[เสียงดนตรี] (ดร.สนธิ) สวัสดีครับนักเรียน วันนี้เราก็เจอกันเป็นครั้งที่ 2 นะครับ ซึ่งเราก็ยังจะมาเรียนรู้เกี่ยวกับบทที่ 1 ก็คือในเรื่องของอากาศเหมือนเดิมครับ ซึ่งในครั้งที่แล้วนะครับ เราได้เรียนรู้ในหัวข้อ 1.1 ก็คือองค์ประกอบในอากาศไปแล้ว เดี๋ยววันนี้เราจะมาเรียนรู้ในหัวข้อ 1.2 ก็คือเรื่องอะตอม แต่ในเรื่องอะตอมนี้ เนื้อหาค่อนข้างที่จะเยอะ แล้วก็ค่อนข้างที่จะใหม่สำหรับนักเรียน เพราะฉะนั้นครูก็เลยแบ่งเนื้อหาออกเป็น 2 ตอน โดยวันนี่เราจะมาเรียนเนื้อหาอะตอม ตอนที่ 1 กันครับ แต่ก่อนที่เราจะเริ่มเรียนเรื่องอะตอม ก็เช่นเดิม ครูก็มีคำถามที่จะถามนักเรียนนะครับ ว่า เอ๊ะ ทำไมเราจะต้องมาเรียนเรื่องอะตอม เรื่องนี้มีความสำคัญอย่างไร ตอบกันได้ไหมครับ ถ้าตอบไม่ได้ไม่เป็นไรนะครับ เดี๋ยวครูจะอธิบาย ว่าอะตอมนี้มีความสำคัญอย่างไร แต่ก่อนที่จะอธิบายนี่ ครูอยากจะย้อนกลับไปนะครับ เกี่ยวกับเรื่องของแก๊ส ที่เป็นองค์ประกอบในอากาศ โดยในทีนี้ครูจะยกตัวอย่างแก๊ส 2 ชนิด ก็คือแก๊สออกซิเจนแล้วก็แก๊สฮีเลียม จากข้อมูลที่ครูให้มานี่ นักเรียนสังเกตไหมครับ ว่าแก๊สออกซิเจนกับแก๊สฮีเลียมนี้มีสมบัติที่ต่างกัน แก๊สออกซิเจนเกิดปฏิกิริยาเคมีได้ แต่แก๊สฮีเลียมไม่เกิดปฏิกิริยาเคมี หรือเฉื่อยต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี เอ๊ะ แล้วทำไมแก๊สทั้ง 2 ชนิดนี้ ถึงมีสมบัติต่างกันล่ะ เกิดจากอะไร ที่แก๊สทั้ง 2 ชนิดนี้มีสมบัติต่างกันนะครับ เพราะว่าแก๊สทั้ง 2 ชนิดนี้นะครับ ประกอบด้วยธาตุต่างกัน จึงมีองค์ประกอบภายในอะตอมต่างกัน ส่งผลให้สมบัติต่างกัน นั่นแสดงว่าอะตอม และองค์ประกอบภายในอะตอมนี่ มีผลต่อสมบัติของสารใช่ไหมครับ ด้วยเหตุนี้แหละ เราเลยจำเป็นที่จะต้องมาเรียน เรื่องอะตอมครับผม ทีนี้อะตอมคืออะไรครับ อะตอมนะครับ ก็จะเป็นหน่วยย่อยของสารเคมี สารเคมีนะครับ เกิดจากธาตุนะครับ ตั้งแต่ 1 ชนิดขึ้นไปนะครับ มารวมกันนะครับ เป็นสารเคมี ซึ่งอะตอมก็เป็นหน่วยย่อยที่สุด ของธาตุนั่นเองครับผม ทีนี้องค์ประกอบภายในอะตอมมีอะไรบ้าง องค์ประกอบภายในอะตอมนะครับ ก็มีโปรตอน นิวตรอน แล้วก็อิเล็กตรอนครับผม ทีนี้ย้อนกลับมาดูนะครับ องค์ประกอบภายในอะตอม ของออกซิเจนแล้วก็ฮีเลียม ที่มีสมบัติที่ต่างกันนะครับ ออกซิเจนมี 8 โปรตอน 8 อิเล็กตรอน และ 8 นิวตรอน ในขณะที่ฮีเลียมนะครับ มี 2 โปรตอน 2 อิเล็กตรอน และ 2 นิวตรอน เพราะฉะนั้น การที่อะตอมออกซิเจน และฮีเลียมมีจำนวนโปรตอน อิเล็กตรอน นิวตรอนต่างกัน อะตอมของออกซิเจนแล้วก็ฮีเลียมนะครับ จึงมีสมบัติที่ต่างกัน ส่งผลให้แก๊สออกซิเจนแล้วก็แก๊สฮีเลียม มีสมบัติที่ต่างกันด้วยครับผม ทีนี้จากตัวอย่างที่ครูยกมานี่ จะเห็นว่าออกซิเจนมีจำนวนโปรตอน อิเล็กตรอน นิวตรอนเท่ากันเลย ก็คือมี 8 ฮีเลียมก็เช่นกันนะครับ มีโปรตอน อิเล็กตรอน นิวตรอนเท่ากัน ก็คือมี 2 ทีนี้ครูก็เลยอยากถาม ว่า เอ๊ะ แล้วแก๊สอื่น ๆ ล่ะครับ อะตอมของธาตุอื่น ๆ ล่ะครับ มีจำนวนโปรตอน อิเล็กตรอน นิวตรอนเท่ากันหรือไม่ ตรงนี้นะครับ ครูจะยังไม่เฉลย แต่ว่าพอนักเรียนเรียนเรื่องอะตอมจบไปแล้วนี่ ครูเชื่อว่านักเรียนจะสามารถตอบคำถามนี้ ได้ด้วยตนเองครับผม อะตอมนะครับ มีขนาดเล็กมากเลย มองไม่เห็นด้วยตาเปล่านะครับ เพราะฉะนั้น เวลาที่เราจะศึกษา หรือเวลาที่เราจะอธิบาย เกี่ยวกับโครงสร้างอะตอมนี่ เราเลยต้องใช้แบบจำลองอะตอมแทนนะครับ โดยนักวิทยาศาสตร์หลาย ๆ ท่าน ก็ได้มีการนำเสนอแบบจำลองอะตอมที่ต่างกัน แบบจำลองอะตอมในหน้านี้นะครับ ก็เป็นตัวอย่างแบบจำลองอะตอม ของนักวิทยาศาสตร์ที่มีชื่อเสียงท่านหนึ่งนะครับ เพราะฉะนั้น จากแบบจำลองอะตอมที่กำหนดให้นี่ นักเรียนนะครับ จงเติมชื่อองค์ประกอบ ภายในอะตอมให้สมบูรณ์ อิเล็กตรอนมีประจุเป็นอะไรครับ จำได้ไหม อิเล็กตรอนมีประจุเป็นลบนะครับ แล้วอะไรล่ะที่มีประจุเป็นบวก ก็คือโปรตอนนั่นเองครับ แล้วก็สุดท้ายเลย ก็คือนิวตรอนไม่มีประจุครับผม สรุปอีกครั้งนะครับ แบบจำลองอะตอมนะครับ ก็คือเป็นแบบจำลอง ที่นักวิทยาศาสตร์นำมาใช้เพื่อศึกษา และอธิบายโครงสร้างอะตอม สามารถเปลี่ยนแปลงได้ แบบจำลองที่นิยมนำมาใช้ อธิบายสมบัติทางเคมีของธาตุ ก็คือแบบจำลองอะตอมของโบร์ครับผม แบบจำลองอะตอมนะครับ กล่าวไว้ว่าแบบจำลองนี้ประกอบด้วยโปรตอน นิวตรอน รวมกันอยู่ในนิวเคลียส และมีอิเล็กตรอนเคลื่อนที่รอบนิวเคลียสเป็นวง แต่ละวงมีระยะห่างจากนิวเคลียส และมีพลังงานต่างกันครับผม เพราะฉะนั้น จากข้อความนะครับ ถ้าแสดงออกมาเป็นรูปภาพก็จะประมาณนี้ครับ ตรงจุดสีน้ำเงินตรงกลางนะครับ ก็คือนิวเคลียสนะครับ ซึ่งประกอบด้วยโปรตอนแล้วก็นิวตรอน ส่วนจุดสีดำ ๆ ก็คืออิเล็กตรอนนะครับ ซึ่งเคลื่อนที่รอบนิวเคลียสนะครับ ด้วยระดับพลังงานที่ต่างกัน ฮีเลียมนะครับ มี 1 ระดับพลังงาน เพราะฉะนั้น เวลาเขียนแบบจำลอง ก็เลยมีแค่ 1 วงนะครับ ส่วนออกซิเจนนะครับ มี 2 ระดับพลังงาน เพราะฉะนั้น เวลาเขียนแบบจำลอง ก็เลยมี 2 วงนะครับ ที่ทีนี้นอกจากคำว่า “นิวเคลียส” แล้วนี่ ก็มีอีก 1 คำที่ครูอยากให้นักเรียนได้รู้จัก ก็คือคำว่า “เวเลนซ์อิเล็กตรอน” เวเลนซ์อิเล็กตรอนคืออะไรครับ เวเลนซ์อิเล็กตรอน ก็คืออิเล็กตรอน ที่อยู่ในระดับพลังงานชั้นนอกสุดครับ อย่างเช่นฮีเลียมนะครับ ฮีเลียมมี 1 ระดับพลังงาน ก็คือมี 1 วงนะครับ เพราะฉะนั้น 1 วงของฮีเลียมนี่ ถือว่าเป็นระดับพลังงานชั้นนอกสุด เพราะฉะนั้น ฮีเลียม ก็เลยมีเวเลนซ์อิเล็กตรอน 2 ตัวครับ ส่วนออกซิเจนนะครับ จะเห็นว่ามี 2 ระดับพลังงานนะครับ เพราะว่ามี 2 วง ระดับพลังงานชั้นนอกสุดนะครับ มีจำนวนอิเล็กตรอนทั้งหมด 6 ตัว เพราะฉะนั้น ออกซิเจน ก็เลยมี 6 เวเลนซ์อิเล็กตรอนครับ ไม่ยากเลยนะ น่าจะทำได้นะครับ ทีนี้เพื่อตรวจสอบความเข้าใจนะครับ ครูนะครับ ก็มีคำถามให้นักเรียนลองตอบกัน คำถามนะครับ แบบจำลองอะตอมของโบร์ ของธาตุสมมติ Y แสดงได้ดังรูป จงระบุจำนวนอิเล็กตรอน และเวเลนซ์อิเล็กตรอนของอะตอมของธาตุ Y ตอบได้ไหมครับ อันนี้ครูใช้สีเดียวกันนะครับ เพราะว่าสีจะได้เหมือนกับหนังสือเรียน ตรงกลางก็คือนิวเคลียสนะ เพราะฉะนั้น เราไม่ต้องไปนับนะครับ เรานับเฉพาะอิเล็กตรอนนะครับ ก็คือที่ตัวที่เคลื่อนที่อยู่ รอบ ๆ นิวเคลียส เพราะฉะนั้น มีอิเล็กตรอนกี่ตัวครับ มี 3 ตัวใช่ไหมครับ ทีนี้มีอิเล็กตรอน 3 ตัว แล้วมีเวเลนซ์อิเล็กตรอนกี่ตัว เวเลนซ์อิเล็กตรอนนี้เราก็จะดูอิเล็กตรอน ที่อยู่ชั้นนอกสุดใช่ไหมครับ ก็แสดงว่ามีแค่ 1 ตัว เพราะฉะนั้น คำตอบข้อนี้นะครับ ก็คืออะตอมของธาตุ Y มี 3 อิเล็กตรอน แล้วก็มี 1 เวเลนซ์อิเล็กตรอนครับ เมื่อสักครู่นะครับ ก็เป็นการพูดถึงแบบจำลองอะตอมของโบร์ ทีนี้มีแบบจำลองอะตอมอีกแบบหนึ่งนะครับ ที่น่าสนใจนะครับ ก็คือแบบจำลองอะตอมแบบกลุ่มหมอก แบบจำลองอะตอมแบบกลุ่มหมอกนะครับ จะแสดงโอกาสที่จะพบอิเล็กตรอน ในลักษณะกลุ่มหมอก โดยบริเวณที่มีกลุ่มหมอกทึบ เป็นบริเวณที่มีโอกาสพบอิเล็กตรอน ได้มากกว่าบริเวณที่เป็นกลุ่มหมอกจางนะครับ เพราะฉะนั้น หน้าตาของแบบจำลองอะตอม แบบกลุ่มหมอกเป็นแบบนี้ครับ ตรงกลางนะครับ ที่เป็นจุดสีดำนี่ ก็คือนิวเคลียสนะครับ ส่วนที่เป็นจุดเยอะ ๆ นะครับ อันนี้ก็คือกลุ่มหมอกนะครับ ก็คือโอกาสที่จะพบอิเล็กตรอน ตรงที่เป็นบริเวณหมอกทึบนี้ คือ มีโอกาสพบอิเล็กตรอนเยอะ บริเวณที่เป็นหมอกกลาง ก็คือมีโอกาสพบอิเล็กตรอนน้อย ทีนี้นักเรียนหลาย ๆ คนน่ะ มักจะเข้าใจผิดนะครับ คือ พอเห็นแบบจำลองอะตอม แบบกลุ่มหมอกแล้วนี่ เข้าใจว่ามีอิเล็กตรอนเยอะมากเลย เพราะว่าเห็นมีจุดแบบเยอะมาก จริง ๆ ไอ้ที่เป็นจุด ๆ ๆ ๆ ต่าง ๆ นี่ ไม่ใช่จำนวนอิเล็กตรอนนะครับ แต่ว่าเป็นโอกาสในการพบอิเล็กตรอน เพราะฉะนั้น ตรงไหนที่มีจุดเยอะมาก จนเป็นสีแบบเข้ม ๆ เลยนี่ คือ โอกาสพบเยอะ ตรงไหนที่มีจุดน้อยๆ นะครับ เป็นกลุ่มหมอกจาง ๆ อันนี้ก็คือมีโอกาสพบน้อย แต่ไม่ใช่จำนวนอิเล็กตรอนนะ อย่าสับสนนะครับ ทีนี้เราได้เรียนรู้ เกี่ยวกับแบบจำลองอะตอมกลุ่มหมอกไปแล้ว ทีนี้ลองมาทำแบบฝึกหัดสิครับ แบบจำลองอะตอมแบบกลุ่มหมอก ของธาตุไฮโดรเจนแสดงได้ดังรูป จงเรียงลำดับตำแหน่ง ที่มีโอกาสพบอิเล็กตรอนจากมากไปน้อย สังเกตไหมครับ ว่าไฮโดรเจนนี้มีอิเล็กตรอนแค่ตัวเดียว แต่เวลาเขียนแบบจำลองกลุ่มบอกเห็นไหมครับ มีจุดเยอะมากเลย เพราะว่าจุดนี่ไม่ใช่จำนวนอิเล็กตรอน แต่ว่าเป็นโอกาสที่จะพบอิเล็กตรอนนะครับ ทีนี้กลับมาที่คำถาม ตอบได้ไหมครับ ว่าตรงไหนที่มีโอกาส พบอิเล็กตรอนจากมากไปน้อย ตำแหน่ง D นี้คืออะไรครับ ตำแหน่ง