับขึ้นไป ไปอีก2บรรทัด เป็นคนที่ 3 กับคนที่ 4 คิดว่า คิดว่าทางสถานีทุก ๆ ช่องน่ะค่ะน่าจะทำได้นะคะ แต่ถ้าเกิดทำไม่ได้น่ะค่ะก็แจ้งไปยังทางสมาคมก็ได้ครับ แล้วเดี๋ยวทางสมาคมจะให้คำแนะนำให้อีกทีหนึ่งครับ 
(ดร.ตรี) เป็นคำตอบนะครับ เชิญ หมด หมดแล้วไหมครับ มีอีกไหมครับ หมดไหมครับ อันนี้คืออะไรครับ อาจารย์วิทยุตขอนิดหนึ่งครับ สุดท้ายครับ สุดท้าย
(คุณวิทยุต) ค่ะ ผมอยากจะ ขอใช้ WorkPoint อ๋อ ช่อง WorkPoint ช่อง WorkPoint อยู่ใช่ไหมครับ ผมอยากจะบอกทุก ๆ ช่อง ทุก ๆ สถานีนะครับ ว่าทาง WorkPoint นี่ เขาส่งอีเมลมา ให้ผมว่าขอฝากประชาสัมพันธ์รายการใหม่นะคะ ซึ่งทำ CC นะคะ ทำ CC และทำ AD ด้วย ออกรายการวันที่ 25 เดือนพฤศจิกายนใช่ไหมครับ แล้วก็เวลา 11 โมงนะคะ ในวันเสาร์-อาทิตย์ ผมเห็นว่าดีนะครับ ที่ฝากให้ผมช่วยประชาสัมพันธ์ ซึ่งเป็นสถานีแรกเลย ที่ส่งหนังสือมาให้ผมช่วยประชาสัมพันธ์ ที่ผ่านมาไม่เคยมีเลย อันนั้น ถ้าเกิดว่าทุกช่องน่ะค่ะ อยากจะมีอะไรที่ประชาสัมพันธ์อย่างไร ก็คือฝากผมได้นะคะ อีเมลของทางสมาคมก็คือ nadt.info@gmail.com นะคะ ก็สามารถที่จะฝากให้ผมนี่ ช่วยประชาสัมพันธ์ได้ ตอนนี้ทางสมาคมเองนี่ ก็ทำหนังสืออันนั้นมา แล้วก็ทำเป็นภาษามือ ทำเป็นภาษามืออธิบายให้รู้ว่า อันนี้เป็นละครหรือเป็นรายการเกี่ยวกับอะไรนะคะ เป็นการให้บริการเกี่ยวกับอะไรบ้าง ตอนนี้ทางสมาคมก็ทำเป็น ภาษามือเป็นจอล่ามเข้าไป แล้วก็ประชาสัมพันธ์ไปยัง Facebook ของทางสมาคม เพื่อประโยชน์ให้กับทางหูหนวก หรือว่าครอบครัวของคนหูหนวกได้เห็นว่า เออ มีรายการใหม่นะคะ อย่างไรทุกช่องนี่ก็สามารถที่จะฝากให้ทางสมาคมประชาสัมพันธ์ได้เหมือนกันนะครับ 
(ดร.ตรี) ปรบมือนะครับ นะ แล้วก็ถ้าสถานีไหนสนใจที่จะแบบ เออ เพื่อให้เกิดการเข้าถึงเกิดประโยชน์ แล้วก็คนหูหนวกจะได้ติดตามคนตาบอดจะได้ติดตาม แล้วก็ฝาก สำหรับการช่องทางประชาสัมพันธ์ด้วย เดี๋ยว… เดี๋ยวเอาอย่างนี้ดีกว่า เดี๋ยวสำนักงานก็จะแจ้งช่องทางของการติดต่อสมาคมหูหนวก สมาคมคนตาบอด ไปให้ในกลุ่มอีกทีหนึ่งแล้วกันนะครับ เพื่อที่เผื่อจะได้แบบว่าขยายผลได้เพิ่มเติมนะครับ สำหรับวันนี้นะครับ ก็ขอบคุณทุกท่านมากนะครับ ก็เดี๋ยวทางสำนักงานนะครับ ก็จะ…  เดี๋ยวทางสำนักงานนะครับ ก็จะทำสรุปในเบื้องต้นไปให้นะครับ แล้วก็แต่ละสถานีก็ลองไปปรับใช้ในกระบวนการในการที่จะประกอบการรายงานของการรับฟังความคิดเห็นขององค์กรแต่ละประเภทความพิการ แล้วก็องค์กรวิชาชีพที่เกี่ยวข้องนะครับ ก็อย่าลืมส่งรายงานกันนะครับ ขอบคุณครับ แล้วก็ถ้าใครสนใจ อย่าลืม Vohan ถ้าใครสนใจก็อย่าลืม Live Captioning กับ ดร.โป้ง นะครับ เชิญได้นะครับ