---
title: (สำรอง)กลไก (16.03 นาที)
subtitle: 
date: วันศุกร์ที่ 29 มีนาคม 2567  เวลา 15.26 น.
---

								(ข้อความสดจากระบบถอดความเสียงพูดทางไกล)


[เสียงดนตรี] สวัสดีครับ ครูชริน วัฒนะธีรกูรครับ กับกิจกรรมเรียนรู้ในรายวิชาเทคโนโลยีการออกแบบเทคโนโลยีชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 กิจกรรมการเรียนรู้ในครั้งนี้ ยังคงเกี่ยวข้องกับความรู้และทักษะพื้นฐานนะครับ รูปนะครับ นักเรียนนักเรียนคิดว่าอากาศยานไร้คนขับโดนตามนี้นะครับ ในการทำงานประยุกต์ใช้อุปกรณ์ไฟฟ้าอย่างไรบ้าง ครูให้เวลาประมาณ 10 วินาทีนะครับ จากรูปนะครับ อากาศยานไร้คนขับโดนตามนี้นะครับ จะประกอบด้วย ปล่อยสัมภาระระบบสื่อสารเคมีนะครับ ระบบควบคุมการบินด้วย GPS นะครับ ซึ่งอากาศยานไร้คนขับ หรือโดรนนะครับ เป็นสิ่งประดิษฐ์ชนิดหนึ่ง ที่มีการนำมาใช้ประโยชน์อย่างหลากหลายนะครับ ว่าใช้ในเรื่องของการบันเทิง การรักษาความปลอดภัย ใช้ในการรักษาความมั่นคง ใช้ในการเกษตร การสำรวจ เช่นการ ผลิตอากาศยานไร้คนขับจำเป็นต้องใช้ความรู้ และทักษะรายได้เหมือนกันนะครับ ระบบการขับเคลื่อนการควบคุมทิศทางการส่งสัญญาณนะครับ การสร้างหรือพัฒนาระบบเหล่านี้นะครับ ถ้าจำเป็นมีความรู้เกี่ยวกับกลไกไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์นะครับ เพื่อความเหมาะสมต่อการใช้งาน รวมทั้งไม่เป็นอันตรายต่อผู้ใช้งาน และผู้ที่เกี่ยวข้องนะครับ ปัจจุบันนะครับ การใช้กลไกอุปกรณ์ไฟฟ้า และอิเล็กทรอนิกส์นะครับ เป็นส่วนประกอบในการสร้างหรือพัฒนาเทคโนโลยีต่าง ๆ อันนี้เพื่อช่วยอำนวยความสะดวกในการทำงานของมนุษย์เรานั้นเองนะครับ เช่น หม้อหุงข้าว ไมโครเวฟ เครื่องซักผ้า แล้วก็โทรทัศน์นะครับ มีบางอย่างนะครับ อาจจะมีระบบการทำงานที่ซับซ้อนต้องใช้กลไกอุปกรณ์ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์น่ารักหลายซึ่งในบทที่ 5 นี้นะครับ นักเรียนจะได้เรียนรู้เกี่ยวกับความรู้พื้นฐานด้านกลไก อุปกรณ์ไฟฟ้า และอิเล็กทรอนิกส์นะครับ เผื่อเป็นแนวทางในการประยุกต์ใช้งานต่อไปนะครับ สำหรับกิจกรรมในครั้งนี้นะครับ ก็จะเป็นกิจกรรมการเรียนรู้ในหัวข้อคนกลไกนะครับ ที่เราจะไปเรียนรู้เรื่องกลไก มาดูประสบการณ์เรียนรู้กันก่อนนะครับ คาดหวังว่านักเรียนจะสามารถอธิบายหลักการทำงาน การประยุกต์ใช้วิเคราะห์กลไก และการทำงานในสิ่งของเครื่องใช้ได้นะครับ แล้วก็มาเริ่มเรียนรู้กันเลยนะครับ เรามาดูหัวข้อแรกกันเลยนะครับ ในเรื่องของกลไกนะครับ มนุษย์เรานั้นนะครับ รู้จักนำอุปกรณ์บางประเภทมาช่วยในการทำงาน มาช่วยอำนวยความสะดวกตั้งแต่อดีตต้นมานะครับ เช่น ลอก พื้นเอียง คาน พัฒนาเป็นกลไกต่าง ๆ ส่วนประกอบในการสร้าง และพัฒนาเทคโนโลยีไม่ว่าจะเป็นรถยกของนะครับ สีข้าวเครื่องบดละเอียดนะครับ ตทำงานของกลไกนั้นต้องอาศัยอุปกรณ์หรือชิ้นส่วนหลายอย่างร่วมกันนะครับ เพื่อให้เปิดการทำงานในลักษณะต่าง ๆ ได้ตามต้องการนะครับ โดยอุปกรณ์แต่ละประเภท ก็จะมีหน้าที่ในการทำงานที่แตกต่างกันออกไปนะครับ ในที่นี้นะครับ แล้วก็จะยกตัวอย่างอุปกรณ์ที่เราจะได้ศึกษาในบทนี้ ก็คือเฟือง แะลอกนะครับ อุปกรณ์อะไรก็คือเฟืองนะครับ เฟืองเป็นดูหนังทั่วไปเป็นจานแบนรูปทรงกลมนะครับ มีลักษณะเป็นแฉกนะครับ เฟืองผลิตขึ้นมา เมื่อเช้าส่งกำลังและแรงบิด การหมุนของเฟืองส่งกำลังจะเกิดขึ้นก็ต่อเมื่อมีฟันเฟือง ตั้งแต่ 2 ตัวขึ้นไปมาประกบกันนะครับ ก็นั่นหมายความว่าถ้าเฟืองตัวแรกหมุนนะครับ เฟืองตัวที่ 2 ก็จะหมุนแต่จะหมุนทิศทางที่ตรงกันข้ามนะครับ เป็นระบบส่งกำลังขึ้นมาแล้วมาดูตัวอย่างนะครับ กลไกตัวอย่างการทำงานของพื้นที่แกนเพลาของมอเตอร์นะครับ ซึ่งจะทำหน้าที่เป็นเฟืองขับนะครับ เฟืองขับหมุน ก็จะทำให้เฟืองสีเหลืองที่สบกันอยู่หมุนตรงกันข้ามการที่เฟืองขับมีขนาดเล็กกว่าเฟืองการนะครับ จะทำให้เฟืองหมุนช้ากว่าเฟืองขับนะครับ การนำเฟืองมาใช้ประโยชน์ในด้านต่าง ๆ ผู้ใช้จำเป็นจะต้องมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับหน้าที่และการทำงานของเฟืองนะครับ เช่น ทำหน้าที่ส่งกำลังและการเคลื่อนที่นะครับ เธอทำหน้าที่เปลี่ยนขนาดแรงบิด แล้วความเร็วรอบ หรือทิศทางการหมุนทิศทางการเคลื่อนที่นะครับ เฟืองมีหลายประเภทด้วยกันโดยทั่วไปแล้ว เราจะแบ่งตามรูปร่าง และลักษณะการใช้งานนะครับ เรามาดูตัวอย่างนะครับ ตัวอย่างเฟืองประเภทแรก ก็คือเฟืองตรงนะครับ เฟืองตรงเป็นเฟืองที่ใช้งานมากที่สุด เป็นเฟืองที่มีฟันขนานกับแกนหมุนนะครับ ใช้ในการส่งกำลังจากการหมุน จากเพลา หนึ่งไปอีกเพลา 1 นะครับ ขนาดแรงบิดหรือทิศทางการหมุนนะครับ เฟืองทิศทางการเคลื่อนที่ เฟืองส่วนมากจะใช้ในระบบส่งกำลังนะครับ เช่น ระบบส่งกำลังในรถยนต์นะครับ เครื่องจักรกลต่าง ๆ นะครับ เรามาดูตัวอย่างเฟืองลำดับถัดไปเลยนะครับ  ก็คือเฟืองสะพานนะครับ เฟืองสะพานมีลักษณะเป็นแท่งยาวตรงนะครับ มีฟันเฟืองอยู่ด้านบนแล้วมีเฟื่องตรง์ครับ สบอยู่ด้านบนฟันเฟืองของเฟืองสะพานอีกทีหนึ่งนะครับ เฟืองสะพานมีหน้าที่ในการเปลี่ยนทิศทางการเคลื่อนที่นะครับ หรือเคลื่อนที่กลับไปกลับมานะครับ เฟืองสะพานถูกนำมาใช้ในเครื่องจักรอัตโนมัติต่าง ๆ นะครับ เซตเครื่องจักรผลิตชิ้นส่วนรถยนต์อัตโนมัตินะครับ หรือเครื่องจักรหรือวงจรรวมหรือ IC นะครับ ตัวอย่างการกระทำอาจจะเห็นได้ว่าเฟืองตรงสีแดงขนาดเล็กจับแกนเพลาของมอเตอร์นะครับ ทำหน้าที่เป็นเฟืองขับซึ่งเฟืองขับรถรอบแกนจะทำให้เกิดสะพานสีดำอยู่ด้านล่างเกิดการเคลื่อนที่ในแนวตรงนะครับ เป็นตัวอย่างการนำระบบเฟืองมาใช้ในการเปลี่ยนลักษณะการเคลื่อนที่จากการหมุนมาเป็นการเคลื่อนที่ในแนวตรง เฟืองลำดับถัดมาคือเฟืองวงแหวนนะครับ เฟืองวงแหวนรูปร่างลักษณะกลม เช่นเดียวกับเฟืองตรงนะครับ แต่ฟันเฟืองจะอยู่ด้านในของวงกลมนะครับ และจะต้องใช้คู่กับเฟืองตรงนะครับ ที่มีขนาดเล็กกว่าสบฟืองวงแหวนนะครับ โดยอัตราทดการออกแบบให้มากหรือน้อยก็ได้ขึ้นอยู่กับขนาดของเฟืองตัวนอกและเฟืองตัวในนะครับ เฟืองนายเล็กกว่าเรียนต่อนอกนะครับ มากนะครับ เฟืองตัวในจะทำหน้าที่เป็นตัวขับเคลื่อนนะครับ รหัสมาก็คือเครื่องเสียงนะครับ เสียงเป็นเสียงของกำลังที่มีฟังเสียงคำว่าแบตหมดนะครับ เพิ่งจะมีหน้าที่ในการทำงานเฟืองตรงนะครับ เรื่องการทำงานกำลังเร่งความเร็วรอบสูงนะครับ โดยเฟืองเฉียงนะครับ กำลังเพลาที่มีไม่ขนานกันนะครับ ตัวอย่างระดับถัดมาก็ถูกต้องดอกจอกนะครับ เฟืองดอกจอกมีลักษณะคล้ายกับกรวย เฟืองตรงและเครื่องเสียงนะครับ เฟืองดอกจอกจะเป็นเรื่องของตัวพบกันในลักษณะตั้งฉากนะครับ การใช้งานเฟืองดอกจอกนะครับ เช่น ในยานพาหนะนะครับ ในเรือนะครับ ตัวอย่างกลไลการทำงานเฟืองดอกจอกที่สบกันอยู่นะครับ จะสังเกตได้ว่าแล้วตกลงจะตั้งฉากกันเลยเพิ่มสีแดงที่มีขนาดเล็กทำหน้าที่เป็นเฟืองขับ เมื่อเฟืองขับหมุนจะทำให้เปลืองสีเหลืองที่สบกันอยู่หมุนไปด้วย จึงนำระบบเฟืองดอกจอกมาใช้ประโยชน์ในการเปลี่ยนแปลงการหมุนของเพลาที่ทำมุม 90 องศาได้ เช่น การใช้เฟืองดอกจอกในสว่านเรียงลำดับถัดมา ก็คือเฟืองตัวหนอนนะครับ เบื้องต้นเป็นชุดเฟืองที่ประกอบด้วย เกลียวตัวหนอนตัวหนอนนะครับ ทำงานโดยการหมุนแนวเพลงขับและเพลาตามของตัวต่อกัน 90 องศานะครับ เงียบเกินตรงแล้วก็มีแรงสั่นสะเทือนน้อยนะครับ จากรูปรามีเฟือง 2 นะครับ นักเรียนคิดว่าเฟืองใดเฟืองขับนะครับ ครูจะให้เวลาในการคิด 5 วินาทีนะครับ เฟืองที่ทำหน้าที่เฟืองขับเฟืองหมายเลข 