---
title: การลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์ ตอน 1 (15.44 นาที)
subtitle: 
date: วันจันทร์ที่ 22 เมษายน 2567  เวลา 09.00 น.
---

								(ข้อความสดจากระบบถอดความเสียงพูดทางไกล)
        สวัสดีค่ะนักเรียนทุกคน พร้อมหรือยังคะจะเข้าสู่การเรียนรู้ให้นักเรียนมีหนังสือเรียน วิทยาศาสตร์ชีวภาพในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 นะคะ นักเรียนสามารถนำมาศึกษาควบคู่ไปกับวีดีทัศน์นี้ได้เลยนะคะ และที่สำคัญอีกอย่างนึงค่ะ ครูอยากให้นักเรียนเตรียมสมุดบันทึก แล้วก็ปากกาให้พร้อมด้วยนะคะ สำหรับรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ชีวภาพ ประกอบไปด้วยบทเรียนจำนวน 5 บทดังนี้นะคะ บทที่ 1 การลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์ บทที่ 2 การรักษาดุลยภาพของร่างกายมนุษย์ บทที่ 3 การดำรงชีวิตของพืช บทที่ 4 พันธุกรรมและวิวัฒนาการ และบทสุดท้ายนะคะ ชีวิตในสิ่งแวดล้อม สำหรับในบทที่ 1 เรื่องการลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์นะคะ ประกอบไปด้วย 2 ตอนนะคะคือตอนที่ 1 และตอนที่ 2   โดยที่หัวข้อที่นักเรียนจะได้ศึกษาในวีดีทัศน์นี้นะคะ จะเป็นหัวข้อย่อย 1.1 เรื่อง การลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์    โดยคุณครูนะคะคาดหวังว่า นักเรียนได้ศึกษาวีดีทัศน์ตอนที่ 1 จบแล้ว นักเรียนจะสามารถอธิบาย โครงสร้างและสมบัติของเยื่อหุ้มเซลล์ ที่สัมพันธ์กับการลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์ได้ค่ะ ก่อนที่จะเข้าสู่เนื้อหาในส่วนถัดไปนะคะ ลองถามตัวเองดูนะคะว่า จริงแล้วเนี่ย นักเรียนชอบเรียนวิชาชีววิทยาหรือไม่  บางคนอาจจะตอบว่าชอบเรียนบางคนอาจจะตอบว่าก็ไม่ค่อยชอบเรียนสักเท่าไหร่ สำหรับคนที่ไม่ค่อยชอบเรียนนะคะ กูมีวิธีการที่จะทำอย่างไร ให้เรียนชีววิทยาได้อย่างสนุก และได้ความรู้ไปด้วยค่ะ  นักเรียนพยายามฝึกทำ 3 สอนนะคะ ตอนแรกคืออะไรคะ ตอนแรกก็คือการสังเกตนะคะ ให้นักเรียนฝึกสังเกตสิ่งที่อยู่รอบรอบตัว สิ่งที่เรียน มีความอยากรู้นักเรียนลองสังเกตดูนะคะ  รอที่ 2 คือ สงสัยและหัดตั้งคำถามนะคะ สวนศ. ที่ 3 นักเรียนก็จะไปสืบค้นและก็ หาข้อมูลมาเพื่อจะอธิบายในสิ่งที่เรียนสงสัย นักเรียนตั้งคำถามไว้ตั้งแต่ตอนแรกนะคะ  ซึ่งเมื่อนักเรียนฝึกทำ 32 แบบนี้ไปเรื่อยๆ กูเชื่อเลยค่ะว่า นักเรียนจะสามารถเรียนชีววิทยาได้อย่างสนุก