---
title: บรรจุภัณฑ์สำหรับอาหาร (16.21 นาที)
subtitle: 
date: วันอังคารที่ 21 พฤษภาคม 2567  เวลา 09.00 น.
---

								(ข้อความสดจากระบบถอดความเสียงพูดทางไกล)


(คุณครูสุทธาทิพย์) สวัสดีค่ะ พบกับครูสุธาทิพย์ หวังอำนวยพรนะคะ พบกับบทที่ 3 อาหารค่ะ ก่อนหน้านี้นี่นักเรียนได้เรียนเกี่ยวกับสารอาหารประเภทต่าง ๆ มาแล้วนะคะ รวมทั้งมีการเชื่อมโยงไปถึงสูตรเคมีในหลาย ๆ เรื่องค่ะ อย่างเช่น สารประกอบไฮโดรคาร์บอนนะคะ  หรือว่าเรื่องพอลิเมอร์จากมอนอเมอร์ค่ะ สำหรับหัวข้อสุดท้ายนี้นะคะ ก็ยังเกี่ยวข้องกับอาหารอยู่นะคะ นั่นก็คือบรรจุภัณฑ์สำหรับอาหารค่ะ ภาชนะและบรรจุภัณฑ์ที่ใช้สำหรับใส่อาหารในปัจจุบันนี้นะคะ ส่วนใหญ่ก็จะผลิตมาจากพลาสติกค่ะ เนื่องจากว่าพลาสติกมีราคาถูกนะคะ น้ำหนักเบาแล้วก็ไม่แตกหักง่ายค่ะ พลาสติกนี้เป็นพอลิเมอร์นะคะ ก่อนหน้านี้ ที่นี่นักเรียนได้เรียนกับพอลิเมอร์ธรรมชาติมาแล้วใช่ไหมคะ จำได้อยู่ไหมคะ ไหนลองยกตัวอย่างพอลิเมอร์ธรรมชาติคนละ 1 ชนิดหน่อยค่ะ พอลิเมอร์ธรรมชาตินะคะ ก็อย่างเช่นแป้งหรือว่าโปรตีนนะคะ แต่สำหรับพลาสติกนี่ จะเป็นพอลิเมอร์สังเคราะห์ค่ะ ซึ่งได้จากปิโตรเคมีนะคะ โพลิเมอร์เป็นบรรจุภัณฑ์ที่ทำมาจากว่าจะมีสมบัติที่แตกต่างกันค่ะ ดังนั้นการเลือกใช้พลาสติกแต่ละประเภทนี้จงเลือกใช้อย่างเหมาะสม โดยคำนึงถึงความปลอดภัย แล้วก็ควรเลือกใช้ให้ถูกประเภทค่ะ อย่างเช่น ถุงพลาสติกสำหรับใส่ของเย็น ก็ไม่ควรเอามาใส่ของร้อนนะคะ แต่ถ้าเราต้องการใส่ของร้อนนี่ ควรจะใส่ในถุงพลาสติกสำหรับใส่ของร้อนค่ะ การผลิตพอลิเมอร์สังเคราะห์นะคะ จะสามารถทำได้โดยการนำมอนอเมอร์นะคะ อย่างเช่น พอลิเมอร์  เอทิลีน นะคะ มาทำปฏิกิริยาเคมีกันทำให้เกิดการเชื่อมต่อกันพอลิเมอร์ที่มีสมบัติต่าง ๆ ค่ะ เอาล่ะครูก็มีตัวอย่างพอลิเมอร์บางชนิดมาให้คุณนักเรียนแป้งทา  หรือว่าที่มีชื่อย่อว่า PEว่าจะมีโครงสร้างนี้นะคะ ผลิตมาจากพอลิเมอร์ที่มีชื่อว่า "พอลิโพพิลีน" เร็วประมาณ 115 ถึง 135 องศาเซลเซียสค่ะ ซึ่งต่ำกว่าสังเคราะห์ ค่ะ bจึงไม่เหมาะสำหรับการบรรจุของร้อนค่ะ พลาสติกที่ทำจากพอลิเอทิลีนนี่จะมีน้ำหนักเบานะคะ โค้งงอได้ แล้วก็ราคาถูก เป็นพลาสติกที่มีการนำมาใช้งานมากที่สุดค่ะ โดยที่  ที่มีการนิยมนำมาใช้นะคะ เพื่อสิ่งมีชีวิตค่ะ ได้แก่ซึ่งมีชื่อย่อว่า LDPE แล้วก็จะนิยมธรรมคุณถุงพลาสติกใส่ของเย็นนะคะ พอลิเอทิลีนความหนาแน่นสูง หรือ High density polythylene ซึ่งจะมีชื่อย่อว่า "HDPE" ค่ะ เดี๋ยวก็จะนิยมไปทำเป็นถุง ถุงพลาสติกแล้วก็ฝากขวดค่ะ เนื่องจากว่า HDPE ความหนาแน่นสูงกว่า LDPE นะคะ ดังนั้น มีความแข็งแล้วก็เหนียวรวม ทั้งทนความร้อนได้มากกว่า LDPE ค่ะ ต่อไปเรามาดูพอลิเมอร์อีกชนิดหนึ่งนะคะ นั่นก็คือพอลิโพรพิลีนค่ะ ซึ่งมีชื่อย่อว่าพีพีก็จะมีสูตรโครงสร้างดังรูปนี้นะคะ พอลิโพพิลีนนี่ ก็จะสังเคราะห์มาจากมอนอเมอร์ที่ชื่อว่าค่ะ ก็จะมีสูตรโครงสร้างดังนี้นะคะ คุณสมบัติคล้ายน่าจะมีจุดหลอมเหลวสูงกว่าน่าจะมีจุดหลอมเหลวประมาณ 160 องศาเซลเซียสค่ะ ดังนั้น ก็จะทนความร้อนได้ดีกว่า เราจึงสามารถนำมาชนะที่ผลิตจากพอลิโพพิลีน บรรจุอาหารร้อนได้ค่ะ โดยจะมีการนิยมไปใช้กับภาชนะที่ใช้กับไมโครเวฟ ต่อไปนะคะ ก็คิดพอลิเมลามีนฟอร์แมลดีไฮด์ค่ะ ซึ่งมีสูตรโครงสร้างดังรูปนี้นะคะ สังเคราะห์และอยากมีแล้วก็ฟอร์มค่ะ พอลิเมลามีนฟอร์แมลดีไฮด์นะคะ จะมีความแข็งแรงทนความร้อน จาน ชาม แล้วก็พยัญชนะที่ว่าจะขายง่ายค่ะ รู้จักในชื่อ พอลิเอทิลีนเทเรฟแทเลตค่ะ จะเขียนชื่อย่อว่า PETหรือ  ค่ะ ET นะคะ จะสังเคราะห์มาจากใบ methylatedethylene glycol ค่ะ PET มีความแข็งและเหนียวนะคะ นิยมทำเป็นขวดน้ำดื่มค่ะ นอกจากจะทำบรรจุภัณฑ์สำหรับอาหารแล้วนี่ก็ยังสามารถเอามาทำเป็นวัสดุต่าง ๆ ได้ด้วยค่ะ แจ้งพี่อีกทีนะคะ สามารถนำไปขึ้นรูปเป็นเส้นใย แล้วก็ไปผลิตเป็นเสื้อผ้าเส้นใยสังเคราะห์ได้ค่ะ ซึ่งเราก็จะรู้จักในชื่อของโพลีเอสเตอร์ค่ะ โพลีเอสเตอร์มีการนำมาใช้ผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ มากมายนะคะ ไม่ได้คิดว่าสมบัติใดบ้างของมนุษย์ ที่ส่งผลต่อการใช้งานของผลิตภัณฑ์พอลิเมอร์ สมบัติพอลิเมอร์ที่ส่งผลต่อการใช้งานนะคะ ก็เช่น ความแข็ง ความใสค่ะ ต้องเลือกให้เหมาะสมกับการใช้งานนะคะ แต่สำหรับบรรจุภัณฑ์สำหรับอาหารนะคะ ความร้อนที่จะเป็นสมบัติมีความสำคัญมาก เนื่องจากความผลิตภัณฑ์ที่มีฉลาก และข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับอุณหภูมิค่ะ เช่น ใช้แล้วไมโครเวฟหรือใช้ได้กับอุณหภูมิ -40 ถึง 100 องศาเซลเซียสค่ะ แต่ละชนิดนี้เมื่อได้รับความร้อนนะคะ จะเกิดการเปลี่ยนแปลงที่แตกต่างกัน ซึ่งเราสามารถจัดกลุ่มพอลิเมอร์ ตามลักษณะดังกล่าวได้เป็น พอลิเมอร์เทอร์มอพลาสติก และพอลิเมอร์เทอร์มอเซตค่ะ พอลิเมอร์เทอร์โมพลาสติก เป็นพอลิเมอร์ที่หลอมเหลวเมื่อได้รับความร้อนนะคะ กลับมาแข็งตัวเมื่อเย็นลงส่วนผลิต พอลิเมอร์ที่ไม่หลอมเหลวร้อน แต่จะไม่ได้รับความร้อนสูงเ ผลิตภัณฑ์ที่ทำจากพอลิเมอร์ชนิดไหนคะ ที่สามารถนำมาหลอมและขึ้นรูปใหม่ได้ค่ะ ถูกต้องแล้วค่ะ ก็คือผลิตภัณฑ์ที่ทำจากพอลิเมอร์เทอร์มอพลาสติกค่ะ นำมาหลอมขึ้นรูปใหม่ได้ ผลิตภัณฑ์ที่ทำจากพอลิเมอร์เทอร์มอเซตนะคะ จะไม่สามารถนำมาหลอมและขึ้นรูปใหม่ได้ค่ะ พอลิเมอร์เทอร์มอพลาสติก ก็เช่น พอลิเมอร์ พอลิสไตรีนแล้วก็เพลิน เช่น พอลิเมลามีนฟอร์มาลดีไฮด์ ไปแล้วมาดูโครงสร้างของพอลิเมอร์กันบ้างนะคะ พอลิเมอร์เทอร์โมพลาสติกนะคะ จะมีโครงสร้างแบบเส้น หรือแบบกิ่งนะคะ แบบรูปนี้นะคะ ส่วนโพลิเมอร์สนะคะ ส่วนใหญ่ก็จะมีโครงสร้างแบบร่างแห 

(บรรยาย0 เทอร์มอพลาสติกมีโครงสร้างแบบเส้นหรือแบบกิ่ง เมื่อให้ความร้อนจะหลอมเหลว เมื่ออุณหภูมิลดลงจะแข็งตัว พอลิเมอร์เทอร์มอเซตมีโครงสร้างแบบร่างแห เมื่อได้รับความร้อน จะไม่หลอมเหลว แต่เกิดการสลายตัวเมื่อได้รับความร้อนสูง พลาสติกมีการนำมาใช้อย่างแพร่หลายค่ะ แต่หลังจากการใช้งานแล้ว เราก็พบว่ามีปัญหาเกี่ยวกับพลาสติกนะคะ เนื่องจากพลาสติกย่อยสลายโดยธรรมชาติได้ยากค่ะ ผลิตภัณฑ์พลาสติกหลายชนิดที่ใช้บรรจุอาหารนะคะ อย่างเช่น ถุงร้อน ถุงเย็น เป็นผลิตภัณฑ์ที่ใช้ครั้งเดียวแล้วทิ้งค่ะ จึงก่อให้เกิดขยะพลาสติกจำนวนมากค่ะ แล้วก็ส่งให้ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในหลาย ๆ ด้านนะคะ พลาสติกนี่จะตกค้างอยู่ในดินและน้ำค่ะ แล้วการกำจัดโดยวิธีการเผานี่ จะก่อให้เกิดมลพิษทางอากาศด้วยค่ะ จะมีการรณรงค์นะคะ ให้ลดขยะพลาสติกขาวด้วยวิธีการต่อไปนี้ค่ะ การลดปริมาณการใช้นะคะ หรือการReuse นะคะ เป็นการใช้ผลิตภัณฑ์พลาสติกเท่าที่จำเป็นหรือใช้วัสดุอื่นทดแทนค่ะ เช่น การใช้ถุงผ้าแทนถุงพลาสติกค่ะ วิธีนี้จะเป็นการแก้ปัญหาที่ต้นเหตุค่ะ วิธีต่อไป คือ วิธีการใช้ซ้ำหรือการ Reuse นะคะ เป็นการสิ่งที่ใช้แล้วไม่ใช่ช้ำหรือมาดัดแปลงให้เหมาะกับการใช้งานอื่น