WEBVTT

1
00:00:00.000 --> 00:00:04.000

2
00:00:04.002 --> 00:00:08.002

3
00:00:08.005 --> 00:00:12.005
[เสียงดนตรี]

4
00:00:12.007 --> 00:00:16.007
ยินดีต้อนรับเข้าสู่วีดิทัศน์รายวิชาวิทยาศาสตร์

5
00:00:16.011 --> 00:00:20.011
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 บทที่ 2

6
00:00:20.012 --> 00:00:24.012
เรื่อง การรักษาดุลยภาพของร่างกายมนุษย์นะคะ

7
00:00:24.017 --> 00:00:28.017
วันนี้เราจะศึกษากันหัวข้อย่อยที่ 2.1

8
00:00:28.019 --> 00:00:32.019
การรักษาดุลยภาพของนำและร่างกาย โดยครุปาณิก วงศัย

9
00:00:32.020 --> 00:00:36.020
หัวข้อ 2.1 นี่นะคะ

10
00:00:36.026 --> 00:00:40.026
เป็นหนึ่งในหัวข้อย่อยจากทั้งหมด 4 หัวข้อ ซึ่งอยู่

11
00:00:40.029 --> 00:00:44.029
ในบทที่ 2 ดังรูปนี้เลยนะคะ สำหรับ

12
00:00:44.030 --> 00:00:48.030
จุดประสวงค์การเรียนรู้ในหัวข้อนีร้นะคะ

13
00:00:48.030 --> 00:00:52.030
ระบุโครงสร้างและอธิบายการทำงานไตของมนุษย์ 2.

14
00:00:52.032 --> 00:00:56.032
อธิบายกลไกการรักษาดุลยภาพของน้ำในร่างกาย

15
00:00:56.033 --> 00:01:00.033
รวมทั้งการกำจัดของเสียในกระบวนการเมแทบอลิซึม

16
00:01:00.034 --> 00:01:04.034
การทำงานของไตค่ะ นักเรียนพร้อมหรือยังคะ

17
00:01:04.035 --> 00:01:08.035
ถ้าพร้อมแล้ว เรามาเริ่มเรียนกันเลยค่ะ

18
00:01:08.037 --> 00:01:12.037
ก่อนอื่นนะคะ นักเรียนรู้จักคำนี้ไหมคะ

19
00:01:12.038 --> 00:01:16.038
คำว่าการรักษาดุลยภาพ หรือ Homeostasis

20
00:01:16.041 --> 00:01:20.041
ครูให้นัดเรียน

21
00:01:20.042 --> 00:01:24.042
คิดสัก 5 วินาทีนะคะ และเดี๋ยวเรามาฟังคำตอบค่ะ

22
00:01:24.043 --> 00:01:28.043

23
00:01:28.047 --> 00:01:32.047

24
00:01:32.049 --> 00:01:36.049
ค่ะ หมดเวลานะคะ ทีนี้เรามาฟังคำตอบ

25
00:01:36.050 --> 00:01:40.050
กันนะคะ เรามาลองดูอีกสิว่า คำตอบ

26
00:01:40.051 --> 00:01:44.051
ที่นักเรียนตรงกับที่คิดไว้ไหมนะคะ

27
00:01:44.052 --> 00:01:48.052
การรักษาดุลยภาพหรือ Homeostasis นะคะ คือ

28
00:01:48.053 --> 00:01:52.053
การรักษาสภาพแวดล้อมภายในสิ่งมีชีวิต ให้สมดุล

29
00:01:52.054 --> 00:01:56.054
และเเหมาะสมต่อการดำรงชีวิตค่ะ

30
00:01:56.054 --> 00:02:00.054
นักเรียนอาจจะยังนึกไม่ออกนะคะ ว่าร่างกายมนุษย์เรานี่

31
00:02:00.056 --> 00:02:04.056
มีการรักษาดุลยภาพเกิดขึ้นตอนไหน

32
00:02:04.057 --> 00:02:08.057
ทำได้อย่างไร คุณครูนะคะ ก็จะขอ

33
00:02:08.059 --> 00:02:12.059
ยกตัวอย่างสถานการณ์ให้นักเรียนลองขบคิดกันนะคะ

34
00:02:12.060 --> 00:02:16.060
อาจจะเป็นขณะที่นักเรียนเล่นกีฬานะคะ

35
00:02:16.061 --> 00:02:20.061
เช่น เล่นฟุตบอล หรือ

36
00:02:20.062 --> 00:02:24.062
เล่นแบดมิรตัน นักเรียนลองดุสิคะ ว่าขณะนั้น

37
00:02:24.063 --> 00:02:28.063
ของนักเรียนนี่ เกิดอะไรขึ้นบ้าง แล้วนักเรียน

38
00:02:28.064 --> 00:02:32.064
ปฏิบัติตัวอย่างไรให้ร่างกายกลับสู่ภาวะปกติ

39
00:02:32.064 --> 00:02:36.064
ลองตอบคำถามคร

40
00:02:36.065 --> 00:02:40.065
คิด 5 วินาทีนะคะ เริ่มค่ะ

41
00:02:40.066 --> 00:02:44.066

42
00:02:44.067 --> 00:02:48.067
หมดเวลาค่ะ เรามาลองฟังคำตอบกันนะคะ

43
00:02:48.068 --> 00:02:52.068
หลังจากที่นักเรียนนะคะ ออกกำลังกายหรือเล่นกีฬามา

44
00:02:52.070 --> 00:02:56.070
นักเรียนก็น่าจะรู้วสึกเหนื่อย ร้อน หายใจเร็วกว่าปกติ

