(อาจารย์)  นักเรียนสวัสดีคุณครูล่ามด้วยค่ะ สวัสดีครับ สวัสดีค่ะ วันนี้นะคะ วันนี้เป็นวันศุกร์นะ ชั่วโมงเรียนของเรา ก็คือชีวิตกับสังคมไทย นะคะ นักเรียนอย่าเพิ่งไปไหนเด้อ นะคะ จะเป็นเรื่องเกี่ยวกับหลักธรรม เพื่อพัฒนางานนะคะ พัฒนาคนและพัฒนาสังคม สาระการเรียนรู้ในหน่วยที่ 5 นะคะ จะเป็นเกี่ยวกับความหมายนะคะ ของหลักธรรมและหลักธรรมของชาวพุทธเรานะคะ อันที่ 2 นะคะ หลักธรรมเพื่อพัฒนางานนะคะ ข้อที่ 3 หลักธรรมเพื่อพัฒนาคน หัวข้อที่ 4 หลักธรรมเพื่อพัฒนาสังคม หัวข้อที่ 5 หลักธรรมการทำงานในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เพื่อครองคนและครองงาน หัวข้อที่ 6 พระจริยวัตรในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สู่ค่านิยมหลักของคนไทย หัวข้อที่ 7 คติพจน์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ เพื่อชีวิตสาระการเรียนรู้นะคะ จะมีใช้สาระทั้งหมดเป็นการอธิบาย หัวข้อที่ 1 ความหมายของคำว่าหลักธรรม หัวข้อที่ 2 ระบุหลักธรรมของชาวพุทธได้ หัวข้อที่ 3 สรุปหลักธรรมเพื่อพัฒนางานได้ ข้อที่ 4 ยกตัวอย่างหลักธรรมเพื่อพัฒนาคนได้ หัวข้อที่ 5 สรุปหลักธรรม เพื่อพัฒนางาน พัฒนาสังคมได้ หัวข้อที่ 6 วิเคราะห์หลักการทรงงานในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เพื่อครองคนและครองโครงงานได้ ข้อที่ 7 บอกความสัมพันธ์ระหว่างกิจวัตรนะคะ ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวกับค่านิยมของคนไทยได้ ข้อที่ 8 วิเคราะห์คติพจน์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ  สมรรถนะประจำหน่วย แสดงความรู้เกี่ยวกับหลักธรรม สำคัญ ของพระพุทธศาสนา เพื่อนำไปพัฒนางาน พัฒนาคน และพัฒนาสังคม ให้มีหลักธรรม หมายถึง การธรรมหลัก ธรรมเป็นหลักในการดำรงชีวิต เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตให้ประสบแต่ความสุขความเจริญนะคะ มนุษย์เรานะคะ เกิดมานะคะ คงไม่มีใครที่จะปฏิเสธว่าและจะทำอย่างไรถึงจะเป็นสุขก็จะต้องมีหลักธรรมประจำใจ เปรียบเสมือนเป็นเข็มทิศนำพาชีวิตไปสู่ความสุขและความเจริญ โดยมีหลักธรรมสำคัญ 3 ด้าน ด้วยกันนะคะ ก็จะเป็นด้านที่ 1 เกี่ยวกับหลักธรรมเพื่อพัฒนาตนเอง เช่น เราเป็นฆราวาสธรรมนะคะ หลักสักปุริธรรม และหลักความสุขของคฤหัสถ์เป็นต้น ทุกคนนะคะ แต่ต้องประกอบอาชีพการงาน ต้องมีเจ้านาย ต้องมีลูกน้องและเพื่อนร่วมงาน จึงจำเป็นจะต้องมีหลักธรรมในการทำงาน เช่น หลักพรหมวิหาร 4 หลักคฤหัสถ์วัตถุ สังคหวัตถุนะคะ และหลักธรรม 6 ทิศ เป็นต้น นอกจากนี้คนจะต้องอยู่รวมกันเป็นสั่งคม จึงต้องมีหลักธรรมเพื่อพัฒนาสังคม เช่น หลักธรรมกุศลกรรม หลักธรรมสารนียธรรม และหลักธรรมเบญจศีล ที่สำคัญ ก็คือหลักธรรมในการทำงานในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เพื่อครองคนและครองงาน จากพระจริยวัตรพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ค่านิยมหลักธรรมของคนไทยรวมทั้งคติพจน์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ เพื่อเป็นเข็มทิศของชีวิตด้วย ส่วนหลักธรรมของชาวพุทธ ชาวพุทธ ไม่ใช่ถ้อยคำที่เรียกกันอย่างเลื่อนลอย แต่เป็นเพราะบุคคลที่จะเรียกว่าเป็นชาวพุทธ จะต้องมีคุณสมบัติประจำตัว และมีมาตรฐานทางด้านความประพฤตินะคะ  ที่รองรับและยืนยันตนแสดงถึงความเป็นชาวพุทธ หลักธรรมหลักธรรมและการปฏิบัติเรียกว่าชาวพุทธเป็นผู้กระทำขั้นพื้นฐานของชาวพุทธนะคะ ที่เราจะต้องยึดถือปฏิบัติ มีอะไรบ้างนะคะ หลักธรรมเกี่ยวกับการฝึกฝน แล้วคือมาเกิดเป็นมนุษย์ ชาวพุทธจะต้องเป็นผู้ประเสริฐได้ จะต้องเพราะการฝึกฝนตนเอง ด้วยการสิกขา ก็คือการศึกษาตลอด อันที่ 2 ไฝ่พุทธคุณ เป็นสารนะ ชาวพุทธต้องฝึกฝนตนให้มีปัญญามีจิตใจบริสุทธิ์ และมีความเมตตากรุณาต่อพระพุทธศาสนานะคะ หัวข้อที่ 3 ถือธรรมะเป็นใหญ่ เราชาวพุทธจะต้องมีธรรมะค่าความจริงความถูกต้องความดีงามเป็นใหญ่เป็นตัวชี้วัดการกระทำพิเศษสร้างสังคมให้สังขะ ก็คือชาวพุทธจะต้องสร้างสังคม ตั้งแต่ครอบครัว ให้มีความสามัคคี เกื้อกูลกัน และร่วมมือกันสร้างสังคมให้เจริญ ข้อที่ 5 สำเร็จด้วยการทำดี ชาวพุทธเรา จะต้องมีการสร้างความสำเร็จด้วยการกระทำความดี โดยใช้การเพียรพยายามและไม่ประมาทในชีวิต ทีนี้เรามาดูหลักธรรมนะคะ ก็คือ 1. เกี่ยวกับฝนก็คือการความรู้เป็นเลิศคุณธรรมพระพุทธคุณเป็นสรณะถือธรรมเป็นใหญ่สร้างสังคมให้เหมือนพระ สำเร็จด้วยการทำความดี ทีนี้ การปฏิบัติการ ชาวพุทธเรา จะต้องนำชีวิต และมีส่วนร่วมในการนำสังคม และประเทศชาติสู่ความดีงาม และความเจริญรุ่งเรืองด้วยการปฏิบัตินะคะ มีอยู่ 3 หัวข้อด้วยกันนะคะ ข้อที่ 1 มีศีลวัตรประจำตน บูชาปูชนียานังการกราบไหว้การแสดงความเคารพต่อพระรัตนตรัย บิดา มารดา ครูบาอาจารย์และบุคคลที่เราควรเคารพบูชาอยู่เป็นนิจ อันนี้เราเป็นชาวพุทธนะคะ เมื่อเราตอนเช้าเรามาเราก็มาปฏิบัติตนนะคะ มาเข้าแถวตอนเช้าทุกวัน ของเราทุกวันนะคะ ทำความเคารพกัน ทำความรู้จักกันนะคะ ตอนเช้า อันที่ 2 การสมาทานเบญจศีลเป็นประจำ อาจารย์ประพจน์เป็นต้น ไม่มัวเมาอยู่กับอบายมุข ไม่มัวเมากับสิ่งอบายมุขต่าง ๆ นะคะ สาธยายพุทธมนต์นะคะ ก็คือการสวดมนต์โดยเข้าใจความหมายอย่างน้อยก่อนนอนทุกวัน อันนี้เราก็ยึดถือปฏิบัตินะคะ ใครเคยสวดมนต์ก่อนนอนบ้าง แต่ละคนนะคะ ก่อนนอนนะคะ เราชาวพุทธ นำลูกนำหลานสวดมนต์ก่อนนอนทุกวัน ฝึกฝนจิตด้วยภาวนา ฝึกฝนจิตด้วยภาวนาอย่างไรนะคะ ก็คือการทำสมาธินั่นเอง ใจที่สงบ และทางสายอย่างน้อยวันละ 5 นาทีนั่งหลับตาทำสมาธิ 5 นาทีนะคะ  เพื่อจิตใจเราจะได้ไม่ว้าวุ่น การปฏิบัติการข้อ 2 เจริญกุศล เจริญกุศลเมืองมีอะไรบ้าง 1. ทำกิจวัตรประจำวันนะคะ เช่น การทำกิจกรรมในวันพระด้วยการไปวัดฟังธรรม ไปตักบาตรฟังธรรม อ่านหนังสือธรรมะและแผ่เมตตานะคะ วันละประมาณ 15 นาทีนะคะ อันที่ 2 พร้อมและแบ่งปัน แบ่งเงินและสิ่งของมาบำเพ็ญทานนะค ะ เพื่อมาบรรเทาทุกข์ของผู้อื่น และสนับสนุนกรรมดี อย่างน้อยสัปดาห์ละ 1 ครั้ง ข้อที่ 3 ทำคุณประโยชน์ ทำคุณประโยชน์ บำเพ็ญประโยชน์ต่อผู้อื่น อุทิศแด่พระรัตนตรัย บรรพบุรุษและผู้มีพระคุณของสังคมอย่างน้อยสัปดาห์ละ 1 ครั้ง ได้ปราโมทย์ด้วยไปวัดได้ปราโมทย์ด้วยไปวัดทำอย่างไร ไปชมความงามของวัดและไปร่วมกิจกรรมทุกวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา และวันสำคัญของสมาชิกในครอบครัว เช่น วันเกิด งานครบรอบงานมงคลสมรสนะคะ อันนี้เป็นกิจกรรมที่พวกเรานะคะ ควรทำนะคะ หัวข้อที่ 3 ทำชีวิตให้งาม ปราณีต ก็คือการกินดีอยู่ดีนะคะ รู้จักประมาณตน นะคะ ในการบริโภค บริโภคด้วยปัญญา อยู๋อย่างพอดี  หลักกินเพื่ออยู่ มา ๆ พ่อแก่นหลักธรรมตรงนี้นะคะ รู้จักประมาณตนเอง หลักธรรมที่มีชีวิตที่งดงาม การปฏิบัติภารกิจส่วนตัวเครื่องใช้และการทำงานด้วยตนเอง ทำได้ ทำเป็น ทำได้ดี แล้วก็น่าภูมิใจนะคะ ตัวนี้นะคะ หลักธรรมต่อไปนะคะ ไม่ตามใจจนหลง ไม่ตามใจจนหลง ทำอย่างไรนะคะ ชมการบันเทิงพอสมควร ไม่ใช่ชมทั้งวัน และมีวันปลอดการบันเทิง อย่างน้อยเดือนละ 1 วัน เพื่อฝึกความสงบจิตสงบใจนะคะ มีสัก 