---
title: ฝึกแบ่งพิมพ์ (DLTV ภาษาไทย ป. 6 หน่วยที่ 4) ๘   คำบุพบท ๙ ส.ค. ๖๔ (มีใบงาน และใบความรู้)
subtitle: 
date: วันอังคารที่ 15 มีนาคม 2565  เวลา 09.10 น.
---

								(ข้อความสดจากระบบถอดความเสียงพูดทางไกล)


(คุณครูปรเมษฐ) สวัสดีคุณครูปลายทางและเด็กที่น่ารักของครูทุกคนนะครับ ไม่ว่าจะจังหวัดใด ถิ่นเหนือ ถิ่นใต้ ถิ่นกลาง ถิ่นอีสาน ก็ขอให้รับคำสวัสดีของครูทั้ง 2 คนนะครับ วันนี้พบกับครูปรเมษฐ ศรีกำเนิด และครูคคณิตา หนุนอนันต์ นะครับภาษาไทยนะครับ ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 นะครับ เอ๊ะ เด็ก ม. 1 สามารถเรียนได้ไหม 

(คุณครูคณิตา) เรียนได้ค่

(คุณครูปรเมษฐ) เพราะว่ามันคือความรู้นะครับ ใครสนใจใคร่รู้ ก็สามารถศึกษาได้นะครับ คุณครูคณิตา วันนี้เราจะสอนเด็ก ๆ เรื่องอะไรกันดี 

(คุณครูคณิตา) เด็ก ๆ นี่ คงทราบกันแล้วใช่ไหมคะ ว่าวันนี้เราจะเรียนเกี่ยวกับเรื่อง... เรื่องอะไรคะ ตอบอีกครั้งสิคะ เรื่องคำบุพบทนะคะคำบุพบทค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) เรื่องคำบุพบทหรือครับ 

(คุณครูคณิตา) ใช่ค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) พูดถึงคำบุพบทนี่ ก็เป็นคำที่น่าสนใจนะ เด็ก ๆ ครับ ไหนลองตอบครูหน่อยสิครับ ว่าคำบุพบทนี่มันอยู่ในคำไทยใช่ไหมลูก คราวนี้ครูถามก่อน คำไทยที่เด็ก ๆ รู้จักมีทั้งหมดกี่ชนิด บอกมาก่อนกี่ชนิดครับ กี่นะ เท่าไรครูคณิตา 

(คุณครูคณิตา) 5 6 7 มี 3 ตัวเลือกนะคะ ให้เลือกนะคะ 5, 6, 7 

(คุณครูปรเมษฐ) ใครเลือก 5 ให้ยิ้ม เลือก 5 ให้ยิ้มปากกว้าง ๆ เห็นฟันสีขาว ๆ เลย ถ้าใครเลือก 6 ให้ยักคิ้ว 

(คุณครูคณิตา) กี่ข้างคะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ข้างเดียวพอ คิ้วข้างซ้าย คุณครูคณิตาทำได้ไหม 

(คุณครูคณิตา) ทำไม่ได้ค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ยักคิ้วข้างซ้ายไม่ได้ ตาเตอบอดหมดเลยแน่เลยนักเรียน ใครว่ามี 7 ยักคิ้วข้างขวา โอ้โหเก่งมากเลย ไม่รู้ทำได้อย่างไรนะ ตอบ คือ มีกี่ชนิด 

(คุณครูคณิตา) ทั้งหมด 7 ชนิดด้วยกันค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) มีทั้งหมด 7 ชนิด ไปดูกันครับ เอาล่ะครับนักเรียน วันนี้ครูจะทดสอบนักเรียนให้นักเรียน เป็นผู้ตอบให้ไล่ชนิดมามีคำชนิดใดบ้าง ครูก็จะขึ้นเฉลยไปพร้อมกับนักเรียนตอบ เก่งมากครับ 2. คือคำ... ถูกต้องครับ 3. คือ คำ... และ 4. คือ คำ คำนาม คำสรรพนาม คำกริยา แล้วก็วิเศษณ์ 5. ชนิกที่ 5 เรียนไปแล้วใช่ไหมครับครูคณิตา 

(คุณครูคณิตา) ชนิดที่ 5 กำลังที่จะเรียนเลยค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ก็คือคำบุพบทและคำเชื่อม คำสสุดท้ายคำอะไร อุอะไรนะ อุทานนะครับ 7 ชนิดด้วยกัน เด็ก ๆ ต้องรู้ไว้นะ วันนี้ไปที่หมายเลข 5 ก่อน 4 ชนิดข้างบนเรียนมาแล้ว เหลืออีก 3 คำเราก็จะคำไทยแล้ว ว่าที่ใช้กันทุกวันนี้ทำอย่างไร เพราะฉะนั้น พร้อมที่จะศึกษาเรื่องคำบุพบทแล้ว ตั้งใจเรียนนะครับ คำบุพบทนะครับ ให้นักเรียนพิจารณานะครับ มันเป็นอย่างไรดูครับ 

(คุณครูคณิตา) คุณครูปรเมษฐคะ อ่านให้เด็ก ๆ ฟังหน่อยค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ผมนึกว่าครูคณิตาจะอ่านเสียอีก เรียกชื่อผมอีกแล้ว ตั่วถั่งเดินทางมาโรงเรียนรถประจำทาง เอ๊ะ มันอย่างไรนี่ เด็ก ๆ อ่านบ้าง นี่คือปากกาฉัน ต่อไปครับ ครูคณิตาอ่านครับ 

(คุณครูคณิตา) ดาวฟ้าส่องแสงระยิบระยับ 

(คุณครูปรเมษฐ) มันอย่างไรนะ อ่านพร้อมกันทั้งหมดเลย ครูคณิตาด้วย ครูด้วย คุณพ่อทำงานหนักครอบครัว แปลก ๆ ไหมนี่ครูคณิตาประโยคนี้ 

(คุณครูคณิตา) ประโยคนี้แปลก ๆ นะคะ เหมือนขาดอะไร

(คุณครูปรเมษฐ) มันน่าจะขาดนะ ไม่อย่างนั้นมันจะเพราะกว่านี้ คำถามกระตุ้นความคิด นักเรียนรู้สึกอย่างไร เกี่ยวกับประโยคที่ได้อ่าน เหมือนครูไหมเด็ก ๆ 

(คุณครูคณิตา) รู้สึกทเม่ง 

(คุณครูปรเมษฐ) เหมือนมันยังไม่ครบนะ 

(คุณครูคณิตา) ใช่ เหมือนประโยคยังไม่สมบูรณ์ 

(คุณครูปรเมษฐ) ใช่ครับ ประโยคมันยังไม่สมบูรณ์ครับเด็ก ๆ ครับ แล้วนักเรียนจะนำคำใดล่ะมาเพิ่มในประโยคให้มันสมบูรณ์ล่ะครับ เดี๋ยวเรามาเพิ่มคำให้สมบูรณ์กันดีกว่านะครับ ประโยคแรก อะไรนะ ตั่วถั่งเดินทางมาโรงเรียน ครูเว้นไว้ให้แล้ว เพราะครูคิดว่าตรงนี้มันไม่สมบูรณ์ ใส่คำว่าอะไรดี เก่งมาครับ ยังไม่ให้ตอบนะ หลอกให้สนุกก่อนนะครับ ขึ้นประโยคมาให้เต็มก่อน มีช่องว่างไว้ให้เติมนะ เลขที่ 1 ไหนลองเติมประโยคแรกสิจะเติมได้ว่าอย่างไร เฉลยครูคณิตาเติมคำว่า 

(คุณครูคณิตา) เติมคำว่า "โดย" ค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) เลขที่ 1 เก่งมาก ตอบกันถูกหลายคนเลย ต่อไป เลขที่สุดท้ายครับ ไหนลองเติม ให้ครูหน่อย ให้สมบูรณ์หน่อย ไหนดูสิ ของฉัน เก่งมาก เด็ก ๆ ของครูนี่เก่งมากเลยนะครับ ต่อไปครูคณิตาเติมมั่ง ไม่ให้เด็ก ๆ เติมแล้ว 

(คุณครูคณิตา) เด็ก ๆ จะเติมคำว่า... คำว่า "บน" ค่ะ ดาวบนฟ้าส่องแสงระยิบระยับค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) และประโยคสุดท้าย ถ้าจะให้เหมาะสมครับ เติมคำว่าอะไรครับเด็ก  ๆ คุณพ่อทำงานหนักเพื่อครอบครัว โดยของบน เพื่อประโยคจึงสมบูรณ์ขึ้นนะครับ คำที่เพิ่มขึ้นมามีประโยชน์อย่างไร ไหนเด็ก ๆ ลองตอบสิว่า มันตรงกับที่ครูเตรียมไว้หรือเปล่า มันมีประโยชน์อย่างไรลูก มันทำให้ประโยคนี่นะครับ มันมีความหมายเป็นอย่างไร ชัดเจนมากยิ่งขึ้นนะ มันทำให้ประโยคมีความสัมพันธ์กัน และคำที่อยู่ด้านหลัง ประโยคจึงสมบูรณ์และสละสลวยชัดเจนนั่นเองครับ ต่อไปครับคุณครูคณิตาครับ 

(คุณครูคณิตา) ค่ะ เดี๋ยวเรามาดูความหมายของคำว่า "บุพบทนะคะ ก็คือคำที่เชื่อมสัมพันธ์ทั้งคำที่อยู่ข้างหน้าและข้างหลัง ทำให้ประโยคชัดเจนขึ้น เราจะเรียกคำเหล่านี้ว่า "คำบุพบท"ค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) นะ อันนี้คือความหมายของคำบุพบทนะนักเรียน ทำให้จึงต้องเรียน ทำให้เราต้องรู้จุดประสงค์ก่อนว่าเราจะเรียนไปเพื่ออะไรครับ 1. นักเรียนจะต้องบอกชนิดและหน้าที่ของคำบุพบทได้ 2. บอกชนิดได้แล้วจะต้องวิเคราะห์ชนิดและหน้าที่ของบุพบท โดยใช้คำบุพบทนั่นเอง ข้อที่ 4 ครับครูคณิตา 

(คุณครูคณิตา) ค่ะ ข้อที่ 4 นะคะ นักเรียนจะต้องเห็นความสำคัญของการใช้คำบุพบทในการสื่อสารค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) เพราะคำบุพบทมีควานั่นเองครับนักเรียน สังเกตประโยคกันดีกว่านะครับ ประโยคเดิมเลยครับ ตั่วถั่งเดินทางมาโรงเรียนโดยรถประจำทาง สังเกตคำว่าอะไรครับนักเรียน สังเกตคำว่าอะไรครับนักเรียนคำว่า "โดย" คำว่า "โดย" นี่นะ นำหน้าคำว่า "รถประจำทาง" เป็นคำนามนะ คำบุพบทชนิดนี้นี่ เราเรียกว่า คำบุพบทบอกลักษณะนะ ว่ามาอย่างไร มาโดยรถประจำทาง มาอย่างไรล่ะ มาโดยรถจักรยานยนต์ เป็นการบอกลักษณะการเดินทางมานั่นเอง บอกได้หลายอย่างครับ อีกอย่างหนึ่จำได้ไหม ประโยคว่าอะไรนะ 

(คุณครูคณิตา) นี่คือปากกาของฉัน เด็ก ๆ คะ สังเกตคำว่า "ของ" นะคะ คำบุพบทของประโยคนี้ก็คือคำว่าของนั่นเอง คำบุพบท คำนำหน้าคำว่า "ฉัน" ซึ่งเป็นคำสรรพนาม ถุูกต้องค่ะ ฉันนี่เกี่ยวข้องกับปากกาอย่างไร นักเรียนลองตอบครูสิคะ ฉันเกี่ยวกับปากกาอย่างไรล่ะ ทำไมถึงต้องเป็นของฉัน เด็ก ๆ ตอบสิคะ ฉัน เกี่ยวข้องกับปากกา ก็คือฉันเป็นเจ้าของปากกานั่นเองค่ะ ซึ่งคำบุพบทนี้เราจะเรียกว่าเป็นคำบุพบทแสดงความเป็นเจ้าของค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) 2 ชนิดแล้วนะครับ 1. คือ บอกลักษณะ 2. แสดงความเป็นเจ้าของนั่นเองนะครับ ต่อไปประโยคที่ 3 ดาวบนฟ้าส่องแสงระยิบระยับพูดถึงดวงดาวนี่เป็นอย่างไรครูคณิตา 

(คุณครูคณิตา) ดวงดาวเป็นอย่างไรคะคุณครูปรเมษฐ 

(คุณครูปรเมษฐ) ดาวนี่มันให้ความหมายลึกซึ้งนะ 

(คุณครูคณิตา) ค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) เคยออกไปแล้วชมดาวชมเดือนบ้างไหมเวลากลางคืนนี่ 

(คุณครูคณิตา) ก็สมัยเด็ก ๆ นะคะ ก็ในการชมบ้างค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) นักเรียนก็เช่นเดียวกัน ครูเชื่อว่าหนูนั้นคงชอบบรรยากาศเวลาค่ำคืนนี่ ไปดูปรากฏการณ์บนท้องฟ้านี่ มันเป็นอะไรที่สวยสดงดงามมากนะ เราเป็นอย่างไรลูก มีความสุข แล้วมันก็ทำให้เราคิดได้หลายอย่าง ครูฝากไว้นะ เกี่ยวกับประโยคนี้นะ คำว่า "บนนี่ เป็นคำบุพบทใช่ไหมลูก นำหน้าคำคำว่า "ฟ้า" เป็นคำนาม คำว่า "บน" นี่บอกอะไรเรา ดาวบนฟ้า ดาวบนฟ้าหรือดาวใต้น้ำ บนนี่มันบอกอะไรเรานะนักเรียน มันอยู่บนดาวใช่ไหมครับ บอกที่อยู่ของดาว เพราะฉะนั้น คำบุพบทชนิดนี้ เราเรียกว่า "คำบุพบท..." บอกเลยครับ บอกสถานที่นะ เพราะมันบอกที่อยู่ของดาวไง บอกสถานที่ไหมครูคณิตา 

(คุณครูคณิตา) บอกค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ล่าง 

(คุณครูคณิตา) บอกค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ใกล้ ไกล 

(คุณครูคณิตา) บอกหรือไม่บอกคะครูปรเมษฐ บอกสถานที่นี่นะครับ เป็นคำบุพบทบอกสถานที่ ต่อไปครูคณิตา ประโยคต่อไปครับครูคณิตา 

(คุณครูคณิตา) ค่ะ ทำงานหนักเพื่อครอบครัวค่ะ ให้นักเรียนสังเกตคำว่า "เพื่อ" นะคะ คำบุพบทของประโยคนี้ ก็คือคำว่า "เพื่อ" ค่ะ จะนำหน้าคำว่า "ครอบครัว" ซึ่งเป็นคำ... คำอะไรคะ คำนามค่ะ คำบุพบทชนิดนี้เราจะเรียกว่า "คำบุพบทบอกความประสงค์ หรือเกี่ยวข้องนั่นเองค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) นะครับ เป็นการบอกความประสงค์หรือเกี่ยวข้อง 5 ชนิดนะครับ ในใบ เดี๋ยวนักเรียนจะได้เรียนรู้นะครับอีกชนิดหนึ่งเขาเรียกว่าคำบุพบทอะไรนะครับ 

(คุณครูคณิตา) บอกอะไรคะ 

(คุณครูปรเมษฐ) บอกการเปรียบเทียบ เดี๋ยวครูขยายความให้ทีหลังดีกว่า ไปดูกันต่อนะครับ ครูจะให้นักเรียนได้ศึกษาใบความรู้นะครับ ซึ่งใบความรู้นี่คำบุพบทไว้นะ ครูจะให้หนู ๆ อ่านให้เข้าใจก่อน แล้วเดี๋ยวเราไปเรียนรู้เรื่องคำบุพบท โดยครูจะขยายเพิ่มเติมให้นักเรียนนั้นเข้าใจอย่างท่องแท้นะครับ ครูให้เวลาหนูในการอ่านใบความรู้ 5 นาทีครับ เริ่มอ่านเลย 

[เสียงดนตรี] 