45
00:02:56.072 --> 00:03:00.072
มีเหงื่อไหลออกมาเป็นจำนวนมาก และกระหายน้ำ

46
00:03:00.073 --> 00:03:04.073
จะทำถัดมา ก็คือหาน้ำดื่ม ทำให้อุณหภูมิร่างกายลดลง

47
00:03:04.074 --> 00:03:08.074
อาจจะทำได้โดยการพัดหรือแม้กระทั่งอาบน้ำ แต่เวลาผ่านไป

48
00:03:08.075 --> 00:03:12.075
สักพัก ร่างกายก้จะเข้าสู่ปกติค่ะ

49
00:03:12.076 --> 00:03:16.076
ร่างกายของเรานะคะ มีการรักษาดุลยภาพหลายอย่าง

50
00:03:16.077 --> 00:03:20.077
เช่น การรักษาดุลยภาพของน้ำและสารในร่างกาย

51
00:03:20.078 --> 00:03:24.078
การรักษาดุลยภาพของความเป็นกรดเบส

52
00:03:24.078 --> 00:03:28.078
ของเลือด การรักษาดุลยภาพของอุณหภูมิ

53
00:03:28.081 --> 00:03:32.081
เราก็จะเรียนในหัวข้อ การรักษาดุลยภาพของน้ำและ

54
00:03:32.082 --> 00:03:36.082
สารในร่างกายค่ะ ร่างกายมนุษย์

55
00:03:36.082 --> 00:03:40.082
นะคะ ประกอบไปด้วยน้ำประมาณร้อยละ 65-70 เปอร์เซ็นต์

56
00:03:40.083 --> 00:03:44.083
ของน้ำหนักตัว ในแต่บะวันนะ ร่างกายของมนุษย์ก็ได้รับและ้ส

57
00:03:44.084 --> 00:03:48.084
ออกมาอยู่เสมอ นักเรียนคิดว่า

58
00:03:48.085 --> 00:03:52.085
กิจกรรมในชีวิตประจำวันใดบ้างที่ทำให้น้ำ

59
00:03:52.086 --> 00:03:56.086
ในร่างกายเปลี่ยนแปลงไป ครูให้เวลานักเรียน

60
00:03:56.087 --> 00:04:00.087
คิดคำตอบนี้สัก 5 วินาทีนะคะ เริ่มค่ะ

61
00:04:00.090 --> 00:04:04.090

62
00:04:04.091 --> 00:04:08.091

63
00:04:08.092 --> 00:04:12.092
ตัวอย่างในชีวิตประจำวัน

64
00:04:12.094 --> 00:04:16.094
ที่ทำให้ร่างกานเกิดการเปลี่ยนน้ำเช่น

65
00:04:16.095 --> 00:04:20.095
การดื่มน้ำ การขับถ่าย

66
00:04:20.096 --> 00:04:24.096
ปัสสาวะหรืออุจจาระ นอกจาก

67
00:04:24.098 --> 00:04:28.098
กิจกรรมที่ยกตัวอย่างไปแล้ว ในแต่ละวัน

68
00:04:28.099 --> 00:04:32.099
ยังมีการได้รับและสูญเสียน้ำออกไปในเรื่องอื่น ๆ อีก

69
00:04:32.100 --> 00:04:36.100
ปริมาณน้ำโดยเฉลี่ยที่ร่างได้สูญเสียออกไป

70
00:04:36.102 --> 00:04:40.102
จากร่างกายใน 1 วัน โดยเฉลี่ยนะคะ ร่างกายได้รับน้ำ

71
00:04:40.104 --> 00:04:44.104
จากเมตาบอลิซิมประมาณ 200 มิลลิลิตร

72
00:04:44.104 --> 00:04:48.104
อาหาร 700 มิลลิลิตร เครื่องดื่ม 600 มิล

73
00:04:48.107 --> 00:04:52.107
และสูญเสียน้ำออกไปโดยเหงื่อ

74
00:04:52.110 --> 00:04:56.110
100 มิลลิลิตร อุจจาระ 200 มิลลิลิตร

75
00:04:56.111 --> 00:05:00.111
การระเหยซึ่งเป็นการระเหยจากผิวหนังและ

76
00:05:00.111 --> 00:05:04.111
การหายใจ 700 มิลลิลิตร ปัสสาวะ

77
00:05:04.113 --> 00:05:08.113
1,500 มิลลิลิตร ซึ่ง

78
00:05:08.114 --> 00:05:12.114
โดยเฉลี่ยวันละ 2,500 มิลลิลิตร และสูญเสีย

79
00:05:12.116 --> 00:05:16.116
ออกไปวันละ 2,500 มิลลิลิตรเช่นเดียวกันค่ะ

80
00:05:16.117 --> 00:05:20.117
นักเรียนเคยตั้งคำถามกับตัวเองไหมคะว่า ในแต่บวัน

81
00:05:20.118 --> 00:05:24.118
นักเรียนได้รับน้ำเพียงพอกับความต้องการต่อร่างกายตนเองหรือไม่

