---
title: ทดสอบฝึกพิมพ์ ปัจจัยบางประการที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช ตอนที่ 2 ปัจจัยภายใน
subtitle: 
date: วันอังคารที่ 12 ตุลาคม 2564  เวลา 09.00 น.
---

								(ข้อความสดจากระบบถอดความเสียงพูดทางไกล)


(อาจารย์) สวัสดีค่ะ พบกับครูสุนัดดา อีกครั้งหนึ่งนะคะ วันนี้เราจะมาเรียนกัน ในตอน ปัจจัยบางประการที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืชตอน 2 ซึ่งเนื้อหาจะเป็นปัจจัยภายในนะคะ เป็นปัจจัยภายในนะคะ เรื่องเกี่ยวกับฮอร์โมนพืชบางแต่สำหรับคลิปนี้เราจะเรียน 3 ชนิดก่อนนะคะ ออกซิน ฮอร์โมนพืชในชนิต มีจุดประสงค์การเรียนรู้ดังนี้ค่ะ เกี่ยวกับสารควบคุมการเจริญเติบโตของพืชที่มนุษย์สังเคราะห์ขึ้นเพื่อการเกษตร และนำเสนอข้อมูลในรูปแบบนั้นค่ะ ที่บ้านของนักเรียนปลูกต้นมะม่วงไว้ไหมคะ หรือเคยเห็นต้นมะม่วงมาบ้างหรือเปล่า ต้นมะม่วงที่นักเรียนเคยเห็น มีลักษณะต้นแบบในรูปนี้หรือไม่อย่างไร ต้นมะม่วงบางต้นที่ปลูกไว้ที่บ้าน อาจจะมีต้นที่สุงมาก หรือที่เคยเห็นมาก่อน อาจจะเป็นต้นที่สูงมาก ๆ ทำให้เมื่อมะม่วงออกผลนี่ค่ะ ทำให้เราเก็บได้ลำบากนะคะ แต่ต้นมะม่วงบางต้นค่ะ จะมีลักษณะในรูปนี้นะคะ มีความสุงไม่มาก และมีทรงพุ่มกว้างค่ะ ในการปลูกมะม่วงนะคะ นอกจากเราจะควบคุมปัจจัยภายนอกที่เราเรียนมาแล้วในคลิปที่แล้วนะคะ อย่างเช่น แสง, น้ำ, ธาตุอาหาร ก็อาจจะมีการปรับยอดนะคะ ปรับยอดนะคะ เพื่อให้ต้นมะม่วงเกิดกริดข้างมากขึ้น ทำให้เกิดกิ่งข้างมากขึ้น เป็นการเพิ่มผลผลิตแล้วก็ควบคุมทรงพุ่มค่ะ ทำให้ต้นมะม่วงที่เราปลูกนี้นะคะ นี้นะคะ ไม่สูงมาก เก็บผลผลิตสะดวก นอกจากต้นมะม่วงแล้ว เรายังสามารถตัดยอดพุ่มอื่น ๆ เพื่อควบคุมทรงพุ่มได้เช่นเดียวกันค่ะ อย่างเช่น มะนาว ทุเรียน เงาะ และมังคุด นักเรียนคิดว่าเพราะเหตุใดการตัดยอดพืชทำให้ส่งผลต่อการและการให้ผลผลิตของพืชได้ เดี๋ยวเราจะมาเรียนพร้อมกันเลยนะคะ ปัจจัยภายใน จากวิดีโอคลิปที่แล้ว นักเรียนได้เรียนมาแล้วว่า ปัจจัยภายนอก มีผลการเจริญเติบโตของพืช นอกจากปัจจัยภายนอกที่พืชได้รับจากสภาพแวดล้อมแล้ว ก็จะมีปัจจัยภายใน ที่กำหนดให้พืชแต่ละชนิด ส่งผลี่ที่แตกต่างกัน ปัจจัยภายในดังกล่าวเป็นสารควบคุมการเจริญเติบโตของพืช หรือ Plant growth regulaซึ่งพืชสร้างขึ้นภายในเซลล์ ฮอร์โมนพืช พืชจะสร้างฮอร์โมนเหล่านี้ในปริมาณน้อย ที่แหล่งสร้าง แล้วลำเลียงไปยังเนื้อเยื่อตามตำแหน่งต่าง ๆ ภายในต้นพืช มีผลควบคุมกระบวนการต่าง ๆ ในการ

