สวัสดีค่ะยินดีต้อนรับเข้าสู่ดิจิทัศน์รายวิชาวิทยาศาสตร์ชีวภาพ ศึกษาปีที่ 4 บทที่ 2 เรื่องการรักษาดุลยภาพของร่างกายมนุษย์นะคะ วันนี้เราจะศึกษากันไปบอกเขาว่าที่ 2.1 เรื่องการรักษาดุลยภาพของน้ำและ ครูปราณีเป็นชายค่ะ    ข้อ 2.1 นี้นะคะเป็นหนึ่งในหัวข้อย่อย ทั้งหมด 11 ข้อ ซึ่งอยู่ในบทที่ 2 ดังโลกนี้เลยนะคะ  ประสงค์การเรียนรู้ในหัวข้อนี้นะคะก็คือ 1 ระบุโครงสร้างและอธิบายการทำงานของไตมนุษย์ 2 คนไกลการรักษาดุลยภาพของน้ำและสารในร่างกาย เสีย  งานของไตค่ะ  หรือยังคะ มาเริ่มกันเลยค่ะ   ก่อนอื่นนะคะ จะรู้จักกันไหมคะคำว่าการรักษาดุลยภาพหรือ ครูให้นักเรียนคิดซัก 5 นาทีนะคะแล้วเดี๋ยวเรามาฟังคำตอบ      ถ้ามีเวลานะคะ มีทำอะไรฟังต่อไปนะคะ คำตอบที่น่าจะได้รับของไม่ตรงกับที่เคยคิดไว้นะคะ การรักษาดุลยภาพหรือคะ หมายถึงการรักษาสภาพแวดล้อมภายในสิ่งมีชีวิต ให้สมดุลและเหมาะสมต่อการดำรงชีวิตค่ะ  ว่าร่างกายมนุษย์เราเนี่ยมีการรักษาดุลยภาพเกิดขึ้นตอนไหนและ ทำได้อย่างไร  คุณครูคะก็จะขอยกตัวอย่างสถานการณ์จำลอง  อาจจะเป็นขณะที่นักเรียนเนี่ยกำลังเล่นกีฬานะคะเช่น เล่นฟุตบอลหรือเล่นแบดมินตัน นักเรียนโรงเรียนเพราะว่าขนาดนั้นเนี่ยร่างกายของนักเรียน  เกิดอะไรขึ้นบ้างแล้วนักเรียนปฏิบัติตัวอย่างไรให้ร่างกายกลับเข้าสู่สภาวะปกติ   ไปก่อนนะคะ นะคะ        เวลาค่าของต่อก่อนนะคะ  จากที่นักเรียนนะคะออกกำลังกายหรือเล่นกีฬานักเรียนจะรู้สึกเหนื่อย ปกติจำนวนมากและกระหายน้ำ การหาน้ำดื่ม   ทำได้โดยการพัดหรือไม่ พักร่างกายก็จะกลับเข้าสู่ภาวะปกติค่ะ ร่างกายของเรานะคะ การรักษาดุลยภาพหลายอย่างเช่น การรักษาดุลยภาพของน้ำและสารในร่างกายการรักษาดุลยภาพของ เป็นกรดเบสของเลือดการรักษาดุลยภาพของอุณหภูมิในหัวข้อ ร่างกายค่ะ  ร่างกายมนุษย์นะคะประกอบไปด้วยน้ำปริมาณร้อยละ 65 ของหนักตัว ในแต่ละวันนะคะตั้งชำรุดก็มีการได้รับและสูญเสียน้ำออกไปอยู่เสมอ นักเรียนคิดว่า  จะกำหนดประจำวันใดบ้างที่ทำให้ปริมาณน้ำในร่างกายเปลี่ยนแปลงไป ให้นักเรียน คิดคำตอบนี้ซะ   เริ่ม     ตัวอย่างชีวิตประจำวันที่ทำให้ร่างกายเกิดการเปลี่ยนแปลง ไปบางน้ำเช่นการพัฒนา  การดื่มน้ำ  ถ่ายปัสสาวะหรืออุจจาระ  นอกจากกิจกรรมที่ลบไปแล้วในแต่ละวันร่างกายของเรา ได้รับแล้ว   แสดงปริมาณน้ําที่ร่างกายได้รับ   อาหาร 700 เครื่องดื่ม 1600 และสูญเสียน้ำออกไปโดยเหงื่อ 