ในรายวิชาทัศนศิลป์ เราจะมาเรียนในเรื่องของการวิเคราะห์ผลงานทางประวัติศาสตร์ค่ะ ยุคแรกค่ะ ศิลปะในยุคหินเก่า ศิลปะในยุคนี้นี่ จะพบเห็นผลงานศิลปะภายในถ้ำเสียส่วนใหญ่ มนุษย์ในยุคนี้จะพำนักอยู่ในถ้ำ ผลงานที่เกิดขึ้น จะเกิดขึ้นตามผนังถ้ำนะคะ โดยรูปที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่จะเป็นสัตว์ที่เขาล่าในบริเวณนั้น สังเกตว่าภาพสัตว์ที่เห็น จะเป็นสัตว์ด้านข้าง แสดงทั้งเป็นรูปของวัว เป็นรูปของกวาง เป็นรูปของกระทิงต่าง ๆ อันนี้มนุษย์ในยุคนั้นได้ทำการสร้างภาพ โดยการใช้หิน และระบายสีภาพ โดยใช้วัสดุจากธรรมชาติ เช่น เขม่าดิน เป็นต้น ภาพงานศิลปะที่เราเห็น ที่โด่งดังมาก ๆ เลยนะคะ คือ ภาพที่ปรากฏในถ้ำประเทศสเปนนะคะ ก็มีเช่นเดียวกัน ที่ถ้ำนะคะ นอกจากงานจิตกรรมที่พบเห็นในยุคหินเก่าแล้ว ยังพบเห็นในงานปฏิมากรรม อย่างเช่นรูปปั้นทั้ง 2 รูปนี้นะคะ รูปปั้นทั้ง 2 รูปนี้ เป็นรูปวีนัสในประเทศออสเตรเลีย เป็นภาพ Venus นั้นว่าเป็นพื้นที่ไหนที่พบผลงานศิปละชิ้นนี้นะคะ ผลงานศิลปะทั้ง 2 ชิ้นนี้ จะเป็นเครื่องรางที่เป็นความเชื่อของมนุษย์ยุคนั้น ว่าที่ทำให้เกิดความอุดมสมบูณณ์ เหมาะสำหรับจะต้องล่าสัตว์หาอาหารเพื่ดำรงชีวิต ดำรงเผ่าพันธุ์ของตนเองค่ะ ต่อไปค่ะ เข้าสู่ศิลปะในยุคหินกลาง ในยุคนี้มนุษย์ก็ยังพำนักในที่นี้อยู่ แต่จะเริ่มขยายที่พำนักไป ริมทะเลแล้ว เพราะฉะนั้นศิลปะในยุคนี้จะไม่ค่อยมีมากสักเท่าไรนะคะ แต่ภาพศิลปะในยุคนี้จะมีพัฒนาการขึ้นมา โดยที่มนุษย์จะเริ่มวาดภาพคนตามผนังถ้ำต่าง ๆ แล้วนะคะ อย่างที่เห็นตัวอย่างภาพ จะมีภาพของคน มีภาพแขนขาประกอบ และมีภาพสัตว์ประกอบด้วยนะคะ ต่อไปค่ะ ศิลปะยุคหินใหม่ค่ะ ศิลปะในยุคนี้เริ่มที่จะจับตัวกันเป็นกลุ่มก้อน เป็นชุมชน เราทราบได้อย่างไร เราทราบได้จากศิลปะที่เกิดขึ้น ที่ตกทอดมาถึงรุ่นนี้ ก็คือ เป็นสถานที่ ที่ไว้สำหรับทำพิธีประกอบพิธีต่าง ๆ หรือจะเป็นการใช้สำรับดาราศาสตร์ เรื่องของดาราศาสตร์ ที่เรื่องของมนุษย์นั้นมีส่วนเกี่ยวข้องกับทิศทางต่าง ๆ โดยที่เรามองจากดวงดาวก็ได้นะคะ ในยุคหินต่าง ๆ นี้ ส่วนใหญ่เครื่องมือเครื่องใช้ศิลปะนี่ จะเกิดขึ้นจากตามวิถีชีวิตในยุคนี้ก็จะเน้นเรื่องการดำรงของตนเองค่ะ และในประวัติศาสตร์ยุคต่อไป คือ ยุคโบราณค่ะ ยุคโบราณเราแบ่งออกศิลปะเป็น 2 ยุคนะคะ ก็คือยุคเมโสโปปเตเมีย และยุคอียิปต์ค่ะ จะเกิดไล่เรี่ยกัน มาที่ยุคแรกก่อนนะคะ เตเมีย ยุคนี้จะผ่านจากยุคหินกลายเป็นเข้าสู่ยุคโลหะ แถบดินแดนอารยธรรมเมโสโปเตเมียจะอยู่แถวอิรัก อิหร่าน นะคะ จะอยู่ริมแม่น้ำไทกรีส หรือเฟติส โดยยุคเมโสโปเตเมียจะนับถือเทพเจ้า