1 วันนะคะ กับวงการบันเทิงนะคะ ทำจิตใจให้งาม มีองค์พระคุ้มครองใจ มีเครื่องบูชาประจำตัว เพื่อระลึกถึงพระคุณของพระรัตนตรัยและยึดมั่นในหลักของชาวพุทธนะคะ หากผู้ใดปฏิบัติตามหลักชาวพุทธได้ จึงจะเป็นชาวพุทธที่แท้จริง อันนี้เป็นหลักการปฏิบัติตนนะคะ การเป็นชาวพุทธนะคะ ต่อไปจะเป็นหลักธรรมเพื่อพัฒนางาน เราพัฒนางานอย่างไร นะคะ หลักธรรมเพื่อพัฒนางาน หลักธรรมในการพัฒนางานนะคะ เป็นการทำงานให้ดีขึ้น เจริญก้าวหน้าขึ้น ฉะนั้น การพัฒนางานให้มีประสิทธิภาพและประสิทธิผลจะต้องมีหลักธรรมนะคะ ดังต่อไปนี้นะคะ มีหลักธรรมอะไรบ้าง เดี๋ยวคุณครูก็จะพูดให้นักเรียนฟัง 1. หลักธรรมพรหมวิหาร 4 พรหมวิหาร 4 ก็คือการทำประจำใจ ผู้นำ ธรรมะประจำใจของผู้ประเสริฐ ธรรมะประจำใจของผู้ที่มีจิตใจยิ่งใหญ่ดุจพระพรหม มี 4 ประการด้วยกัน 1. จะต้องมีความเมตตา ความรักนะคะ ความปรารถนาดี มีไมตรีจิตต่อกัน ต้องการเข้ามือให้ทุกคนได้รับประโยชน์และความสุข กรุณา ความสงสาร คือ อยากช่วยเหลือผู้อื่นให้พ้นทุกข์ ตั้งใจที่บำบัดความทุกข์ยาก ความเดือดร้อนของคนและสัตว์ อันนี้คือให้เรารู้จักความสงสารนะคะ รู้จักบำบัดทุกข์ บำรุงสุขของตัวเองนะคะ แล้วก็ไม่ไปเบียดเบียนสัตว์ไม่เหมือนอรนะคะ ต่อไป มุทิตา ความเบิกบาน ความพลอยยินดีเมื่อเห็นผู้อื่นหรือ สัตว์อื่นมีความสุข ก็รู้สึกเบิกบานนะคะ เมื่อเห็นเขาประสบความสำเร็จ เราก็พลอยยินดีไปด้วยเป็นสุขไปด้วย เมื่อเขาเรียนจบนะคะ เราก็ประสบความสำเร็จนะ เราก็แสดงความยินดีกับเพื่อนด้วย อุเบกขา ใจเป็นกลาง ก็คือการมองโลกตามความเป็นจริง โดยทำจิตใจให้เรียบ สม่ำเสมอ มีจิตใจที่มั่นคง มีความเที่ยงตรงดั่งตราชั่ง เมื่อเห็นคนหรือสัตว์ได้รับผลกรรมที่เขาประสบ พร้อมที่จะวินิจฉัย วางตน และปฏิบัติ ตามหลักการเหตุผลและความเที่ยงธรรมะนคะ ทีนี้หลักธรรมข้อที่ 2 หลักธรรมสังคหวัตถุ 4 สังคหวัตถุ 4 มีอะไรบ้างนะคะ เป็นคำยอดมหาเสน่ห์ หรือเป็นเรื่องที่ทำให้ผู้อื่นรัก เป็นธรรมที่เป็นเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจคน ในที่นี้ ก็คือเพื่อนร่วมงานในองค์กร การที่เรามีคนมารัก ย่อมทำให้เกิดความสุขและความสมัครสมานสามัคคีในหมู่คณะ จะมี 4 ประการด้วยกันด้วยกันนะคะ ก็คือทาน ทาน ก็คือการแบ่งปันการให้ปันนะคะ กันสุขใจที่เลือกซื้อเผื่อแผ่ ช่วยเหลือ แบ่งปัน สงเคราะห์ตัวด้วยปัจจัย 4 ก็คืออาหารนะ เครื่องนุ่งห่ม ยารักษาโรค ที่อยู่อาศัย รวมถึงเงินทอง สิ่งของ ความรู้แลกเปลี่ยนประสบการณ์และเทคนิคในการทำงานนะคะ ให้เป็นทานนะคะ ทานที่เราจะต้องช่วยเหลือเกื้อกูลกันนะคะ รู้จักแบ่งปันกันนะคะ ต่อไปนะคะ ปิยวาจา นะคะ ปิยวาจา ก็คือพูดอย่างรักกั นสุภาพ ไพเราะ น่าฟัง เก่ง แนะนำในสิ่งที่มีประโยชน์ พูดไปในทางที่ดี สมัครสมานสามัคคีดีต่อกันนะคะ อันนี้นะคะ อัตถจริยา คือ การทำประโยชน์ให้เขา ขวนขวาย ช่วยเหลือในกิจกรรมต่าง ๆ บำเพ็ญสาธารณประโยชน์ ช่วยแก้ปัญหาและช่วยส่งเสริม คุณธรรม จริยธรรม สมานัตตา สมานัตตา ก็คือการเอาตัวเราเข้าสมานะ เข้าสมาน ก็คือทำตัวให้เข้ากับคนอื่นเขาได้ วางตนเสมอต้นเสมอปลาย ปฏิบัติกับทุกคนเท่าเทียมกัน ไม่เอาเปรียบคนอื่นนะคะ ยินดีร่วมทุกข์ร่วมสุข ร่วมรับรู้และร่วมแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นไ ให้มีความสุขร่วมกันนะคะ สรุปแล้ว สังคหวัตถุ 4 ก็คือการช่วยต้นทุน ก็คือเงิน ทอง สิ่งของ  ความรู้ ศิลปะวิทยา ช่วยด้วยถ้อยคำ ช่วยด้วยกำลังงานและช่วยด้วยการร่วมแก้ปัญหากัน มันจะมีหัวข้อเยอะนะ หลักธรรมเพื่อพัฒนางาน เพื่อพัฒนางาน อันที่ 3 นะคะ หลักที่ 6 มีอะไรบ้าง หลักที่ 6 เป็นการปฏิบัติงานที่บุคคล ที่สำคัญกับตน ให้ถูกต้องเหมาะสมตามฐานะ ในที่นี้ ก็คือข้อเสนอที่ 5 ในฐานะของนาย จ้างพึงปฏิบัติต่อลูกจ้าง หรือคนงานหรือคนรับใช้ ซึ่งเปรียบเสมือนทิศเบื้องล่าง ก็คือทิศ 5 นั่นเอง เบื้องต่ำ ก็คือคนรับใช้ใต้บังคับบัญชา ก็คือจัดหางานให้ทำตามความเหมาะสมกับกำลังเพศ วัย ความรู้ และความสามารถ อันที่ 2 นะคะ ให้ค่าจ้างและรางวัลให้เหมาะสมกับผลงานและความเป็นอยู่ ข้อที่ 3 จัดสวัสดิการให้ และช่วยรักษาพยาบาลในยามเจ็บป่วยนะคะ อันที่ 4 นะคะ ได้อะไรพิเศษก็เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่แบ่งปัน ซึ่งกันและกัน อันที่ 5 ให้มีวันหยุดและวันพักผ่อนหย่อนใจตามโอกาสอันสมควร อันนี้สำหรับส่วนลูกจ้างหรือคนงานนั้น หรือคนรับใช้นั้นควรแสดงน้ำใจต่อนายจ้างอย่างไร คือ 1. เมื่อเลิกงานแล้วเริ่มทำงาน ทำงานก่อนเวลาที่นายจ้างกำหนด เลิกงานทำที หยุดงานโดย ปฏิบัติงานหลังเวลาเลิกงานแล้ว เอาแต่ของที่นายให้ มีมารยาท ไม่ถือวิสาสะ เอาของของเจ้านายโดยไม่ได้รับอนุญาต นำความดีของนายจ้างและกิจการไปเผยแพร่ พูดแต่เฉพาะข้อดีของนายจ้างให้คนอื่นฟังและเผยแพร่ผลงานและชื่อเสียงขององค์กรนะคะ หลักธรรมข้อ 4 นะคะ หลักทศพิธราชธรรม รนะคะ ตามนี้นะคะ คือธรรมะของผู้ปกครองธรรมะของผู้นำ หรือธรรมะของพระราชา มี 10 ประการ ด้วยกัน หากผู้ใดที่จะกระทำให้ผู้อื่นอยู่ใต้การปกครองมาแต่ความสุขกาย สุขใจ มีความมั่นคง และปลอดภัยะคะ ก็คือทาน ก็คือการให้ สละสินทรัพย์สิ่งของ เงินทอง เพื่อบำเพ็ญสาธารณประโยชน์หรือประโยชน์ให้ผู้อื่น ศีลนะคะ ศีลคืออะไร ศีลก็คือมีความประพฤติปฏิบัติอันดีงาม ทั้งกาย วาจาและใจนะคะ ปริจจาคะ ก็คือความเสียสละความสุขของตนเพื่อผู้อื่น อาชวะนะคะ ก็คือความซื่อสัตย์สุจริตทั้งต่อตนเองต่อผู้อื่นทั้งต่อหน้าและลับหลัง มัททวะ ก็คือการมีกิริยาอ่อนโยน วาจาสุภาพ นุ่มนวล ตะบะ ก็คือการละกิเลสและตัณหา ไม่ให้ครอบงำ ไม่หมกมุ่นอยู่กับความสุขสำราญ อักโกธะ ก็คือความโกรธ ก็คือไม่โกรธ เป็นคนใจเย็น ความไม่โกรธเป็นคนใจเย็น อวิหิงสา ไม่กดผู้ใต้บังคับบัญชาหรือลูกจ้าง ขันติคือความอดทนต่อหน้าที่ของตน ตรากตรำอดทนต่อปัญหาหรืออุปสรรค หลักธรรมข้อที่ 5 เป็นหลักธรรมละเว้นจากอคติ นักเรียนรู้หลักธรรม หลักธรรมข้อที่ 5 หลักธรรมละเว้นจากอคติ ผู้บริหาร หรือผู้นำทีดี ควรปฏิบัติงานที่ดีด้วยความรับผิดชอบ และความเที่ยงธรรม ไม่ลำเอียง รักฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งนะคะ  มีธรรมะ 4 ประการด้วยกันนะคะ คือ ฉันทาคติคืออะไร ความลำเอียงเพราะความชอบ โทสาคติ ความลำเอียงเพราะเกลียดชัง โมหาคติ ความลำเอียงเพราะหลงหรือโง่เขาลา  มายาคติมีความลำเอียงเพราะความกลัว หลักธรรมข้อที่ 6 หลักธรรมรรค  8 มีอะไรบ้าง หลักธรรมมรรค 8 ก็คือคนไม่ประมาทมา เมาจนตกเป็นทาสของโลกและชีวิต เรียกว่าของ... ชีวิต ควรควรมองโลกตามความเป็นจริงทันโลกแม่ก็ทำแบ่งออกเป็น 2 ฝ่ายก็คือสิ่งที่น่าชื่นชมยินดี เรียกว่า อธิษฐานโดม อีกฝ่ายหนึ่งถึงไม่ชอบไม่น่ายินดีเรียกด้วยอนิฏฐารมณ์ ฉะนั้น ผู้บริหารหรือผู้นำจึงควรยอมรับความจริงและไม่ยึดติดกับตำแหน่งหน้าที่ห้องจะส่งผลให้ชีวิตมีความสุข ตามโลกธรรมนะคะ ให้เปรียบเทียบสุขนะคะ ก็คือยินดี ถ้าไม่มีก็คือทุกข์ได้หมด ได้ลาภ เสริมราษฎร์ สรรเสริญนินทานะคะ หลักธรรมข้อที่ 7 เป็นหลักธรรมกัลยาณมิตร ธรรมนะคะ หมายถึง