แต่ก็ได้รับความรู้ไปด้วย ซึ่งการเรียนรู้นั้นก็จะเป็นการเรียนรู้ที่มีความหมายค่ะ   โดยวันนี้นะคะในหัวข้อนี้คุณครูก็อยากให้ นักเรียนฝึกสังเกตนะคะ ภาพถ่าย 2 ภาพนี้นะคะ นักเรียนจะเห็นว่าทางด้านซ้ายมือนะคะ เป็นภาพถ่ายสมอง พี่ไม่ได้ฉีดสารใดๆเข้าไป ส่วนทางด้านขวามือนะคะ เป็นภาพสมองที่ได้ฉีดสารบางอย่างเข้าไป เพิ่มความชัดเจนระหว่างหลอดเลือดและเนื้อเยื่ออื่นๆ นักเรียนเคยสงสัยไหมคะว่า เพราะเหตุใดสารดังกล่าวจึงยังคงอยู่ในหลอดเลือด ไม่ลำเลียงเข้าสู่เซลล์ผนังหลอดเลือด บทเรียนทั้ง 2 ตอนนี้นะคะครูจะพานักเรียนไปหาคำตอบกันค่ะ   ในหัวข้อเรื่องการลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์นะคะ นักเรียนจำเป็นจะต้องรู้จักเซลล์ก่อนค่ะ ซึ่งนักเรียนได้ศึกษามาแล้ว ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นนะคะ โดยที่เซลล์สัตว์นะคะจะประกอบไปด้วยออร์แกเนลล์ต่างๆ เช่นนิวเคลียสนะคะ ทำหน้าที่ควบคุมการทำงานและกิจกรรมต่างๆของเซลล์  ไปตกคนเดียว ทำหน้าที่สลายสารอาหารเพื่อให้ได้พลังงาน ก็นำไปใช้ในกิจกรรมต่างๆของเซลล์ ส่วนเซลล์พืชราคะ เซลล์พืชก็จะมีนิวเคลียสเหมือนกันนะคะ แล้วก็จะมีส่วน ออร์แกเนลล์ที่เรียกว่าคน ซึ่งทำหน้าที่เกี่ยวกับการสังเคราะห์ด้วยแสง ซึ่งทั้งเซลล์พืชและเซลล์สัตว์นะคะ ก็จะมีส่วนที่เรียกว่าเยื่อหุ้มเซลล์นะคะ เมื่อเราขยายโครงสร้างของเยื่อหุ้มเซลล์ จะพบว่ามีโครงสร้างหลักประกอบไปด้วยลิพิด โปรตีน  เราอยู่กลุ่มเซลล์หรอคะ ทำหน้าที่อะไร  สิ่งมีชีวิตทุกชนิดมีเซลล์เป็นหน่วยพื้นฐาน เซลล์สามารถมีขนาดเล็ก ถึงต้องศึกษาภายใต้กล้องจุลทรรศน์  เช่นพารามีเซียม ameda มาดูใต้กล้องจุลทรรศน์ แต่เห็นส่วนที่ล้อมรอบเซลล์ซึ่งกลางสว่างประกอบภายในเซลล์ และสิ่งแวดล้อมภายนอกเซลล์   ส่วนที่ห่อหุ้มเซลล์นี้คือเยื่อหุ้มเซลล์ทุกชนิด มีเยื่อหุ้มเซลล์   ถ้าเธอไม่มีเยื่อหุ้มเซลล์จะเกิดผลอย่างไร ทำไมเยื่อหุ้มเซลล์จึงมีความสำคัญกับ   เยื่อหุ้มเซลล์ทำหน้าที่เป็นแนวกั้นระหว่างสารที่อยู่ภายในและ เซลล์ไม่มีเยื่อหุ้มเซลล์จะไม่สามารถควบคุมการผ่านเข้าออกของสาร ต่างๆ  ที่อยู่ระหว่างภายในกับภายนอกเซลล์ได้ ทำให้ไม่สามารถรักษาสมดุลภายในเซลล์  ส่งผลกระทบต่อการทำกิจกรรมและการดำรงชีวิตของเซลล์  เยื่อหุ้มเซลล์ประกอบด้วยนิวเคลียสและโปรตีน  ส่วนใหญ่ เป็นสารพวกฟอสโฟลิพิด ตั้งแต่เตรียมตัวเป็น 2 ชั้นโดยหันหน้าที่มีขั้วซึ่งมีสมบัติชอบน้ำออกด้านนอก  