---
title: การตอบสนองของพืชต่อสิ่งเร้า (9.14 นาที)
subtitle: 
date: วันจันทร์ที่ 25 มีนาคม 2567  เวลา 13.30 น.
---

								(ข้อความสดจากระบบถอดความเสียงพูดทางไกล)


[เสียงดนตรี] 

(ดร.สุนัดดา) มาพบกับคุณครูสุนัดดากันอีกครั้งนะคะ กลับมาเรียนสนองต่อพืชสิ่งเร้าจุดประสงค์การเรียนรู้อธิบายการตอบสนองของพืชต่อสิ่งเร้าในรูปแบบต่าง ๆ ที่มีผลต่อการดำรงชีวิตของพืช 3.3 การตอบสนองของพืชต่อสิ่งเร้า รูปที่เห็นนี้นะคะ ก็คือต้นพวงชมพูค่ะ พวงชมพูเป็นพันธุ์ไม้ชนิดหนึ่งที่นิยมนำมาปลูกเพื่อให้เลื้อยคลุมไปตามหลังคาและกำแพง นอกจากพวงชมพูแล้วยังมีพันธุ์ไม้อื่นอีกที่นิยมนำมาใช้แบบนี้นะคะ อย่างไรก็ตามไม่ใช่พรรณไม้ทุกชนิดจะสามารถนำมาใช้ได้ เพราะเหตุใดพวงชมพูจึงสามารถเลื้อยคลุมหลังคาได้ดังรูปนะคะ ความรู้เกี่ยวกับการตอบสนองของพืชต่อสิ่งเร้าที่เราจะได้ศึกษาต่อไปนี้นะคะ สามารถนำมาใช้อธิบายได้ค่ะ ตอบสนองของพืชพืชเมื่อได้รับสิ่งเร้านั้นอาจมีได้หลายรูปแบบ แต่รูปแบบหนึ่งที่เห็นได้ชัด ก็คือการเคลื่อนไหวซึ่งสามารถแบ่งตามความสัมพันธ์กับทิศทางของสิ่งเร้าได้เป็น 2 รูปแบบนะคะ คือการตอบสนองที่มีทิศทางสัมพันธ์กับทิศทางของสิ่งเร้าและการตอบสนองที่มีทิศทางไม่สัมพันธ์กับทิศทางของสิ่งเร้า 3.3.1 การตอบสนองที่มีทิศทางสัมพันธ์กับทิศทางของสิ่งเร้า การตอบสนองที่มีทิศทางสัมพันธ์กับทิศทางของสิ่งเร้าที่พบได้โดยทั่วไปก็คือการเคลื่อนไหวที่เกิดขึ้นจากการเจริญเติบโตของพืช โดยอาจจะมีทิศทางที่เข้าหาหรือออกจากสิ่งเร้าก็ได้ นักเรียนคิดว่าพืชที่เห็นในรูปนี้มีทิศทางที่เข้าหาหรือว่าออกจากสิ่งเร้าและสิ่งเหล่านั้นคืออะไร ครูจะให้นักเรียนคิดแป๊บหนึ่งค่ะ  เรามาดูรูปที่ 1 กันนะคะ นี่ก็คือปลายยอดพืชเจริญในทิศทางเข้าหาแสงค่ะ นั่นก็คือสำหรับพืชนี้แล้วสิ่งเร้าก็คือแสงค่ะ และถ้าสังเกตยอดพืชนะคะ ก็จะเห็นว่ามีความโค้งไปทางด้านขวาค่ะ นั่นก็แปลว่าแสงที่เป็นสิ่งเร้าจะต้องอยู่ทางด้านขวามือนี้นะคะ ส่วนรูปที่ 2 เป็นปลายรากพืชเจริญในทิศทางเกี่ยวกับแรงโน้มถ่วงของโลก ส่วนยอดพืชเจริญในทิศทางตรงกันข้ามกับแรงโน้มถ่วงของโลก