82
00:05:24.120 --> 00:05:28.120
และถ้าไม่มีการสูญเสียน้ำออกไปเลย นักเรียนคิดว่า

83
00:05:28.122 --> 00:05:32.122
ร่างกายยังคงรักษาดุลยภาพของน้ำและสารต่าง ๆ

84
00:05:32.123 --> 00:05:36.123
ได้หรือไม่ อย่างไร ในการรักษา

85
00:05:36.126 --> 00:05:40.126
ดุลยภาพของน้ำ และสารในร่างกายนะคะ อวัยวะ

86
00:05:40.127 --> 00:05:44.127
ที่สำคัญ คือ ไต นักเรียนคิดว่า

87
00:05:44.128 --> 00:05:48.128
ไตมีกลไกการทำงานอย่างไร จึงรักษาดุลยภาพ

88
00:05:48.129 --> 00:05:52.129
ของน้ำและสารต่าง ๆ ในร่างกายของมนุษย์ได้

89
00:05:52.130 --> 00:05:56.130
ครูให้เวลาคิดสัก 5 วินาทีนะคะ แล้วเรามาศึกษาไปพร้อม ๆ กันค่ะ

90
00:05:56.131 --> 00:06:00.131

91
00:06:00.131 --> 00:06:04.131

92
00:06:04.132 --> 00:06:08.132

93
00:06:08.133 --> 00:06:12.133
หน้าที่หลักของไตในระบบขับถ่ายนะคะ ก็คือ

94
00:06:12.136 --> 00:06:16.136
1. การกำจัดของเสียที่เกิดจากกระบวนการเมแทบอลิซึม

95
00:06:16.138 --> 00:06:20.138
และกระบวนการสลายสารอาหาร 2.

96
00:06:20.138 --> 00:06:24.138
รักษาดุลยภาพของน้ำและสารต่าง ๆ ในร่างกานได้แก่ 1.

97
00:06:24.138 --> 00:06:28.138
การรักษาปริมาณของน้ำในร่างกาย การรักษา

98
00:06:28.139 --> 00:06:32.139
ดุลยภาพของแร่ธาตุในร่างกาย การรักษาดุลยภาพของกรด

99
00:06:32.140 --> 00:06:36.140
เบสของเลือด นักเรียนทราบหรือไม่คะ ว่า

100
00:06:36.142 --> 00:06:40.142
ของเสียในระบบขับถ่ายคืออะไร

101
00:06:40.144 --> 00:06:44.144
ครูให้เวลาคิดสัก 5 วินาทีนะคะ เริ่มค่ะ

102
00:06:44.145 --> 00:06:48.145

103
00:06:48.146 --> 00:06:52.146

104
00:06:52.147 --> 00:06:56.147
ของเสียในระบบขับถ่ายก็คือของเสียในระบบ

105
00:06:56.152 --> 00:07:00.152
เมแมบอลิซึม และกระบวนการย่อยสล

106
00:07:00.153 --> 00:07:04.153
ของเสียที่มีไนโตรเจนเป็นองค์ประกอบ เกิดจากการ

107
00:07:04.154 --> 00:07:08.154
สลายโปรตีนและกรดนิวคลีอิกอยู่ในรูปของ

108
00:07:08.155 --> 00:07:12.155
ยูเรีย กรดยูริก แอมโมเนีย

109
00:07:12.156 --> 00:07:16.156
นักเรียนลองคิดดูนะคะ อุจจาระ

110
00:07:16.156 --> 00:07:20.156
จัดเป็นของเสียในระบบขับถ่ายหรือไม่ ครูให้เวลาคิด 5 วินาทีนะคะ

111
00:07:20.158 --> 00:07:24.158
เริ่มค่ะ

112
00:07:24.159 --> 00:07:28.159

113
00:07:28.159 --> 00:07:32.159
หมดเวลาค่ะ นักเรียนได้คำตอบหรือยังคะ

114
00:07:32.160 --> 00:07:36.160
มาฟังคำตอบพร้อมกันเลยค่ะ อุจจาระนะคะ

115
00:07:36.162 --> 00:07:40.162
ไม่เป็นของเสียในระบบขับถ่าย เพราะอุจาระ

116
00:07:40.163 --> 00:07:44.163
คือกากอาหารที่เกิดจากการที่ร่างกายย่อยอาหารไม่ได้

117
00:07:44.164 --> 00:07:48.164
หรือย่อยไม่หมดค่ะ นอกจากนี้นะคะ ร่างกาย

118
00:07:48.165 --> 00:07:52.165
ก็ยังมีของเสียอย่างอื่นอีก เช่น แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์

119
00:07:52.167 --> 00:07:56.167
ซึ่งเป็นของเสียที่ได้จากกระบวนการเมตาบอลิซึม

120
00:07:56.168 --> 00:08:00.168
และจะถูกกำจัดออกโดยระบบหายใจค่ะ

121
00:08:00.169 --> 00:08:04.169

122
00:08:04.170 --> 00:08:08.170
และอวัยวะในระบบขับถ่ายในร่างกายมนุษย์มีอะไรบ้าง

123
00:08:08.170 --> 00:08:12.170
อวัยวะที่สำคัญในระบบขับถ่าย

124
00:08:12.171 --> 00:08:16.171
ของมนุษย์นะคะ ก็ประกอบไปด้วยไต ที่ทำหน้าที่

125
00:08:16.173 --> 00:08:20.173
รักษาดุลยภาพและสารต่าง ๆ ของน้ำในร่างกาย

126
00:08:20.174 --> 00:08:24.174
ของเสียที่มีไนโตรเจนเป็นองค์ประกอบ ท่อไต

127
00:08:24.174 --> 00:08:28.174
ทำหน้าที่ลำเลียงของเสีย น้ำและของเสียต่าง ๆ

128
00:08:28.176 --> 00:08:32.176
ต้องการขอร่างกายไปที่กระเพาะปัสสาวะ กระเพาะปัสสาวะ