(คุณครูปรเมษฐ) นักเรียนครับ จากที่นักเรียนนั้นได้ศึกษาใบความรู้ คำบุพบทใช่ไหมครับ ว่ามันไม่ได้มีแค่ที่ครูมานำเสนอนะครับ เดี๋ยวครูจะเพิ่มเติมให้ แต่ครูเชื่อว่าเพราะฉะนั้น เดี๋ยวเราไปศึกษาพร้อมกันเลยดีไหมครับครูคณิตา 

(คุณครูคณิตา) ดีค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ไปกันเลยเด็ก ๆ ครับ คำบุพบทควรจดจำไว้นะจ๊ะ คำบุพบทคืออะไรคุณครูคณิตา 

(คุณครูคณิตา) ค่ะ คำบุพบทนะคะ ก็คือคำที่อยู่หรือคำสรรพนาม เป็นคำที่หน้าที่ ความเกี่ยวข้อง ความเป็นเจ้าของ ถึงของคำนามที่สัมพันธ์กับกริยาในประโยคเดียวกันค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ทบทวน ความรู้ เรียกว่าเครื่องหมาย ไปยาลใหญ่หรือละ เวลาอ่านก็ให้อ่านว่า... สมมติมาถึงตรงนี้แล้วใช่ไหม ความเป็นเจ้าของ และคำสรรรพนามที่สัมพันธ์กับคำอ่าน อันนี้ควรจดจำไว้ เรื่องการอ่านนี้ มันเป็นความรู้ที่นักเรียนจะต้องรู้นะครับ ไปดูกันเลย ชนิดของคำบุพบท ครูนำมาเสนอ 1. คำบุพบทบอกสถานที่ เช่นคำว่าอะไรบ้างครูคณิตา 

(คุณครูคณิตา) เช่นคำว่าอะไรบ้างคะนักเรียน 

(คุณครูปรเมษฐ) 1. 

(คุณครูคณิตา) คำว่า "ที่" ค่ะ คำว่า "นอก" คำว่า "ใน" คำว่า "ได้" คำว่า "บน" 

(คุณครูปรเมษฐ) หมดหรือยังครับ 

(คุณครูคณิตา) ยังค่ะ คำว่า "ใกล้" แล้วก็คำว่า "ไกล" ค่ะ อ่านว่า เก่งมากนะครับ ไหนลองแต่งประโยคกันสักหน่อยสิ คุณครูคณิตาแต่งประโยค 1 ครูกำหนดคำว่า "บน" แต่งประโยคให้นักเรียนฟังหน่อยครับ 

(คุณครูคณิตา) บนหรือคะ ดวงดาวอยู่บนท้องฟ้า 

(คุณครูปรเมษฐ) คุณครูคณิตานี่มีความเฉียบคมมากนะ นำคำต้นเรื่องมาแต่งให้ไม่เหมือเก่งมากเลยนะครับ ไปดูตัวอย่างประโยคกันดีกว่า เห็นภาพแล้ว นี่คืออะไรครูคณิตา นักเรียนครับ นี่คืออะไรนี่ 

(คุณครูคณิตา) ต้นไม้ค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ต้นไม้ แล้วนี่อะไร ลิงหรือ 

(คุณครูคณิตา) น่าจะนกนะคะ คุณครูปรเมษฐคุณครูปรเมษฐนี่ต้องไปตัดแว่นแล้วนะคะ 

(คุณครูปรเมษฐ) 

(คุณครูคณิตา) นกอะไรคะนี่ 

(คุณครูปรเมษฐ) นกเค้าแมวหรือ 

(คุณครูคณิตา) นกอะไรคะนักเรียน นกอะไรเอ่ย 

(คุณครูปรเมษฐ) นก... พยัญชนะไทยตัวสุดท้ายครับ เก่งมากครับ นกฮแต่งประโยคเลยนักเรียน แต่งว่าอย่างไร ดูสิ ตรงกับครูหรือเปล่า นกเกาะอยู่... ใส่คำว่า เก่งมาก นี่คือการบอกสถานที่ ให้คำเกกับครูคณิตาเลย แต่งใช้คำไม่เหมือนกันนะครับ แต่งแบบนี้ได้ไหม นกเกาะอยู่ใต้กิ่งไม้ เป็นคำบุพบทไหมล่ะ 

(คุณครูคณิตา) นักเรียนลองนึกสภาพนะคะ นกเกาะใต้กิ่งไม้ นกเกาะได้หรือคะคุณครูปรเมษฐ มันแปลก ๆ นะคะ พฤติกรรมของนกตัวนี้นี่ 

(คุณครูคณิตา) ไม่ได้ค่ะ นักเรียนจะต้องคำนึงถึงแล้วก็ความเป็นจริงด้วยนะ แบบไม่ได้ดูบริบทรอบข้างไม่ได้นะ มันสำคัญมากนะ ไปดูชนิดที่ 2 คืออะไรครูคณิตา 

(คุณครูคณิตา) ชนิดที่ 2 ค่ะ ก็คือคำบุพบทบอกความเป็นเจ้าของความเป็นเข้าของค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) บุพบทบอกความเป็นเจ้าของ มีคำที่ตะต้องใช้ดังนี้ 

(คุณครูคณิตา) คำว่า "ของ" ค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ของ 

(คุณครูคณิตา) คำว่า "แห่ง" ค่ะ แล้วก็คำว่าในค่ะ แล้วก็มีอะไรนะคะที่ครูปรเมษฐสอนไว้สอนไว้ นั่นก็คือคำว่า "ฯลฯ