และด้านที่ไม่มีขั้วซึ่งมีสมบัติไม่ชอบน้ำเข้าหากันด้านใน ส่วนโปรตีนจะแตกแล้วก็อีกตัวไป นอกจากนี้ อยากพบคอเลสเตอรอลและคาร์โบไฮเดรตด้วย เมื่อเย็นได้รู้หลักการแล้วว่า เยื่อหุ้มเซลล์ทำหน้าที่เป็นแนวกั้นระหว่างสารที่อยู่ภายในและภายนอกเซลล์ ควบคุมปริมาณและชนิดของสารที่ผ่านเข้าและออกจากเซลล์ กูอยากให้เรียนได้ทดลองกิจกรรมนี้นะคะเพื่อพิสูจน์สมบัติการเป็นเยื่อเลือกผ่านของเยื่อหุ้มเซลล์ด้วยตัวของนักเรียนเองนะคะ ได้กลับสู่ชั้นเรียนแล้ว ซึ่งจุดประสงค์ของกิจกรรมนี้นะคะ ต้องการนักเรียนได้ศึกษา สมบัติของการเป็นเยื่อเลือกผ่านของเยื่อหุ้มเซลล์ รวมทั้งนักเรียนสามารถวิเคราะห์ผลจากการทำกิจกรรม แล้วสรุปสมบัติการเป็นเยื่อเลือกผ่านของเยื่อหุ้มเซลล์ได้ค่ะ ตอนนี้นะคะ ครูขอให้นักเรียนศึกษากิจกรรมนี้ จาก WeChat นี้ไปก่อน โดยที่นักเรียนควรจดบันทึก ผลของการทำกิจกรรมและตอบคำถามจากวีดีทัศน์ด้วยนะคะ   วิธีการทดลอง เรียนนำแหนที่มีรากติดอยู่มาเพื่อย้อมสี   ใส่น้ำกลั่นในจานเพาะเชื้อ 2 จาน เราก็จะยอมรับแหนด้วยสีต่างๆนะคะ ชุดแรกก็จะหยด ตรงไป ในการเพาะเชื้อนะคะ ประมาณ        จุดที่ 2 แล้วก็ได้ไปค่ะ เช่นเดียวกันประมาณ 1 กกนะคะ       มันก็เหมือนแก้ว  ผสมเข้ากันดี  ต่อมาก็นำแหนที่มีรากติดอยู่นะคะไม่ยอมลงในน้ำสีที่เตรียมเอาไว้   จะใส่แหน่ให้รากตรงลงไปใต้น้ำสีนะคะ       จากนั้นก็ทิ้งไว้ประมาณ 5-10 นาทีค่ะ จำไว้นะเตรียมสไลด์กล้องจุลทรรศน์ค่ะ      ลักษณะของภาคเหนือที่ฉันภายใต้กล้องจุลทรรศน์ หลังจากการย้อมสีนั้นเป็นอย่างไร         รักแร้ที่ใช้ในศีลเข้าเฟซนั้นจะเห็นสีแดงภายในราก สวนรักนะ   อาหาร จะเห็นเป็นสีใสหรือเขียว  แต่ก่อนทำการค้า     ทำไมสีบางชนิดจึงย้อมเซลล์ติดบางชนิด ย้อมไม่ติด   ถ้าอย่างนั้น ลองทดลองสมบัติการละลายของสีดังกล่าวดูกันครับ   หยดสารละลายนิวทรัล pdf ลงไปในหลอดแรกค่ะ ประมาณ 1 cc นะคะที่ 2 ก็จะใส่  ไปรษณีย์  จากนั้นก็หยดน้ำมันพืช ประมาณ 1 เซนติเมตรลงไปในน้ำ         งั้นก็ปิด      เราจะเขย่าให้เข้ากัน       ตั้งหลอดทดลองทั้งสองทิ้งไว้ 20 นาทีสังเกตการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น  เปรียบเทียบผลที่ได้ระหว่างทั้ง 2 หลอด  ในการทดลองสมบัติ การละลายของสี แปลงที่เกิดขึ้นระหว่างหลอดทดลองทั้งสอง หรือว่าแตกต่างกันอย่างไร  สามารถสรุปสมบัติการละลายของสีทั้งสอง ได้อย่างไร            