129
00:08:32.179 --> 00:08:36.179
ทำหน้าที่สะสมของเสีย น้ำ และ

130
00:08:36.180 --> 00:08:40.180
สารต่าง ๆ ที่เกินความต้องการของร่างกายให้อยู่ในรูปของปัสสาวะ

131
00:08:40.183 --> 00:08:44.183
ท่อปัสสาวะทำหน้าที่

132
00:08:44.184 --> 00:08:48.184
ลำเลียงปัสสาวะออกนอกร่างกาย โดยมีหลอดเลือดอีนอลเ

133
00:08:48.186 --> 00:08:52.186
นำเลือดเข้าสู่ไต และหลอดเลือด

134
00:08:52.187 --> 00:08:56.187
รีนัลเวนนำเลือดออกจากไตค่ะ

135
00:08:56.192 --> 00:09:00.192
เมื่อนำไตมาผ่าตามยาว

136
00:09:00.193 --> 00:09:04.193
สามารถแบ่งไตออกได้เป็น 2 ส่วน คือ เนื้อไตส่วนนอก

137
00:09:04.194 --> 00:09:08.194
ซึ่งมีสีจาง และเนื้อไตส่วนใน

138
00:09:08.195 --> 00:09:12.195
ที่มีสีเข้มกว่า และมีส่วนที่คล้ายรูปสามเหลี่ยม

139
00:09:12.196 --> 00:09:16.196
โดยที่ส่วนปลายสามเหลี่ยมจะยื่นออกไปจรด

140
00:09:16.196 --> 00:09:20.196
กับกรวยไต วึ่งมีลักษณะเป็นโพรง และมีท่อไต

141
00:09:20.198 --> 00:09:24.198
ภายในเนื้อไต ประกอบด้วยหน่วยไจ

142
00:09:24.199 --> 00:09:28.199
จำนวนมาก ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการทำหน้าที่รักษา

143
00:09:28.200 --> 00:09:32.200
ดุลยภาพของน้ำและสารต่าง ๆ รวมทั้งขับ

144
00:09:32.202 --> 00:09:36.202
อกอจากร่างกาย ในรุปของปัสสาวะ ไตและเนื้อไต

145
00:09:36.204 --> 00:09:40.204
ประกอบโกลเมอรูลัสส โบวส์แมนส์แคปซูล

146
00:09:40.205 --> 00:09:44.205
ท่อหน่วยไต

147
00:09:44.206 --> 00:09:48.206
โดยส่วนที่เรียกว่าโกลเมอรูลัส

148
00:09:48.208 --> 00:09:52.208
จะมีลักษณะเป็นหลอดเลือดฝอยที่ล้อมด้วย

149
00:09:52.208 --> 00:09:56.208
แคปซูล ส่วน

150
00:09:56.209 --> 00:10:00.209
ท่อหน่วยไตอยู่ต่อจากโบว์แมนแคปซูล

151
00:10:00.210 --> 00:10:04.210
ท่อยาวขดไตมาอยู่แนบชิดกับหลอดเลือก

152
00:10:04.212 --> 00:10:08.212
ท่อหน่วยไต และที่ปลายสุดของท่อหน่วยไต

153
00:10:08.214 --> 00:10:12.214
จะเปิดออกสู่ท่อรวง ที่จะเปิดออกสู่

154
00:10:12.222 --> 00:10:16.222
กรวยไต เมื่อ

155
00:10:16.227 --> 00:10:20.227
นักเรียนได้ทราบถึงโครงสร้างของไตไปแล้ว

156
00:10:20.228 --> 00:10:24.228
ทีนี้ เรามาลองศึกษาการทำงานของหน่วยไต

157
00:10:24.229 --> 00:10:28.229
ในการักษาดุลยภาพของน้ำ และสารต่าง ๆ รวมทั้ง

158
00:10:28.230 --> 00:10:32.230
การกำจัดของเสียออกจากร่างกายกันนะคะ

159
00:10:32.231 --> 00:10:36.231
การทำงานของหน่วยไตประกอบด้วย 3 ขั้นตอน ดังนี้

160
00:10:36.233 --> 00:10:40.233
1. การกรอง เกิดที่บริเวณ โบว์แมนรัส และ

161
00:10:40.234 --> 00:10:44.234
2. การดูดกลับ

162
00:10:44.235 --> 00:10:48.235
และ 3. การหลั่ง

163
00:10:48.236 --> 00:10:52.236
โดยการดูดกลับและการหลั่งจะเกิดขึ้น

164
00:10:52.237 --> 00:10:56.237
ตลอดตามความยาวของท่อหน่วยไต

165
00:10:56.238 --> 00:11:00.238
การทำงานของหน่วยไต เริ่มจาก

166
00:11:00.241 --> 00:11:04.241
เลือดไหลผ่านเข้าผ่านหลอดเลือดลีนอลอาเทอรี

167
00:11:04.241 --> 00:11:08.241
และผ่านหลอดเลือดเข้าสู่โกลเมอรูลัส

168
00:11:08.242 --> 00:11:12.242
เมื่อถึงโกเมอนูรัส สารที่มีขนาดเล็ก เ

169
00:11:12.243 --> 00:11:16.243
ที่มีขนาดเล็ก เช่น น้ำ

170
00:11:16.244 --> 00:11:20.244
กลูโคส กรดอะมิโน ยูเรีย และไอออน

171
00:11:20.245 --> 00:11:24.245
ส่วนหนึ่งจะถูกกรองที่โกลโมลูลัส

172
00:11:24.245 --> 00:11:28.245
แคปชูล ที่ติดกับโกโมนูรัส

173
00:11:28.247 --> 00:11:32.247
ส่วนเซลล์เม็ดเลือก เกล็ดเลือก และสาร

174
00:11:32.248 --> 00:11:36.248
ที่มีขนาดใหญ่ เช่น โปรตีน ยังคงอยู่ในหลอดเลือด

175
00:11:36.250 --> 00:11:40.250
ของเหลวที่กรองได้จะผ่านไปที่หน่วยไต

176
00:11:40.251 --> 00:11:44.251
ซึ่งบริเวณนี้ สารที่มีประโยชน์ จะถูกดูดกลับ

177
00:11:44.252 --> 00:11:48.252
เช่น กลูโคส กระอะมีโน

178
00:11:48.256 --> 00:11:52.256
บางส่วน เช่น น้ำ ไอออนต่าง ๆ ตัวอย่างที่มีการดูดกลับ เช่น