(คุณครูปรเมษฐ) คราวนี้คำว่า "ของ" นี่ สมมติว่าครูแต่งประโยคเลยแล้วกัน รีโมตนี่ เป็นของครู เป็นคำบุพบทไหม 

(คุณครูคณิตา) มีคำบุพบทอยู่ค่ะ แสดงความเป็นเจ้าของ ก็คือรีโมตนี่เป็นของครูปรเมษฐค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) การรถไฟแห่งประเทศไทย 

(คุณครูคณิตา) แห่งค่ะ แห่งก็คือแสดงบอกบอกแสดงความเป็นเจ้าของนะ การรถไฟแห่งประเทศไทย แสดงว่าเป็นประเทศอื่นได้ไหม ถ้าไม่ใช่ประเทศไทย ไม่ได้นะคะ 

(คุณครูปรเมษฐ) แต่คำว่า "ใน" นี่เป็นคำสำคัญ ใช้เกี่ยวกับพระมหากษัตริย์นะครับ อย่างเช่น รามเกียรติ์เป็นบทพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก เป็นต้นนะ ในก็แสดงความเป็นเจ้าของ ใช้กับเจ้าฟ้า แต่สมมติว่าครูก็แต่งรามเกียรติ์เหมือนกัน ครูคณิตาแต่งรามเกียรติ์ ครูคณิตาจะใช้คำว่า "ใน" ได้ไหม ก็จะต้องบอกว่ารามเกียรติ์ตอน... เป็นของครูคณิตา หนุนอนันต์ของครูคณิตา หนุนอนันต์ แบบใช่ อันนี้เป็นความรู้ที่นักเรียนจะต้องรู้นะครับ ไปดูประโยคกันเลยดีกว่า ครูมีหนังสือมา 1 เล่มนะ เป็นหนังสือ บทพระราชนิพนธ์ของพระมหาชนกนักเรียนครับ เป็นบทพระราชนิพลของใคร ตอบครู มันเกี่ยวกับประโยคนี้ล่ะ ของใครครับ เก่งมาก ของในหลวง รัชกาลที่ 9 ใช่ไหม ประโยคนี้ว่าอย่างไรครับ 

(คุณครูคณิตา) ประโยคนี้นักเรียนคุณครูปรเมษฐจะแต่งว่าอย่างไรคะ พระมหาชนก เป็นพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร บรมนาถบพิตร ค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ครูไม่ได้ยกตัวอย่างนะครับ ก็ให้นักเรียนนั้นเองได้ อย่างเช่นที่ครูบอกไปเมื่อสักครู่นี้นะครับ ต่อไปเป็นคำบุพบทบอกความเกี่ยวข้อง หรือ คำเชื่อม บอกความประสงค์นะ ใช้คำเชื่อม คำบุพบทดังนี้นะครับ เช่นคำว่าอะไรครูคณิตา 

(คุณครูคณิตา) เช่น คำว่า "กับ" ค่ะ คำว่า "แก่" คำว่า "แด่" คำว่า "ต่อ" คำว่า "แต่" คำว่า "เฉพาะ"คำว่า "สำหรับ" คำว่า "เพื่อ" คำว่า "โดย", คำว่า "ตาม" 

(คุณครูปรเมษฐ) หมดหรือยัง 

(คุณครูคณิตา) แล้วก็เป็นเครื่องหมาย ฯลฯ ค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ก็คือ มีิีกมากมาย เป็นคำบุพบทแสดงความเป็นเจ้าของนะครับ กับ, แก่, แด่, ต่อใช้อย่างไร ครูอธิบายเพิ่มเติม คำว่า "แก่" แก่นี่จะมาคู่กับแด่ แก่ มาคู่กับแด่ ใช้ในฐานะผู้ใหญ่ให้ผู้น้อย อย่างเช่น ครูให้ดอกไม้แก่นักเรียน ใช้คำว่า "แก่" นักเรียนจะให้คือครูบ้าง นักเรียนก็แต่งประโยคบ้างนักเรียนมอบดอกไม้ให้ ให้อะไรครับ ให้อะไรครับ ให้แด่คุณครู แด่ใช้กับผู้น้อยให้ผู้ใหญ่ กับล่กับ คือ ในกรณีที่เราประจันหน้ากัน อย่างเช่น ครู... รับ ครูทำอะไรครับ ครูมอบ รีโมต ให้กับครูคณิตา อย่างนี้เป็นต้นนะ ในกรณีที่ประจันหน้ากันและกัน อาวุโสเท่ากัน ใช้คำว่า "กับ" นะครับ คำว่า "ต่อ" ต่อนี่ใช้กับสำนักงานต่าง ๆ ยื่นหมายต่อศาลอะไรอย่างนี้หรือแจ้งความจำนงที่จะเรียนต่อโรงเรียนวังไกลกังวล เป็นต้น นี่คือการแต่งประโยค ก็ใช้ในการเป็นคำบุพบทบอกความประสงค์หรือความเป็นเจ้าของเช่นเดียวกันบอกเวลาค่ะ คำบุพบทบอกเวลานะคะนักเรียน คำบุพบทบอกเวลานี่มีอะไรบ้างคะ เดี๋ยวเรามาดูกันดีกว่าค่ะ เช่น คำว่า เมื่อ ตั้งแต่ คำว่า "แต่" จนกระทั่ง และสุดท้ายนะคะ ก็คือคำว่า "ฯลฯ" ค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) นะครับ ไปดูตัวอย่างประโยคกันนักเรียนครับ นี่นักเรียนใช่ไหม เป็นเด็ก ๆ ใช่ไหม เด็กกำลังเป็นอย่างไรนี่ เวลาชี้เวลาประมาณ ไม่ 4 โมงเย็น ก็ประมาณ ตี 4 ใช่ไหมครับครูคณิตา 