(เสียงวีดิทัศน์)
สารอินทรีย์
นิวคลีอิก
คลอโรฟิลล์
เจริญเติบโตของพืช มี 5 กลุ่มหลัก คือ ออกซิน, จิบเบอเรลลิน, และกรดแอสเซซิก ในปัจจุบันนี้นะคะ สังเคราะห์สารหลายชนิดที่ใช้ควบคุมในการเจริญเติบโต เช่นเดียวกับฮอร์โมนพืช ซึ่งจะเป็นสารควบคุมการเจริญเติบโตเพื่อใช้ประโยชน์ทางการเกษตร สารเร่งรากสารเร่งการออกดอก ออกผล ให้สารสังเคราะห์เหล่านี้กับพืช ในปริมาณที่เหมาะสม นักเรียนคิดว่าฮอร์โมนพืชแต่ละชนิดมีผลต่อการเติบโตของพืชแตกต่างกันอย่างไร นำสารควบคุมการเจริญเติบโตเหล่านี้อย่างไรบ้าง เดี๋ยวเราจะมาเรียนพร้อมกันเลยนะคะ ออกซิน อ๊อกซินเป็นฮอร์โมนพืชชนิดแรกมีบทบาทสำคัญในการยืดตัวของเซลล์ นอกจากนี้ยังมีบทบาทในด้านอื่น ๆ อีกนะคะ เช่น ยับยั้งการเจริญเติบโตของตาข้าง โดยทำงานของกรดส่งเสริมการเจริญของราก กระตุ้นการเจริญผลและชะลอการหลุดร่วงของใบ นักเรียนเคยปลูกพืชและนำไปไว้ริมหน้าต่าง หรือริมระเบียงบ้านหรือไม่คะ ไหมคะ ว่าต้นพืชของนักเรียนมีลักษณะเป็นอย่างไร ถ้านักเรียนเคยปลูกพืชนะคะ อย่างเช่น มะเขือเทศหรือทานตะวัน แล้วให้ได้รับแสงตามปกติ ลำต้นจะตั้งตรง และสูงขั้นไปทางด้านบนนะคะ ถ้าเรานำต้นไม้นี้ไปวางริมหน้าต่าง หรือว่าริมระเบียงค่ะ นักเรียนเคยสังเกตไหมคะ ว่าต้นไม้ของนักเรียนจะมีลักษณะต่างไปจากเดิมอย่างไร ยอดของพืชเหล่านั้นนะคะ จะโค้งเข้าหาแสงเสมอ จากในรูปนี้นะคะ จะเป็นต้นทานตะวันค่ะ ถ้าสังเกตที่ปลายยอดนะคะ จะสังเกตว่ามีการโค้งเข้าหาแสงค่ะ เพราะว่าตอนที่ครูปลูกต้นทานตะวันนี้นะคะ ครูเอาไปไว้ที่ริมริบระเบียบค่ะ เดี๋ยวเรามาศึกษากันนะคะ ว่าปลายยอดพืชโค้งเข้าหาแสงได้อย่างไร การที่ปลายยอดพืชโค้งเข้าหาแสง ซึ่งเป็นปัจจัยภายนอก เป็นผลจากออกซิน ซึ่งเป็นปัจจัยภายใน โดยปกติแล้ว พืชจะสร้างออกซินมาก บริเวณปลายยอดและใบอ่อน เมื่อมีแสงส่องไปด้านใดด้านหนึ่งเอง จากปลายยอดแสงส่องเข้ามาทางด้านนี้ค่ะ ด้านที่ได้รับแสงน้อย จะมีการสะสมออกซินมากกว่าด้านที่ได้รับแสงมาก นักเรียนสามารถศึกษาจากภาพขยายตรงนี้นะคะ ฝั่งนี้คือฝั่งที่ได้รับแสงน้อย ส่วนนี้เป็นด้านที่ได้รับแสมากค่ะ ด้านที่ได้รับแสงน้อยจะมีการสะสมออกซินมากกว่าด้านที่ได้รับแสงมาก ออกซินสามารถยืดตัวรับเซลล์ ซึ่งมีการสะสมของออกซินมาก มีการยืดตัวและขยายตัวมากกว่าด้านที่ได้รับแสงมาก จึงเกิดการโค้งงอของปลายยอดเข้าหาแสงเสมอ สารสังเคราะห์ที่มีสมบัติคล้ายซิน IBA Indolebutyric NAA ... มีการนำมาใช้เพื่อเร่งการเกิดรากของกิ่งตอนหรือกิ่งปักชำ ในรูปนี้นะคะ ในการปังชำกิ่งโม่ โดยใช้สารสังเคราะห์เหมือนกับสารออกซิน เพื่อเร่งการเจิรญของรากค่ะ ทางด้านซ้ายมือนี้ค่ะ จะเป็นก่อนปักชำกิ่งนะคะ และซ้ายมือจะเป็นหลังปักชำค่ะ ซึ่งถ้าเราดูนะคะ กิ่งนี้จะไม่เป็นการใช้สาร กิ่งนี้ค่ะ จะไม่มีการใช้สาร กิ่งนี้จะมีการใช้สาร เมื่อนำไปปักชำแล้วนะคะ จะเห็นว่ากิ่งที่ไม่มีการใช้สารจะไม่มีรากงอกออกมาค่ะ ส่วนกิ่งนี้นะคะ จะมีสารคล้ายออกซิน จะเห็นว่ามีรากงอกออกมาค่ะ สารสังเคราะห์ที่มีสมบัติคล้ายออกซิน ยังสามารถใช้กระตุ้นให้พืชบางชนิดติดผล โดยไม่ต้องมีการปฏิสนธิแตงโม สตอเบอร์รี่ มะเขือเทศ ที่ไม่มีเมล็ด นอกจากนี้แล้ว ยังทำให้พืชได้รับสารสังเคราะห์ที่มีสารคล้ายออกซินมากเกินไป จะมีผลยับยั้งการเจริญเติบโต ใช้สารกลุ่มนี้ เพื่อกำจัดวัชพืชบางชนิดได้ด้วยค่ะ ช่วงชวนคิด ครูมีถามนักเรียน 1 คำถามนะคะ นั่นก็คือสารสังเคราะห์ที่มีคุณสมบัติที่คล้ายทองพืช จะเป็นปัจจัยภายนอกหรือปัจจัยภายใน ครูจะให้นักเรียนคิด 10 วินาที่ค่ะ แล้วเดี๋ยวเรามาดูเฉลยพร้อมกันนะคะ เป็นอย่างไรบ้างคะ น่าจะตอบกันได้ นั่นก็คือออกซินที่สร้างขึ้นภายในพืช เป็นปัจจับภายใน เพราะพืชสร้างขึ้นเองเมื่อใช้ขึ้นเอง ใช้ต่าง ๆ ภายในเซลล์ แต่ในทางการเกษตร ในการนำสารที่มีสมบัติคล้ายออกซินมาใช้นะคะ เป็นการให้จากภายนอก พืชต้องลำเลียงสารดังกล่าว ลำเลียงผ่านต้นพืช จึงจัดว่าสารที่มีการเจริญเติบโตเหล่านี้ เป็นปัจจัยภายนอกค่ะ โซโทไคนิน ไซโทไคนินเป็นฮอร์โมนพืชชนิดหนึ่งที่มีบทบาทสำคัญ และการเปลี่ยนสภาพของเซลล์ นอกจากนี้ยังมีบทบาทเกี่ยวข้องอีกหลายกระบวนการในพืชด้วยค่ะ นักเรียนเคยทานผักชนิดนี้ไหมคะ นี่คือผักหวานป่าค่ะ เกษตรกรจะปลูกต้นผักหวานป่าและตัดยอดพืชนะคะ เพื่อการ... มากมาย สามารถเก็บรับประทานได้เรื่อย ๆ นอกจากผักหวานป่าแล้วนะคะ ก็จะมีพืชอื่น ๆ อีกที่ตัดยอดเพื่อให้แตกกิ่งข้างได้ เช่น โหลภา และกระถิน จากรูปนี้นะคะ ก็คือการตัดยอกกระเพราเพื่อให้แตกกิ่งมากขึ้น โดยการตัดยอดตรงนี้ค่ะ ซึ่งจะตัดปลายยอดดูจากตรงนี้นะคะ เมื่อขยายจะเห็นว่าบริเวณที่เคยเป็นตาข้างก็จะเจริญขึ้นนะคะ และหลังจากนั้นตาข้างนี้จะเจริญเป็นกลีบต่อไปเพราะเหตุใด เมื่อมีการตัดจึงทำให้มีตาข้างเกิดขึ้นได้ การเจริญของตาข้างเป็นผลของการทำงานร่วมกันของออกซินไคโซคานิน มีแหล่งสร้างหลักอยู่ปลายยอด ส่วนอื่น ๆ ของพืช ถ้าเราดูแถบสีน้ำเงินนี้นะคะ จะเห็นว่าแถบสีเข้มค่ะ ทางไซโทไคนินที่มีปริมาณมากนะคะ เมื่อใกล้บริเวณปลายราก แม้จะมีปริมาณน้อยลงนะคะ เมื่อไกล้สู่ปลายยอดค่ะ ส่วนออกซินนะคะ ที่บริเวณปลายยอดจะมีความเข้มข้นสูง ซึ่งจะค่อย ๆ ลดลงนะคะ เมื่อเปรียบเทียบกันแล้วนะคะ ก็จะเห็นว่าบริเวณใกล้ยอด จะมีปริมาณออกซินสูงกว่าไซโทไคนินค่ะ ทำให้มีผลการยับยั้งไม่เจริญที่บริเวณต่าง ๆ แต่เมื่อมีการตัดปลายยอดนะคะ จะเป็นการทำลายแหล่งสร้างหลักของออกซิน ปริมาณของออกซินจึงลดลง ทำให้อัตราส่วนของไฮโคร ที่บริเวณดังกล่าว ทำให้เกิดตาข้างเจริญขึ้นได้ค่ะ นักเรียนสามารถสังเกตได้ว่าในรูปแรกนี้นะคะ ก่อนที่จะมีการตัดปลายยอดจะเห็นตาข้างขนาดเล็กค่ะ แต่เมื่อตัดยอดแล้ว ตาข้างจะมีการเจริญมากขึ้นนะคะ และจะพัฒนากลายเป็นกิ่งค่ะ ไซโทไคนินกับการนำไปใช้ สารสังเคราะห์ที่มีสมบัติคล้าย... ไทไดเอซูรอน มีการนำมาใช้เพื่อช่วยเร่งการแตกตาข้างของพืช ควบคุมเพื่อทรงพุ่ม และมีการนำมาใช้ เพื่อกระตุ้นในการสร้างยอดในการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช ที่เห็นนี่นะคะ เป็นการกระตุ้นการสร้างยอดของต้นพิทูเนียค่ะ จิ๊บเบเลลิน เป็นฮอร์โมน พืชอีกกลุ่มหนึ่งที่กระตุ้นการมีการยืดตัวและแบ่งเซลล์มากขึ้น ทำให้ต้นสูงขึ้น และยังเกี่ยวข้องกับหลายกระบวนการในพืช เช่น ควบคุมการงอกของเมล็ดพืชบางชนิดการออกดอกและการปิดผล