D ก็คือนิวเคลียสนะครับ เพราะฉะนั้น ตัดออกนะครับ เพราะฉะนั้น ตำแหน่งที่จะพบอิเล็กตรอน ก็เหลือแค่ 2 ตำแหน่ง คือตำแหน่ง E กับ F นะครับ ซึ่งจากโจทย์นะครับ ตำแหน่ง E นี่ กลุ่มหมอกจะมีสีเข้มกว่าตำแหน่ง F นะครับ เพราะฉะนั้น โอกาสที่จะพบอิเล็กตรอน ของตำแหน่ง E จึงมีมากกว่าตำแหน่ง F นั่นเองครับ ตอนนี้เราก็มีความรู้เกี่ยวกับแบบจำลองอะตอม แบบกลุ่มหมอกแล้วนะครับ ทีนี้เพื่อให้นักเรียนมีความเข้าใจเพิ่มเติมนี่ ทาง สสวท. ก็ได้จัดทำสื่อ AR นะครับ เกี่ยวกับแบบจำลองของกลุ่มหมอก เวลาที่นักเรียนได้ใช้หนังสือเรียน สสวท. นะครับ ถ้านักเรียนเห็นสัญลักษณ์นี้นะครับ สัญลักษณ์ที่มีตัวอักษร A กับ R นี่ แสดงว่ารูปภาพรูปภาพนั้นนะครับ เป็น Marker ที่นักเรียนสามารถดาวน์โหลด แอปพลิเคชัน AR นะครับ แล้วก็มาส่อง เพื่อที่จะศึกษาเกี่ยวกับเรื่องนั้น ๆ ได้ อย่างเช่นตัวอย่างนี้ครับ ตัวอย่างนี้เป็นตัวอย่าง Marker ที่อยู่ในหน้า 8 เพียงถ้านักเรียนดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน แล้วมาส่องนี่ นักเรียนก็จะรู้เลยว่าเป็นอย่างไร ทีนี้การดาวน์โหลดนี่ ดาวน์โหลดอย่างไรครับ ครูก็มีขั้นตอนโดยสรุปให้นะครับ ก็คือให้นักเรียนนี่ไปที่ App Store หรือ Play Store นะครับ แล้วก็ลอง คำว่า “AR วิทย์ ม.ปลาย” นะครับ นักเรียนก็จะเห็นไอคอนที่มีหน้าตาแบบนี้ครับ เป็นสารเคมีสีเขียว ๆ นี่ครับ ก็ให้ทำการดาวน์โหลดนะครับ พอดาวน์โหลดเสร็จแล้วนะครับ ก็ให้เลือกวิชาเคมีนะครับ พอเลือกวิชาเคมีเสร็จแล้วนะครับ ก็จะมีเคมีเพิ่มเติม ม.4 มีวิทยาศาสตร์กายภาพ ม.5 ก็ให้เลือกวิทยาศาสตร์กายภาพ ม.5 นะครับ ทีนี้เวลาที่นักเรียนไปดาวน์โหลดแอปพลิเคชันนี้ อาจจะมีขั้นตอนมากกว่านี้นะครับ แต่ครูเชื่อว่านักเรียนดาวน์โหลดได้แน่นอนนะครับ ทีนี้พอดาวน์โหลดแอปพลิเคชันนี้แล้วนะครับ ก็ให้นักเรียนนะครับ ลองมาส่องที่ Marker ในหน้าที่ 8 นะครับ ที่เป็นรูปอะตอมแบบกลุ่มหมอก พอนักเรียนส่องนะครับ ก็จะแสดงผลแบบนี้ครับ [เสียงสื่อวีดิทัศน์] (บรรยาย) แบบจำลองอะตอมแบบกลุ่มหมอก ของอะตอมไฮโดรเจน ซึ่งมี 1 อิเล็กตรอน อิเล็กตรอนเคลื่อนที่รอบนิวเคลียสรวดเร็ว ไม่สามารถบอกตำแหน่งที่แน่นอนได้ แบบจำลองจึงแสดงเพียงโอกาส ที่จะพบอิเล็กตรอนรอบนิวเคลียส [เสียงดนตรี] (ดร.