คุณสมบัติของมิตรแท้ ผู้ใดคบหาสมาคมหรือหาเข้ามาหาแล้วจะทำให้เกิดความสุขความเจริญ มีคุณสมบัติ 7 ประการด้วยกัน มีอะไรบ้าง 7 ประการนี้นะคะ ปิโย ปิโย ก็คือความรัก ความสนิทสนม ทำให้อยากเข้าใกล้ เข้าไปปรึกษาหรือซักถามครุ หมายถึง ความน่าเคารพ รู้สึกปลอดภัย เกิดความอบอุ่น เป็นที่พึ่งพาได้ ภาวนีโย ก็คือความน่ายกย่องในฐานะผู้ทรงคุณ มีความรู้ พัฒนาตนอยู่เสมอ วัตตาจะ หมายถึง การเป็นผู้รู้จักกาลเทศะ รู้ว่าอะไรควรทำ อะไรไม่ควรทำ เมื่อไรและอย่างไร วนจะหมายถึงเป็นผู้ฟังที่ดีมีความอดทนในการฟังมีข้อสงสัยจะซักถาม คัมภีร์ธัญญะกตังค์อัตตาหมายถึงสามารถอธิบายเรื่องยากให้เป็นเรื่องง่ายได้ โน จัฏฐาเน นิโยชเย หมายถึง ไม่แนะนำไปในทางเสื่อมเสีย แต่แนะนำไปในทางที่ดี พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชฯ มีพระราชดำรัสถึงความสำคัญของเพื่อนตอนหนึ่งว่าเพื่อนใหม่คือของขวัญที่ให้กับตนเอง ส่วนเพื่อนเก่าคืออัญมนีนับว่ามันกะค่ะ อาจารย์ตรี ปริญญาตันสกุล แห่งสถาบันส่งเสริมปัญญาให้ทัศนะไว้ว่าหลักธรรม 7 ประการ ของผู้นำ ได้แก่ ความรัก ความซื่อตรง ความซื่อสัตย์ ความเป็นธรรมมะ ความกล้ า ความมั่นคงของอารมณ์ และความรับผิดชอบ อันนี้เป็นหลักธรรมะเกี่ยวกับการพัฒนาคนนะคะ ต่อไป หลักธรรมเกี่ยวกับการพัฒนาคนนะคะ หลักธรรมนะคะ นำมาพัฒนาเพื่อสร้างคนให้มีความเข้มแข็งมี 3 ประการด้วยกันความเข้มแข็งทางพฤติกรรม เช่น ความขยัน ความอดทน พากเพียรพยายามในกิจการต่าง ๆ ความเข้มแข็งทางจิต เช่น การพึ่งตนเอง ไม่ต้องรอให้ผู้อื่นยื่นมือเข้ามาช่วยเหลือ ความเข้มแข็งทางปัญญา เช่น พยายามทำสิ่งต่าง ๆ ด้วยตนเอง ด้วยสติปัญญา เป็นเครื่องมือในการแก้ปัญหา จะเกิดภาวะผู้นำทางปัญญาได้ คนเป็นทรัพยากรที่ทรงคุณค่า เพราะคนมีคุณภาพ จะเป็นไปในการพัฒนาทรัพยากรอื่นได้อีกมากมายนะคะ ฉะนั้น หลักธรรมเพื่อพัฒนาคน  หลักธรรม 4 ประการด้วยกันนะคะ คือหลักธรรมสำหรับชีวิต ของคฤหัสถ์หรือบุคคลทั่วไป ประกอบไปด้วย 4 ประการด้วยกัน คือ สัจจะ สัจคะ คือ ความจริงนะคะ ก็คือการตั้งมั่นอยู่ในสัจจะ ความจริง ซื่อสัตย์ พูดจริง ทำจริง ทำสิ่งใดจะต้องเป็นให้คนอื่นก็เชื่อถือไว้วางใจได้นะ จริงตรงงาน จริงต่อหน้าที่ จริงต่อเวลา จริงต่อบุคคลแล้วก็จริงต่อความดี ธรรมะ ธรรมะ คือการฝึกตนให้เรารู้จักควบคุมจิตใจตัดสินใจการข่มใจ การรู้จักบังคับตนเองรู้จัก ฝึกฝนปรับปรุงและแก้ไขตนเองให้ดีขึ้น ส่วนขันตินะคะ ขันติ คือ ความอดทน การมีจิตใจเข้มแข็ง หนักแน่น ไม่ย่อท้อ มี 4 ลักษณะด้วยกัน อดทนต่อความยากลำบากนะคะ อดทนต่อความทุกข์คเวทนา อดทนต่อความเจ็บปวด อดทนต่อความเจ็บใจ และอดทนต่ออำนาจฝ่ายต่ำหรือกิเลส จาคะคืออะไร จาคะคืออะไร  คือ ความเสียสละการตัดสินใจหรือกรรมสิทธิ์ของตนตัดความยึดมั่นถือมั่น ความเสียสละ มีอยู่ 2 อย่างด้วยกัน เสียสละ เสียสละทางอารมณ์ ไม่ด่า ว่าใคร ไม่โกรธ และไม่อาฆาตจองเวรจองกรรมเขา ต่อไปหลักธรรมข้อที่ 2 หลักธรรมปุริสธรรม 7 หลักธรรมสัปปุริสธรรม 7 คือธรรมของสัตบุรุษ ก็คือคนที่มีความประพฤติดี คนที่สมบูรณ์จะประกอบไปด้วยหลักธรรมคุณสมบัติ 7 ประการด้วยกัน หลักธรรมข้อที่ 1  ธัมมัญญุตาผู้รู้จักเหตุ คือรู้จักว่าสิ่งใดดีสิ่งไหนไม่ดีสิ่งใดเป็นทุกข์ เป็นสุขนะคะ แต่ละสิ่งเป็นเหตุแห่งความทุกข์ อนันตญา รู้จักผล ก็คือรู้จักว่าความสุขเป็นผลแห่งอันนี้ทุกข์ เป็นผลแห่งอันนี้ อนันตัญญุตา รู้จักตน การรู้ตามความจริง ว่าเรามีฐานะกำลัง ความรู้ ความสามารถ ความถนัด