จิบเบอเรลลินกับการยืดตัวของลำต้น นักเรียนจำได้ไหมคะ ว่าตอน ม. 3 เรากเคยเรียนเรื่องเกี่ยวกับเมนเดล ซึ่ง 1 ในลักษณะพันธุกรรม ที่เมนดิลศึกษา คือ และต้นเตี้ย ซึ่งต่อมาพบว่าความสูงของต้นถั่วลันเตานั้นมีความสำคัญกับปริมาณจิบเบอเรลลินที่ต้นถั่วสร้างขึ้นค่ะ ถั่วลันเตาจะมีริบเบอเรลลินปริมาณมากกว่าถั่วลันเตาต้นเตี้ย จิบเบอเรลลินกับการนำไปใช้ สารสังเคราะห์ที่มีจิ๊บเบเลเลนิ จิบเบอเรลลิน ทำให้ผลขยายขนาดใหญ่ขึ้นได้ ถ้าเราดูจากรูปค่ะ องุ่นทางด้านซ้ายมือนี้นะคะ ไม่ได้สารสังเคราะห์ ความยาวผลจะ 3.5 เซนติเมตรค่ะ ส่วนองุ่นทางด้านขวานี้นะคะ จะมีการใช้สารสังเคราะห์ ความยาวของผลองุ่นจะประมาณ 4 เซนติเมตรค่ะ หลังจากเรียนเนื้อหาเสร็จแล้วนะคะ เราก็มาถึงช่วงสรุปเนื้อหาในบทเรียนค่ะ ปัจจัยภายในที่มีการเจริญของพืช เช่น ฮอร์โมนพืช ซึ่งพืชสังเคราะห์ขึ้นเพื่อการเจริญเติบโตในแต่ละช่วงชีวิต มนุษย์สร้างสังเคราะห์ เพื่อนำมาใช้ควบคุมการเจริญเติบโตของพืชและเพิ่มผลผลิตของพืช ออกซินที่มีการค้นพบนะคะ มีบทบาทสำคัญเกี่ยวกับการยืดตัวของเซลล์นอกจากนี้แล้ว ยังยับยั้งกาเจริญเติบโตของตาข้าง กลุ่มไซโทไคนิน สารสังเคราะห์ที่มีสมบัติคล้ายออกซินนะคะ เช่น IBA และ NAA นิยมนำมาใช้เพื่อเร่งการเกิดรากกิ่งตอนหรือกิ่งปักชำ ให้ติดผลโดยไม่ต้องมีการปฏิสนธิค่ะ เช่น แตงโมและสตอเบอรี่ เกี่ยวกับการแบ่งเซลล์และการเปลี่ยนสภาพของเซลล์นอกจากนี้แล้วการการเจริญเติบโตของตา มาจากการทำงานร่วมกันของไซโทไคนินและออกซินค่ะ สารสังเคราะห์ที่มีสมบัติคล้ายไซโทไคนินนะคะ เช่น BA และ TDC ช่วยเร่งการแตกตาข้างของพืช ทรงพุ่มของไม่ดอก ไม่ประดับ และไม่ผลบางชนิด และใช้กระตุ้นการสร้างยอดในการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชค่ะ จิ๊บเบลาลิน มีบทบาทกระตุ้นให้เซลล์ลำต้นมากขึ้น ทำให้ต้นสูงขึ้น นอกจากนี้แล้ว ยังควบคุมการงอกของพืชบางชนิดและควบคุมการออกดอกและการติดผล สังเคราะห์ที่มีสารคล้ายกับจิบเบอเรลลิน GA3 นิยมนำมาใช้ ช่วยให้ช่อองุ่นยาว ทำให้ผลขยายขนาดใหญ่ขึ้นได้ค่ะ สำหรับคลิปนี้ขอจบการเรียนการสอนแต่เพียงเท่านี้ก่อนนะคะ แล้วพบกันใหม่ในคลิปถัดไป สวัสดีค่ะ 

[เสียงดนตรี]