(คุณครูคณิตา) ค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) แต่เวลาที่เราตื่นนอนน่าจะไม่ใช่ 4 โมงเย็น น่าจะเป็นตอนตีสี่ ครูแต่งประโยคแบบนี้นตื่นนอน ใช้คำว่าอะไรมาเชื่อมดี คำว่า "ตั้งแต่" นะ บอกเวลา อย่างเช่น ครูแต่งบ้าง นักเรียนปลายทางมาโรงเรียนแต่เช้า เป็นการบอกเวลาไหมครับครูคณิตา หมดหรือยังคุณครูคณิตา 

(คุณครูคณิตา) หมดแล้วค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) เพิ่มเติม มีอีก 1 คำบุพบทนะครับ ก็คือคำบุพบทบอกคำเปรียบเทียบครับ อย่างเเชใช้คำว่า "กว่า" นะครับนักเรียน อย่างเช่น ครูคณิตามายืนข้าง ๆ กัน สมมติดูจากรูปร่างลักษณะใช่ไหม ถ้าแต่งบอกคำว่าเกี่ยวข้อง แต่งประโยคได้ว่าอย่างไร ครูคณิตาผมกว่าครูปรเมษฐ แบบนี้เป็นการบอกความเปรียบเทียบไหม 

(คุณครูคณิตา) บอกค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) บอกคำเปรียบเทียบ ใช้คำว่า "กว่า" หรือ นักเรียนยืนข้าง ๆ เพื่อน เพื่อนคนหนึ่งตัวเล็กกว่า นักเรียนก็แต่งประโยคได้ว่า เด็กชาย... สูงกว่าเด็กชาย... อย่างนี้ก็เป็นการบอกความเปรียบเช่นเดียวกัน ใช้คำว่า... 

(คุณครูคณิตา) กว่า 

(คุณครูปรเมษฐ) กว่ามาเกี่ยวข้องครับ ไปต่อครับ แสดงว่าคำบุพบทนี่มีเป็นจำนวนมากเลย ที่เอามาใช้นะครับ มาเติมคำบุพบทกันดีกว่า ครูมีประโยคมาให้นะ ดูนะครับ 4 ประโยคนะครับ 

(คุณครูคณิตา) มี 5 ประโยคค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) 5 ประโยคนักเรียนเดี๋ยวเรามาเติมไปพร้อม ๆ กันเลยดีกว่า ไปพร้อม ๆ กันเลยดีกว่า บ้านปาร์คอยู่... น่าจะเป็นคำบุพบทอะไรมาเติม โรงเรียนนี่เป็นอะไร สถานที่ไหม บ้านปาร์คอยู่ใกล้โรงเรียน อันนี้บอกได้ อันนี้เป็นสำนวนเลยครับ น้ำพึ่งเรือ เสือพึ่งป่า บอกความเกี่ยวข้อง ต่อไปครูคณิตา 

(คุณครูคณิตา) เขาจัดอาหารไว้... พระสงฆ์ จะต้องเติมคำว่า "สำหรับ" ค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ใช้สำหรับพระสงฆ์ เป็นการบอกความประสงค์นั่นเองนะครับ เขาเดินทาง... เติมเลยครับเก่งมาก คำว่า "โดย" อันนี้เป็นการบอกสถานที่อีกแล้วนี่ แต่จะเติมคำว่าอะไร เขามา... แต่เพชรบุรี ก็คือเขามาจากเพรชบุรี นั่นเอง ต่อไปครับ มีอีกประโยคยังไม่หมด อันนี้จะเรียกเลขที่แล้ว อีก 5 ประโยค เลขที่ 6 ลุกขึ้นยืน แต่งประโยค เติมคำบุพบทครับ เก่งมากตอบแล้วนะ นักรบพลีชีพเพื่อชาติ เลขที่ 6 ของครู เพื่อชาติ ข้อที่ 7 ครับครูคณิตา เรียกเลขที่ก่อน 

(คุณครูคณิตา) เลขที่ค่ะ ไม่เอาเลขที่ดีกว่าค่ะ นักเรียนที่นั่งงมากที่สุดค่ะ ลุกค่ะ แล้วก็ตอบนะคะ ข้อที่ 7 ค่ะ เราควรมีน้ำใจ... ผู้อื่น ควรตอบว่าอะไรคะ ควรตอบคำว่าต่อนั่นเองค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ต่อก็ได้ กับก็ได้ไหม 

(คุณครูคณิตา) กับผู้อื่นได้ค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ต่อก็ได้กับก็ได้นะครับ ต่อไป เลขที่ 16 ลุกขึ้นยืน นักเรียนมอบพวงมาลัย เคยบอกแล้ว ผู้น้อยให้ผู้ผู้น้อยให้ผู้ใหญ่ ใช้คำว่าอะไรนะ เยี่ยม คำว่า "แด่" นั่นเองนะครับ เป็นการบอกความอะไรนี่ บอกความ... ความอะไรครูคณิตา