และความมีคุณธรรมอย่างไรแล้วนำไปปฏิบัติให้เหมาะสม มัตตัญญุตา ผู้รู้จักประมาณ ก็คือรู้จักความพอดี เช่น การบริโภค การใช้จ่ายเงิน การพูดการปฏิบัติกิจกรรมต่าง ๆ การพักผ่อน สนุกสนานต่าง ๆ การเลี้ยงชีพในทางสุจริต กาลัญญุตา ก็คือผู้รู้จักกาล รู้จักเวลาที่เหมาะสม ระยะเวลาในการปฏิบัติงานอย่างเหมาะสม รู้ว่าเวลาไหนควรทำอะไร อย่างไร ทำให้ทันเวลา ให้ถูกต้อง และรู้จักวางแผนการใช้เวลาอย่างมีประสิทธิภาพ รู้จักการใช้เวลาอันสมควร แล้วก็รู้จักกาลเทศะด้วย ปริสัญญุตาคือผู้รู้จักชุมชน รู้จักชุมชนหรือท้องถิ่นร่วมกันเป็นหมู่คณะ คือ การกระทำที่ต้องปฏิบัติในชุมชนนั้นต่อกัน ต่อไป หลักธรรมข้อที่ 4 หลักธิติทำวิกฤตประโยชน์ 4 หลักธรรมนี้สู่เศรษฐีเป็นวิธีสร้างฐานะให้ร่ำรว ขจัดความยากจน เรียกว่าหัวใจเศรษฐีมี คำย่อว่า อุ อา กะ สะ ต่อไป หลักธรรมอันที่  5 อทธิ4อิทธิบาท 4 นะคะ ก็คือคุณธรรมที่ประสบความสำเร็จ บางท่านเรียกว่าสูตรสำเร็จอิทธิบาท 4 นะคะ  หมายถึง ผู้ใดประพฤติตนตามสูตรนี้จะประสบความสำเร็จทุกคนนะ ต้องการความสำเร็จ ไม่ต้องการความผิดหวัง ดังนั้น จึงควรยึดหลักอิทธิบาท 4 ไว้นะคะ มีอะไรบ้างนะคะ มี 1. ฉันทะ ฉันทะ คืออะไรคะ ฉันทะ คือ การมีใจรัก มีความพอใจในสิ่งที่ตนมี ทำงานด้วยความพึงพอใจ ต้องการให้งานสำเร็จไปอย่างดี ไม่ใช่ทำแบบขอไปทีนะคะ เหมือนพวกเราทำงานนะคะ บางคนเล่าต่อของเพื่อน ให้เพื่อนลอกนะคะ ให้ทำด้วยตนเองนะ มีใจรักที่จะทำงานตรงนั้น  วิริยะคืออะไร ความพากเพียรความพากเพียรพยายาม ทำความทำให้ความเข้มแข็งอดทนไม่ใช้งานไม่ย่อท้อ อุปสรรคต่าง ๆ อดทนต่อความยากลำบากนะ ต้องทำให้สำเร็จ จิตตะ จิตตะ คือการอะไร จิตตะ คือ การเอาใจใส่ ตั้งสติ รับรู้งานที่เราทำ ปฏิบัติกิจกรรมต่าง ๆ เพื่อให้เกิดความคิด ไม่ใจลอย ใช้ความคิดอยู่เสมอ วิมังสา ก็คือการใช้สติปัญญานั่นเอง ใคร่ครวญตรวจสอบ หาเหตุผล หาข้อบกพร่องต่าง ๆ ช่วยให้ตัวเรา ใช้ชีวิตอย่างมีความสุข หาเทคนิคใหม่ ๆ มาปรับปรุงแก้ไขให้ดีขึ้น ต่อไปหลักธรรมข้อที่ 6 หลักแสวงเงินแสวงทองของชีวิตที่ดีงาม อันนี้เป็นหลักประกันของชีวิตเรา เพื่อการพัฒนาพระพุทธเจ้าตรัสไว้ว่า "เป็นเด็กควรศึกษาเล่าเรียน เพื่อเอาเป็นต้นทุนในตัวเอง จะทำให้พร้อมที่จะก้าวหน้า เพื่อพัฒนาชีวิตของตน และเป็นทรัพยากรมนุษย์ที่ดี มีคุณภาพ" ประกอบไปด้วยหลักธรรม 7 ประการ ข้อแรกเป็นการแสวงหาปัญญาและเป็นแบบอย่างที่ดี อันที่ 2. มีวินัย เป็นรากฐานของการพัฒนาชีวิต อันที่ 3 มีจิตใจใฝ่รู้อย่างสร้างสรรค์ ข้อที่ 4 มุ่งมั่น ฝึกฝนตนเองอย่างเต็มความสามารถเท่าที่ตนเองจะทำได้ ข้อที่ 5 ยึดหลักเหตุปัจจัย มองอะไรตามเหตุและผล ข้อที่ 6 ตั้งตนอยู่ในความไม่ประมาทG ข้อที่ 7 ฉลาดคิดอย่างแยบคลาย เพื่อให้ได้รับประโยชน์ที่แท้จริง ทีนี้ หลักธรรมข้อที่ 7 มีอะไรบ้าง หลักธรรมข้อที่ 7 คือ การมองโลกตามความเป็นจริง มองโลกในแง่บวก มองอะไรดีดีไปทั้งนั้น  เราทุกคนจึงควรอยู่อย่างมีสติ มีครอบครัวที่ดี มีเพื่อนบ้านที่ดี มีเพื่อนร่วมงานที่ดี รอบตัวเราต้องคิดว่าทำอะไรแล้ว ตัวเราสามารถเข้ากับคนอื่นได้ ต่อไป หลักธรรมเพื่อพัฒนาสังคมนะคะ หลักธรรมเพื่อพัฒนาสังคม ที่เราจะต้องปฏิบัติตามนะคะ เพื่อให้เรามีความสุข อยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข และพัฒนาสังคมให้เจริญรุ่งเรือง บท หมายถึง หลักของความเป็นคนดี หลักของอารยชน มีทั้งปฏิบัติชอบทั้งกายวาจาและก็ใจ ข้อแรกนะคะ กายสุจริต กายสุจริตทำอย่างไรมา 3 อย่างคนฆ่าสัตว์ไม่ทำงานไม่เบียดเบียนชีวิตของผู้อื่นมีความเมตตากรุณา 