---
title: ปัจจัยบางประการที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช ตอนที่ 1 ปัจจัยภายนอก (16.12 นาที)
subtitle: 
date: วันพฤหัสบดีที่ 18 เมษายน 2567  เวลา 09.45 น.
---

								(ข้อความสดจากระบบถอดความเสียงพูดทางไกล)


[เสียงดนตรี] สวัสดีค่ะ นักเรียนวันนี้เราจะมาเรียนกันในตอนนี้ปัจจัยบางประการที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช ตอน 1 โดยมีครูสุนัดดาเป็นผู้สอนค่ะ หัวข้อที่ 3.2 ปัจจัยบางประการที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช โดยที่วันนี้เราจะมาเรียนกันเกี่ยวกับปัจจัยภายนอกค่ะ จุดประสงค์การเรียนรู้ ข้อ 1 ระบุและอธิบายเกี่ยวกับปัจจัยที่มีผลต่อการเจริญเติบโตและการดำรงชีวิตของพืช ข้อ 2 ออกแบบการทดลองและทดลองเกี่ยวกับปัจจัยภายนอกที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช จากรูปที่เห็นนี้นะคะ นี่คือสถานีเกษตรหลวงอ่างขาง ซึ่งได้มีการทดลองปลูกผลไม้เมืองหนาวหลายชนิด การศึกษาวิจัยเพื่อควบคุมปัจจัยต่าง ๆ ที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืชเมืองหนาว นำไปสู่ความสำเร็จในการขยายพันธุ์พืชหลายชนิด ที่ไม่เคยมีการปลูกในประเทศไทยมาก่อน เช่น สตรอว์เบอรีและกีวี่ความรู้เกี่ยวกับปัจจัยบางประการที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืชสามารถนำมาใช้การศึกษาวิจัยนี้ได้ค่ะ จากรูป นักเรียนลองสังเกตดูสิคะ ว่าการปลูกพืชที่อยู่ทางด้านซ้ายมือและพืชที่อยู่ทางด้านขวามือ มีสิ่งใดที่เหมือนหรือแตกต่างกันบ้าง พืชแต่ละชนิดเจริญได้ดีในสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกัน เราชนิดเจริญได้ดีในที่กลางแจ้ง เช่น สตรอว์เบอรี ซึ่งก็คือรูปทางด้านซ้ายมือนี้นะคะ ส่วนบางชนิดเจริญได้ดีในที่มีแสงรำไร เช่น ผักบางชนิดที่ปลูกในโรงเรือนก็คือรูปทางด้านขวามือนี้ค่ะ จะเห็นว่ามีโรงเรือนแล้วก็มีหลังคา ซึ่งมีพลาสติกคลุมอยู่นะคะ ซึ่งโรงเรือนนี้นอกจากช่วยลดปริมาณแสงแล้วยังป้องกันแมลงศัตรูพืชไม่ให้มากัดกินพืชได้ด้วยค่ะ การปลูกพืชแต่ละชนิด จึงจำเป็นต้องคำนึงถึงธรรมชาติของพืชด้วย เพื่อให้พืชเจริญเติบโตได้อย่างเหมาะสม นักเรียนคิดว่าในการปลูกพืชมีปัจจัยใดบ้างที่ควรคำนึงถึง เพื่อให้พืชนั้นเจริญเติบโตได้ดี แล้วพืชแต่ละชนิดต้องการปัจจัยต่าง ๆ เหล่านั้น เหมือนหรือแตกต่างกันหรือไม่อย่างไร บทที่ 3 นี้นะคะ ก็จะมีกิจกรรมที่ 3.3 ปัจจัยที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช นักเรียนสามารถทำกิจกรรมนี้ได้ในห้องเรียนค่ะ รูปที่เห็นนี้นะคะ นี่ก็คือหน่อไม้ฝรั่งค่ะ ทั้ง 2 กองนี้นะคะ เป็นชนิดเดียวกัน นักเรียนลองสังเกตสิคะ ว่ามีอะไรบ้างที่แตกต่างกัน จะเห็นว่าทางด้านซ้ายมือนะคะ จะเป็นสีขาวส่วนทางด้านขวามือก็จะเป็นหน่อไม้ฝรั่งสีเขียวแบบที่เราเห็นกันทั่ว ๆ ไปนะคะ นักเรียนคิดว่าปัจจัยใดที่ส่งผลให้หน่อไม้ฝรั่งทั้ง 2 กองนี้มีความแตกต่างกัน นี่คือไร่ที่มีการปลูกหน่อไม้ฝรั่งนะคะ ถ้าเราเดินเข้าไปดูใกล้ ๆ ค่ะ จะเห็นว่าที่โคนต้นมีท่อสีดำปักอยู่ จากท่อสีดำ ๆ ที่เราเห็นนี้นะคะ ถ้าเราดึงท่อออกค่ะ จะเห็นว่าภายในจะมีหน่อไม้เล็ก ๆ ของหน่อไม้ฝรั่งอยู่ด้วยนะคะ สังเกตดูจะเห็นว่าเป็นสีขาวค่ะ ถ้าเราเอาท่อสีดำเสียบลงไปที่หน่อเหมือนเดิมและปล่อยทิ้งไว้ให้หน่อยไม้ฝรั่งนี้เจริญเติบโตนะคะ ก็จะเห็นว่าหนอก็จะเจริญแล้วก็สูงขึ้นค่ะ ส่วนภายในก็จะยังสีขาวอยู่นะคะ ในขณะที่ลองสังเกตต้นที่อยู่ข้าง ๆ ค่ะ จะเห็นต้นหน่อไม้ฝรั่งที่อยู่ข้าง ๆ จะเป็นสีเขียวค่ะ ส่วนหน่ออื่น ๆ ที่ถ้าไม่มีท่อสีดำกลุ่มเอาไว้ก็จะเห็นหนอนนั้นเป็นสีเขียวค่ะ ที่นักเรียนก็น่าจะสามารถตอบได้แล้วนะคะ ว่าปัจจัยอะไรที่ทำให้หน่อไม้ฝรั่งที่ครูให้ดูเมื่อครู่นี้นะคะ มีสีที่แตกต่างกัน ปัจจัยนั้นก็คือแสงนั่นเองค่ะ นักเรียนคิดว่านอกจากแสงแล้วยังมีปัจจัยใดอีกบ้างที่ส่งผลต่อการเจริญเติบโตของพืช เราเคยเรียนกันมาแล้ว ม.ต้น นะคะ นักเรียนน่าจะตอบได้ว่ายังมีปัจจัยอื่น ๆ อีกที่ส่งผล อย่างเช่น น้ำ อุณหภูมิ ธาตุอาหาร แล้วถึงแม้ว่าจะเป็นพืชชนิดเดียวกัน แต่ถ้าอยู่ในสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกัน การเจริญเติบโตนั้นก็จะแตกต่างกันด้วยค่ะ นอกจากปัจจัยภายนอกเหล่านี้แล้วที่ส่งผลต่อการเจริญเติบโตของพืช ยังมีปัจจัยภายในที่พืชสร้างขึ้น ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการควบคุมการเจริญเติบโตของพืชด้วยเช่นกัน ซึ่งปัจจัยภายในนี้เราจะเรียนกันในคลิปถัดไปนะคะ สำหรับคลิปนี้เราจะเรียนเกี่ยวกับปัจจัยภายนอกค่ะ 3.2.1 ปัจจัยภายนอก ปัจจัยภายนอก คือ ปัจจัยที่พืชได้รับจากสภาพแวดล้อมนะคะ อย่างเช่น แสง แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ น้ำ อุณหภูมิ ธาตุอาหาร แก๊สออกซิเจน และศัตรูพืช ปัจจัยภายนอกเหล่านี้ล้วนมีอิทธิพลต่อการเจริญเติบโตของพืช อาจส่งผลให้พืชเจริญเติบโตได้ดี หรืออาจจะยั้งการเจริญเติบโตของพืชก็ได้ค่ะ แสงเป็นปัจจัยสำคัญต่อการสังเคราะห์ด้วยแสง ซึ่งเป็นกระบวนการสร้างน้ำตาลที่พืชจะสามารถนำไปใช้ในกระบวนการอื่น ๆ ต่อไป เรามาพิจารณากราฟนี้กันนะคะ ซึ่งเป็นผลของความเข้มแสงการสังเคราะห์ด้วยแสง จากเส้นกราฟนะคะ อาจจะเห็นว่าหากความเข้มของแสงมากขึ้น อัตราการสังเคราะห์ด้วยแสงจะเพิ่มขึ้น แต่อย่างไรก็ตามอัตราการสังเคราะห์ด้วยแสงจะเพิ่มขึ้นจนถึงจุดจุดหนึ่ง ประมาณนี้นะคะ แล้วหลังจากนั้นก็จะไม่เพิ่มขึ้นถึงแม้ว่าความเข้มแสงจะเพิ่มขึ้นก็ตาม นั่นก็เพราะว่ายังมีปัจจัยอื่น ๆ อีกนะคะ อย่างเช่น ความเข้มของคาร์บอนไดออกไซด์ ปริมาณเอ็มไซน์ ปริมาณสารตั้งต้นอื่นที่เป็นปัจจัยจำกัดส่งผลต่ออัตราสังเคราะห์ด้วยแสงนี้ค่ะ แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์เป็นแหล่งให้ธาตุคาร์บอนแก่พืช เพื่อนำไปใช้ในการสร้างน้ำตาล โดยกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสง ถ้าพิจารณาจากกราฟนี้นะคะ จะเห็นว่าความเข้มข้นของคาร์บอนไดออกไซด์เพิ่มมากขึ้น อัตราการสังเคราะห์ด้วยแสงจะเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม อัตราการสังเคราะห์ด้วยแสงจะเพิ่มขึ้นจนถึงจุดจุดหนึ่ง ประมาณนี้นะคะ ปัจจัยต่อไปนะคะ ก็คือน้ำค่ะ นักเรียนคงเคยปลูกต้นไม้ ถ้าเราลืมรดน้ำไปหลาย ๆ วันสังเกตไหมครับ ว่าต้นไม้ของเราจะเป็นอย่างไร ใบก็จะเหี่ยวแล้วก็ต้นไม้นั้นก็อาจจะตายไปในที่สุดนะคะ น้ำเป็นองค์ประกอบที่สำคัญ ซึ่งเกี่ยวข้องกับกระบวนการต่าง ๆ ของพืชที่ส่งผลต่อการเจริญเติบโต เช่น การสังเคราะห์ด้วยแสง การหายใจระดับเซลล์ การงอกของเมล็ด และเป็นตัวกลางในการลำเลียงสารต่าง ๆ นอกจากนี้แล้วน้ำยังกับการรักษาอุณหภูมิของพืชด้วยค่ะ ในการปลูกพืชบางชนิดนะคะ จะมีการใช้พลาสติกสีดำคลุมดิน นั่นก็เพื่อป้องกันไม่ให้น้ำในดินระเหยไปได้ง่าย รวมทั้งไม่ให้วัชพืชขึ้นมาได้ง่ายด้วยค่ะ พืชแต่ละชนิดจะมีช่วงอุณหภูมิที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตที่แตกต่าง อุณหภูมิที่สูงเกินไปหรือว่าต่ำเกินไป อาจส่งผลต่อการเจริญเติบโตของพืชได้ค่ะ เช่น ข้าวซึ่งเป็นพืชที่เจริญเติบโตได้ดีในภูมิอากาศเขตร้อน จะมีช่วงอุณหภูมิที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตสูงกว่าข้าวสาลี ซึ่งเป็นพืชที่เจริญเติบโตได้ดีในภูมิอากาศเขตหนาว ธาตุอาหาร ธาตุอาหารที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของพืชมีหลายชนิด แบ่งตามปริมาณความต้องการของพืชได้เป็น 2 กลุ่ม คือ ธาตุอาหารที่พืชต้องการในปริมาณมากเอาหรือ Macro nutrient เช่น ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม รวมทั้งธาตุอื่น ๆ ดังต่อไปนี้ค่ะ สวนอาหารที่พืชต้องการในปริมาณน้อย อย่างเช่น ทองแดง เหล็ก สังกะสี อื่น ๆ ดังนี้ ซึ่งต่างหากพืชอาหารเหล่านี้ในปริมาณที่ไม่เพียงพอ หรือได้ปริมาณที่มากจนเกินไป อาจส่งผลต่อการเจริญเติบโตของพืชได้ค่ะ จากรูปนี้นะคะ นี่คือแตงกวาค่ะ ต้น ก จนถึงต้อง ง รวมถึงต้นหอมนะคะ ะการขาดธาตุอาหารต่าง ๆ ค่ะ ส่วนต้นจอจานเป็นต้นแตงกวาที่สมบูรณ์ครับ เดี๋ยวรอดูกันทีละต้นนะครับ จะแสดงลักษณะอาการอย่างไรบ้าง ต้น ก. ขาดธาตุไนโตรเจนนะคะ ใบจะมีสีเหลืองทั้งใบแล้วก็ทุกใบอาการที่ใบล่างก่อน ต้นจะมีขนาดเล็กกว่าปกติค่ะ ต้น ข. จะขาดธาตุฟอสฟอรัส โดยแสดงอาการใบเหลือง จะแสดงอาการที่ใบล่างก่อน การเจริญเติบโตของรากต้นคอขาดธาตุโพแทสเซียม ถ้าเราขยายดูนะคะ จะเห็นว่าขอบใบและปลายใบไหม้ เนื้อเยื่อใบตายเป็นจุด ๆ โดยอาการเหล่านี้นะคะ จะเกิดขึ้นที่ใบล่างก่อน ต้น ง. ขาดธาตุเหล็ก ถ้าขยายดูจะเห็นว่าใบอ่อนที่เกิดใหม่จะมีสีเหลืองซีดค่ะ ส่วนต้น จ. นี้นะคะ เป็นต้นที่ได้รับธาตุอาหารครบ ก็จะเจริญเติบโตได้ตามปกติค่ะ ความรู้เพิ่มเติม การใส่ปุ๋ยเป็นการช่วยเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ของดิน ทำให้ผลผลิตของพืชเพิ่มสูงขึ้นได้ ปุ๋ยที่ใช้ในการเกษตรมีทั้งปุ๋ยอินทรีย์และปุ๋ยเคมี ปุ๋ยอินทรีย์เป็นปุ๋ยที่ได้จากอินทรียวัตถุต่าง ๆ เช่น ปุ๋ยคอก ในรูปเป็นปุ๋ยคอกที่ได้จากมูลวัวค่ะ ปุ๋ยหมัก แล้วก็ปุ๋ยพืชสด ในรูปนี้เป็นต้นปอเทืองที่นำมาเพื่อบำรุงดินได้ ส่วนปุ๋ยเคมีเป็นปุ๋ยที่สังเคราะห์ขึ้นจะให้ธาตุอาหารที่จำเป็นแก่พืชในป่าปริมาณที่สูง ศัตรูพืช ศัตรูพืชชนิดต่าง ๆ สามารถก่อความเสียหายต่อการเจริญเติบโตของพืชได้ อาจทำให้ผลผลิตลดลง หรืออาจรุนแรงจนถึงพืชนั้นตายได้ ศัตรูพืชที่สำคัญมีหลายชนิด เช่น แมลงศัตรูพืช ในรูปนี้นะคะ ก็คือเพี้ยแป้ง ส่วนรูปนี้คือเพลี้ยอ่อน ที่อยู่ใบรัก วัชพืชซึ่งก็คือต้นหญ้าที่เกิดขึ้นในแปลงปลูกหน่อไม้ฝรั่ง ส่วนรูปสุดท้ายเป็นจุลินทรีย์ก่อโรคในพืช ก็คือราสนิมบนใบลั่นทมหรือใบลีลาวดีนั่นเองค่ะ นักเรียนเคยรับประทานผักที่ปลูกด้วยวิธีไฮโดรพอนิกส์หรือไม่คะ จากรูปที่เห็นนี้นะคะ เป็นการปลูกพืชด้วยวิธีไฮโดรพอนิกส์ค่ะ ซึ่งเป็นการปลูกพืชในสารละลายโดยไม่ใช้ดิน นักเรียนคิดว่าต้องมีการควบคุมปัจจัยภายนอกใดบ้าง เพื่อให้เจริญเติบโตได้อย่างเหมาะสม ครูจะให้เวลานักเรียนคิด 10 วินาทีค่ะ ในการปลูกพืชด้วยวิธีไฮโดรพอนิกส์นี้ จะต้องมีการควบคุมปัจจัยภายนอกต่าง ๆ ให้เหมาะสม เช่น เดียวกับการปลูกพืชโดยใช้ดินค่ะ เช่น ควบคุมปริมาณแสง อุณหภูมิ น้ำ และธาตุอาหารให้เหมาะสมต่อชนิดของพืชที่ปลูก ซึ่งการปลูกพืชโดยวิธีการนี้ ธาตุอาหารจะอยู่ในรูปของสารละลาย ซึ่งจะต้องมีการควบคุมค่า pH ของสารละลายให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมที่พืชจะสามารถนำไปใช้ได้ แล้วต้องควบคุมการไหลเวียนของออกซิเจนให้กับรากพืชด้วย นอกจากนี้ต้องมีการควบคุมและป้องกันศัตรูพืชที่อาจก่อให้เกิดการเสียหายต่อผลผลิตของพืชได้ เป็นอย่างไรบ้างคะ หลังจากเรียนจบแล้ว นักเรียนน่าจะเข้าใจเกี่ยวกับปัจจัยภายนอกได้มากขึ้น เราก็มาถึงช่วงสุดท้ายของคลิปนี้แล้วค่ะ นั่นก็คือสรุปเนื้อหาภายในบทเรียน การเจริญเติบโตของพืชถูกควบคุมด้วยปัจจัยภายนอก ปัจจัยภายนอกที่มีผลต่อการเจริญเติบโต เช่น แสง คาร์บอนไดออกไซด์ น้ำ อุณหภูมิ ธาตุอาหาร ออกซิเจน และศัตรูพืช ปัจจัยภายนอกดังกล่าวเป็นปัจจัยสำคัญ ซึ่งเกษตรกรที่จะเพาะปลูกพืชแต่ละชนิดต้องคำนึง และมีการควบคุมอย่างเหมาะสม เพื่อให้พืชมีการเจริญเติบโตได้อย่างเหมาะสมบูรณ์ ส่วนปัจจัยภายในที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช เราจะได้เรียนกันในคลิปถัดไปนะคะ สำหรับวันนี้ขอจบการสอนแต่เพียงเท่านี้ก่อน สวัสดีค่ะ 

[เสียงดนตรี]