(คุณครูคณิตา)บอกความอะไรคะครู 

(คุณครูปรเมษฐ) กับ, แก่, แด่ บอกอะไรจำได้ไหมคะ 

(คุณครูปรเมษฐ) บอกความอะไร 

(คุณครูคณิตา) บอกคำว่าอะไร คุณครูนี่ คุณครูคณิตาก็ลืมค่ะ คุณครูปรเมษฐ 

(คุณครูปรเมษฐ) ย้อนดูในใบความรู้ครูไม่เฉลยแล้วกัน สร้อยเส้นนี้เป็นของเตชิน บอกความเป็นเจ้าของนั่นเอง ต่อไป นิวมาโรงเรียน บอกเวลา ๆ ตอบคำว่าอะไรครูคณิตา 

(คุณครูคณิตา) ตอบคำว่า "แต่" ค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) แต่ เป็นการบอกเวลานะครับ มาหาคำบุพบทจากสำนวนไทยกันดีกว่า วันนี้มีกิจกรรมมาให้มากมายเลยทีเดียวนะครับ ขูดเลือดกับปูนะครับ ต่อไป บอกสถานที่ครับ คำว่า "ใกล้" ต่อไปครับ สร้างวิมานในอากาศนะ สร้างได้ไหม จริง ๆ แล้วน่ะ สร้างได้ไหมล่ะ 

(คุณครูคณิตา) อาจจะได้นะคะ ถ้าในจินตนาการค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) มันก็คือการจินตนาการใช่ไหมที่จะแบกอิฐแบกปูนขึ้นไปบนอากาศได้ สร้างวิมานในอากาศ คำว่าอะไรลูกที่เป็นคำบุพบท ตอบครู คำว่า "ใน" นั่นเอง เป็นการบอกสถานที่นะครับ ต่อไปครูคณิตาครับ บอกสำนวนครับสำนวนนะคะ กินบนเรือน ขี้บนหลังคา ค่ะ คำใดเป็นคำบุพบทคะนักเรียน 

(คุณครูปรเมษฐ) ตอบเลย คำว่า... 

(คุณครูคณิตา) คำใดเอ่ย คำว่า "บน" ค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) มี 2 คำนะครับ บอกสถานที่ ต่อไปครับ นักเรียนตอบครับ คำว่า "ไกล" นะ เป็นการบอกสถานที่อีกแล้ว แล้วอีกสำนวนหนึ่งครับ คำว่า "ในนั่นเองนะครับ ก็เป็นการบอกสถานที่นะครับ ดูต่อสำนวนยังไม่หมด หอกข้างแคร่ ไม่ได้บอกความหมายเลย อยากให้นักเรียนไปหาด้วคำอะไรเป็นคำบุพบทครับ คำว่า "ข้าง" เป็นการบอกสถานที่อีกแล้ว ต่อไปครูคณิตาครับ

(คุณครูคณิตา) หักด้ามพร้าด้วยเข่าค่ะ คำที่เป็นคำบุพบทค่ะ ตอบว่าด้วยค่ะ บอกความประสงค์หรือความเกี่ยวข้องนั่นเองนะครับ เขียนด้วยมือลบด้วยเท้า ก็เป็นคำว่าด้วยเป็นการบอกความเกี่ยวข้องความประสงค์ มาคำใบงานกันดีกว่านะครับ ตามมา ครูจะพาไป นั่นเป็นิสิ่งที่เจ้าต้องการนะครับ นักเรียนจะต้องทำใบงานเรื่อง คำบุพบทน่าจดจำ คุณครูปลายทางมีหน้าที่อะไ

(คุณครูคณิตา) ค่ะ คุณครูปลายทางนะคะ มีหน้าที่ดูแลการทำงานของนักเรียนค่ะ ให้คำแนะนำนักเรียนในการทำงานนะคะ แล้วก็ช่วยเหลือนักเรียนหากนักเรียนมีข้อสงสัยหรือมีปัญหาค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ครับ ดูหน้าตาใบงานเลยนะครับมีอยู่ด้วยกันนับแล้วก็ 15 ข้อ ง่ายมากนะครับ ก็ให้นักเรียนร่วมกันทำในชั้นเรียนหรือตามกระบวนการกลุ่มก็ได้ไม่ว่ากันนะครับ  15 ข้อ ครูให้เวลาทำ 10 นาที ลงมือทำแล้วก็คุณครูปลายทางช่วยเฉลยแล้วก็ให้คุณครูปลายทางช่วยเฉลยนะครับ ลงมือทำเลยครับ 

[เสียงดนตรี] 

(คุณครูปรเมษฐ) หมดเวลาทำใบงานนะครับ นักเรียน ส่งเลย ส่งกับคุณครูปลายทางเลยนะครับ เพื่อคุณครูจะได้นำไปตรวจสอบว่าถูกต้องหรือไม่ ง่าย ง่ายมาก ๆ นะครับแค่แต่งประโยคเอง แล้วก็แต่งคำบุพบทนะครับ เดี๋ยวเราไปสรุปบทเรียนกันดีกว่าครับเด็ก ๆ ครับ ไปกันเลยนะครับ คำบุพบทมีความสำคัญอย่างไรกับเรา ตอบ เป็นการแสดงความคิดเห็นใช่ไหมครูคณิตา 

(คุณครูปรเมษฐ) ตอบเลย ลุกขึ้นยืนตอบก็ได้ หรือจะช่วยตอบก็ได้ ให้เวลา เสร็จหรือยัง เรียบร้อย ไปดูกันคำบุพบทมีความสำคัญอย่างไรครับ 

