---
title: ฝึกแบ่งพิมพ์ (DLTV ภาษาไทย ป. 6 หน่วยที่ 4) ๕   จดหมายส่วนตัว (๑) ๓ ส.ค. ๖๔ (มีใบงาน และใบความรู้)
subtitle: 
date: วันจันทร์ที่ 14 มีนาคม 2565  เวลา 10.00 น.
---

								(ข้อความสดจากระบบถอดความเสียงพูดทางไกล)


(คุณครูคณิตา) สวัสดีคุณครูปลายทางทุกท่าน และนักเรียนปลายทางทุกคน วันนี้พบกับคุณครูคณิตาและคุณครูปรเมษฐ ศรีกำเนิด ในรายวิชาภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ค่ะ นักเรียนคะ นักเรียนเห็นครูปรเมษฐไหมคะนี่ 

(คุณครูคณิตา) ผมได้รับจดหมายทางไกลส่งมาให้คุณครูคณิตารับเอาไว้ รับไว้ เหลือบเห็นจ่าหน้าซองของน้องนี่ เล่นเอาใจพี่ไม่ดี บอกให้คำนำหน้าเป็นชายในจดหมายนี้ ดูทีละร้องไห้ เอชา เอชา เอชา ชาชาชา ฉ่า ชา หน่อยแม่ ใครส่งจดหมายมาหาครูคณิตาก็ไม่รู้ 

(คุณครูคณิตา) ดูจากชื่อแล้วน่าจะเป็นผู้ชายนะคะ เป็นผู้ชายนะคะครูปรเมษฐ ดีใจจังเลย 

(คุณครูปรเมษฐ) ดีใจเรื่องจดหมาย ต้องรีบสอนแล้ว ผมไปรับจดหมายให้ครูคณิตานี่สายเลย 

(คุณครูคณิตา) ขอบคุณค่ะครูปรเมษฐเอาล่ะค่ะ สอดคล้องกันพอดีเลยนะคะ เพราะ

(คุณครูคณิตา) เนื่องจากชั่วโมงนี้นะคะ เราจะเรียนกันในเรื่องจดหมายส่วนตัวค่ะ คุณครูปรเมษฐ เดี๋ยวเราเปิดอ่านเลยดีไหม 

(คุณครูปรเมษฐ) ไม่เอา เพราะนักเรียนรออยู่รีบสอนถ้าอยากฟังก็ฟังเวลาว่าง ๆ 

(คุณครูคณิตา) นักเรียนเดี๋ยวเรามาเรียนกันในเรื่องจดหมายส่วนตัวก่อนนะคะ แล้วเดี๋ยวถ้ามีเวลานะคะ คุณครูจะเปิดให้นักเรียนนะคะ 

(คุณครูปรเมษฐ) เพราะฉะนั้นเดี๋ยวเราไปเรียนจดหมายส่วนตัวใช่ไหมครับ ไปกันเลยเด็ก ๆ 

(คุณครูคณิตา) เอาล่ะค่ะ จดหมายส่วนตัวนะคะ วันนี้เราจะเรียนเกี่ยวกับเรื่องจดหมาย... จดหมายอะไรคะนักเรียน นั่นก็คือจดหมายส่วนตัวนั่นเองนะ วันนี้ครูก็มีคำถามกระตุ้นควาสมคิด ได้คิด ได้ฝึกใช้สมองก่อนนะ มาดูคำถามแรกเลยนะคะ นักเรียนเคยมีประสบการณ์ในการเขียนจดหมายหรือไม่ ตอบว่าเคยมีประสบการณ์หรือไม่เคยมีประสบการณ์นะคะ ตอบเลยค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ต้องเคยครูคณิตา เด็ก ๆ นี่ เชื่อว่าต้องเคยเขียนต้องเคยเขียนจดหมาย ในสมัยที่อยู่ ป.4 ต้องเขียนจดหมายลาครู หาครู ป. 3 ก็เขียน ป. 5 ก็เขียน เพราะฉะนั้นนี่ ข้อนี้ครูตอบให้เลย เคยแน่นอนครับ เคยมีประสบการณ์ อันนี้ว่าอย่างไรต่อ 

(คุณครูคณิตา) อีกคำถามหนึ่งค่ะ นักเรียนคิดว่าการเขียนจดหมายในปัจจุบันมีความสำคัญหรือไม่ เพราะเหตุใด 

(คุณครูปรเมษฐ) เป็นคำถามที่น่าคิดนะ 

(คุณครูคณิตา) ใช่ค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ให้เด็ก  ๆ ตอบครูต้องเงียบ 

(คุณครูคณิตา) เด็ก ๆ คงตอบกันเป็นที่เรียบร้อยแล้วนะคะ คุณครูปลายทางคะ คุณครูปลายทางสามารถที่จะเสนอข้อคิดเห็นให้นักเรียนนะคะ ได้คิดเห็นความรู้ได้นะคะ ถามคุณครูปรเมษฐดีกว่า ว่าคุณครูปรเมษฐคิดว่าการเขียนจดหมายในปัจจุบันยังสำคัญอยู่หรือไม่คะ 

(คุณครูปรเมษฐ) อันนี้ก็ต้องเล่าย้อนก่อนนะครูคณิตา แต่โบราณนี่ เรามีการติดต่อสื่อสารใช่ไหม แต่ละที่มีการติดต่อสื่อสารซึ่งกันและกัน บางครั้งนี่ในแดนไกล เราไม่สามารถที่จะเดินทางไปได้นี่ ก็จะใช้ตัวช่วย สื่อนี่ในการสื่อสาร3ก็เรียกว่า "จดหมาย" โบราณก็เรียกว่า "สาร" เด็ก ๆ เคยดูหนังดูละครไหม ที่ใช้นกพิราบในการสื่อสาร คุณครูคณิตาเคยรู้เรื่องนี้ไหม 

(คุณครูคณิตา) เคยรู้มาบ้างในการส่งสาร นิพิราบก็ส่ง ข้จะมาตีเมืองเอ็งวันพรุ่งนี้ให้เตรียมรับให้ดี สมมติว่า อันนี้คือการติดต่อสื่อสาร แล้วก็พัฒนามาเรื่อย ๆ มาเป็นการเขียนจดหมาย ในสมัยรัชกาลที่ 5 ก็มีการตั้งไปรษณีย์โทรเลข มีการพัฒนานะ จนวิวัฒนาการมามาติดต่อสื่อสารโดยใช้โทรเลข โทรเลขนี่ถ้ารุ่นพ่อแม่หนูจะเรียกตะเรียกแก๊กนี่นะ ก็เป็นการที่พิมพ์แล้วก็ส่งไปนะ เอาไว้บอกงานบวชงานศพ งานอะไรก็ตามหรือรายงานก็ตามมันไวกว่าส่งจดหมาย เพราะฉะนั้นนี่คนมีการติดต่อกันมาแต่สมัยโบราณจึงมีความสำคัญ จนถึงทุกวันนี้นี่ ไม่เขียนจดหมายกันแล้วนะ ใช้อะไรนะ ฮัลโหล 

(คุณครูคณิตา) ใช้เทคโนโลยีเข้ามาช่วย 

(คุณครูปรเมษฐ) ใช้เทคโนโลยีเข้ามาช่วย ไม่ว่าจะเป็นโทรศัพท์ สมัยนี่นี่ อย่างเช่น LINE, Facebook ติดต่อสื่อสารถามว่ามันก็ยังเป็นสาส์นที่ส่งกันมาแต่โบราณอยู่ดี เราจะสื่อสารถึงเรื่องอะไร เราก็สื่อสารถึงตัวอัเพราะฉะนั้น ครูคิดว่ามีความสำคัญ อย่างน้อยเด็ก ๆ ต้องเขียน จดหมาย และต้องนำไปใช้ให้ถูกต้อง อันนี้ที่สำคัญสำหรับหนูนะครับ 

(คุณครูคณิตา) เอาล่ะคหลังจากที่ได้ฟังคุณครูปรเมษฐแสดงความคิดเห็นไปแล้วนี่ บางคนนี่ก็คงจะอยากทราบแล้วว่าวันนี้นี่ เราเรียนเกี่ยวกับเรื่องจดหมายส่วนตัวก็จริง แต่เราจะเรียนในเนื้อหาเกี่ยวกับเรื่องอะไร เดี๋ยวเราไปดูกันเลยดีกว่านะคะ จุดประสงค์การเรียนรู้ในวันนี้นะคะ 1. อธิบายรูปแบบการเขียนจดหมายส่วนตัวได้ 2. บอกหลักการเขียนจดหมายส่วนตัวได้ 3. เขียนรูปแบบการเขียนจดหมายส่วนตัวได้และข้อที่ 4 ค่ะ มีมารยาทในการเขียนค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) จากที่ครูได้ฟังจุดประสงค์ก็สรุปได้ว่า วันนี้นี่นักเรียนอาจจะยังไม่ได้เขียนจดหมายส่วนตัวจริง ๆ แต่จะต้องสามารถเขียนอะไรได้นะ รูปแบบจดหมายได้ อันนี้คือจุดประสงค์ที่ครูมุ่งหวังกับหนู ๆ ในวันนี้นะครับ 

(คุณครูคณิตา) ใช่ค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ไปกันต่อเลยเดี๋ยวเราไปศึกษากัน 

(คุณครูคณิตา) เดี๋ยวเราไปดูตัวอย่างจดหมายกันนะคะ ให้นักเรียน 

(คุณครูปรเมษฐ) ครูคณิตาไหน ๆ เด็ก  ๆ ที่ใครส่งใครส่งมาไม่รู้นะ ลองนำเสนอให้นักเรียนหน่อยดูรูปแบบซอง 

(คุณครูคณิตา) รูปแบบซองลักษณะอย่างนี้นะคะคุณครูปรเมษฐ นักเรียนลองสังเกตดูนะ รูปแบบของซองจดหมายนะคะ การจ่าหน้าซองนะคะ 

(คุณครูปรเมษฐ) นักเรียนดูตรงหน้านี่เรียกว่า "จ่าหน้าซอง" ดวงต อันนี้คือการส่งจดหมาย ดวงตเปรียบเสมือน เปรียบเสมือนค่าแรงของไปรษณีย์ค่อยไปศึกษารูปแบบสอน อันนี้ให้ดูเป็นรูปแบบจริงของจดหมายนะครับ 

(คุณครูคณิตา) เอาล่ะค่ะ นักเรียนคะ เดี๋ยวเรามาดูรูปแบบจดหมายประเภทต่าง ๆ กันดีกว่านะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ไปกันเลยดีกว่าครับครูคณิตา 