100 ML อุจจาระ 200 ml การระเหยซึ่งเป็นการระเหยจากผิวหนังการหายใจ 700 มิลลิเมตร ปัสสาวะ 1,500 ซึ่งผมแล้วร่างกายจะได้รับน้ำวันละ 2,500 บาท  ออกไปวันละ 2,500 มิลลิลิตรเช่นเดียวกันค่ะ  นักเรียนเคยตั้งคำถามกับตัวเองเขาว่าในแต่ละวัน นักเรียนได้รับน้ำแข็งปกครองต้องการของร่างกายหรือไม่และถ้ามีการสูญเสียน้ำออกไปเลย คิดว่าร่างกายของรักษาดุลยภาพของน้ำและสารต่างๆได้หรือไม่    ในการรักษาดุลยภาพของน้ำและสารในร่างกายนะคะ อวัยวะที่มีบทบาทที่สำคัญคืออะไร  นักเรียนคิดว่าใดมีกลไกการทำงานอย่างไรจึงสามารถรักษาดุลยภาพของน้ำและสารต่างๆในร่างกายของมนุษย์   กูให้เวลาคิดสัก 5 นาทีนะคะแล้วพบกันค่ะ          หน้าที่หลักของไตในระบบขับถ่ายเราก็คือ 1 การกำจัดของเสีย ที่เกิดจากกระบวนการเมแทบอลิซึมและกระบวนการสลายสารอาหาร    การรักษาดุลยภาพของน้ำและสารต่างๆในร่างกายได้แก่ การรักษาปริมาณของน้ำในร่างกาย รักษาดุลยภาพของแร่ธาตุในร่างกายการรักษาดุลยภาพของกรดเบสของเลือด ข้อเขียนระบบขับถ่ายคืออะไร กูให้เวลาคิดซัก 5 นาทีนะคะ แล้วค่ะ     ของเสียในระบบขับถ่ายก็คือของเสียที่เกิดจากกระบวนการเมตาบอลิซึม กระบวนการได้แก่  องค์ประกอบ เกิดจากการสลายโปรตีนและกรดนิวคลีอิกอยู่ในรูปของยูเรีย  แอมโมเนีย   นักเรียนลองคิดดูนะคะว่าอุจจาระจัดเป็นของเสียในปกครองไทยหรือไม่ ให้เวลาคิด 5 นาทีนะคะ เรื่องค่ะ      เวลาค่ะหรือยังคะ ไม่เป็นของเสียในระบบขับถ่ายอุจจาระ คือกากอาหารที่เกิดจากการที่ร่างกายย่อยอาหารไม่ได้หรือย่อยไม่หมด   นอกจากนี้นะคะ  ร่างกายก็ยังมีข้อเสียอย่างอื่นอีกเช่น แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์  ซึ่งเป็นของเสียที่ได้จากกระบวนการเมแทบอลิซึม จะถูก กำจัดออกโดยระบบหายใจค่ะ    และอวัยวะในระบบขับถ่ายของร่างกายมนุษย์มีอะไรบ้าง ที่สำคัญ ระบบขับถ่ายของเล่นนะคะก็ประกอบด้วยไตทำหน้าที่รักษาดุลยภาพของน้ำและสารต่างๆในร่างกาย เสียงประกอบ พ่อไก่ทำหน้าที่ลำเลียงของเสียน้ำและสารต่างๆที่เกินความต้องการของร่างกายไปที่กระเพาะปัสสาวะ กระเพาะปัสสาวะทำหน้าที่สะสมของเสียน้ำและสารต่างๆ ความต้องการของร่างกายให้อยู่ในรูปของปัสสาวะ    ท่อปัสสาวะทำหน้าที่ลำเลียง ออกนอกร่างกาย  โดยมีหลอดเลือด renal artery เลือดเข้าสู่ไต  หลอดเลือดนำเลือดออกจากไปค่ะ    เมื่อนำไกรบ่ผ่าตามยาว  สามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ส่วนคือ ส่วนนอกซึ่งมีสีจาง  ที่มีสีเข้มกว่าและมีส่วนที่คล้ายรูปสามเหลี่ยม โดยที่ส่วนปลายสามเหลี่ยมจะยื่นเข้าไปตรวจกับกรวยไต  และต่อกับพ่อไป  ภายในเนื้อไตประกอบด้วย ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการทำหน้าที่รักษาดุลยภาพของน้ำและสารต่างๆ ร่างกาย     โบว์แมนแคปซูล ท่อหน่วยไต     โดยส่วนที่เรียกว่าจะมีลักษณะเป็นกลุ่มหลอดเลือดฝอยที่ล้อมรอบด้วย      ส่วนท่อหน่วยไตอยู่ต่อจากโบว์แมนแคปซูลมีลักษณะเป็นท่อยาวขดไปมา  รักที่ปลายสุดของท่อหน่วยไตจะเปิดออกสู่ท่อรวมสูตรกรวยไต เมื่อนักเรียนได้ทราบถึงโครงสร้างของตายไปแล้วทีนี้ เรามาลองศึกษาการทำงานของหน่วยไต  รวมทั้งการกำจัดของเสียออกจากร่างกายกันนะคะ การทำงานของหน่วยไตประกอบด้วย 3 ขั้นตอนดังนี้ 1 การกรอง ที่บริเวณ closest การดูดกลับและสารการหลั่ง โดยการดูดกลับและการหลั่งจะเกิดขึ้นตลอดไป ความยาวของท่อหน่วยไต  การทำงานของหน่วยไตเริ่มจากเลือดไหลผ่านเข้าหลอดเลือดและผ่านหลอดเลือด เอาศพลงเฟซ    สารที่มีขนาดเล็ก   น้ำสุโขทัย  และไอออนส่วนหนึ่ง  และเข้าสู่ช่องของคุณแมนแคปซูล เม็ดเลือด ขนาดใหญ่เช่นโปรตีนยังคงอยู่ในหลอดเลือด   ของเหลวที่กรองได้จะผ่านไปยังเคลื่อนไหวไป บริเวณนี้ 3 ที่มีประโยชน์ทั้งหมด   รักษาดุลยภาพของน้ำในร่างกายไว้ได้ นอกจากนี้ที่บริเวณท่อรวมปั๊มดูดกลับ ยูเรียและไอออนต่างๆอีกด้วย บางกรณี มีการหลั่งสารบางชนิดจากเลือดเข้าสู่ท่อหน่วยไตเช่นไฮโดรเจนไอออน  รวมทั้งสารพิษบางชนิดทำให้สามารถตรวจพบสารเสพติดจากปัสสาวะได้ ของเหลวในท่อหน่วยไตจะถูกขับถ่ายออกจากร่างกายผ่านทางท่อรวม   พ่อตายและสะสมในกระเพาะปัสสาวะก่อนจะขับออกนอกร่างกาย ตรวจสอบความเข้าใจกันบ้างนะคะ นักเรียนคิดว่า หน่วยไตทำหน้าที่กรอง   10 นาทีนะคะ         เวลาค่ะ   ก็มีการกรองสารที่มีขนาดเล็กที่อยู่ในหลอดเลือดเช่น หนามสุริยะและไอออนบางชนิดเข้าสู่โบว์แมนแคปซูลเม็ดเลือดเลือดใหญ่และยังคงอยู่ในหลอดเลือด  การดูดกลับนะคะก็จะมีการดูดกลับสารที่มีประโยชน์เข้าสู่หลอดเลือด  กลูโคสน้ำลายต่างๆเช่น    อาการหลักๆก็จะมีการหลั่งสารที่ร่างกายไม่ต้องการหรือมีมากเกินไปเช่น ไฮโดรเจนไอออนแอมโมเนียมไอออน หรือยาบางชนิดค่ะ   นักเรียนน่าจะพอทราบถึงกลไกการทำงานของแต่ละคนแล้วนะคะตอนนี้หนูรู้สึกกระหายน้ำดื่มน้ำ       