179
00:11:52.257 --> 00:11:56.257
ไฮโดรเจนคาร์บอเนตไออน และยัง

180
00:11:56.258 --> 00:12:00.258
รักษาดุลยภาพของระบบต่าง ๆ  ของร่างกายไว้ได้

181
00:12:00.259 --> 00:12:04.259
นอกจากนี้ ที่บริเวณท่อรวม ยังมีการ

182
00:12:04.260 --> 00:12:08.260
ดูดกลับ น้ำ ยูเรีย และไอออนต่าง ๆ

183
00:12:08.261 --> 00:12:12.261
ตามส่วนเข้าสู่หลอดเลือดฝอยอีกด้วย

184
00:12:12.262 --> 00:12:16.262
บางกรณีมีการกลั่งสารบางชนิดจากเลือด

185
00:12:16.263 --> 00:12:20.263
เข้าสู่ท่อหน่วยไต เช่น ไนโตรเจนไอออน

186
00:12:20.266 --> 00:12:24.266
แอมโมเนียมไอออน และสารบางชนิด

187
00:12:24.266 --> 00:12:28.266
ทำให้สามารถตรวจพบสารเสพติดจาก

188
00:12:28.268 --> 00:12:32.268
ปัสสาวะได้ ของเหลวในท่อหน่วยไต

189
00:12:32.270 --> 00:12:36.270
จะถูกขับถ่ายออกจากท่อรวมไปยัง

190
00:12:36.270 --> 00:12:40.270
ปัสสาวะ แล้วเข้าสู่กรวยไต ท่อไต

191
00:12:40.271 --> 00:12:44.271
และสะสมในกระเพาะปัสสาวะ และขับ

192
00:12:44.273 --> 00:12:48.273
ออกนอกร่างกาย ทางท่อปัสสาวะ

193
00:12:48.275 --> 00:12:52.275
เรามาลองตรวจสอบความเข้าใจกันบ้างนะคะ นักเรียน

194
00:12:52.277 --> 00:12:56.277
คิดว่าหน่วยไตทำหน้าที่

195
00:12:56.278 --> 00:13:00.278
กรอง ดูดกลับ และหลั่งสารใดบ้าง

196
00:13:00.279 --> 00:13:04.279
ครูให้เวลาคิดสัก 10 วินาทีนะคะ เริ่มค่ะ

197
00:13:04.279 --> 00:13:08.279

198
00:13:08.281 --> 00:13:12.281

199
00:13:12.282 --> 00:13:16.282
หมดเวลาค่ะ เรามาลองฟังคำตอบ

200
00:13:16.284 --> 00:13:20.284
กันบ้างนะคะ สำหรับการกรองนะคะ

201
00:13:20.286 --> 00:13:24.286
ก็จะมีการกรองสารที่มีขนาดเล็ก เช่น เลือด

202
00:13:24.287 --> 00:13:28.287
กลูโคส น้ำ ยูเรีย กรดแอมิโน

203
00:13:28.289 --> 00:13:32.289
และไอออนบางชนิดเข้าสู่แคปซูล

204
00:13:32.290 --> 00:13:36.290
เม็ดเลือด เกล้ดเลือดโปรตีนขนาดใหญ่ จะอย

205
00:13:36.291 --> 00:13:40.291
ต่อไป การดูดกลับนะคะ ก็

206
00:13:40.294 --> 00:13:44.294
จะมีการดูดกลับสารที่มีประโยชน์เข้าสู่หลอดเลือด เช่น

207
00:13:44.296 --> 00:13:48.296
กรดแอมิโน กลูโคส น้ำ และ

208
00:13:48.299 --> 00:13:52.299
เช่น โซเดียมไอออน โพแทสเซียนไอออน

209
00:13:52.301 --> 00:13:56.301
และการหลั่งนะคะ

210
00:13:56.302 --> 00:14:00.302
ก็จะมีการที่ร่างกายไม่ต้องการ หรือมีมากเกินไป

211
00:14:00.303 --> 00:14:04.303
เช่น ไฮโดรเจนไอออน

212
00:14:04.305 --> 00:14:08.305
รวมทั้งสารพิษอื่น ๆ และยาบางชนิดค่ะ

213
00:14:08.306 --> 00:14:12.306
น่าจะพอทราบถึงกลไกของไตมาพอสมควรแล้วนะคะ แหม

214
00:14:12.307 --> 00:14:16.307
ตอนนี้ครูรู้สึกกระหายน้ำจัง

215
00:14:16.309 --> 00:14:20.309
ขอครูดื่มน้ำสักแป๊บนะคะ

216
00:14:20.311 --> 00:14:24.311

217
00:14:24.314 --> 00:14:28.314

218
00:14:28.314 --> 00:14:32.314
นักเรียนเคยสงสัยไหมคะ ว่าร่างกายมนุษย์

219
00:14:32.319 --> 00:14:36.319
รู้ได้อย่างไรว่าปริมาณน้ำที่รับ

220
00:14:36.321 --> 00:14:40.321
เข้าและขับออกมีเท่าใด จึงจะรักษาดุลยภาพ

221
00:14:40.323 --> 00:14:44.323
ในร่างกายไว้ได้ แล้วไตเกี่ยวข้องอย่างไร

222
00:14:44.324 --> 00:14:48.324
กับการรักษาดุลยภาพของน้ำในร่างกาย

223
00:14:48.325 --> 00:14:52.325
เรากำลังศึกษาไปด้วยกันนะคะ การรักษา

224
00:14:52.326 --> 00:14:56.326
ดุลยภาพของน้ำนะคะ ก็จะเกี่ยวข้องกับระบบประสาท

225
00:14:56.327 --> 00:15:00.327
ระบบหมุนเวียนเลือด ระบบต่อไร้ท่อ

226
00:15:00.328 --> 00:15:04.328
และระบบขับถ่ายค่ะ โดยมีอวัยวะ

227
00:15:04.328 --> 00:15:08.328
ที่เกี่ยวข้อง คือ สมองส่วนไฮโพ

228
00:15:08.329 --> 00:15:12.329
ทารามัส ต่อมใต้สมองส่วนหลัง ซึ่งหลัง

229
00:15:12.329 --> 00:15:16.329
หรือ ADH และ

230
00:15:16.331 --> 00:15:20.331
อวัยวะที่สำคัญนะคะ ไตค่ะ

231
00:15:20.332 --> 00:15:24.332
เรามาศึกษากลไกการรักษาดุลยภาพของน้ำ

232
00:15:24.333 --> 00:15:28.333
กันนะคะ เมื่อร่างกายสูญเสียน้ำ เช่น เหงื่อออกมา

233
00:15:28.333 --> 00:15:32.333
ทำให้ความเข้มข้นของเลือดเพิ่มขึ้น

234
00:15:32.335 --> 00:15:36.335
ซึ่งจะไปกระตุ้นสมองส่วนไฮโพทาลามัส

235
00:15:36.336 --> 00:15:40.336
ทำให้ต่อมใต้สมองส่วนหลังหลั่ง ADH

236
00:15:40.337 --> 00:15:44.337
มากขึ้น ADH นี้ จะไปกระตุ้นท่อหน่วยไต และท่อรวม

237
00:15:44.339 --> 00:15:48.339
ให้เพิ่มการดูดกลับน้ำ ให้เขาสู่หลอดเลือดฝอ

238
00:15:48.339 --> 00:15:52.339
ทำให้ปัสสาวะที่ขับออกมา

239
00:15:52.341 --> 00:15:56.341
มีปริมาณน้อย ขณะเดียวกันไฮโพทาลามัส

240
00:15:56.342 --> 00:16:00.342
ที่ถูกกระตุ้น จะทำให้เกิดการกระหายน้ำ

241
00:16:00.343 --> 00:16:04.343
และเกิดพฤติกรรมการดื่มน้ำ

242
00:16:04.343 --> 00:16:08.343
กลไกทั้งหมดที่กล่าวมานะคะ ก็จะทำให้ปริมาณน้ำใน

243
00:16:08.344 --> 00:16:12.344
ร่างกายกลับเข้าสู่สภาวะสมดุล

244
00:16:12.346 --> 00:16:16.346
เรามาดูอีกกรณีบ้างนะคะ เมื่อร่างกาย

245
00:16:16.347 --> 00:16:20.347
มีน้ำมากกว่าปกติ เช่น การดื่มน้ำ

246
00:16:20.348 --> 00:16:24.348
มาก ๆ ทำให้ความเข้มข้นของเลือด

247
00:16:24.351 --> 00:16:28.351
ลดลง ส่งผลให้ลดการ

248
00:16:28.351 --> 00:16:32.351
กระตุ้นสมองส่วนไฮโพทารามัส

249
00:16:32.353 --> 00:16:36.353
ส่วนหลัง หลั่ง ADH น้อยลง

250
00:16:36.355 --> 00:16:40.355
ท่อหน่วยไตและท่อรวมจึงลดการดูดกลับน้ำ

251
00:16:40.356 --> 00:16:44.356
เข้าสู่หลอดเลือดฝอย ส่งผลให้น้ำปัสสาวะที่ขับออกมา

252
00:16:44.357 --> 00:16:48.357
มีปริมาณมาก ทำหใ้ร่างกาย อยากเช้าภาวะ สมดุล

253
00:16:48.357 --> 00:16:52.357
สมดุล ไตยังช่วยรักษา

254
00:16:52.359 --> 00:16:56.359
ดุลยภาพของแร่ธาตุบางชนิดที่สำคัญนะคะ เช่น

255
00:16:56.359 --> 00:17:00.359
โซเดียม โพแทสเซียม ซึ่งเป็นแร่ธาตุ

256
00:17:00.361 --> 00:17:04.361
ที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของระบบประสาทและกล้ามเนื้อ

257
00:17:04.362 --> 00:17:08.362
นะคะ ครูก็จะขอยกตัวอย่าง กลไกการรักษาดุลยภาพ

258
00:17:08.363 --> 00:17:12.363
ของโซเดียมให้นักเรียนได้ศึกษากันค่ะ ในกรณี

259
00:17:12.364 --> 00:17:16.364
ที่มีปริมาณโซเดียมในเลือดต่ำนะคะ

260
00:17:16.365 --> 00:17:20.365
ก็จะไปกระตุ้นให้ต่อมหมวกไตชนิดหนึ่ง เรียกว่า แอล