(คุณครูคณิตา) ค่ะ ให้นักเรียนพิจารณาบนหน้าจอนะ นักเรียนคิดว่าเป็นรูปแบบจดหมาย จดหมายแบบใด เรียนคุณครูประจำชั้น เรียนคุณครูประจำชั้น ปีที่ 5/3 ดิฉันลื่นล้มหน้าห้องน้ำที่บ้าน ถ้าลื่นล้มนี่นักเรียนคิดว่าน่าจะเป็นจดหมายเกี่ยวกับอะไร 

(คุณครูปรเมษฐ) จดหมายเจ็บป่วยหรือครับ 

(คุณครูคณิตา) จดหมายเจ็บป่วย เรียกว่าอะไรคะ จดหมายอะไรเอ่ย จดหมายลาครูนะ จดหมายลาครูนั่นเองนะคะ เดี๋ยวเรามาดูรูปแบบอีกรูปแบบ 

(คุณครูปรเมษฐ) จดหมายลาครูนี่นะ ทางราชการ รูปแบบจะต้องถูกต้อง การใช้ภาษาจะต้องใช้ภาษาราชการ ใช้ภาษาทางการในการเขียน 

(คุณครูคณิตา) อันนี้ให้ดูคร่าว ๆ ก่อนนะคะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ทำไมถึงไม่สอนเรียนมาแล้ว แล้วต้องเขียนได้แล้วด้วย ถ้าครูบอกให้เขียนจดหมายลาครูนี่ต้องเขียนได้แล้วนะตอนป. 6 นี่ 

(คุณครูคณิตา) ค่ะ ต่อไปค่ะ สวัสดีกาญเพื่อนรัก กานต์เพื่อนรัก ต้องเป็นจดหมายเกี่ยว

(คุณครูปรเมษฐ) จดหมายอะไร 

(คุณครูคณิตา) จดหมาย... สบายดีไหมจ้ะ เทอมนี้เรียนยากไหม ส่วนของเราเทอมนี้เรียนยากมาก พอปิดเทอม เราจะต้องเตรียมชั้น ม.1 หรือมัธยมศึกษาปีที่ 1 นี่ก็คือเป็นการจดหมายถึงเพื่อนใช่ไหมคะ 

(คุณครูปรเมษฐ) เป็นการเล่าสู่กันฟัง อันนี้ต้องมีรูปแบบชัดเจนไหม 

(คุณครูคณิตา) มีค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) รูปแบบชัดเจน แต่ก็ไม่ละเอียดเท่าจดนะครับ ไปดูกันต่อ 

(คุณครูคณิตา) ต่อมานะคะ นี่เป็นจดหมายของอะไรเอ่ย จดหมายสมัครงานค่ะ คุณครูให้นักเรียนนะคะ ดูรูปแบบนะคะ นักเรียนไม่ต้องไปจดจ่ออยู่กับเนื้อหามากมายนะคะ ให้ดูแค่รูปแบบจดหมาย ว่าที่อยู่อยู่ส่วนใด วันที่อยู่ตรงไหน แล้วคำขึ้นต้นล่ะ เขาขึ้นต้นว่าอะไร ส่วนสุดท้าย การลงชื่อ เขาเขียนว่าอย่างไร อันนี้ให้พิจารณานะคะ เดี๋ยวเรามาดู 

(คุณครูปรเมษฐ) ที่ครูคณิตาชี้แนะนี่นักเรียนก็พอจะรู้ใช่ไหมครับ ว่าส่วนประกอบจดหมายมีอะไรบ้าง 

(คุณครูคณิตา) ใช่ค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) เดี๋ยวครูจะให้บอกครูว่าเขาเรียกว่าอะไรนะครับ ต่อไป 

(คุณครูคณิตา) นี่เป็นจดหมายอะไรเอ่ย นักเรียนสังเกตนะคะ นี่เป็นตราอะไรเอ่ย ตราอะไรเอ่ย 

(คุณครูปรเมษฐ) ตรานี้เขาเรียกว่า 

(คุณครูคณิตา) ตราครุฑนั่นเอง ถ้าเกิดว่าตราครุฑ ของราชการ ในส่วนของบันทึกข้อความนี่ค่ะ จดหมายบันทึกข้อความส่วนใหญ่จะใช้เป็นจดหมายจดหมายราชการภายในองกรค์นะคะ แต่ถ้าจดมหายครุฑนี่จะอยู่ตรงกลาง มันจะเป็นลักษณะจดหมายภายนอก เอาไว้ติดต่อ 

(คุณครูปรเมษฐ) พูดง่าย ๆ ถ้าจดหมายที่อยู่ภายในองค์กร หรือจดมหายที่อยู่ในราชการ จะอยู่ทางด้านซ้ายมือ ส่งไปภายนอก ให้สังเกตเลย ตราครุฑ ของกระดาษ คุยเรื่องครุฑหน่อย ครุเป็นภาหนะของใคร ้ตอบให้ครูคณิตาชื่นใจหน่อย ครุฑเป็นพาหนะของพระ... อะไรล่ะ พระนารายณ์ เป็นองค์อวตารของของพระมหากษัตริย์ เพราะฉะนั้น ราชการคือข้าของแผ่นดิน คือข้าของพระมหากษัตริย์ ก็ต้องใช้ตราครุฑที่เป็นพาหนะของพระมหากษัตริย์นักเรียนลองดูรถที่พระมหากษัตริย์จะมีอะไรประทับนะจะมีธงอะไรอยู่ 