สำหรับต้นไม้ต้นนี้นะคะ ก็คือต้นเทียนค่ะ สิ่งเร้าสำหรับต้นเทียนนี้ก็คือแรงโน้มถ่วงของโลกนะคะ จะเห็นว่ารากพืชเจริญลงด้านล่างนะคะ ซึ่งก็เป็นไปในทิศทางเดียวกับแรงโน้มถ่วงของโลก ส่วนยอดพืชตรงนี้ค่ะ ก็เจริญขึ้นไปทางด้านบนนะคะ เป็นทิศทางที่ตรงข้ามกับแรงโน้มถ่วงของโลกค่ะ เรามาดูรูปที่ 3 กันค่ะ นี่ก็คือการเลื้อยพันหลักของต้นพืช ซึ่งเป็นการตอบสนองต่อการสัมผัสที่เข้าหาสิ่งเร้าค่ะ สำหรับพืชต้นนี้แล้วนะคะ สิ่งเร้าก็คือหลักที่ปักอยู่ตรงกลางนี้ค่ะ 3.3.2 การตอบสนองที่มีทิศทางไม่สัมพันธ์กับทิศทางของสิ่งเร้า การตอบสนองที่มีทิศทางไม่สัมพันธ์กับทิศทางของสิ่งเร้านะคะ เป็นการเคลื่อนไหวของพืชซึ่งมักเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของปริมาณน้ำภายในเซลล์ที่อาจทำให้เซลล์เกิดการขยายตัวได้ชั่วคราว เช่น การหุบของใบของต้นจามจุรีในเวลากลางคืนค่ะ ถ้าเราดูจากรูปนะคะ รูปแรกจะเห็นว่าเป็นการกางใบในเวลากลางวันค่ะ ส่วนอีกรูปหนึ่งนะคะ เป็นการหุบใบในเวลาพลบค่ำค่ะ นอกจากนี้แล้วการหุบของใบไมยราบเมื่อถูกสัมผัสก็เป็นการตอบสนองที่มีทิศทางไม่สัมพันธ์กับทิศทางของสิ่งเร้าเช่นเดียวกันค่ะ เดี๋ยวเรามาดูวิดีโอคลิปกันนะคะ เมื่อมีนิ้วไปสัมผัสใบของไมยราบนะคะ ก็มีการหุบลงค่ะ แล้วก็การหุบและการบานของดอกบัวที่ตอบสนองต่อแสงนะคะ นี่ก็เป็นดอกบัวที่ตอนกลางวันแล้วก็ตอนกลางคืนที่มีความแตกต่างกันค่ะ มีอาชีพหลายอาชีพนะคะ ที่ต้องใช้ความรู้เกี่ยวกับพืชค่ะ อย่างเช่น นักปรับปรุงพันธุ์พืช ซึ่งจะปรับปรุงและพัฒนาพันธุ์พืชให้มีลักษณะที่ตามที่ต้องการ เช่น ปลูกได้ง่าย ให้ผลผลิตสูง รสชาติดีขึ้น ทนต่อโรคและแมลงต่าง ๆ อย่างรูปที่เห็นนี้นะคะ เป็นสตรอว์เบอร์รีพันธุ์พระราชทาน 80 ค่ะ ไร่สตอว์เบอร์รีที่เห็นทางด้านซ้ายนี้นะคะ เป็นไร่สตรอว์เบอร์รีที่อยู่ดอยอ่างขางค่ะ นอกจากนี้แล้วสตรอว์เบอร์รีพันธุ์นี้ยังนิยมปลูกที่อื่นอีกด้วยค่ะ แล้วก็ยังมีพืชชนิดอื่น ๆ นะคะ อย่างเช่นข้าวค่ะ นี่คือข้าวพันธุ์ กข 73 นะคะ ซึ่งผ่านการปรับปรุงและพัฒนาเพื่อให้ทนทานต่อดินเค็มแล้วก็ต้านทานโรคค่ะ แล้วก็ยังมีการปรับปรุงพันธุ์มะเขือเทศและก็ชมพู่นะคะ เพื่อที่จะให้เป็นที่พึงพอใจของผู้บริโภคแล้วก็สามารถขายได้เพิ่มมากขึ้นในท้องตลาดค่ะ เกษตรกร เกษตรกรจะปลูกพืชให้เจริญเติบโตได้ดี เพิ่มผลผลิตและจัดการผลผลิตให้ได้ตามความต้องการของตลาดค่ะ จากรูปที่เห็นนี้นะคะ นี่คือแปลงเบญจมาศค่ะ จะเห็นว่ามีหลอดไฟอยู่ด้วยนะคะ ซึ่งการใช้หลอดไฟนี้ค่ะ จะช่วยควบคุมความสูงของลำต้นเบญจมาศแล้วก็การออกดอกได้ด้วยค่ะ เพื่อให้ได้ผลผลิตที่เป็นที่ต้องการของตลาดแล้วก็ทนต่อโรคนะคะ เกษตรกรก็มีการทำมะเขือเทศเสียบยอดบนตอมะเขือค่ะ โดยที่ส่วนยอดนะคะ ก็จะเป็นมะเขือเทศค่ะ ส่วนต้นตอนะคะ ก็จะใช้มะเขือซึ่งมีความทนโรคแล้วก็ทนแมลงมากกว่านะคะ เมื่อนำมาเสียบยอดกันแล้วนะคะ เมื่อต้นไม้ต้นนี้เจริญเติบโตขึ้นค่ะ ก็จะให้ผลผลิตเป็นมะเขือเทศนะคะ ส่วนต้นตอก็เป็นมะเขือที่ทนโรคทนแมลง ก็ทำให้พืชต้นนี้เจริญเติบโตได้ดีและให้ผลผลิตเป็นที่ต้องการของท้องตลาดค่ะ นักภูมิศาสตร์สถาปัตย์จะเลือกชนิดพันธุ์พืชที่เหมาะสมในการนำไปปลูกตกแต่งสถานที่ให้เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมค่ะ ส่วนอาชีพรุกขกรนะคะ จะจัดการดูแลและรักษาสภาพความสมบูรณ์ของต้นไม้ในเขตเมือง ซึ่งรวมถึงการคัดเลือกพันธุ์ไม้ ตัดแต่งกิ่งซึ่งอยู่ในพื้นที่จำกัดหรือพื้นที่ซึ่งอาจก่อให้เกิดอันตรายได้ เช่น ใกล้แนวสายไฟฟ้า หลังจากเรียนเนื้อหาเสร็จแล้วนะคะ เราก็มาถึงช่วงสรุปเนื้อหาภายในบทเรียนค่ะ การตอบสนองของพืชมีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตของพืชโดยที่พืชตอบสนองต่อสิ่งเร้าในรูปแบบการเคลื่อนไหวนะคะ อาจแบ่งได้เป็น 2 รูปแบบค่ะ คือการตอบสนองที่มีทิศทางสัมพันธ์กับสิ่งที่เร้านะคะ อย่างเช่น ยอดพืชเบนเข้าหาแสงนะคะ หรือว่ารากพืชเจริญไปในทิศทางเดียวกับแรงโน้มถ่วงของโลกนะคะ ส่วนอีกรูปแบบหนึ่งนะคะ ก็คือการตอบสนองที่มีทิศทางไม่สัมพันธ์กับสิ่งเร้าค่ะ เช่น การหุบแล้วก็การกางใบของใบจามจุรีนะคะ หรือว่าการผูกพันกันการกางใบของใบไมยราบค่ะ สำหรับคลิปนี้นะคะ ขอจบการสอนเพียงเท่านี้ก่อนนะคะ แล้วพบกันใหม่ในคลิปถัดไป สวัสดีค่ะ  

[เสียงดนตรี]