---
title: สาเหตุหรือปัจจัยการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี (19.18)
subtitle: 
date: วันศุกร์ที่ 29 มีนาคม 2567  เวลา 10.24 น.
---

								(ข้อความสดจากระบบถอดความเสียงพูดทางไกล)


[เสียงดนตรี] 

(อาจารย์)  สวัสดีค่ะ นักเรียนคะ พบกับครูอ้อมอีกเช่นเคย ในวิชาเทคโนโลยีการออกแบบและเทคโนโลยีค่ะ นักเรียนทราบกันแล้วว่าในวิชานี้ประกอบไปด้วยเนื้อหา 7 บท ส่วนที่เรียกว่า "เทคโนโลยีน่ารู้" วันนี้อยู่ในหัวข้อของบทที่ 2 ค่ะ โดยหัวข้อมีชื่อว่า "สาเหตุหรือปัจจัยการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี" นักเรียนอาจจะเคยสังเกตมาแล้วว่าเทคโนโลยีรอบตัวเรานั้นมีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา แล้วอะไรคือการเปลี่ยนแปลง วันนี้เราจะได้เรียนรู้กันนะคะ ก่อนอื่นขอแจ้งจุดประสงค์การเรียนรู้ค่ะ หลังจากเรียนบทนี้แล้วครูก็คาดหวังให้นักเรียนวิเคราะห์สาเหตุหรือปัจจัยที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีได้ นักเรียนพร้อมเรียนกันหรือยังคะ ถ้านักเรียนพรเราไปเริ่มกันที่กิจกรรมแรกกันเลยค่ะ กิจกรรมนี้ครูอยากให้นักเรียนสังเกตสภาพโต๊ะ 2 ปี ในช่วง 2 ปีที่แตกต่างกัน ใน30 ปีเลยค่ะ ภาพแรกอยู่ในส่วนปี 1981 ค่ะ สวนภาพที่ 2 อยู่ในปี 2014 ค่ะ ห่างกัน 30 ปีค่ะ นักเรียนเห็นการเปลี่ยนแปลงอะไรบ้าง ในภาพแรกค่ะ นักเรียนอาจจะเห็นหนังสือพิมพ์ คอมพิวเตอร์ หนังสือ โทรศัพท์ กล้องถ่ายรูป และอุปกรณ์อื่น ๆ อีกมากมายเต็มโต๊ะเลย แต่เมื่อ 30 ปีผ่านมา สภาพโต๊ะโล่งเลยใช่ไหมคะ เหลืออุปกรณ์หลัก ๆ เพียงแค่แว่นตา โน้ตบุ๊ก โทรศัพท์มือถือ แล้วมีเพิ่มเข้ามา คือ แอปพลิเคชันต่าง ๆ 2 ภาพนี้บ่งบอกได้ชัดเจนว่าเทคโนโลยีในรอบ 30 ปีนั้น มีการเปลี่ยนแปลงอย่างมากเลยทีเดียว แล้วถ้าเทคโนโลยีในชีวิตประจำวันของเราล่ะคะ นักเรียนสังเกตเห็นการเปลี่ยนแปลงอะไรบ้างไหมคะ อย่างเช่น การซื้อขายสินค้าหรือบริการ มีระบบออนไลน์มากยิ่งขึ้น จับจ่ายใช้สอยสะดวกมากยิ่งขึ้นใช่ไหมคะ หรือถ้ารูปแบบของข้อมูลความรู้ จากเมื่อก่อนข้อมูลความรู้จะอยู่ในรูปแบบหนังสือ ตอนนี้อยู่ในรูปแบบ E-book มีระบบการศึกษาออนไลน์แล้ว นักเรียนสามารถศึกษาค้นคว้าได้ทุกที่ทุกเวลาเลย ถ้ามองในแง่ของเครื่องมืออุปกรณ์ที่ช่วยอำนวยความสะดวกต่อการดำรงชีวิตของมนุษย์แล้วล่ะก็ ยิ่งมีความหลากหลายยิ่งขึ้น อะไรคือสาเหตุของการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีเหล่านี้ ครูได้สรุปมาเป็น 5 สาเหตุหรือ 5 ปัจจัยค่ะ นั่นก็คือความต้องการของมนุษย์เพื่อที่จะแก้ไขปัญหาของศาสตร์ต่าง ๆ นอกจากนี้ยังมีปัจจัยอื่น ๆ ร่วมคือ เศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรม รวมถึงสิ่งแวดล้อมด้วย เราจะได้เรียนรู้ในรายละเอียดของแต่ละด้านกันค่ะ ไปเริ่มที่สาเหตุหรือปัจจัยแรก แน่นอนว่าในการดำเนินชีวิตหรือในการทำกิจกรรมต่าง ๆ ชีวิตประจำวันของเรามักจะเจออุปสรรค หรือปัญหาต่าง ๆ มากมาย เพราะฉะนั้น มนุษย์ก็เลยเป็นที่มาของเทคโนโลยี อย่างเช่น ในรูปนี้เป็นเทคโนโลยีที่ช่วยอำนวยความสะดวกเรื่องของการสื่อสารทางไกล จากที่เรามีปัญหาเรื่องการอยู่ไกลกันนี่ ทำให้สื่อสารลำบากนี่ เบื้องต้นอาจจะเป็นแค่การเขียนแล้วก็ส่งโดยนกหรือต่อมาก็มีการส่งเป็นทางจดหมาย หรือต่อมาจะเป็นโทรเลข จนเทคโนโลยีถูกพัฒนาที่เราคุ้นเคย อย่างเช่น โทรศัพท์มือถือ หรืออาจจะเป็นการทำงานโดยการประชุมผ่านวิดีโอทางไกลแล้ว นั่นก็เป็นการแก้ปัญหาในเรื่องของการสื่อสารของเรา นี่เป็นตัวอย่างเพียงแค่ตัวอย่างหนึ่งนะคะ การที่มนุษย์ต้องการแก้ปัญหาแล้วทำให้เกิดเทคโนโลยีต่าง ๆ ขึ้นมากมาย ด้านต่อไปค่ะ เป็นเรื่องของความรู้และความก้าวหน้าของศาสตร์ต่าง ๆ ซึ่งเป็นสาเหตุามรู้และความก้าวหน้าของศาสตร์ต่าง ๆ ซึ่งเป็นสาเหตุ เป็นปัจจัยที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างรูปนี้ นักเรียนจะเห็นว่ามีเสื้อผ้าที่ผลิตโดยใช้เทคโนโลยีนาโน ก็เป็นการใช้ความก้าวหน้าของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในระดับนาโนทำให้สามารถผลิตเสื้อที่มีคุณสมบัติพิเศษ เช่น การลดการเปียกชื้น ลดรอยยับ เพื่อยับยั้งแบคทีเรีย ช่วยลดการเกิดกลิ่น อย่างนี้ก็เป็นผ้า หรือเป็นเสื้อผ้า เครื่องนุ่งห่มที่เกิดจากความก้าวหน้าของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีระดับนาโน มีศาสตร์อื่น ๆ อีกไหม มีค่ะ เช่น ทางเทคโนโลยีสารสนเทศและสารสื่อสาร ทำให้เราสามารถพัฒนาระบบควมคุมไฟฟ้าในอาคารบ้านเรือน โดยใช้อุปกรณ์สื่อสาร อย่างเช่น โทรศัพท์มือถือหรือ Tablet ควบคุมการทำงานของหลอดไฟ โทรทัศน์ ทำให้ทำงานได้ผ่าน2 นาทีนะคะ มันก็เป็นที่มาของการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยี ซึ่งเป็นความก้าวหน้าด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ และการสื่อสารนั่นเอง สาเหตุหรือปัจจัยอีกอันหนึ่งที่มีความสำคัญ นั่นก็คือเศรษฐกิจค่ะ แน่นอนเมื่อมีการขยายตัวของเศรษฐกิจ เพราะกิจกรรมต้องขยายตัวไปด้วยความรวดเร็ว ให้ทันการขยายตัวของเศรษฐกิจนั้น จึงเกิดเป็นเทคโนโลยีต่าง ๆ ให้สอดคล้อง อย่างเช่น รูปแบบการชำระเงินที่เปลี่ยนไปค่ะ ในอดีตเราอาจจะใช้เงินสด แต่ตอนนนี้ใช้เงินสดลดน้อยลง เป็นการชำระเงินค่าสินค้าและบริการต่าง ๆ ผ่านช่องทางดิจิทัลมากยิ่งขึ้น เพื่อให้ทันกับการขยายตัวของเศรษฐกิจนั่นเอง อีกสาเหตุหรือปัจจัยหนึ่งค่ะ นักเรียนสังเกตไหมคะ ว่าวิถีชีวิตนะคะ ทำให้เกิดเทคโนโลยีได้เหมือนกัน อย่างเช่น สังคมหรือวัฒนธรรม หรือวิถีชีวิตของผู้คนในเมือง ในชุมชนเมืองค่ะ มีแนวโน้มที่จะเป็นครอบครัวเป็นลักษณะครอบครัวเดี่ยว อาจจะมีสมาชิกในห้องพักเพียงแค่ 1 หรือ 2 คน ทำให้รูปแบบวิถีชีวิตนั้นเปลี่ยนไป การทำอาหาร หรือการใช้บริการนั้นเปลี่ยนไป อย่างนี้แหละค่ะ ก็เลยต้องมีเทคโนโลยีที่สอดคล้องกับวิถีชีวิต อย่างเช่นการระบบสั่งอาหารออนไลน์ส่งตรงถึงบ้าน การผลิตอาหารกึ่งสำเร็จรูป หรืออาหารสำเร็จรูปที่ให้สอดคล้องกับจำนวนที่น้อยลง อย่างนี้ก็เป็นเทคโนโลยีที่เกิดขึ้นจากสังคมและวัฒนธรรมต่าง ๆ ต่อไปค่ะ เป็นสาเหตุ หรือปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม แน่นอนว่าเมื่อมีการ เมื่อมีการพัฒนาด้านเศรษฐกิจและอุตสหกรรม แต่ถ้าไม่คำนึงถึงสภาพแวดล้อมนี่ก็อาจทำให้เกิดมลภาวะด้านสิ่งแวดล้อม พอเกิดมลภาวะทางด้านสิ่งแวดล้อมแก้ปัญหานั้น ก็เกิดกลายเป็นเทคโนโลยีที่ช่วยลดมลภาวะสิ่งแวดล้อมในรูปแบบต่าง ๆ เช่น เทคโนโลยีการจัดการขยะ เทคโนโลยีเรื่องของการผลิตวัสดุที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม วัสดุที่ผลิตจากวัสดุธรรมชาติ หรือวัสดุที่ย่อยสลายได้ง่าย แบบนี้ก็เป้นตัวอย่างของเทคโนโลยีที่เกิดจากการป้องกันลดมลภาวะด้านสิ่งแวดล้อม ครูได้ยกตัวอย่างสาเหตุหรือปัจจัยการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีด้านต่าง ๆ มาแล้วนะคะ ครูอยากให้นักเรียนได้สังเกตว่า เอ๊ะ ลักษณะการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีนี้มีอะไรบ้างค่ะ นักเรียนสังเกตไหมคะ ว่าเทคโนโลยีบางเทคโนโลยีสามารถใช้ประโยชน์ได้ระยะเวลาหนึ่งเท่านั้นนะคะ ก็ไม่ได้ถูกใช้ประโยชนือีกเลย มีอะไรบ้างคะ อย่างเช่น โทรเลขไงคะ โทรเลขในยุคหนึ่งนั้นในนิยมใช้สื่อสารทางไกลใช่ไหมคะ แต่เมื่อมีการเปลี่ยนรูปแบบเป็นเปลี่ยนรูปแบบจดหมายเป็นอีเมล เทคโนโลยีโทรเลขก็ไม่ถูกใช้อีกต่อไป นั่นก็เป็นตัวอย่างที่บอกว่าเทคโนโลยีบางเทคโนโลยีนั้น สามารถใช้ประโยชน์ได้ในระยะเวลาหนึ่งเท่านั้นนะคะ ต่อไป มีอะไรอีกบ้าง นักเรียนสังเกตไหมว่าบางเทคโนโลยีบางเทคโนโลยีนั้น