(คุณครูคณิตา) ธงของครุฑหรือเปล่าคะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ธงของครุฑนำหน้าขบวน บ่งบอกให้รู้ว่าพระมหากษัตริย์มาถึงแล้ว การใช้จดหมายราชการจะต้องมีตราครุฑกำกับนะครับ 

(คุณครูคณิตา) เอาล่ะค่ะ นี่เป็นจดหมายของ 

(คุณครูปรเมษฐ) ราชการใช่ไหมครับ 

(คุณครูคณิตา) ส่วนราชการนะคะ ต่อไปจดหมาย รูปแบบจดหมายนะคะ ห้างหุ่นส่วนจำกัด ตอบคุณครูได้ไหมคะ เป็นจดหมายเกี่ยวกับการสั่งซื้อสินค้า เราก็จะได้เห็นรูปแบบจดหมายที่หลากหลายนะคะ อันนี้ครูก็ให้ดูรูปแบบเฉย ๆ นะคะนักเรียน เพราะว่าวันนี้เราจะเรียนเกี่ยวกับเรื่องจดหมายส่วนตัวและรูปแบบนะ พิจารณารูปแบบเอานะ เอาล่ะค่ะ เรามาเรียนรู้ ความหมายของการเขียนจดหมายดีกว่า ครูปรเมษฐการเขียนจดหมายนี่คืออะไร 

(คุณครูปรเมษฐ) การเขียนจดหมายนะ ก็คือการสื่อสารใช่ไหมเด็ก ๆ ที่เป็นรูปแบบเฉพาะ คำนึงถึงการเขียนจดหมายนี่ ผู้เขียนจะต้องเลือกใช้ถ้อยคำอย่างพิถีพิถัน สำคัญมากนะครับ เช่น ถ้อยคำที่สั้นกระชับ ตรงตราวัตถุประสงค์ที่ครูคณิตาและครูนำมาล้วนแล้วแต่เพื่อการสื่อสารทั้งนั้นเลยใช่ไหมครับ 

(คุณครูคณิตา) ใช่ค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) เพราะฉะนั้น เราต้องการสื่อสารไปหาคนอื่นนี่ มันต้องคำนึงถึงผู้อื่น จะต้องใช้ได้อย่างถูกต้องและพิถีพิถวัน 

(คุณครูปรเมษฐ) ถูกไหมลูก ๆ นะครับ ไปกันต่อ 

(คุณครูคณิตา) เรามาเรียนรู้เกี่ยวกับประเภทของจดหมายนะคะนักเรียนคะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ต้องถามก่อนสิรู้กี่ประเภท นักเรียนคะทราบไหมคะว่าจดหมายมีกี่ประเภท ตอบสิ หลายคนอาจจะทราบ หลายคนอาจจะไม่ทราบ มานะคะ เดี๋ยวเรามาเรียนรู้ไปพร้อม ๆ กันเลยนะคะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ทดทวนให้นะครับ อันดับแรกเลยคือจดหมายส่วนตัวนะ จดหมายส่วนตัวนี่ก็ได้แก่จะหมายระหว่างบุคคล อย่างเช่น ครูเขียนถึงครูคณิตานี่ เขาเรียก จดหมายเช่น จดหมายที่ลูกเขียนถึงพ่อแม่ หรือใช้ติดต่อกันหรือเครือญาติติดต่อซึ่งกันและกัน อันนี้ถือเป็นจดหมายส่วนตัวนะ ให้นึกถึงที่บ้านไว้ ถ้าเรื่องจดหมายส่วนตัว ให้นึกถึงที่บ้า

(คุณครูคณิตา) เดี๋ยวเรามาดู นี่คือตัวอย่างนะคะ จดหมายส่วนตัว นักเรียนสามารถพิจารณาได้เลยนะคะ นี่คือรูปแบบนะคะ ก็จะมีที่อยู่นะคะ วันที่ แล้วก็มีคำขึ้นต้นนะคะ แล้วก็เป็นเนื้อหา แล้วก็เป็นคำลงท้ายแล้วก็ลงชื่อนะคะ นี่ก็เป็นตัวอย่างของจดหมายส่วนตัวนะ คำที่ใช้ก็จะเป็นคำ... การใช้ภาษาที่ไม่เป็นทางการมากนักนะ แสดงให้เห็นถึงความสนิทสนม

(คุณครูคณิตา) อย่างเช่นที่ครูคณิตาเขียนถึงใครครับ 

(คุณครูคณิตา) เขียนถึงคุณยายค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) เขียนจดหมายถึงคุณยายนะ ถือเป็นจดหมายส่วนตัว เนื้อความเดี๋ยวค่อยว่ากัน ต่อไป 

(คุณครูคณิตา) ต่อมาค่ะก็คือจดหมายกิจธุระกิจธุระค่ะ ได้แก่ จดหมายที่กี่บวกับบุคคลหรืองานอย่างเป็นทางการเช่น จดหมายลาป่าย จดหมายสมัครงาน, จดหมายของราษฎร ผู้ใหญ่บ้าน 

(คุณครูปรเมษฐ) แสดงว่าที่นักเรียนเขียนจดหมายลาครูก็เป็นจดหมายกิจธุระเช่นเดียวกันนะ ไปดูตัวอย่าง

(คุณครูคณิตา) ค่ะ นี่ก็คือตัวอย่างนะคะ รูปแบบก็จะมีลักษณะที่คล้าย ๆ กับเขียนจดหมายส่วนตัวส่วนตัวนะ ก็จะมีวันที่นะคะ ที่อยู่วันที่แล้วก็เรียนค่ะ เราใช้คำว่า "เรียน" นะ ก็ว่าไป จะมีเนื้อหา ถ้าเป็นการลาป่วย เราจะต้องขออนุญาตลาป่วยตั้งแต่วันนี้ถึงวันนี้นะคะ แล้วก็สิ่งสุดท้ายค่ะ สิ่งที่สำคัญที่สุดก็คือจะต้องมีการรับรองจากผู้ปกครองด้วยนะคะ ว่าข้อรับรองว่าข้อความที่เด็กหญิง เด็กชาย เป็นความจริงทุกประการนะคะ แล้วก็ลงชื่อผู้ปกครอง 

(คุณครูปรเมษฐ) อันนี้ล่ะครับ สิ่งสำคัญที่สุดก็คือตรงนี้ ถ้าเกิดไม่มีรับรองจากผู้ปกครอง นักเรียนก็โมเมโยเยกันมา ไม่รู้เลยว่าป่วยจริงหรือเเพราะฉะนั้น ต้องมีการรับลองโดยผู้ปกครอง ลงนามกำกับนะครับถึงจะเป็นจดหมายลาครูที่ถูกต้องต่อไป 

(คุณครูคณิตา) ต่อมาค่ะ เป็นจดหมายธุรกิจค่ะ จดหมายธุรกิจคืออะไรคะครูปรเมษฐจดหมายที่เขียนเพื่ออะไรล่ะครับ และเศรษฐกิจ เช่น จดหมายถึงผู้จัดการ ซื้อขายสินค้า ก็จะใช้จดหมายธุรกิจนะ เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า "การค้านั่นเองครับ ไปดูตัวอย่างกันเลย ตัวอย่างจดหมายธุรกิจนะครับ 

(คุณครูคณิตา) เป็นการกำหนดการชำระค่าสินค้านะคะ ผู้ใหญ่นะค คุณครูปลายทางนี่อาจจะมีการคุ้นเคยนะคะ คุณครูคณิตาก็คุ้นเคยค่ะ เขาเรียกอะไรนะคะ คุณครูปลายทางนะคะ ไม่ต้องตกใจนะคะ เพราะว่าเพื่อนครูหลายคนนี่ก็มีจดหมายนี้มาถึงเหมือนกันนะคะ จดหมายเกี่ยวกับการชำระสินค้านะคะ พวก shopping ต่าง ๆ 

(คุณครูปรเมษฐ) ไม่เป็นครับ เพราะว่าผมอยู่อย่างสัมมะถะ ถ้าเกี่ยวกับเรื่องเงิน ๆ ทอง ๆ นี่เป็นจดหมายธุรกิจนะครับ ไปดูกันต่อ มีอะไรอีกล่ะ จดหมายราชการ จดหมายราชการก็ตามที่ครูนำเสนอนะ เป็นจดหมายที่ราชการมีไปถึงบุคคลหรือของรัฐหรือหน่วยงานของเอกชนทุกเรื่องทุกกรณี ถือเป็นจดหมายราชการทั้งสิ้นนะครับ ไปดูตัวอย่างกันเลย 

(คุณครูคณิตา) ตัวอย่าง นี่เป็นจดหมายราชการ ก็คือจดหมายที่ภายนอกนะ เป็นจดหมายภายนอกนะคะ ก็คือตราครุฑจะอยู่ตรงกลางนะ แล้วก็ส่วนรูปแบบของจดหมายนะคะ ก็จะมีลักษณะคล้าย ๆ กันนะ ก็อาจจะมีเพิ่มเติมนิดหนึ่งนะ ที่หน่วยงนะคะ ตามที่รูปแบบของแต่ละหน่วยงานกำหนดให้ ไว้ให้ใช่ไหมคะคุณครูปรเมษฐ 

(คุณครูปรเมษฐ) ตราครุฑนี่ เหยียบไปตรงไหนแล้วจบทุกที่ ผมเคยมีประสบการณ์นะ ฟังเขาเล่ามา ในสมัยรัชกาที่ 5 มีการตัดเส้นทางนะ จะผ่านไปตรงตำแหน่งต่าง ๆ นี่ ต้นไม้บางต้นนี่สมัยโบราณโค้นไม่ล้มนะ เชื่อไหม ใช้ตราครุฑตี ตีที่ต้นไม้นี่ สามารถตัดได้เลย เพราะเป็นคำสั่งของพระมหากษัตริย์ เพราะฉะนั้นนี่ จดหมายของราชการจึงมีตราครุฑกำกับครับ ไปกันต่อเลย 

(คุณครูคณิตา) เอาล่ะค่ะ ถึงเวลาให้นักเรียนศึกษาจดหมายส่วนตัว จดหมายส่วนตัว แล้วจดหมายส่วนตัวเราจะศึกษาอย่างไรล่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) นั่นน่ะสิ 