2. ละเว้นจากการลักทรัพย์ ไม่แย่งชิงลักขโมยของคนอื่น ไม่เอาเปรียบผู้อื่น ต้องเคารพในทรัพย์สินของกันและกัน เว้นจากการประพฤติผิดในกามนะคะ มีวจีสุจริต การพูดจาในสิ่งที่ดีงาม ถูกต้อง ประพฤติชอบทางกาย วาจา ใจนะคะ เว้นจากการพูดปด เว้นจากการพูดส่อเสียดและการพูดคำหยาบเพ้อเจ้อ  หลักธรรมข้อที่ 3  อันนี้ เช่น การคิดสิ่งที่ดีงามถูกต้องประพฤติทางใจไม่ละโมบนะ ไม่คิดแต่จะเอาของไปแล้วนะคะ มีความเสียสละ และเอื้อเฟื้อแก่ผู้อื่น หลักธรรมข้อที่ 6 นะคะ หลักธรรมข้อ 2 นะคะ ไม่ใช่ข้อที่ 6 หลักสาที่ 2 รักษาได้หมายถึงธรรมที่เป็นเหตุให้ระลึกถึงกันและกันนะคะ คิดถึงกันเสมอมา 6 ประการด้วยกัน มี 1. เมตตากายกรรมนะคะ ก็คือการที่การมีความหวังดีต่อกัน เมตตาต่อกัน มีกรรมการพูดต่อการว่าความรักความเมตตาให้บอกสิ่งที่เป็นประโยชน์สั่งสอนแนะนำการตักเตือนด้วยความหวังดีพูดจาสุภาพ นับถือกันทั้งต่อหน้าและลับหลัง ข้อ 3 เมตตามโนกรรม ต่อกัน ด้วยความเมตตา ต่างกันในแง่ดี ยิ้มแย้มแจ่มใสต่อกัน และก็ส่งภาพมาต่อกันสารณะ ประโยชน์ โอเค การแบ่งปันการกินและใช้ การแบ่งปันลาภผลที่ได้มาโดยชอบธรรม แม้มีน้อยก็แบ่งนะคะ ให้ทุกคนมีส่วนร่วมในการบริโภคและใช้สอยร่วมกัน ข้อที่ 5  สีลสามัญญตา ประพฤติให้ดีเหมือนเขา มีความประพฤติสุจริตรักษาระเบียบวินัยส่วนในส่วนรวมไม่ทำตนในหมู่ให้เสื่อมเสียชื่อเสียง ทิฏฐิสามัญญตา ก็คือการปรับความคิดให้เข้ากันได้ ก็คือการร่วมฟังความคิดเห็นของคนอื่นนั่นเองนะคะ หลักธรรมข้อที่ 3 นะคะ หลักธรรมใหญ่ข้อที่ 3 หลักธรรมเบญจศีล 5 อันนี้เป็นหลักธรรมของคนดีมีศีลธรรม เป็นสมาชิกในหมู่อารยชน เป็นข้อห้ามขั้นพื้นฐานของสังคม มีอยู่ 5 หลักด้วยกันนะคะ ข้อ 1 เว้นจากปาณาติบาต ก็คือจากการฆ่าสัตว์ สังหารสัตว์ ไม่ประทุษร้ายผู้อื่น ข้อ 2 เว้นจากการ อทินนาทาน เว้นจากการลักทรัพย์ลักขโมย แย่งชิง ของผู้อื่น ข้อที่ 3 เว้นจากกาเมสุมิจฉาจารา จากการประพฤติผิดในกามนั่นเองนะคะ จากอนุสาวรีย์นะคะ วาทะจากการพูดปด ไม่หลอกลวง ไม่อันที่ 5 เว้นจากสุราเมรัย คือไม่เสพสุรายาเสพติดอันเป็นเหตุให้ของความประมาทก่อให้เกิดความผิดพลาดและเสียสติ ต่อไปหลักอธิปไตยนะคะ อธิปไตย 3 ก็คือหลักความเป็นใหญ่ของพลเมืองของประเทศมีส่วนร่วมในสังคมประชาธิปไตย ไปมี 3 ประการด้วยกันก็คืออัตตาธิปไตยก็คือทำตัวเป็นใหญ่สถานะศักดิ์ศรีข้อ 2 โลกาธิปไตย ถือโลกเป็นใหญ่  ก็คือเอาชาวโลกส่วนใหญ่เปลี่ยนแปลงไปตามเสียงสรรเสริญหรือนินทา จะไปหลักธรรมาธิปไตย ก็คาหลักความถูกต้องความดีงามมีเหตุผลหลักข้อที่ 5 มีความเป็นใหญ่นะคะ   หลักการมีส่วนร่วมในการปกครองหลักการรวบร่วมกันรับผิดชอบเพื่อป้องกันความเสื่อมนะคะ  มีอยู่ 7 ข้อด้วยกันนะคะ มีมหมั่นประชุมกัน อยู่เป็นประจำการประชุมโดยพร้อมเพียงกัน ไม่ถามตามอำนาจใจในการบัญญัติ กฎกติกากฎเกณฑ์ต่าง ๆ ด้วยตนเอง ให้เกียรติเคารพผู้อื่น ไม่มีประสบการณ์ให้เกียรติและคุ้มครองอนุสาวรีย์ประจำชาติ แสดงความเคารพบูชาพระเจริญ มาตรฐานอนุสาวรีย์ประจำชาติ ให้การอารักขา ทำนุบำรุงคุ้มครองนักบวช ผู้ทรงศีล อันนี้เป็นหลักธรรมในการพัฒนาสังคมนะคะ ต่อไปเป็นหลักธรรม หลักธรรมสุดท้ายนะคะ ก็คือหลักการทรงงานในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เพื่อครองคน และครองงาน ระยะเวลานะคะ ในการครองราชย์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวหลวงพ่อทรงงานมากมาย โดยเฉพาะทรงที่เสริมโครงการต่าง ๆ ตามพระราชดำรินะ กว่า 4,000 โครงการ โดยมีหลักการโครงงาน โครงงานที่น่าสนใจที่จะนำมาให้พวกเราได้รู้นะคะ มีอยู่ด้วยกัน 7 หลักนะคะ 1. ขาดทุนคือกำไร ขาดทุนคือกำไรอย่างไร ก็คือการลงทุนโครงการใหญ่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงแนะนำให้มองที่ผลสำเร็จของงาน มองผลสำเร็จ ต่อผลที่จะส่งผลต่อความสุขของราษฎร มากกว่าผลกำไรที่เป็นตัวเงิน ซึ่งเป็นหลักทำการทรงงานที่เรียกว่าขาดทุนคือ กำไร ข้อที่ 2 เข้าใจเข้าถึง หลักพัฒนาจากเหตุการณ์ความไม่สงบจาก 3 จังหวัดภาคใต้ เข้าใจทำความเข้าใจข้อมูลพื้นฐานขององค์กรให้ความรู้ในทุกข์พัฒนา พัฒนาก็คือการพัฒนาศักยภาพของคนในชุมชนให้เจริญยิ่งขึ้น เข้าถึงอย่างไร เข้าทางก็คือให้การข่าวสารสร้างความเข้าใจและสร้างความในการพัฒนาคนในพื้นที่ หัวข้อที่ 3 นะคะ การปลูกป่าในใจ ปลูกป่าในใจทำไงคะก็คือทำให้ไม่ทำลายป่าไม้คือคนเนื่องจากคนเป็นเหตุส่วนตัวนะคะ ฉะนั้น การรักษาป่าไม้ได้สำเร็จ จำเป็นจะต้องปลูกจิตสำนึกให้คนไทยเรา รักต้นไม้ เจ้าหน้าที่ป่าไม้ไม่ควรปลูกต้นไม้ลงในใจคนเสียก่อน ล้วนแล้วคนเหล่านั้นก็จะพากันปลูกต้นไม้ลงบนแผ่นดินและรักษาต้นไม้ไว้ด้วยตนเอง อันนี้พระองค์ทรงดำรัสไว้นะคะ หลักการทรงงานดังกล่าวสอดคล้องกับธรรมาธิปไตย ก็คือการปกครองมาธรรมะเป็นใหญ่ ระเบิดจากข้างใน ในการพัฒนาประเทศนั้น พระองค์ทรงเน้นการพัฒนาจากรากฐาน ก็คือการให้คนในชุมชนที่พร้อมจะพัฒนาตนเองก่อน และนำหน่วยงานภายนอก นำความเจริญจากภายนอกเข้าไปพัฒนา ถ้าคนในชุมชนพร้อมก็สามารถระเบิดความคิดความร่วมมือความสมัครสมานสามัคคีในการ นำไปพัฒนาให้ชุมชนได้เข้มแข็งนะคะ ข้อที่ 5 เป็นเกี่ยวกับเศรษฐกิจพอเพียง ก็คือเป็นพระราชดำรัสของในหลวงรัชกาลที่ 9 เพื่อขยายความหมายปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงว่า เราพอใจในความต้องการก็มีความโลภน้อย เมื่อมีความโลภน้อยก็เบียดเบียนคนอื่นน้อย ถ้าทุกประเทศมีความคิดว่าทำอะไรต้องพอเพียง หมายความว่าพอประมาณ ไม่สุดโต่ง ไม่โลภมาก คนเราก็จะอยู่เป็นสุข ข้อที่ 6 ธรรมะปราบอธรรม ข้อที่ 6 อันนี้พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระดำริ ทรงใช้ผักตบชวาบำบัดน้ำเสีย โดย อาจารย์ ดร. สุเมธ ตันติเวชกุล เล่าว่าหลักการทรงงานในสอดคล้องกับหลักหนามยอกเอาหนามบ่ง หลักสุดท้ายหลักสุดท้ายของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวหลักการรู้รักสามัคคีใช้กับการทำงานทุกคน ทำงานต้องรู้ปัจจัยทั้งหมดปัญหาและนำมาใช้แก้ปัญหา รักคุณค่าของงานที่ทำศรัทธาในงานที่ทำนั้นสามัคคีต้องรำลึกทำงานเสมอว่างานทำคนเดียวไม่ได้ จะต้องอาศัยคน ร่วมมือคณะ จะต้องมีความสมัครความสามัคคีสำคัญ อันนี้เป็นหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในรัชกาลที่ 9 นะคะ แล้วก็จบนะคะ ในหน่วยที่ 5 นะคะ ให้นักเรียนไปอ่านเพิ่มเติมนะคะ จากหนังสือเรียนที่ครูให้ไปนะคะ แล้วนักเรียนก็ทำใบงานคำถามท้ายหน่วยนะ พร้อมกับตอบคำในช่องว่างนะคะ แล้วก็ตอนที่ 1 กับตอนที่ 2 ให้นักเรียนทำให้เรียบร้อยนะคะ มีนักเรียนคนไหนจะซักถามอะไรอีกไหม อ้อม ถามเพื่อนสิอ้อม ไม่ใช่หลับหมดแล้วบ่ ถามเพื่อนหน่อย จะได้ให้ไปทำงานต่อ ให้นักเรียนทำงานจนหมดเวลานะคะ นักเรียนขอขอบคุณล่ามภาษามือ สวัสดีค่ะ ขอขอบคุณท่านวิทยากรภาษามือนะคะ สำหรับวันนี้นะคะ ก็เรียนในหน่วยที่ 5 นะคะ เพราะว่าคุณครูจะเรียนควบไปสัปดาห์ละ 2 หน่วยนะคะ สอน 2 หน่วยต่อ 1 สัปดาห์นะคะ แล้วก็ให้เด็กทำงานค่ะ ขอขอบคุณค่ะ [สิ้นสุดการถอดความ]