---
title: ปัจจัยบางประการที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช ตอนที่ 1 ปัจจัยภายนอก (16.12 นาที)
subtitle: 
date: วันอังคารที่ 30 เมษายน 2567  เวลา 11.32 น.
---

								(ข้อความสดจากระบบถอดความเสียงพูดทางไกล)


[เสียงดนตรี] 

(ดร.สุนัดดา) สวัสดีค่ะนักเรียน วันนี้เราจะมาเรียนกันในตอน ปัจจัยบางประการที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช โดยมีครูสุนัดดา เป็นผู้สอนค่ะ หัวข้อที่ 3.2 ปัจจัยบางประการที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช วันนี้เราจะมาเรียนเกี่ยวกับปัจจัยภายนอกค่ะ จุดประสงค์การเรียนรู้ ข้อ 1 ระบุและอธิบายเกี่ยวกับปัจจัยที่มีผลต่อการเจริญเติบโตและการดำรงชีวิตของพืช ปัจจัยที่มีผลต่อการเจริญของพืช ข้อ 2 ออกแบบการทดลอง และทดลองเกี่ยวกับปัจจัยภายนอกที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช จากรูปที่เห็นนี้นะคะ นี่ก็คือสถานีเกษตรหลวงอ่างขาง ซึ่งได้มีการทดลองปลูกผลไม้เมืองหนาว การศึกษาวิจัย เพื่อควบคุมปัจจัยต่าง ๆ ที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืชเมืองหนาว นำไปความสำเร็จในการขยายพันธุ์พืชบางชนิด ที่ไม่มีการปลูกในประเทศไทยมาก่อน เช่น สตรอว์เบอร์รี และกีวี ความรู้เกี่ยวกับปัจจัยบางประการที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช สามารถนำมาใช้ในการศึกษาวิจัยนี้ได้ค่ะ จากรูป นักเรียนลองสังเกตดูสิคะ การปลูกพืชที่อยู่ทางด้านซ้ายมือ และทางด้านขวามือ มีสิ่งใดที่เหมือนหรือแตกต่างกันบ้าง พืชแต่ละชนิดเจริญได้ดีในสภาพแวดล้อมที่ต่างกัน บางชนิดเจริญได้ดีในที่กลางแจ้ง เช่น สตรอว์เบอร์รี ซึ่งคือรูปทางซ้ายมือนี้นะคะ ส่วนบางชนิดเจริญได้ดีในที่ที่มีแสงรำไร เช่น ผักบางชนิดที่เกิดในโรงเรือน ก็คือรูปทางด้านขวามือค่ะ ก็คือโรงเรือนมีหลังคา ซึ่งมีพลาสติกคลุมอยู่นะคะ ซึ่งโรงเรือนนี้ นอกจากจะช่วยลดปริมาณแสงแล้วยังช่วยป้องกันแมลงศัตรูพืช ไม่ให้มากัดกินพืชได้ด้วยค่ะ การปลูกพืชแต่ละชนิด จึงจำเป็นต้องคำนึงถึงธรรมชาติของพืชด้วย เพื่อให้พืชเจริญเติบโตได้อย่างเหมาะสม นักเรียนคิดว่าในการปลูกพืช มีปัจจัยใดบ้างที่ควรคำนึงถึง เพื่อให้พืชนั้นเจริญเติบโตได้ดีและพืชแต่ละชนิดต้องการปัจจัยต่าง ๆ เหล่านั้น เหมือนหรือแตกต่างกันหรือไม่อย่างไร ในบทที่ 3 นี้นะคะ ก็จะมีกิจกรรมที่ 3.3 ปัจจัยที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช นักเรียนสามารถทำกิจกรรมนี้ได้ในห้องเรียนค่ะ รูปที่เห็นนี่นะคะ นี่คือหน่อไม้ฝรั่งค่ะ ทั้ง 2 กองนี้นะคะ เป็นชนิดเดียวกัน แต่นักเรียนลองสังเกตสิคะ ว่ามีอะไรบ้าง ที่แตกต่างกัน ใช่แล้วค่ะ จะเห็นว่ากองทางด้านซ้ายมือนะคะ จะเป็นสีขาวส่วนทางด้านขวามือก็จะเห็นหน่อไม้ฝรั่ง สีเขียวแบบที่เราเห็นกันทั่ว ๆ ไปนะคะ นักเรียนคิดว่าปัจจัยใดที่ส่งผลให้หน่อไม้ฝรั่งทั้ง 2 กองนี้มีความแตกต่างกัน นี่คือไร่ที่มีการปลูกหน่อไม้ฝรั่งนะคะ ถ้าเราเดินไปดูใกล้ ๆ จะเห็นว่าที่โคนต้นมีท่อสีดำปักอยู่ จากท่อสีดำ ๆ ที่เราเห็นนี้นะคะ ถ้าเราดึงท่อออกค่ะ จะเห็นว่าภายในท่อจะมีหน่อเล็ก ๆ ของหน่อไม้ฝรั่งอยู่ด้วยนะคะ สังเกตว่าจะมีสีขาวค่ะ ถ้าเราเอาท่อสีดำเสียบลงไปที่หน่อเหมือนเดิม และปล่อยทิ้งไว้ให้หน่อไม้ฝรั่งเจริญเติบโตนะคะ ก็จะเห็นว่าหน่อก็จะเจริญแล้วก็สูงขึ้นค่ะ ส่วนภายในก็จะยังเป็นสีขาวอยู่นะคะ ในขณะที่เราสังเกตต้นที่อยู่ข้าง ๆ ค่ะ จะเห็นว่าต้นหน่อไม้ฝรั่งที่อยู่ข้าง ๆ จะเป็นสีเขียวค่ะ ส่วนหน่ออื่น ๆ ที่เราดูนะคะ จะมีท่อสีดำคลุมเอาไว้ ก็จะเห็นหน่อนั้นเป็นสีเขียวค่ะ ทีนี้นักเรียนก็สามารถตอบได้แล้วนะคะ ว่าปัจจัยอะไรที่ทำให้หน่อไม้ฝรั่งที่ครูให้ดูเมื่อครู่นี้ค่ะ มีสีที่แตกต่างกัน ปัจจัยนั้น ก็คือแสงนั่นเองค่ะ นักเรียนคิดว่านอกจากแสงแล้ว ยังมีปัจจัยใดอีกบ้าง ที่ส่งผลต่อการเจริญเติบโตของพืช เราเคยเรียนมาแล้วตอน ม.ต้นนะคะ นักเรียนน่าจะตอบได้อื่น ๆ อีกที่ส่งผลอย่างเช่น น้ำ อุณหภูมิ ธาตุอาหาร จะเป็นพืชชนิดเดียวกัน แต่ถ้าอยู่ในสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกัน การเจริญเติบโตนั้นก็จะแตกต่างกันด้วยค่ะ นอกจากปัจจัยภายนอกเหล่านี้แล้ว ที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช ยังมีปัจจัยภายในที่พืชสร้างขึ้น ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการควบคุมการเจริญเติบโตของพืชด้วยเช่นกัน เราจะเรียนกันในคลิปถัดไปนะคะ สำหรับคลิปนี้ เราจะเรียนเกี่ยวกับปัจจัยภายนอกค่ะ 3.2.1 ปัจจัยภายนอก ปัจจัยภายนอก คือ ปัจจัยที่พืชได้รับจากสภาพแวดล้อมนะคะ อย่างเช่น แสง แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ น้ำ อุณหภูมิ ธาตุอาหาร แก๊สออกซิเจน และศัตรูพืช ปัจจัยภายนอกแล้วนี้ล้วนมีอิทธิพลต่อการเจริญของพืช อาจจะส่งผลต่อการเจริญเติบโตของพืชได้ดี หรืออาจยับยั้งการเจริญเติบโตของพืชด้วยแสง เป็นปัจจัยสำคัญต่อการสังเคราะห์ด้วยแสง ซึ่งเป็นกระบวนการสร้างน้ำตาล ซึ่งพืชจะสามารถรำไปใช้ในกระบวนการอื่น ๆ ต่อไป เรามาพิจารณากราฟนี้กันนะคะ ซึ่งเป็นผลของความเข้มแสงต่อการสังเคราะห์ด้วยแสง จากเส้นกราฟนะคะ จะเห็นว่าหากความเข้มแสงมากขึ้น อัตราการสังเคราะห์ด้วยแสงจะมากขึ้น จะเพิ่มขึ้น แต่อย่างไรก็ตาม อัตราความเข้มของแสง จะเพิ่มขึ้นจนถึงจุด ๆ หนึ่ง ประมาณนี้นะคะ และหลังจากนี้นะคะ ก็จะไม่เพิ่มขึ้นความเข้มแสงจะเพิ่มขึ้นก็ตาม นั่นก็เพราะว่ายังมีปัจจัยอื่น ๆ อีกนะคะ อย่างเช่น ความเข้มข้นของคาร์บอนไดออกไซด์ ปริมาณเอนไซม์ ปริมาณสารตั้งต้นอื่นที่จำกัด ส่งผลต่ออัตราการสังเคราะห์ด้วยแสงนี้ค่ะ แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ เป็นแหล่งให้ธาตุคาร์บอนแก่พืชเพื่อนำไปใช้สร้างน้ำตาล โดยกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสง ถ้าพิจารณาจากกราฟนี้นะคะ จะเห็นว่า หากความเข้มข้นของคาร์บอนไดออกไซด์เพิ่มมากขึ้น อัตราการสังเคราะห์ด้วยแสงจะเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตามอัตราการสังเคราะห์ด้วยแสง จะเพิ่มขึ้นจนถึงจุด ๆ หนึ่ง ประมาณนี้นะคะ ปัจจัยต่อไปนะคะ ก็คือน้ำค่ะ นักเรียนคงเคยปลูกต้นไม้ ถ้าเราลืมรดน้ำไปหลาย ๆ วัน เคยสังเกตไหมคะ ว่าต้นไม้ของเราจะเป็นอย่างไร ใบก็จะเหี่ยว แล้วก็ต้นไม้นั้นก็จะตายลงไปในที่สุดนะคะ น้ำเป็นองค์ประกอบที่สำคัญ ซึ่งเกี่ยวข้องกับกระบวนการต่าง ๆ ของพืช ที่ส่งผลต่อการเจริญเติบโต เช่น การสังเคราะห์ด้วยแสง การหายใจระดับเซลล์ การงอกของเมล็ด และเป็นตัวกลางในการลำเลียงสารต่าง ๆ นอกจากนี้แล้วน้ำยังเกี่ยวข้องกับการรักษาอุณหภูมิของพืชด้วยค่ะ ในการปลูกพืชบางชนิดนะคะ จะมีการใช้พลาดติกสีดำคลุมดิน นั่นก็คือป้องกันไม่ให้น้ำในดินระเหยไปได้ง่าย รวมทั้งไม่ให้วัชพืชขึ้นมาได้ง่ายด้วยค่ะ พืชแต่ละชนิดจะมีช่วงอุณหภูมิต่อการเจริญเติบโตที่แตกต่างกัน อุณหภูมิที่สูงเกินไปหรือต่ำจนเกินไป อาจส่งผลต่อการเจริญเติบโตของพืชได้ค่ะ เช่น ข้าว ซึ่งเป็นพืชที่เจริญเติบโตได้ดีในภูมิอากาศเขตร้อน จะมีช่วงอุณหภูมิที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตสูงกว่าข้าวสารี ซึ่งเป็นพืชที่เจริญเติบโตได้ดี ในภูมิอากาศเขตหนาว ธาตุอาหาร ธาตุอาหารที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของพืชมีหลายชนิด แบ่งตามปริมาณความต้องการของพืชได้เป็น 2 กลุ่ม คือ ที่พืชต้องการในปริมาณมาก หรือ เช่น ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพรแทสเซียม และธาตุอื่น ๆ ต่อไปนี้ค่ะ ส่วนธาตุอาหารที่พืชต้องการในปริมาณน้อย หรือไมโครนิวเทรียน อย่างเช่น เหล็ก ทองแดง สังกะสี และธาตุอื่น ๆ ดังนี้ ซึ่งถ้าหากพืชได้รับธาตุอาหารเหล่านี้ในปริมาณที่ไม่มาเพียงพอ หรือได้รับในปริมาณที่มากเกินไปอาจส่งผลต่อการเจริญเติบโตของพืชได้ค่ะ จากรูปนี้นะคะ นี่คือต้นแตงกวาค่ะ ต้น ก. จนถึงต้น ง. จะแสดงอาการขาดธาตุอาหารต่าง ๆ ค่ะ ส่วนต้น จ. จะเป็นต้นแตงกวาที่ได้รับธาตุอาหารสมบูรณ์ค่ะ เดี๋ยวเรามาดูกันทีละต้นนะคะ ว่าแสดงลักษณะอาการอย่างไรบ้าง ต้น ก. จะขาดธาตุไนโตรเจนนะคะ ใบจะมีสีเหลืองทั้งใบ แล้วก็ทุกใบ โดยแสดงอาการที่ใบล่างก่อน ต้นจะมีขนาดเล็กกว่าปกติค่ะ ต้น ข. จะขาดธาตุฟอสฟอรัส โดยจะแสดงอาการ ซึ่งจะแสดงอาการที่ใบล่างก่อน ลำต้นแคระแกรน การเจริญเติบโตของรากลดลง ต้น ค. ขาดธาตุโพแทสเซียม ถ้าเราขยายดูนะคะ จะเห็นว่าขอบใบและปลายใบไหม้ เนื้อเยื่อเป็นจุด ๆ โดยอาการเหล่านี้นะคะ จะเกิดขึ้นที่ใบล่างก่อน ต้น ง. ขาดธาตุเหล็ก ถ้าขยายดูนะคะ ต้นอ่อนที่เกิดใหม่ จะมีสีเหลืองซีดค่ะ ส่วนต้น จ. นี้นะคะ เป็นต้นที่ได้รับธาตุอาหารครบ ก็จะเจริญเติบโตได้ปกติค่ะ ความรู้เพิ่มเติม การใส่ปุ๋ยเป็นการเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ของดิน ทำให้ผลผลิตของพืชเพิ่มสูงขึ้นได้ ปุ๋ยที่ใช้ในการเกษตรมีทั้งปุ๋ยอินทรีย์และปุ๋ยเคมี ปุ๋ยอินทรีย์ เป็นปุ๋ยที่ได้จากอินทรียวัตถุต่าง ๆ เช่น ปุ๋ยคอก ในรูปเป็นปุ๋ยคอกที่ได้จากมูลวัวค่ะ ปุ๋ยหมัก แล้วก็ปุ๋ยพืชสด ในรูปนี้เป็นรูปต้นปอเทียง ซึ่งนำมาทำเป็นปุ๋ยพืชสด เพื่อบำรุงดินได้ ส่วนปุ๋ยเคมี เป็นปุ๋ยที่สังเคราะห์ขึ้น จะให้ธาตุอาหารที่จำเป็นต่อพืชในปริมาณสูง ศัตรูพืช ศัตรูพืชชนิดต่าง ๆ สามารถก่อความเสียหายต่อการเจริญเติบโตของพืชได้ อาจทำให้ผลผลิตลดลง หรืออาจรุนแรงจนทำให้พืชนั้นตายได้ ศัตรูพืชที่สำคัญมีหลายชนิด เช่น แมลงศัตรูพืช ในรูปนี้นะคะ ก็คือเพลี้ยแป้ง ส่วนรูปนี้ คือ เพลี้ยอ่อน ที่อยู่บนใบรัก วัชพืช ซึ่งก็คือต้นหญ้าที่เกิดขึ้นในแปลงปลูกหน่อไม้ฝรั่ง ส่วนรูปสุดท้าย เป็นจุลินทรีย์ก่อราในพืช ก็คือราสนิมบนใบลั่นทม หรือใบลีลาวดีนั่นเองค่ะ นักเรียนเคยรับประทานผักที่ปลูกด้วยวิธีไฮโดรพอนิกส์หรือไม่คะ จากรูปที่เห็นนี้นะคะ เป็นการปลูกพืชด้วยวิธีไฮโดรพอนิกส์ค่ะ ซึ่งเป็นการปลูกพืชในสารละลายโดยไม่ใช้ดิน นักเรียนคิดว่าต้องมีการควบคุมปัจจัยภายนิกใดบ้าง เพื่อให้พืชได้อย่างเหมาะสม ครูจะให้เวลานักเรียนคิด 10 วินาทีค่ะ ในการปลูกพืชด้วยวิธีไฮโดรพอนิกส์นี้ จะต้องมีการควบคุมปัจจัยภายนอกต่าง ๆ ให้เหมาะสม เช่นเดียวกันการปลูกพืชโดยใช้ดินค่ะ เช่น ควบคุมปริมาณแสง อุณหภูมิ น้ำ และธาตุอาหารให้เหมาะสม ต่อชนิดของพืชที่ปลูก ซึ่งการปลูกพืชโดยวิธีนี้ธาตุอาหารจะอยู่ในรูปของสารละลาย ซึ่งจะต้องมีการควบคุมค่า PH ให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม ที่พืชจะสามารถนำไปใช้ได้ และต้องควบคุมการไหลเวียนของออกซิเจนให้กับรากพืชด้วย นอกจากนี้ต้องมีการควบคุมและป้องกันศัตรูพืช ที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายต่อพืชได้ เป็นอย่างไรบ้างคะ หลังเรียนจบแล้ว นักเรียนน่าจะเข้าใจเกี่ยวกับปัจจัยภายนอกได้มากขึ้น และก็มาถึงช่วงสุดท้ายของคลิปนี้แล้วค่ะ นั่นก็คือสรุปเนื้อหาภายในบทเรียนการเจริญเติบโตของพืชถูกควบคุมด้วยปัจจัยภายนอก ปัจจัยภายนอกที่มีผลต่อการเจริญเติบโต เช่น แสง คาร์บอนไดออกไซด์ น้ำ อุณหภูมิ ธาตุอาหาร ออกซิเจน และศัตรูพืช ปัจจัยภายนอกดังกล่าว เป็นปัจจัยสำคัญ ซึ่งเกษตรกรที่จะเพาะปลูกพืชแต่ละชนิดต้องคำนึงและมีการควบคุมอย่างเหมาะสม เพื่อให้พืชมีการเจริญเติบโตได้อย่างสมบูรณ์ ส่วนปัจจัยภายในที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช เราจะได้เรียนกันในคลิปถัดไปนะคะ สำหรับวันนี้ขอจบการสอนไว้แต่เพียงเท่านี้ก่อน สวัสดีค่ะ 

[เสียงดนตรี]