(คุณครูคณิตา) ไม่ต้องกังวลนะคะ คุณครูมีตัวอย่างรูปแบบของจดหมายส่วนตัวมาให้นักเรียนนะคะ ที่เดี๋ยวคุณครูจะให้เวลาเยอะหน่อย ทำความเข้าใจเกี่ยวกับรูปแบบจดหมาย พินิจพิจารณาให้ดี โดยศึกษาจดหมายส่วนตัวนี่ นักเรียนจะต้องศึกษาจดหมายดังนี้ค่ะ จะต้องพิจารณาส่วนประกอบของจดหมาย แล้วเราจะพิจารณาอะไรบ้าง อย่างแรกนะคะ รูปแบบของจดหมายนะ อย่างที่ 2 ค่ะ ก็คือการใช้คำขึ้นต้น คำลงท้าย อย่างที่ 3 ค่ะ การใช้คำสรรพนาม และสุดท้าย ก็คือเนื้อความของจดหมาย 

(คุณครูปรเมษฐ) ครับ 

(คุณครูคณิตา) เอาล่ะค่ะ เรามาดูรูปแบบกันดีกว่านะ แล้วก็ให้เวลานักเรียนทำกี่นาทีดีคะคุณครูปรเมษฐ 

(คุณครูปรเมษฐ) ครูคณิตาจะเมตตานักเรียนเท่าไรก็ตามนั้นเลยครับ 

(คุณครูคณิตา) ก่อนที่จะบอกเวลานี่เราเปิดให้นักเรียนดูก่อน อย่างแรกเลยนะคะนักเรียน พิจารณานะ การที่เราจะศึกษารูปแบบของจดหมายนี่ เราต้องรู้คร่าว ๆ ว่าโดยรวมจดหมายนี่เขาเขียนอะไรบ้างนี่ก็คือรูปแบบของมัน หลังจากนั้นค่ะ เมื่อกี้เขาพูดว่าการใช้คำขึ้นต้น คำลงท้าย นักเรียนคะ คำขึ้นต้น คำลงท้าย อยู่ส่วนไหนคุณครูยังไม่เฉลยก่อนนะคะ เดี๋ยวให้นักเรียนศึกษาก่อนนะคะ นักเรียน หลังจากนั้นค่ะการใช้สรรพนาม สรรพนามเราเรียนกันไปแล้วใช่ไหมเอ่ย คุณครูปรเมษฐคะ เราเรียนไปแล้วใช่ไหมคะคำ

(คุณครูปรเมษฐ) เรียนไปแล้วครับ สรรพนามต้องใช้ให้ถูกต้องด้วย 

(คุณครูคณิตา) นักเรียนนะคะ ก็จะต้องทำอย่างไรคะ ต้องใช้สรรพนามแล้วก็หาสรรพนามที่ถูกต้องนะคะ ต่อมาค่ะ เนื้อความของจดหมาย เขาเขียนเกี่ยวกับอะไร อันนี้ตัวอย่างนะคะ ตัวอย่างนี่ให้นักเรียนมาศึกษา ให้เวลา 10 นาทีนะคะ ในการศึกษารูปแบบและหาคำตอบให้ได้นะคะ ว่าในแต่ละรูปแบบนี่มีอะไรบ้าลงมือทำได้เลยค่ะ 

[เสียงดนตรี] 

(คุณครูปรเมษฐ) นักเรียนครับ เป็นอย่างไรกันบ้างครับ ในการศึกษาเรื่องรูปแบบจดหมายส่วนตัวนะครับ เดี๋ยวเรามาดูพร้อม ๆ กันก่อน คุณครูคณิตาดีไหม ดูจากจดหมายที่นักเรียนศึกษานี่ล่ะ เพื่อที่จะนำทางไปสู่ คุณครูคณิตา นี่มันเรียกว่าอย่างไรบ้างไม่รู้นี่ เดี๋ยวถามเด็ก ๆ เพราะมีความรู้อยู่แล้วนะ เพราะเรียนมาแล้ว มุมบนขวามืออันนี้เดรียกว่าอะไรเด็ก ๆ  

(คุณครูคณิตา) เรียกว่าอะไรคะ เรียกว่า "ที่อยู่ค่ะ" 

(คุณครูปรเมษฐ) คุณครูคณิตาไม่เขียนหรือครับ 

(คุณครูคณิตา) นักเรียนคะมุมบนขวาเราจะเรียกว่า "ที่อยู่" นะคะ ต่อมาค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) กลางหน้ากระดาษ ตรงนี้เป็นวันไหม 

(คุณครูคณิตา) เป็นวันที่นะคะ 

(คุณครูปรเมษฐ) มีที่อยมาต่ออีกบรรทัดนี้ เด็ก ๆ ครับ เขาเรียกว่าอะไรนะครับ สวัสดีกานต์เพื่อนรัก เรียกว่าคำ... คำขึ้นต้น เก่งมาเลย ถ้ามีเส้นนี่ก็คือปิดเส้นแดง คำขึ้นต้น ต่อไป มีการย่อหน้าไหมครูคณิตา 

(คุณครูคณิตา) ใช่ค่ะ มีการย่อหน้า 

(คุณครูปรเมษฐ) การย่อหน้าอันนี้เขาเรียกว่าเนื้ออะไรนะ 

(คุณครูคณิตา) เนื้อหา 

(คุณครูปรเมษฐ) เนื้อหาหรือเนื้อความนั่นเองนะครับ ทั้งหมดเลย ตามธรรมเนียมของการเขียนจดหมายส่วนตัวนี่ ก่อนที่จะไปถึงขั้นตอนลงท้ายนะครับการถามสารทุกข์สุกดิบ หรือจะเขียนว่าสุดท้ายขออวยพรหรืออะไรก็ตามแต่ในการเขียนจดหมายส่วนตัว ไปจบตรงนี้ครับ ตรงนี้เขาเรียกว่าอะไรเด็ก ๆ 