261
00:17:20.366 --> 00:17:24.366
ฮอร์โมนนี้นะคะ จะไปกระตุ้นที่ท่อหน่วยไตและ

262
00:17:24.368 --> 00:17:28.368
ที่บริเวณท่อหน่วยไตและท่อรวมให้

263
00:17:28.368 --> 00:17:32.368
มีการดูดกลับโวซเดียมและน้ำ กลับเข้าสู่ระบบหมุนเวียนเลือด

264
00:17:32.369 --> 00:17:36.369
ส่งผลให้ปริมาณโซเดียมในร่าง

265
00:17:36.371 --> 00:17:40.371
นักเรียนชอบรับประทานอาหารที่มีรสเค็ม

266
00:17:40.372 --> 00:17:44.372
ไหมคะ เช่น การเติมเกลือหรือ

267
00:17:44.373 --> 00:17:48.373
น้ำปลาลงไปในอาหาร

268
00:17:48.373 --> 00:17:52.373
ครั้งละมาก ๆ นักเรียนทราบหรือไม่คะ ว่า การทาน

269
00:17:52.375 --> 00:17:56.375
ส่งผลกระทบต่อการทำงานของไตได้

270
00:17:56.381 --> 00:18:00.381
ครูมีคำถามชวนคิดให้นักเรียนช่วยกันหาคำตอบ

271
00:18:00.382 --> 00:18:04.382
ให้คุณครูหน่อยนะคะ นักเรียนคิดว่าถ้ารับประทานอาหาร

272
00:18:04.388 --> 00:18:08.388
ที่มีรสเค็มอยู่เป็นประจำ ในปริมาณที่เกิน

273
00:18:08.389 --> 00:18:12.389
จะเกิดอะไรขึ้น ลองใช้เวลาคิดสัก 10 วินาที

274
00:18:12.390 --> 00:18:16.390
นะคะ เริ่มค่ะ

275
00:18:16.391 --> 00:18:20.391

276
00:18:20.391 --> 00:18:24.391

277
00:18:24.400 --> 00:18:28.400
หมดเวลาค่ะ เราลองมาฟังคำตอบกันดูนะคะ

278
00:18:28.402 --> 00:18:32.402
ในกรณีที่ไตนะคะ ยังทำงานได้เป็นปกติ จะขับโซเดียม

279
00:18:32.402 --> 00:18:36.402
ออกไปทางปัสสาวะครั้งละปริมาณมาก ๆ

280
00:18:36.404 --> 00:18:40.404
ที่ขับออกมานี้นะคะ ก็จะอยุ่กับปริมาณโซเดียมที่

281
00:18:40.406 --> 00:18:44.406
ที่รับประทานเข้าไป แต่กรณที่ไต

282
00:18:44.407 --> 00:18:48.407
ไม่สามารถทำงานได้ จะเกิดการสะสมของโซเดียมและน้ำ

283
00:18:48.408 --> 00:18:52.408
ในอวัยวะต่าง ๆ ส่งผลให้มีอาการแขน

284
00:18:52.409 --> 00:18:56.409
ขาบวม แน่นหน้าอก เหนื่อยง่าย

285
00:18:56.410 --> 00:19:00.410
และอาจมีความเสี่ยงต่อการ

286
00:19:00.411 --> 00:19:04.411
ทำให้ไตมีความผิดปกติในการกรอง

287
00:19:04.412 --> 00:19:08.412
เช่น อาจจะพบโปรตีนในปัสสาวะได้ค่ะ

288
00:19:08.415 --> 00:19:12.415
นอกจากนี้ ยังมีอาหารบางอย่างในโซเดียมที่มี

289
00:19:12.416 --> 00:19:16.416
ในปริมาณที่ค่อนข้างสูง เช่น ขนมกรุบกรอบ

290
00:19:16.416 --> 00:19:20.416
บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป อาหารแช่แข็งค่ะ

291
00:19:20.418 --> 00:19:24.418
นักเรียนก็ได้ศึกษาหัวข้อนี้มา

292
00:19:24.419 --> 00:19:28.419
พอสมควรแล้วนะคะ เรามาสรุปสาระสำคัญของหัวข้อ

293
00:19:28.420 --> 00:19:32.420
ไต ทำหน้าที่รักษาดุลยภาพ

294
00:19:32.421 --> 00:19:36.421
และสารต่าง ๆ ในร่างกาย รวมทั้งกำจัดของเสียที่มีไฮโดรเจนเป็นองค์ประกอบ

295
00:19:36.422 --> 00:19:40.422
ภายในเนื้อไตประกอบด้วยหน่วยไต

296
00:19:40.423 --> 00:19:44.423
จำนวนมาก แต่ละหน่วยไตประกอบด้วย

297
00:19:44.424 --> 00:19:48.424
โบว์แมนส์แคปซูล ท่อหน่วยไต

298
00:19:48.425 --> 00:19:52.425
การทำงานของหน่วยไต

299
00:19:52.427 --> 00:19:56.427
แบ่งได้เป็น 3 ขั้นตอน คือ 1. การกรอง

300
00:19:56.428 --> 00:20:00.428
เกิดที่โกโบนูรัส และแคปซุ

301
00:20:00.430 --> 00:20:04.430
ที่มีขนาดเล็ก จะถูกกรองเข้าสู่โบว์แมนส์แคปซูล

302
00:20:04.431 --> 00:20:08.431
และลำเลียงไปยังท่อหน่วยไตต่อไป 2. การดูดกลับ

303
00:20:08.433 --> 00:20:12.433
เกิดขึ้นที่ท่อหน่วยไต โดยดูด

304
00:20:12.436 --> 00:20:16.436
กับสารที่ยังมีประโยชน์ รวมทั้งน้ำและไอออนต่าง ๆ