เชื่อเทพเจ้ามากขึ้น และเริ่มมีกษัตริย์ปกครองค่ะ ในยุคนี้ ที่เห็นชัดเจนเลย คือ อักษรคูนิฟอร์ม อักษรคูนิฟอร์มนี่จะเกิดจากดินเหนียว และเขียนด้วย มาทำเป็นแผ่น และขีดเขียนด้วยก้านอ้อค่ะ ว่าลักษณะของอักษรคูนิฟอร์มนี่จะมีลักษณะเหมือนสามเหลี่ยม จะมีทิศทางที่แตกต่างกันค่ะ หรือเราเรียกว่า "อักษรลิ่ม" ค่ะ ประทับลงบนแผ่นดินเหนียวนะคะ จะเห็นว่ามีรูปคล้ายกับสามเหลี่ยมนะคะ และสถาปัตยกรรมยุคเมโสโปเตเมีย อันนี้เราจะเรียกว่า Ziggurat นะคะ ภาพนี้จะคล้ายกับพีรามิต ซึ่ง Ziggarat เป็นต้นกำหนดของพีระมิด สถาปัตยกรรมนี้นี่จะไว้สำหรับบูชาเทพเจ้า และในเวลาต่อมานี่ก็จะประกอบกับพระมหากษัตริย์เข้าไปอยู่ด้วยค่ะ นอกจากสถาปัตกรรมของเมโสโปเตเมีย ประติมากรรมก็มีด้วยนะคะ ที่หลงเหลือมาในยุคปัจจุบัน ปฏิมากรรมในยุคเมโสโปเตเมียจะเห็นประติมากรรม คือมีดวงตาที่เปิดกล้วงอันนี้เขามีความเชื่อเกี่ยวกับพระเจ้าว่า ถ้ามีดวงตาที่เบิกกว้างก็จะยิ่งมองเห็นเทพเจ้ามากขึ้น และนอกจากรูปสลักอันนี้แล้ว เขาจะสลักอักษรคูนิฟอร์มลงบนรูปปั้นอันนี้ด้วยนะคะ เพื่อจะอธิบายถึงความดีความงามของคนที่สร้างรูปนี้ คนที่สร้างเข้าถึงเทพเจ้ามากยิ่งขึ้นค่ะ ในยุคอียิปต์ ยุคอียิปต์นี่จะอยู่ริมฝั่งแม่น้ำไนล์ อยู่ในประเทศอิยิปต์ค่ะ เทพเจ้าคล้าย ๆ กับเมโสโปเตเมีย แต่ว่าในยุคอียิปต์ กษัตริย์เราจะเรียนก สมมติเทพค่ะ และในยุคนี้จะเชื่อในเรื่องของโลกหลังความตาย ในยุคอียิปต์อักษรที่เกิดขึ้น จะแตกต่างจากอักษรคูนิปอร์ม อักษรในยุคอียิปต์เราจะเรียกว่า คล้ายกับอักษรเป็นรูปภาพ และงานจิตกรรมที่เกิดขึ้นนะคะ ในยุคอียิปต์จะเห็นศิลปกรรมชัดมาก ทั้งเรื่องของการใช้เส้น การตัดเส้น ในงานประติมากรรมในยุคอียิปต์ การวาดรูปคน โดยเฉพาะการวาดรูปราชวงศ์กษัตริย์ จะสังเกตได้ว่าฟาโรห์จะมีรูปที่ใหญ่กว่าบุคคลอื่น ๆ และลดหลั่นลงมาหลักขุนนางต่าง ๆ อันนี้เป็นจุดเด่นของงานจิตรกรรมในยุคอียิปต์ค่ะ เช่น การตัดเส้นดำ เพื่อให้เห็นความชัดเจนของรูปร่างบุคคลต่าง ๆ ค่ะ ต่อไปก็จะเป็นในงานปะติมาการรมในยุคอียิปต์ คือคนและสัตว์ประกอบกัน โดยที่เขามีความเชื่อว่า สัตว์เป็นเหมือนเทพเจ้าองค์หนึ่งที่คอยปกป้องดูแล และในเรื่องของในยุคอียิปต์นี่ เรื่องผลงานศิลปะ จิตกรรม สถาปัตยกรรมแล้ว เขายังมี สังเกตได้ว่า โรงศพในยุคอียิปต์แต่ในโรงศพนี้ก็ยังมีแบ่งแยกจำแนกแต่ละชนชั้นนะคะ สังเกตอันแรกค่ะ โลงศพของฟาโรห์นี่ สังเกตทางซ้ายมือจะมีความงดงามมาก มีลายเส้นที่ชัดเจน ประกอบด้วยทองคำ ภาพตรงกลางนะคะ สันนิฐานว่าเป็นภาพของโรงศพพระราชินีก็จะมีลักษณะของวัสดุนี่ แตกต่างกัน และภาพสุดท้ายค่ะ อันนี้จะเป็นโลงศพของคนที่มีฐานะ ก็จะทำมัมมี่ขึ้นมาค่ะ นอกจากมัมมี่คนแล้วค่ะ ยังมีมัมมี่สัตว์ ซึ่งในยุคอียิปต์ สัตว์ถือเป็นเหมือนเทพเจ้าประจำตัว เพราะฉะนั้นแล้ว ใครที่เลี้ยงสัตว์เลี้ยงประเภทไหน เข้าก็จะนำสัตว์เลี้ยงนี้ทำมัมมี่ เพื่อให้ไปปกป้องดูแลเจ้าของของตนเองค่ะ มันมี่แมว เมื่อกี้สักครู่นี้นะคะ ก็มีมัมมี่ปลา มัมมี่จระเข้ โดยที่มัมมี่จระเข้นี่ เหตุผลที่เขาทำเป็นมัมมี่ ในยุคยุคอียิปต์ จระเข้ถือว่าเป็นเทพแห่งการล่า การหาอาหาร อันนี้เขาจึงบูชา ต่อมาสถาปัตยกรรม สถาปัตยกรรมในยุคอียิปต์นี้ เริ่มจาก Mastaba โดย Mastaba นี่เป็นจุดเริ่มต้นของพีระมิต โดยที่จะเห็นว่า Mastaba จะไม่มียอดแหลมคล้ายพีระมิดนะคะ Mastaba มีหน้าที่สำคัญก็คือไว้สำหรับเก็บโรงศพของขุนนาง ต่อมาค่ะ พีระมิด พีระมิดนี่ Step แรก Step แรกที่เราเห็นนี่พิรามิดเป็นทรงเล็ก ๆ นะคะ เป็นพีระมิดทรงสูง อันนี้การก่อสร้างพีระมิดในทุก ๆ ที่ จะมีความเชื่อว่าเขาจะสร้างในองศาที่ 54 เป็นเหมือนกับเลขนำโชคในยุคอียิปต์นะคะ และก็ยิ่งสร้างสูงเท่าไร ก็ยิ่งจะใกล้ชิดกับเทพเจ้าของเขามากขึ้น แต่มีข้อแตกต่างค่ะ ภาพพีระมิดภาพด้านล่างนะคะ พีระมิดรูปนี่จะบิดเบือนไปบ้าง เนื่องจากว่าเกิดจากการก่อสร้างที่ผิดองศาของพีระมิด พอเมื่อเริ่มตั้งฐานแล้ว แต่ยังไม่มียอดนะคะ นะคะ นักเรียนสังเกตที่มุม จะมีมุมที่หักจากฐานอยู่นิดหนึ่งนะคะ ก็จะเห็นว่ามุมนี้จะหักเข้าไปอีก เนื่องจากว่าองศาที่สร้างขึ้นมาไม่ได้ แต่จะต้องทำต่อ เพราะว่าพีระมิดทุกพีระมิดจะต้องใช้ทั้งประชากร วัสดุมากมาย การล้มเลิกสร้างไปนี่ ซึ่งเป็นการยาก จึงต้องสร้างต่อ แต่รูปแบบพิรามิดแตกต่างกันไปออกไปอีก ในยุคโบราณที่นักเรียนเรียนรู้กัน ทั้งยุคเมโสโปเตเมีย ยุคอียิปต์ ยุคหิน อันนี้นักเรียนจะเห็นว่า มีความแตกต่างกัน ภาพซ้ายมือ จะเป็นภาพฝาผนังในถ้ำ ภาพตรงกลางจะเป็นภาพ Ziggurat และภาพขวามือ เป็นภาพโลงศพของอียิปต์ แต่ศิลปะในยุคโบราณเกิดขึ้นจากความเชื่อ เพราะฉะนั้นแล้ว ตั้งแต่ยุคสมัยเดิมที่เป็นยุคหิน มีความเชื่อที่เป็นธรรมชาติ ที่จะหาอาหาร เกี่ยวกับวิธีชีวิตที่เกิดความอุดมสมบูรณณ์ในยุคของเขา แต่เมโสโปเตเมีย ความเชื่อที่เกิดขึ้น คือ เริ่มเชื่อเกี่ยวกับเทพเจ้า แต่ในยุคอียิปต์จะมีความเชื่อเกี่ยวกับโลกหลังความตายค่ะ สำหรับศิลปะที่นักเรียนได้เรียนกันวันนี้ นักเรียนอาจจะได้เห็นศิลปะหลายชิ้นที่คุ้นหูคุ้นตากันดีนะคะ สำหรับงานศิลปะในแต่ละยุค เมโสโปเตเมีย ยุคหิน ยุคอียิปต์มีความแตกต่างกันอย่างไร เดี๋ยวเราไปทำแบบทดสอบกันในท้ายคลิปนะคะ สำหรับวันนี้ขอบคุณค่ะ (บรรยาย) ผลิตรายการโดย