(คุณครูคณิตา) เรียกว่า 

(คุณครูปรเมษฐ) อะไรนะ คำ คำอะไร มีคำขึ้นต้น คำลงท้ายนั่นเอง เก่งมากครับ อันนี้ที่ครูให้นักเรียนดูจากจดหมายจริงเลย ครูคณิตาก็สรุปไว้ให้เช่นเดียวกันครับ 

(คุณครูคณิตา) เดี๋ยวนะคะคุณครูปรเมษฐ ลืมอะไรไปหรือเปล่าคะ 

(คุณครูปรเมษฐ)ชื่อนั่นเองนะคะ 

(คุณครูปรเมษฐ) เป็นชื่อผูู้เขียน 

(คุณครูปรเมษฐ) นี่คือรูปแบบที่เรียนรู้จากจดหมายจริง ทีนี้รูปแบบ รูปแบบของจดหมาย มีอะไร1. มีอะไรนะเด็ก ๆ ตอบครับ 

(คุณครูคณิตา) มีที่อยู่นะคะ ต่อไป 

(คุณครูปรเมษฐ) มีวันที่ 

(คุณครูปรเมษฐ) วันที่นะ เดือน พ.ศ. เขียนให้ถูกต้องนะครับ ต่อไปเป็น 

(คุณครูคณิตา) คำขึ้นต้นค่ะ

(คุณครูปรเมษฐ) คำขึ้นต้นนะครับ ต่อไปเป็นเนื้อเรื่อง หรือเนื้อหา เห็นไหมครูคณิตาจะต้องเป็นอย่างไรเด็ก ๆ เข้าไปนะครับ เขียนไปจนจบที่คำลงท้าย และสุดท้ายก็คือ 

(คุณครูคณิตา) ลงชื่อผู้เขียนนั่นเองค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) อันนี้เป็นรูปแบบให้นักเรียนรู้คร่าว ๆ ไว้ก่อน ไปกันต่อเลย 

(คุณครูคณิตา) ไปกันต่อค่ะ นะคะนักเรียน เดี๋ยวเรามาเรียนรู้เกี่ยวกับการใช้สรรพนามคำขึ้นต้น คำลงท้าย ในการเขียนจดหมายค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) อันนี้สำคัญมากเลยครูคณิตา เป็นคุณพ่อ คุณแม่ 

(คุณครูปรเมษฐ) ใช้คำขึ้นต้นว่าอย่างไร 

(คุณครูคณิตา) คำขึ้นต้นใช้คำว่าอะไรคะ กราบเท้านะ กราบเท้าคุณพ่อที่อย่างสูง กราบเท่าคุณแม่ที่เคารพอย่างสูง 

(คุณครูปรเมษฐ) คือเราแทนตัวเองว่า หนูใช้คำแทนตัวเองว่าอะไร อย่างเช่นครูนี่ ครูใช้คำแทนตัวเองว่า "ลูก" ต่อไป เป็นสรรพนามผู้รัก เราแทนเขาว่าอย่างไร พ่อแม่เรานั่นเอง เราแทนเขาว่าอย่างไร บางคนอาจจะไม่ได้เรียกคำนี้ ตามภาษาถิ่นของนักเรียน คำลงท้ายลงว่าอะไรครับ 

(คุณครูคณิตา) ด้วยความเคารพอย่างสูงค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) อันนี้เป็นการเขียนถึงพ่อแม่เขียนถึงญาติผู้ใหญ่ ปู่, ย่า, ตา, ยาย ว่า 

(คุณครูปรเมษฐ) คำขึ้นต้นก็มีลักษณะคล้าย ๆ กันเลยค่ะ กราบเท้า... ที่เคารพอย่างสูงนะคะ สรรพนามค่ะ จะเป็น หลาน ดิฉัน หรือจะใช้คำว่า "หนู" ก็ได้ ส่วนสรรพนามผู้รับก็จะเป็นคุณปู่ คุณย่า คุณตา คุรยาย 

(คุณครูปรเมษฐ) รวมถึงคุณลุง คุณป้า คุณอา คุณลุงด้วยนะครับ คำลงท้ายก็ด้วยความเคารพอย่างสูง หมายถึงญาติผู้ใหญ่นะ ต่อไปเป็นผู้ที่อวุโสกว่า ใช้คำขึ้นต้นว่าอะไรครับครูคณิตา 

(คุณครูคณิตา) เราใช้คำว่า "เรียน" นะคะ เราจะไม่ใช้คำว่า "กราบเท้า" แล้วนะคะ คำขึ้นต้นเราจะใช้คำว่า เรียนคุณพี่ที่เคารหรือกราบคุณพี่ที่เคารพ แต่เราไม่ใช้คำว่า "กราบเท้า" ต่อไปสรรพนามผู้เขียน 

(คุณครูคณิตา) ต่อไปเราจะใช้คำว่า "น้อง", "ดิฉัน หนู หรืออาจจะเป็นชื่อเล่น

(คุณครูปรเมษฐ) ผม ดิฉันนี่ จะเป็นลักษณะทางการพวกนี้นะครับ สรรพนามผู้รับนะ เป็นพี่หรือคุณนะ เอ่ยชื่อไปเลยก็ได้ คำลงท้ายใช้คำว่า... 