1 นะครับ ตัวอย่างนะครับ เกลียวตัวหนอนสีขาวจะทำหน้าที่เป็นเฟืองขับนะครับ ทำให้เปลืองสีเหลืองที่สบกัน เฟืองสีเหลืองมีแกนเพลาที่ทำมุมฉากกับแกนเพลาของต้นหนอนนะครับ เปลี่ยนแกนกันที่ทำมุม 90 องศาได้ เฟืองลำดับถัดไป คือ เฟืองเกลียวสกรู เฟืองที่ใช้ส่งกำลังระหว่างทำมุม 90 องศานะครับ ทำหน้าที่ได้ทำการเข้า 90 องศา กับชุดเฟืองตัวหนอนสามารถส่งกำลังได้น้อยกว่านะครับ เฟืองแต่ละประเภทจะทำหน้าที่แตกต่างกันไปนะครับ เช่น ช่วยเพิ่มหรือลดแรงนะครับ เพิ่มความเร็วนะครับ และช่วยเปลี่ยนแกนในการหมุนนะครับ สามารถนำไปประยุกต์ใช้กับงานใหม่นะครับ ช่วยให้การทำงานของมนุษย์สะดวกรวดเร็วและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้นนะครับ เราเป็นอุปกรณ์ช่วยอำนวยความสะดวกในการเคลื่อนย้ายสิ่งของช่วยผ่อนแรง หรืออำนวยความสะดวก ผู้ใช้งานนะครับ เป็นล้อ รอกสามารถแบ่งได้เป็น 3 ประเภทด้วยกันนะครับ เราไปดูรอกประเภทที่ 1กันนะครับ นั่นก็คือรอกเดี่ยวตายตัวนะครับ รอกเดี่ยวตายตัวนะครับ เป็นรอบที่ช่วยอำนวยความสะดวกในการทำงานแต่ไม่ใช่ผ่อนแรงนะครับ ก็คือนอกพื้นที่นะครับ พี่เป็นรอกที่ช่วยอำนวยความสะดวกแล้วก็ผ่อนแรงนะครับ ต่างกับรอกเดี่ยวตายตัวนะครับ รอกประเภทที่ 3 คือรอกพวง เกิดจากการนำรอกหลายตัวมาต่อกันเป็นพวงนะครับ ไม้ผ่อนแรงมากขึ้นนะครับ ตัวอย่างการทำงานของรอบครัวนะครับ ซึ่งเกิดจากการนำร่องมาใช้งานร่วมกันในลักษณะที่มีเชือกคล้องผ่านรอกนะครับ ทำให้มีลักษณะเป็นวพกนะครับ นำมาใช้ในการเคลื่อนย้ายสิ่งของ เช่น การยกสิ่งของที่มีน้ำหนักมากขึ้นสู่ที่สูงนะครับ รอกนอกจากนะครับ สะดวกแล้ว ผ่อนแรงในการเคลื่อนย้ายสิ่งของในการผ่อนแรงของครอบครัวนี้นะครับ ขึ้นอยู่กับจำนวนรอก และลักษณะการนำรอกมาต่อกันนะครับ ถ้าหากต้องการผ่อนแรงมาก ต้องใช้รอกจำนวนมากขึ้นด้วยนะครับ ภายในคลังสินค้าของโรงงาน จะใช้รอบควงติดอยู่บนคานก็เคลื่อนย้ายสิ่งของ เราจะสามารถแบ่งหน้าที่การทำงานของรอกได้ออกเป็น 2 ลักษณะใหญ่ ๆ ด้วยกันนะครับ อย่างแรก ก็คือเรื่องของการผ่อนแรงนะครับ การใช้รอกพวงนะครับ ผ่อนแรงในการน้ำหนักมากได้นะครับ เช่น เคลื่อนย้ายวัสดุก่อสร้างนะครับ หรือการเคลื่อนย้ายสิ่งของในโรงงานนะครับ ประสิทธิภาพในการผ่อนแรงของรอกพวกนะครับ ขึ้นอยู่กับมันลอกนะครับ และลักษณะการต่อที่ลงมาใช้งานนะครับ ถ้าหากต้องการจะผ่อนแรงมากก็ต้องใช้รอกขึ้นมากตามไปด้วยนะครับ เดินภายในคลังสินค้าของโรงงานจะใช้รอกพวงติดบนเพดานนะครับ เพื่อเคลื่อนย้ายสิ่งของนะครับ ต้องการขายวัตถุที่มีน้ำหนักมากวัสดุก่อสร้างจะใช้ทุกตัวกลไกสำคัญในการเคลื่อนย้ายนะครับ อันที่ 2 ของรอก คือ อำนวยความสะดวกและทำให้เกิดการเคลื่อนที่ในลักษณะต่าง ๆ เช่น การเคลื่อนที่ในแนวดิ่ง ตั้งฉากกับพื้นแล้วก็ช่วยอำนวยความสะดวกในการยกสิ่งของขึ้นสู่ที่สูง การใช้รอกลำเลียงวัสดุก่อสร้างขึ้นสู่ที่สูง การชักธงชาติขึ้นสุ่ยอดเสานะครับ อยากจะที่ในแนวราบนะครับ ลอกทำให้เกิดการเคลื่อนที่ตามแนวเส้นตรงขนานนะครับ การเคลื่อนที่กรองเครื่อง สายพานลำเลียงกระเป๋านะครับ การเคลื่อนที่เป็นวงกลมนะครับ รอกทำให้เกิดเสียงขั้นแนวเส้นตรงเช่นเครื่องซักผ้านะครับ การทำงานของรอกให้ทำให้ถังซักผ้าหมุนนะครับ หรือการเคลื่อนที่ของการหมุนเอาเส้นเอานะครับ เช่น การใช้รอกม้วนเข้าไปเก็บในตลับเมตร การม้วนสายเบ็ดตกปลาโดยใช้รอกหมุนนะครับ เรามาทำกิจกรรมชวนคิดกันหน่อยนะครับ สำเร็จรูปมาใช้งานได้อุปกรณ์ใดมาทดแทนประยุกต์ใช้ได้บ้างครับ แล้วจะใช้ทดแทนได้อย่างไรนะครับ ครูจะให้นักเรียนใช้เวลาในการคิดประมาณ 10 วินาทีนะครับ เริ่มได้เลยครับ โอเคนะครับ ได้คำตอบกันหรือยังครับ หากเรียกคนไหนยังไม่ได้คำตอบนะครับ ลองทบทวนลักษณะของรอกนะครับ ว่ารอกควรมีลักษณะเป็นอย่างไรนะครับ รอกควรมีลักษณะเป็นอย่างไรครับ รอกควรวัตถุดิบเป็นล้อไว้สำหรับของเชือกนะครับ หากนักเรียนสามารถหารอกกับ มาใช้งานได้นะครับ นักเรียนสามารถนำอุปกรณ์ที่มีลักษณะเป็นม้วนนะครับ ไม่ต้องการใบทดแทนล้อรถจักรยานนะครับ บทเรียนนี้นักเรียนเห็นด้วยว่ารอกอุปกรณ์พื้นฐานส่วนหนึ่งของกลไกและการควบคุมนะครับ ให้เป็นส่วนประกอบในการสร้างสิ่งของเครื่องใช้นะครับ ก็อำนวยความสะดวกในการทำกิจกรรมต่าง ๆ ของมนุษย์นะครับ ที่มีความสะดวกรวดเร็วและมีประสิทธิภาพมากขึ้นนะครับ ซึ่งอุปกรณ์เหล่านี้ต่างก็มีหน้าที่และประโยชน์ในการใช้สอยแตกต่างกันไปนะครับ ใช้ให้เหมาะกับประเภทและจุดประสงค์การใช้งานนะครับ เพื่อให้ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุดนะครับ สำหรับกิจกรรมที่ 5.1 วิเคราะห์การใช้งานกลไกนะครับ ให้นักเรียนสำรวจสิ่งต่าง ๆ รอบตัวนะครับ เช่น พัดลม ลิฟท์ รถยนต์นะครับ และการวิเคราะห์ว่าสิ่งเหล่านั้นนะครับ ในการใช้กลไกอะไรบ้าง เป็นส่วนประกอบในการทำงานเพราะอะไรเป็นกลไกที่ใช้และหน้าที่นะครับ อย่าลืมทำกิจกรรมนะครับ สวัสดีครับ 

[เสียงดนตรี]