นักเรียนเคยสงสัยไหมคะว่า ร่างกายมนุษย์รู้ได้อย่างไรว่าปริมาณน้ำที่รับเข้าและ ออกมีเท่าไหร่  จึงจะรักษาดุลยภาพของน้ำในร่างกายไม่ได้  แล้วไปเกี่ยวข้องอย่างไรกับการรักษาดุลยภาพของน้ำในร่างกาย นะคะ การรักษาหรือภาพของน้านะคะ เกี่ยวข้องร่วมกันของระบบประสาท  ระบบหมุนเวียนเลือด  ระบบต่อมไร้ท่อและระบบขับถ่ายค่ะ โดยมีอวัยวะที่เกี่ยวข้อง  สมองส่วนไฮโพทาลามัส  ต่อมใต้สมองส่วนหลังซึ่งหลั่งฮอร์โมน adh และที่สำคัญนะคะอายค่ะ    กำลังศึกษากลไกรักษาดุลยภาพของน้ำตาลนะคะ เมื่อร่างกายสูญเสียน้ำเช่นเหงื่อออกมาก ทำให้ความเข้มข้นของเลือดเพิ่มขึ้น ทำให้ต่อมใต้สมองส่วนหลัง   aes นี้จะไปกระตุ้นท่อหน่วยไตและท่อรวมให้เพิ่มการดูดกลับน้ำ  ทำให้ปัสสาวะที่ขับออกมามีปริมาณน้อยขนาดเดียวกัน ที่ถูกกระตุ้นจะทำให้เกิดการกระหายน้ำ การดื่มน้ำทั้งหมดที่ตลาดมานะคะเพราะจะทำให้ปริมาณน้ำในร่างกายเข้าสู่ภาวะสมดุล แล้วมาดูอีกตอนนี้บ้างนะคะเมื่อร่างกายมีน้ำมาก เช่นการดื่มน้ำครั้งละมากๆ  ทำให้ความเข้มข้นของเลือดลดลง  ส่งผลให้ลดการกระตุ้นสมองส่วนไฮโพทาลามัส   ทำให้ต่อมใต้สมองส่วนหลังน้อยโยมหัวใจและท่อรวม ลดการดูดกลับน้ำเข้าสู่หลอดเลือดฝอยส่งผลให้ปัสสาวะที่ขับออกมามีปริมาณมาก ทำให้ร่างกายกลับเข้าสู่ภาวะสมดุล  ไปยังช่วยรักษาดุลยภาพของแร่ธาตุบางชนิดที่สำคัญนะคะเช่น สวัสดี โพแทสเซียมซึ่งเป็นแร่ธาตุที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของระบบประสาทและกล้าม   ในครั้งนี้นะคะหนูก็จะขอยกตัวอย่างผลการรักษาดุลยภาพของโซเดียมให้นักเรียนได้ศึกษากันค่ะ ในกรณีที่มีปริมาณโซเดียมในเลือดต่ำคะก็จะไปกระตุ้นให้ ต่อมหมวกไตหลั่งฮอร์โมนเพศหญิงที่ชื่อว่าแอม  ฮอร์โมนนี้นะคะ ไปกระตุ้น ที่บริเวณท่อหน่วยไตและท่อรวมให้มีการดูดกลับโซเดียมและน้ำเข้าสู่ระบบหมุนเวียนเลือด  ส่งผลให้ปริมาณโซเดียมในร่างกายกลับเข้าสู่ภาวะสมดุลค่ะ   นักเรียนชอบรับประทานอาหารที่มีรสเค็มไหมคะเช่นการเติมเกลือหรือ น้ำปลา ลงไปในอาหารช้ามากๆ   การรับประทานอาหารที่มีรสเค็มส่งผลกระทบต่อการทำงานของไตได้  ให้นักเรียนช่วยกันหาคำตอบให้นะคะ  อย่าคิดว่าถ้ารับประทานอาหารที่มีรสเค็มอยู่เป็นประจำในปริมาณ  ที่เกินความต้องการของร่างกายจะเกิดอะไรขึ้น   ซัก 15 นาทีนะคะ          เวลาค่ะ ในกรณีที่ตายนะคะเป็นปกติ ได้ในปริมาณพลังงานมากๆ   