ในหลอดเทียบเสียงหรือทะเลตรงไปจะเห็นสีเหลืองเข้มในน้ำมันและอาจเห็นสีแดงต่างๆในสารละลาย      สรุปได้ว่า   ละลายได้ในน้ำ และน้ำมันวิธี  เดี๋ยวจะละลายในน้ำมันได้ดีกว่า  ในหลอดทดลองที่มีสีผสมอาหารลงไป แต่สีแดงในสวนน้ำเท่านั้น สรุปได้ว่าสีผสมอาหารละลายได้ในน้ำแต่ไม่ละลายในน้ำมัน    การ์ดสมบัติการละลายของสีทั้ง 2 สามารถอธิบายผลการทดลองย้อมสีราดไหนโดยใช้สมบัติ ของเยื่อหุ้มเซลล์ได้อย่างไร          ผลการทดลองสอดคล้องกับการที่เยื่อหุ้มเซลล์มีนิวเคลียสเป็นองค์ประกอบ และมีสมบัติเป็นเยื่อเลือกผ่าน   จึงทำให้สารที่ละลายได้ดีใน    สารเข้าสู่เซลล์ได้  ส่วนสารที่ไม่ละลายใน สารที่ชอบน้ำเช่นสีผสมอาหาร จะไม่สามารถผ่านเข้าสู่เซลล์ได้ ทำการทดลองเพิ่มเติม คนใหม่มาแช่ในเอทิลแอลกอฮอล์ประมาณ 10 นาที แล้วนำไปย้อมในสารละลายสีผสมอาหาร ประมาณ 5-10 นาที   การแช่แอลกอฮอล์มีผลต่อร่างกายยังไงนะ           แอลกอฮอล์ไปละลายลิพิดในเยื่อหุ้มเซลล์ออกมาทำให้เซลล์ตาย สีผสมอาหาร 10 สามารถเข้าสู่เซลล์ได้  ภายในรักแร้เป็นยังไง  นั่นคือ สมบัติการเป็นเยื่อเลือกผ่านของเยื่อหุ้มเซลล์ถูกทำลายไปจากการทดลองนี้ สามารถสรุปได้ว่าเยื่อหุ้มเซลล์มีสมบัติเป็นเยื่อเลือกผ่าน   สารที่ละลายได้ดีในลิพิดสามารถผ่านเข้าออกได้โดยการแพร่ผ่านเยื่อหุ้ม     แล้วคุณผู้ชมคิดว่าผลการทดลองนี้สามารถนำไปอธิบายถึงความปลอดภัยของสีผสมอาหารได้อย่างไร           เนื่องจากสีผสมอาหารละลายได้ดีในน้ำแต่ไม่ละลายในลิพิดจึงไม่สามารถผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ได้ ทำให้มีการนำเข้าสู่เซลล์ร่างกาย  ดังนั้นการใช้สีผสมอาหารน่าจะมีความปลอดภัย ถ้าใช้สีที่รับรองโดยอยและใช้ไม่เกินปริมาณที่กำหนด เป็นยังไงกันคะนักเรียนตอบคำถามได้ครบทุกข้อไหมคะ ถ้าเรียนยังตอบไม่ครบนะคะนักเรียนสามารถย้อนกลับไปดูกิจกรรมได้ใหม่อีกครั้งค่ะ สำหรับในตอนนี้นะคะ รอสรุปเนื้อหา ไปตอนที่ 1 นะคะว่าได้เหมือนของครูหรือเปล่า  สำหรับคุณครูนะคะครูสรุปเนื้อหาได้ 2 ข้อดังนี้ค่ะ ข้อแรก เยื่อหุ้มเซลล์มีสมบัติเป็นเยื่อเลือกผ่านในการลำเลียงสาร  ข้อที่ 2 สารที่ละลายได้ดีในลิพิด สามารถผ่านเข้าออกได้โดยการแพร่ผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ ในหัวข้อการลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์ยังไม่จบนะคะนักเรียน  อย่าลืมติดตามต่อในตอนที่ 2 นะคะ สวัสดีค่ะ