305
00:20:16.437 --> 00:20:20.437
3. การหลั่ง

306
00:20:20.439 --> 00:20:24.439
เกิดที่ท่อหน่วยไต โดยจะหลั่งสารบางชนิด

307
00:20:24.440 --> 00:20:28.440
ที่ได้จากเลือดเข้าสู่ท่อหน่วยไต

308
00:20:28.449 --> 00:20:32.449
หัวข้อถัดมา คือกลไกการรักษาดุลยภาพ

309
00:20:32.450 --> 00:20:36.450
ในร่างกาย เกิดจากการทำงานร่วมกันของ

310
00:20:36.451 --> 00:20:40.451
ระบบขับถ่าย ระบบหมุนเวียนเลือด ระบบประสาท

311
00:20:40.452 --> 00:20:44.452
และระบบต่อมไร้ท่อ

312
00:20:44.453 --> 00:20:48.453
โดยถ้าปริมาณน้ำในเลือดมีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างปกติ

313
00:20:48.454 --> 00:20:52.454
จะกระตุ้นหรือยับยั้ง

314
00:20:52.455 --> 00:20:56.455
ส่วนไฮโพทาลามัส ทำให้การหลัง ADH

315
00:20:56.457 --> 00:21:00.457
จากต่อมใต้สมองส่วนหลังเปลี่ยนแปลง

316
00:21:00.459 --> 00:21:04.459
ทำให้ท่อหน่วยไตและท่อรวมในท่อหน่วยไต

317
00:21:04.460 --> 00:21:08.460
เพิ่มขึ้น หรือลดลง

318
00:21:08.462 --> 00:21:12.462
หัวข้อถัดมานะคะ ก็คือกลไก

319
00:21:12.463 --> 00:21:16.463
การรักษาดุลยภาพของแร่ธาตุในร่างกายนะคะ

320
00:21:16.465 --> 00:21:20.465
ก็จะขอเสนอ ปริมาณโซเดียมในเลือดค่ะ

321
00:21:20.467 --> 00:21:24.467
เมื่อร่างกายมีปริมาณโซเดียมในเลือดต่ำนะคะ

322
00:21:24.467 --> 00:21:28.467
กระตุ้นให้ต่อมหมวกไตหลั่งแอลโดสเตอโรน

323
00:21:28.469 --> 00:21:32.469
ไปกระตุ้นท่อหน่วยไต ท่อรวม ให้ดูดกลับ

324
00:21:32.470 --> 00:21:36.470
โซเดียมและน้ำเข้าสู่หลอดเลือดค่ะ

325
00:21:36.471 --> 00:21:40.471
และก่อนจบหัวข้อนี้นะคะ ก็อยากให้นักเรียน

326
00:21:40.472 --> 00:21:44.472
ทำใบงานที่ 2.1 เรื่องการรักษาดุลยภาพของน้ำและสาร

327
00:21:44.473 --> 00:21:48.473
ในร่างกาย โดยสามารถดาวน์โหลดรายงาานนี้ได้ที่

328
00:21:48.474 --> 00:21:52.474
ลิงก์ หรือ QR Code ในภาพนะคะ

329
00:21:52.476 --> 00:21:56.476
อาจจะสืบค้น และตอบคำถามด้วยตัวเอง และอาจจะทำงานเป็นกลุ่ม

330
00:21:56.477 --> 00:22:00.477
กับเพื่อนก็ได้ค่ะ

331
00:22:00.480 --> 00:22:04.480
สำหรับในหัวข้อต่อไปนะคะ ที่จะได้ศึกษาในคลิป

332
00:22:04.481 --> 00:22:08.481
ต่อ ๆ ไป ก็จะเป็นหัวข้อที่ 2.2 การรักษาดุลยภาพ

333
00:22:08.482 --> 00:22:12.482
ของกรด-เบส ของเลือด และ 2.2

334
00:22:12.483 --> 00:22:16.483
การรักษาดุลยภาพของอุณหภูมิในร่างกายค่ะ สำหรับ

335
00:22:16.484 --> 00:22:20.484
คลิปนี้คุณครูก็ขอตัวลาไปก่อน

336
00:22:20.485 --> 00:22:24.485
นะคะ พบกันใหม่คลิปหน้า สวัสดีค่ะ

337
00:22:24.486 --> 00:22:28.486

338
00:22:28.486 --> 00:22:32.486

339
00:22:32.488 --> 00:22:36.488

340
00:22:36.489 --> 00:22:40.489
[เสียงดนตรี]

341
00:22:40.490 --> 00:22:44.490

342
00:22:44.493 --> 00:22:48.493

343
00:22:48.495 --> 00:22:52.495

344
00:22:52.496 --> 00:22:56.496

345
00:22:56.498 --> 00:22:59.498

346
00:23:00.500 --> 00:23:03.500

347
00:23:08.504 --> 00:23:07.505

348
00:23:12.505 --> 00:23:15.506

349
00:23:16.508 --> 00:23:19.508

350
00:23:20.509 --> 00:23:23.511

351
00:23:24.511 --> 00:23:27.515

352
00:23:28.513 --> 00:23:28.515

353
00:23:32.516 --> 00:23:32.517

354
00:23:36.517 --> 00:23:36.520