เพิ่งไปมาประมาณนี้นะคะก็จะขึ้นอยู่กับปริมาณโซเดียม อ่านข้อความ แต่กรณีที่ไตไม่สามารถทำงานได้ เกิดการสะสมของโซเดียมและน้ำในอวัยวะต่างๆ ส่งผลให้มีอาการแขนขาบวม แน่นหน้าอก  เหนื่อยง่ายและอาจมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคความดันโลหิตสูง ทำให้ไตมีความผิดปกติในการกรอง  จะพบโปรตีนในปัสสาวะได้ค่ะ   นอกจากนี้ อาหารบางอย่างที่มีส่วนผสมของโซเดียมในปริมาณที่ค่อนข้างสูงเช่น ขนมกรอบบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป  อาหารแช่แข็งค่ะ ก็ได้ศึกษาข้อนี้มาพอสมควรแล้วนะคะเรามาสรุปสาระสำคัญเหมือนกันค่ะ ไตทำหน้าที่รักษาดุลยภาพของน้ำและสารต่างๆในร่างกาย กำจัดของเสียที่มีไนโตรเจนเป็นองค์ประกอบ ภายในเนื้อไตประกอบด้วยหน่วยไตจำนวนมากแต่ละหน่วยไตประกอบด้วย  โบว์แมนแคปซูล ท่อหน่วยไต    การทำงานของหน่วยไตแบ่งได้เป็น 3 ขั้นตอนคือ 1 การกรองเกิดที่กรมอนุรักษ์และบนใบแคปซูล  โดยสารที่มีขนาดเล็ก จะถูกกรองเข้าสู่โบว์แมนแคปซูลและลำเลียงไปยังท่อหน่วยไตต่อไป  2 การดูดกลับ จดขึ้นที่ท่อหน่วยไต  เอกสารที่ยังมีประโยชน์รวมทั้งน้ำและไอออนต่างๆ   3 การหลั่ง เกิดที่ท่อหน่วยไตโดยจะหลั่งสารบางชนิด ที่ได้จากเลือดเข้าสู่ท่อหน่วยไต คือกลไกการรักษาดุลยภาพของน้ำในร่างกายเกิดจากการทำงานร่วมกันของระบบ ระบบหมุนเวียนเลือดระบบประสาทและระบบต่อมไร้ท่อ โดยภาพปริมาณน้ำในเลือดมีการเปลี่ยนแปลงไปจาก     ทำให้การหลั่ง adh จากต่อมใต้สมองส่วนหลัง เปลี่ยนแปลงทำให้ท่อหน่วยไตและท่อรวม กลับน้ำเข้าหลอดเลือดเพิ่มขึ้น หัวข้อถัดมานะคะก็คือกลไกการรักษา ธาตุในร่างกายนะคะซึ่งก็จะขอเสนอปริมาณโซเดียมในเลือดค่ะ เมื่อร่างกายมีปริมาณโซเดียมในเลือดต่ำคะก็จะไปกระตุ้นให้ต่อม  หลัง avastin กระตุ้นท่อหน่วยไตท่อรวม ให้เกิดการตรวจจากโซเดียมและน้ำเข้าสู่ระบบเลือดค่ะ    และก่อนจบบอกข้อดีนะคะก็อยากให้นักเรียนทำใบงานที่ 2.1 เรื่องการรักษาดุลยภาพของน้ำและสารในร่าง  โดยสามารถดาวน์โหลดใบงานนี้ได้ที่ คิวอาร์โค้ด ในภาพนะคะ นักเรียนอาจจะสืบค้นและตอบคำถามด้วยตนเองหรือทำงานเป็นกลุ่มร่วมกัน ก็ได้ค่ะ สำหรับในหัวข้อต่อไปนะคะที่จะได้ศึกษาในคลิป ต่อไปก็จะเป็นหัวข้อที่ 2.2 การรักษาดุลยภาพ ของกรดเบสของเลือดและ 2.3 การรักษาดุลยภาพของ ร่างกายค่ะ  สำหรับทริปนี้คุณครูก็ขอตัวลาไปก่อนนะคะพบกันใหม่ทริปหน้าสวัสดีค่ะ