(คุณครูคณิตา)ก็คือทำให้ประโยคมีความหมายชัดเจนขึ้นนั่นเองค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ประโยคนี่พอเติมคำบุพบทเข้าไปนี่ จะทำให้คำสละสลวย อย่างเช่นตอนต้นชั่วโมงที่ครูยกตัวอย่างที่ยังไม่ได้เติมมา พอเติมปุ๊บ ประโยค สละสลวย พริ้วไหวอย่างกับสายน้ำ 

(คุณครูคณิตา) ค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ไปอีกสักข้อหนึ่งเป็นไรไป 

(คุณครูคณิตา) นักเรียนมีหลักในการใช้คำบุพบทในการสื่อสารอย่างไร ตอบคุณครูปลายทางได้เลยค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) จะเลือกใช้อย่างไรล่ะ 

(คุณครูคณิตา) เลือกใช้อย่างไรนะ ในบทเรียนนี่ที่เราเรียนนี่ ตั้งแต่ต้นคาบนะ ตั้งแต่ต้นชั่วโมงนี่ ครูได้พูดไปแล้วนะคะ ว่าการที่เราจะเลือกใช้คำแต่ละคำนี่ ในคำบุพบทนี่ เราจะต้องคำนึงถึงอะไร คุณครูปรเมษฐคะ 

(คุณครูปรเมษฐ) เราจะต้องเลือกใช้ให้เป็นอย่างไรลูก จะต้องให้ถูกชนิด ถูกต้อง แล้วก็เหมาะสม ถ้าเราไปใช้ผิด ๆ มันก็จะทำให้ความหมายของประโยคเป็นอย่างไร ไม่สมบูรณ์ บางทีอาจจะไม่ได้ความหมายเลยก็ได้ ที่สำคัญมาก อย่างคำว่า "ใน" นี่ ในนี่เป็น 2 อย่างนะ เป็นคำบุพบทบอกสถานที่ และคำบุพบทต้องดูบริบทคำอีก ถ้านักเรียนไม่ศึกษาให้กระจ่างแจ้ง ไม่ทบทวนนะ นักเรียนจะไม่สามารถใช้ได้ถูกต้องเลยครูคณิตา สิ่งที่ครูนำมาเสนอนี่ก็เป็นเพียงแต่ความรู้ ก็มากพอสมควร ถ้าไปศึกษาเพิ่ม นักเรียนก็จะเป็นยอดแห่งมนุษย ก็ว่าได้นะครับ เพราะฉะนั้น บทเรียนครั้งต่อไปครูคณิตาและครูจะนำเสนอหนูในเรื่องคำ...

(คุณครูคณิตา) คำเชื่อมนั่นเองค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) เชื่อมให้หวานเลยใช่ไหมครับ คำเชื่อมนี้ 

(คุณครูคณิตา) เป็นชนิดของคำค่ะ ไม่ใช่ขนมหวานนะคะคุณครูปรเมษฐ 

(คุณครูปรเมษฐ) ก็มันเชื่อม แสดงว่าเชื่อมมีีความหมายหลายอน่างใช่ไหม แต่ที่เราจะเรียนนี่ ก็คือเป็นชนิดของคำนะคะนักเรียน 

(คุณครูปรเมษฐ) โบราณเขาเรีกยว่าคำอะไรนะ 

(คุณครูคณิตา) คะ 

(คุณครูปรเมษฐ) เมื่อก่อนเขาเรียกคำเชื่อม 

(คุณครูคณิตา) คำสันธานค่ะ หรือเราจะเรียกอีกชื่อหนึ่งว่าคำเชื่อมน่ากลัวเลยนะ ถ้าเด็ก ๆ ตอบผิดเป็นคำสันอื่นนี่ยุ่งเลยนะครับ 

(คุณครูคณิตา) เด็ก ๆ นี่ ก็คงไม่คิดแบบนั้นหรอกค่ะคุณครูปรเมษฐ เอาล่ะค่ะ เรามาดูกันดีกว่านะคะ สิ่งที่เราจะต้องเตรียมค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) เตรียมตัวอย่างไรลูก ต้องมีใบความรู้เรื่องคำเชื่อมนะครับ แล้วก็ใบงาน เรื่อง คำเชื่อมนั้นสำคัญไฉน สามารถที่จะดาวน์โหลดข้อมูลได้นี่เลยนะครับ เพราะฉะนั้นวันนี้ จบแล้ว เรื่องคำบุพบท ครูอยากให้นักเรียนกลับไปทบทวนนะ อย่าทิ้งไว้แค่วันนี้ ไปทบทวนเพิ่มเติม แล้วหนูจะเป็นยอดแห่งมนุษย์ครับ คน 

(คุณครูคณิตา) คุณครูปรเมษฐคะ ทบทวนชนิดเดียวไม่ได้ทบทวนทั้งหมด 5 ชนิดด้วยกัน เพื่อให้ของนักเรียนได้แน่นขึ้น ถือว่ามีคุณธรรมด้านไหนคะ ด้านการใฝ่เรียนใฝ่รู้ค่ะ 

(คุณครูปรเมษฐ) ใช่ครับครูคณิตา ให้แพร่ออกที่แตกบอกออกเป็นมะเขือนะ ใช่ไหม ไม่ใช่แล้ว หญ้าแพรกนี่ มันแตกพุ่งใช่ไหม ว่าเหมือนเป็นนักเรียนจะได้แตกฉาน ทำตัวเหมือนหญ้า แล้วหนูจะเป็นผู้ที่เก่งกล้าสามารถครับ ลาไปก่สวัสดีครับ 

(คุณครูคณิตา) สวัสดีค่ะ 

[เสียงดนตรี]