อาจจะเป็นจุดเปลี่ยนหรือเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้เกิดเทคโนโลยีใหม่ ๆ ได้อีก อย่างเช่น E-mail E-mail ถูกปรับปรุง เปลี่ยนแปลงมาจากการส่ง จากรูปแบบของการส่งข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ นั่นก็ทำให้มีการส่งข้อมูลได้มากมายยิ่งขึ้นนะคะ หรือการพัฒนาโปรแกรมประยุกต์ หรือแอปพลิเคชันในด้านต่าง ๆ เมื่อมีการพัฒนาแอปพลิเคชัน ก็มีการต่อยอดให้เป็นแอปพลิเคชันด้านต่าง ๆ ด้านการแพทย์ ด้านเศรษฐกิจมากยิ่งขึ้น อย่างเช่น ในรูปนี้เป็นแอปพลิเคชัน ด้านการวัดอุณหภูมิเท้าของผู้ใช้โดยการสวมใส่ถุงเท้าที่มีเซนเซรอ์วัดอุณหภูมิ ก็จะทำให้เราสามารถทราบอุณหภูมิผู้ใช้ได้แบบนี้ก็เป็นเทคโนโลยีที่ต่อยอดมาจากแอปพลิเคชันนั่นเองนะคะ นักเรียนสังเกตไหมว่าบางที บางครั้ง บางสถานการณ์นั้น เทคโนโลยีเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว หรือการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว อย่างเช่น รถจักรยานดัดแปลง รถจักรยานยนต์ดัดแปลงให้มีสูงขึ้นพ้นจากน้ำใช่ไหมคะ มีผู้โดยสารมาด้วย เกิดจากเหตุการณ์อะไรคะแบบนี้ เกิดจากอุทกภัยค่ะ ทำให้ต้องปรับรถจักรยานยนต์ ทำให้ต้องดัดแปลง เพราะฉะนั้น ในบางสถานการณ์ เช่น อาจจะเป็นอุทกภัย ภัยธรรมชาติอื่น ๆ  สงคราม หรือแม้แต่โรคระบาด ได้อย่างรวดเร็ว อย่างเช่น ตอนนี้มีสถานการณ์โควิด โรคระบาดโควิดต้องการใช้หน้ากากอนามัย ใช้หน้ากากอนามัยจำนวนมาก จึงไม่เพียงพอ เกิดเป็น Face Shield ซึ่งเป็นเทคโนโลยีที่ช่วยป้องกันการแพร่เชื้อได้ แบบนี้ก็เป็นตัวอย่างของการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีได้อย่างรวดเร็วเช่นกันค่ะ เอาล่ะค่ะ นักเรียนคะ ครูได้ยกตัวอย่างสาเหตุหรือปัจจัยทางด้านเทคโนโลยีด้านต่าง ๆ แล้ว และก็ให้นักเรียนได้สังเกตลักษณะการเปลี่ยนแปลงแล้ว ตอนนี้ครูอยากให้นักเรียนได้ฝึกวิเคราะห์เองบ้าง ครูจะให้ตัวอย่างเทคโนโลยีมา 3 เทคโนโลยีค่ะ นั่นก็คือเครื่องนุ่งห่ม เครื่องพิมพ์ กล้องถ่ายรูป ครูอยากให้นักเรียนเลือกเทคโนโลยีใดเทคโนโลยีหนึ่งค่ะ จาก 3 ภาพนี้นะคะ แล้วนักเรียนอธิบายลักษณะการเปลี่ยนแปลง จากอดีตจนถึงปัจจุบัน แล้วก็วิเคราะห์สาเหตุหรือปัจจัยการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยี ครูให้เวลานักเรียนในการคิด วิเคราะห์นี้ประมาณ 15 นาทีนะคะ นักเรียนอาจจะหยุดการดูเนื้อหาในส่วนนี้ไว้ก่อน แล้ว 15 นาที เรากลับมาพบกัน เพื่อดูแนวทางการวิเคราะห์ว่าเป็นอย่างไร เป็นอย่างไรกันบ้างคะนักเรียนคะ ได้ฝึกคิดวิเคราะห์และเลือกเทคโนโลยีอะไรบ้าง ทบทวนว่าครูนั้นให้นักเรียนฝึกคิดวิเคราะห์ โดยเลือกเทคโนโลยีมา 1 เทคโนโลยีนะคะ แล้วก็อธิบายลักษณะ รวมถึงวิเคราะห์สาเหตุปัจจัยการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีนั้น เรามาเริ่มดูแนวทางการวิเคราะห์เทคโนโลยีแรกกันเลยค่ะ มีใครเลือกเครื่องนุ่งห่มไหมคะ แจ้งไว้ก่อนว่านักเรียนอาจจะเลือกไม่เหมือนครูนะคะ ครูเพียงแต่เสนอแนวทางเท่านั้นเอง ครูเลือกนำเสนอเทคโนโลยีเครื่องนุ่งห่มแบบตัวนี้ค่ะ นั่นก็คือชุดกันหนาวที่สวมใส่ด้านใน หรือที่นักเรียนรู้จักกันในชื่อ Long Johns บางทีก็ถูกเรียกว่า Long Underwaer ก็ได้นะคะ เป็นชุดที่เราสวมใส่ต่อจากชุดชั้นในแล้วก็มีชุด Long Johns แล้วก็มีเสื้อหรือเสื้อผ้าสวมทับอีกที เพื่อให้ร่างกายอบอุ่นโดยเฉพาะประเทศทางที่มีอากาศหนาวเขาใช้กัน มีการเปลี่ยนแปลงอย่างไรในเทคโนโลยี Long johns ถ้าในอดีตนักเรียนรู้ไหมว่ามีการผลิต Long Johns นี้จากเส้นใยฝ้ายค่ะ หรือบางทีอาจจะใช้ Poly Easter ผสม ขนสัตว์ผสม หรือบางบริษ์อาจจะใช้ขนสัตว์เลย แต่ในปัจจุบันนี้มีการพัฒนาใช้ชุดเส้นใยชนิดพิเศษค่ะ ละเอียดมากยิ่งขึ้น เก็บความร้อนได้ดี ทำให้ความร้อนนั้นไม่เล็ดรอดออกไปภายนอก ทำให้ร่างกายอบอุ่นได้ดียิ่งขึ้น นอกจากนั้นก็มีน้ำหนักเบา สวมใส่สบาย นั่นก็เป็นเทคโนโลยีที่ถูกพัฒนาขึ้นแล้วนะคะ แล้วอะไรล่ะคะ คือ สาเหตุหรือปัจจัยที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง แน่นอนค่ะ มนุษย์ คือ ปัจจัยหลัก เพราะมนุษย์ต้องการเครื่องนุ่งห่มที่สวมใส่สบายและเหมาะสมกับฤดูกาล แล้วจากนี้เครื่องนุ่งห่มนี้จะก้าวหน้าไม่ได้เลย ถ้าขาดความก้าวหน้าทางด้านการผลิตเส้นใยผ้า นี่คือสาเหตุหรือปัจจัยหลักในการเปลี่ยนแปลง Long Johns นะคะ เทคโนโลยีต่อไป คือ เครื่องพิมพ์ค่ะ ใครเลือกเครื่องพิมพ์ไหมคะ นักเรียนรู้ทันทีในอดีตนั้น การพิมพ์ เป็นการพิมพ์ 2 วิธี ซึ่งเป็นการพิมพ์ลงบนกระดาษ พลาสติก หรือว่าวัสดุอื่น ๆ นะคะ แต่โดยหลัก ๆ  ก็คือใช้หมึกพิมพ์ในการพิมพ์ แต่ ณ ตอนนี้พัฒนามาเป็นการพิมพ์ 3 มิติแล้ว นั่นก็คือการใช้การขึ้นรูปชิ้นงาน 3 มิติ ซึ่งใช้ในอุตสาหกรรมการผลิตชิ้นส่วนรถยนต์หรือการผลิตอุปกรณ์การแพทย์นะคะ อย่างนี้ก็เป็นการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี และอะไรคือสาเหตุล่ะคะ สาเหตุ ก็คือมนุยษ์มีความต้องการในการขึ้นรูปสำหรับการพิมพ์ชิ้นงาน เป็นการขึ้นรูปแบบ 3 มิติ  และนอกจากนี้ก็ยังต้องใช้เทคโนโลยีด้านวิทยาศาสตร์ด้านการพิมพ์ โดยเฉพาะด้านวัสดุ ประเภทพลาสติก ต้องการชนิดพิเศษสำหรับการขึ้นรูปได้ด้วย นี่ก็คือตัวอย่างด้านเทคโนโลยีด้านเครื่องพิมพ์นะคะ เทคโนโลยีต่อไป มีใครเลือกกล้องถ่ายรูปไหมคะ นักเรียนเห็นการเปลี่ยนแปลงอะไรของกล้องถ่ายรูปตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบันบ้างคะ แน่นอนว่าแต่ก่อนนั้นไม่มีการบันทึกภาพลงฟิล์ม แต่ตอนนี้ก็เปลี่ยนเป็นการเปลี่ยนสัญญาณภาพพิมพ์เป็นดิจิทัลไปแล้วมีอะไรบ้างคะ ที่พัฒนาขึ้นมา มีหน่วยความจำ ทั้งภายนอกและภายในที่ทำให้ได้จำนวนภาพที่มากขึ้น นอกจากนี้ยังได้จอที่แสดงผลที่ได้ภาพสีใกล้เคียงกับความเป็นจริงมากขึ้น แน่นอนค่ะ สาเหตุหลัก ก็คือมนุษย์ต้องการถ่ายภาพที่ให้เหมือนกับสภาพที่ตาเรามองเห็นที่สุด และมีความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ในด้านการพัฒนาเลนส์ เซนเซอร์ เพื่อรับและเปลี่ยนสัญญาณภาพเป็นสัญญาณดิจิทัลนั่นเอง นี่ก็คือตัวอย่างการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีกล้องถ่ายรูปนะคะ ครูได้ยกตัวอย่างให้นักเรียนได้เห็นการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีและให้นักเรียนได้วิเคราะห์แล้วนะคะ ถ้านักเรียนได้อยากศึกษาเพิ่มเติมนะค ะ นักเรียนอาจจะไปดูเรื่องของวิวัฒนาการด้านรูปแบบการฟังเพลงว่ามีการเปลี่ยนแปลงแบบใดบ้าง ซึ่งก็สอดคล้องกับทั่วโลกนะคะ การฟังเพลงในสาธารณรัฐอเมริกา การเรียนในสหรัฐอเมริกา และอีกรูปหนึ่งที่มาจากที่ครูเอารูปมาให้นักเรียนดูในตอนต้นนะคะ การเปลี่ยนแปลงสภาพโต๊ะ ในช่วง 30 ปี หรือถ้านักเรียนสนใจเรื่องการเปลี่ยนแปลงสัญญาณโทรศัพท์มือถือ ว่ามีการเปลี่ยนแปลงอย่างไร นักเรียนก็สามารถดูได้ตามลิงก์นี้ค่ะ ค่ะ สำหรับในวันนี้นักเรียนก็ได้เรียนรู้เกี่ยวกับสาเหตุหรือว่าปัจจัยที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี ซึ่งประกอบด้วย 5 ปัจจัยหลักด้วยกันนะคะ ครูก็ได้อธิบายให้นักเรียนได้รู้แล้วก็ให้นักเรียนได้ฝึกคิดวิเคราะห์ในการดูว่าเทคโนโลยีต่าง ๆ นั้น มีการเปลี่ยนแปลงอย่างไร แน่นอนว่าสาเหตุหรือปัจจัยหลักที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงนั้น ก็คือการที่มนุษย์เพื่อที่จะแก้ไขปัญหานั่นเอง นักเรียนสามารถความรู้นี้ไปใช้ในการพิจารณาปรับปรุง หรือว่าต่อยอดเทคโนโลยีให้ดียิ่งขึ้น หรืออาจใช้ในการคาดการณ์เทคโนโลยีในอนาคตได้ด้วย และหวังว่านักเรียนจะเข้าใจและใช้ความรู้นี้ต่อไปได้นะคะ สำหรับวันนี้ขอจบไว้เพียงเท่านี้ พบกันใหม่ในห้อข้อถัดไป สวัสดีค่ะ 

[เสียงดนตรี]