สนธิ) โอเคครับ เมื่อสักครู่นะครับ ก็เป็นตัวอย่าง AR นะครับ ในหนังสือเรียนวิชาเคมี ในตำแหน่งที่เป็นแบบจำลองอะตอม แบบกลุ่มหมอกนี่ นอกจากแบบจำลองอะตอมของไฮโดรเจนแล้ว ก็ยังมีแบบจำลองอะตอมของฮีเลียมแล้วก็ลิเทียม อย่างไรถ้านักเรียนดาวน์โหลดแอปพลิเคชันนี้แล้ว ลองไปส่องดูนะครับ ว่าหน้าตาของฮีเลียมแล้วก็ลิเทียมนี้จะเหมือน หรือจะต่างจากไฮโดรเจนอย่างไรนะครับ ทีนี้ต่อนะครับ เราได้เรียนรู้เกี่ยวกับแบบจำลองอะตอม แบบกลุ่มหมอกแล้ว ครูก็เลยมีคำถามนะครับ ว่าแบบจำลองอะตอมแบบกลุ่มหมอกนี่ แสดงจำนวนอิเล็กตรอน และเวเลนซ์อิเล็กตรอนหรือไม่ แสดงไหมครับ คำตอบก็คือไม่ได้แสดงจำนวนอิเล็กตรอน แล้วก็ไม่ได้แสดงจำนวนเวเลนซ์อิเล็กตรอน ใช่ไหมครับ แต่ว่าแบบจำลองอะตอมแบบกลุ่มหมอกนี้ จะแสดงบริเวณที่จะพบอิเล็กตรอนนะครับ เพียงถ้าเราดูแบบจำลองนี้ เราจะบอกไม่ได้หรอกว่ามีอิเล็กตรอนกี่ตัว และมีเวเลนซ์อิเล็กตรอนกี่ตัว เราจะบอกได้แค่โอกาสที่พบอิเล็กตรอนนะครับ ว่าตรงไหนมีโอกาสพบเยอะ ตรงไหนมีโอกาสพบน้อยแค่นั้นเอง ทีนี้เรามาสรุปบทเรียนกันนะครับ อะตอมนะครับ ประกอบด้วยโปรตอน นิวตรอน และอิเล็กตรอนนะครับ แบบจำลองอะตอมของโบร์ แสดงโปรตอนและนิวตรอนในนิวเคลียส และก็มีอิเล็กตรอนนะครับ เคลื่อนที่เป็นวงรอบนิวเคลียส แต่ละวงมีระยะห่างจากนิวเคลียส และมีพลังงานต่างกัน แบบจำลองอะตอมแบบกลุ่มหมอก แสดงโอกาสที่จะพบอิเล็กตรอนรอบนิวเคลียส ในลักษณะกลุ่มหมอก เป็นอย่างไรบ้างครับ เนื้อหาเกี่ยวกับอะตอม ยากไหม น่าจะไม่ยากจนเกินไปนะครับ อย่างไรถ้านักเรียนมีเวลาก็ไปทบทวน แล้วก็ไปฝึกทำแบบฝึกหัดให้เยอะ ๆ นะครับ ในเรื่องอะตอมนี้ยังไม่จบนะครับ อันนี้เป็นแค่เนื้อหาในส่วนแรก ๆ เท่านั้น เพราะฉะนั้น ในครั้งหน้า เราก็ยังมาพูดเนื้อหาเกี่ยวกับอะตอมกันต่อ ส่วนเนื้อหาจะเป็นอย่างไรนั้น เดี๋ยวเราพบกันต่อไป สำหรับวันนี้สวัสดีครับ [เสียงดนตรี]