(คุณครูคณิตา) ใช้ว่า ด้วยความเคารพ 

(คุณครูปรเมษฐ) เคารพ หรือด้วยความเคารพรัก อันนี้จะเป็นลักษะการใช้สรรพนาม เป็นผู้รับเป็นน้องหรือเพื่อนนะ เป็นน้องหรือเพื่อนนี่ใกล้ชิดกันแล้ว อยู่ในระดับใกล้เคียงกัน ใช้คำขึ้นต้น น้องรัก หรือเรียกชื่อเล่นเลย ที่รัก เป็นต้นนะครับ สรรพนามผู้เขียน ฉัน พี่นะ ผมใช้ได้ไหม 

(คุณครูคณิตา) ใช้ได้ค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) สรรพนามผู้รับ 

(คุณครูคณิตา) ก็จะเป็น เธอ คุณ น้อง หรือว่าเป็นน้อง 

(คุณครูปรเมษฐ) คำลงท้าย ด้วยความรัก หรือรักและคิดถึง เด็ก ๆ จะคุ้นชินนะครับ 

(คุณครูคณิตา) ส่วนใหญ่ก็คืออยู่ไกลกันนะ เอาล่ะค่ะ ต่อไปเป็น บุคคลทั่วไปค่ะนักเรียน คำขึ้นต้น เรียนผู้จัดการบริษัท... นะ หรือว่าอาจจะเรียน... ก็ได้นะคะ ต่อไปสรรพนามจะเป็นทางการนิดหนึ่งค่ะ จะใช้ กระผม ผม หรือว่าดิฉันค่ะ ต่อไปค่ะสรรพนามผู้รับค่ะเป็นคุณกับท่าน จำไว้นะคะ ถ้าเป็นเชิงทางการนิดหนึ่ง เราจะต้องใช้คำว่า "คุณ" กับ "ท่าน" เป็นการให้เกียรตินะคะ ต่อไปคำลงท้ายนะคะ 

(คุณครูปรเมษฐ) เพราะว่าอันนี้เริ่มห่างแล้ว ที่ผ่านมาใกล้ชิดกันนะครับ ต่อไปเป็นพระภิกาุทั่วไปนะครับ พระภิกษุ คำขึ้นต้นนะครับ สรรพนามผู้เขียน ถ้าทางภาษาพระนี่ต้องใช้กระผมหรือดิฉันเลยนะครับ สรรพนามผู้รับ ท่าน พระคุณท่าน ไต้เท้า พระคุณเจ้า นักเรียนไม่ต้องไปแทนตัวเองว่า "อาตมา" นะ ไม่เข้าใจนะ ไปแทนตัวเองเสร็จเรียบร้อยท่านใช้คุยกับเรา อาตมา โยม นี่ คำลงท้าย ขอนมัสการมาด้วยความเคารพอย่างสูง อันนี้คือพระภิกษุทั่วไปนะครับ 

(คุณครูคณิตา) หมดแล้วค่ะ เกี่ยวกับสรรพนามคำลงท้ายค่ะ คำลงท้าย 

(คุณครูปรเมษฐ) จำกันได้หรือเปล่าไม่รู้ ต้องไปศึกษาเพิ่มเติมจะเป็นเด็กที่เก่งได้นี่ จะต้องเป็นคนที่คุณธรรม คือ จะต้องศึกษาหาความรู้เพิ่มเติม แล้วเธอจะเป็นผู้ที่เยี่ยมมากครับ กิจกรรมเพิ่มเติม 

(คุณครูคณิตา) กิจกรรมเพิ่มเติมให้นักเรียนนะคะ เขียนรูปแบบการเขียนจดหมายส่วนตัวให้ถูกต้องค่ะ โดยเขียนลงในสมุดของนักเรียน ซึ่งคุณครูนี่ก็เขียนรูปแบบไว้แล้วใช่ไหมคะ เมื่อกี้บอกไปแล้ว ให้เวล5 นาทีก็พอ แล้วเรามาเฉลยไปพร้อม ๆ กันเลยนะคะ เอาล่ะค่ะ เดี๋ยวเรามาดูบทบาทของนักเรียนและคุณครูปลายทางกันก่อนนะคะ ก็ให้นักเรียนนะคะ เขีนรูปแบบจดหมายส่วนตัวนะ ลงไปในสมุด หรือ ใบงาน หรือว่าในสมุดของนักเรียนก็ได้นะคะ แล้วคุณครูปลายทางก็ดูแลการทำงานของนักเรียนนะ ให้คำแนะนำในการทำงานนะ เอาล่ะค่ะ นี่คือรูปแบบนะคะ ของใบงานนะ จะเป็นกระดาษเปล่า ๆ 

(คุณครูปรเมษฐ) พูดง่าย ๆ ครูเฉลยให้แล้ว เขียนให้ถูกอย่างเดียวนะครับ 

(คุณครูคณิตา) ให้เวลา 5 นาทีนะคะ ในการลงมือเขียนรูปแบบค่ะ ลงมือปฏิบัติได้เลยค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) อย่าลืมนะ เรื่องย่อหน้าอะไรสำคัญมากนะครับ ไปทำงาน 

[เสียงดนตรี]