ๆ เช่น การนำขวดน้ำพลาสติกนี่ มาใช้ซ้ำค่ะ วิธีต่อไปนะคะ ก็คือการนำกลับมาใช้ใหม่ หรือ Recycle ค่ะ มีการนำผลิตภัณฑ์ที่ทำจากพอลิเมอร์เทอร์โมพลาสติกนะคะ มาผ่านกระบวนการหลอมเพื่อขึ้นรูปใหม่ค่ะ อย่างไรก็ตามค่ะ ผลิตภัณฑ์ที่ได้จากกระบวนการ Recycle นี่ ไม่ทำมาใช้บรรจุภัณฑ์สำหรับอาหารนะคะ โดยทั่วไปแล้วนี่แล้วก็จะเห็นสัญลักษณ์ลูกเสือสามัญ เป็นรูปสามเหลี่ยม อยู่บนชั้นที่สามารถรับเงินได้ค่ะ การคัดแยกกระบวนการรีไซเคิล กฎหมายจึงได้กำหนดให้ผู้ผลิต ไม่ต้องแสดงรหัสชนิดพลาสติกบนผลิตภัณฑ์พลาสติกที่สามารถรีไซเคิลได้ค่ะ ยกตัวอย่างเช่นนะคะ หมายเลข 1 ค่ะ ก็คือ ไดเมทิลเทเรฟแทเลตค่ะ หรือเราเรียกชื่อย่อว่า PET ค่ะ ส่วนหมายเลข 2 นะคะ Poly หรือเรียกย่อ ๆ ว่า hdpe ค่ะ หมายเลข 3 นะคะ ก็คือ โพลิไวนิลคลอไรด์ค่ะ หรือเรียกย่อ ๆ ว่า PVC ค่ะ หมายเลข 4 นะคะ ก็คือรหรือ ldpe ค่ะ ค่านะคะ ก็คือโพลีโพลีนะคะ หรือพี่ ๆ หมายเลข 6 นะคะ ก็คือโพลิสไตรีนนะคะ หรือ PS2 ใบสุดท้ายก็คือหมายเลข 7 นึกว่าจะแสดงถึงพอลิเมอร์ชนิดอื่น ๆ นะคะ ที่ไม่ใช่หมายเลข 1 ถึงหมายเลข 6 ค่ะ อย่างเช่นโพลีคาร์บอเนตค่ะ ว่าจะเขียนชื่อย่อว่า PC ค่ะ หรือ Polycarbonate ค่ะ เขียนย่อ ๆ ว่า pla ค่ะ สัญลักษณ์ที่พบนี้นะคะ อาจจะต่างจากที่ยกตัวอย่างได้นะคะ อย่างเช่นบางครั้งนี่หมายเลข 1 นะคะ อาจจะไม่แสดงด้วย PET อาจจะเป็น PETE ก็ได้ค่ะ หรือหมายเลข 3 นะคะ ว่าจะแสดงด้วยตัว v เท่านั้นค่ะ ผลิตภัณฑ์ที่ได้จากกระบวนการรีไซเคิลนะคะ ก็จะมีหลายชนิดค่ะ เช่น ถังขยะนะคะ เราจะได้จากการ Recycle ผลิตภัณฑ์โพลิสไตรีนค่ะ หรือว่าถึงขยันนะคะ จะได้จัดการรีไซเคิลพอลิเอทิลีนความหนาแน่นต่ำค่ะ หรือ ldpe นะคะ และในปัจจุบันนี่ก็มีการนำขวดพลาสติกชนิดใด PET  นะคะ มันเป็นเส้นใยสังเคราะห์สำหรับการผลิตเสื้อผ้าหรือว่ารองเท้าก็ได้ด้วยค่ะ นอกจากวิธีการขยะวิธีกล่าวดังกล่าวที่กล่าวมาแล้วนะคะ ก็ยังมีปริมาตรที่สามารถย่อยสลายในธรรมชาติ มาทำเป็นบรรจุภัณฑ์สำหรับอาหารอีกด้วยค่ะ เช่น กระดาษชานอ้อยนะคะ พลาสติกย่อยสลายได้ทางชีวภาพ ซึ่งก็เป็นการลดปัญหาขยะได้อีกทางหนึ่งค่ะเอาล่ะค่ะ ต่อไปก่อนที่จะจบบทเรียนนะคะ เดี๋ยวเราไปทำแบบฝึกหัดกันค่ะ โดยโจทย์นะคะ จะกลับกำหนดมาให้ดังนี้นะคะ โทริไวนิลคลอไรด์นะคะ เป็นพอลิเมอร์ที่สามารถนำมารีไซเคิลได้ค่ะ ให้นักเรียนตอบคำถาม 2 ข้อนี้นะคะ ลองทำดูเลยค่ะ เราจะเฉลยกันเลยนะคะ เริ่มจากข้อแรกนะครับ พอลิไวนิลคลอไรด์นะคะ เป็นพอลิเมอร์เทอร์มอพลาสติก หรือว่าพอลิเมอร์มอเซตคะพอลิเมอร์ ขอโทษค่ะ ลิเวอร์พูลไวนิลคลอไรด์นะคะ ก็จะเป็นพอลิเมอร์เทอร์โมพลาสติกนะคะ เนื่องจากว่าพอลิเมอร์เทอร์โมพลาสติก เมื่อได้รับความร้อนก็จะล้มเหลวนะคะ แล้วก็จะแข็งตัวเมื่อเย็นตัวลงนะคะ จึงสามารถนำไปรีไซเคิลได้ค่ะ ส่วนข้อ 2 นะคะ พอลิไวนิลคลอไรด์มีโครงสร้างแบบใดได้บ้าง แล้วก็ให้วาดภาพประกอบด้วยค่ะ ข้อ 2 นะคะ ก็จะเป็นพอลิเมอร์พลาสติกใช่ไหมคะ นี่ก็จะมีโครงสร้างแบบเส้นหรือว่าแบบกิ่งดังรูปนี้นะคะ เอาล่ะค่ะ เราลองไปถามอีกข้อหนึ่งดูนะคะ การลดการใช้การใช้ซ้ำและการนำกลับมาใช้ใหม่นี่เป็นวิธีการลดขยะค่ะ ให้พิจารณาว่าการกระทำต่อไปนี้ สอดคล้องกับวิธีใด ลองทำดูเลยนะคะ ไม่ยากใช่ไหมคะ ข้อ 1 นะคะ แม่พกถุงผ้าติดตัวไว้เสมอนะคะ เพื่อใส่ของที่ซื้อแทนที่จะรับถุงจากร้านค้า ข้อนี้นะก็จะมีการลดปริมาณการใช้นะคะ เพราะว่าเป็นการใช้ถุงผ้าแทนถุงพลาสติกค่ะ ข้อ 2 น้องนำถุงพลาสติกจากร้านสะดวกซื้อมาทำเป็นถุงขยะค่ะ ข้อนี้เป็นการใช้ซ้ำนะคะ ว่าเป็นการนำถุงพลาสติกมาใช้ซ้ำเป็นถุงขยะค่ะ ข้อ 3 ค่ะ พ่อนำแปรงสีฟันที่ไม่ใช้แล้วนี่ มาใช้ขัดเงาหัวเข็มขัดค่ะ ข้อเดียวก็จะเป็นการใช้ซ้ำนะคะ เพราะว่าเป็นการนำแปรงสีฟันนี่ มาดัดแปลงใช้งานอื่นค่ะ แล้วก็สุดท้ายนะคะ   ลุงข้างบ้านแยกขยะพลาสติกเพื่อส่งขายโรงงานผลิตถุงขยะค่ะ สำหรับข้อนี้นี่ก็จะเป็นการใช้ใหม่ค่ะ บอกว่าเป็นการนำขยะพลาสติกนี้นะคะ ไป Recycle นะคะ เป็นถุงขยะค่ะ สุดท้ายนะคะ เราจะมาสรุปบทเรียนกันค่ะ บรรจุภัณฑ์ที่ใช้สำหรับอาหารนี้นะคะ ส่วนใหญ่จะผลิตพลาสติกค่ะ โดยพลาสติกนี่ ก็จะเป็นพอลิเมอร์สังเคราะห์นะคะ โดยพอลิเมอร์นี่ ก็สามารถแบ่งได้เป็นพอลิเมอร์เทอร์โมพลาสติก แล้วก็พอลิเมอร์เซตค่ะ พอลิเมอร์เทอร์โมพลาสติกนี่ จะเป็นพอลิเมอร์ที่เมื่อได้รับความร้อนแล้วก็จะล้มเหลวค่ะ แล้วก็จะแข็งตัวเมื่อไหร่ เมื่อเย็นตัวลงนะคะ ว่าจะมีโครงสร้างแบบเส้นแล้วก็แบบกิ่งค่ะ ส่วนพอลิเมอร์เทอร์มอเซตนะคะ ก็คือโพลิเมอร์ที่ได้รับความร้อนจะไม่หลอมเหลว จะเกิดการไหม้หรือว่าเกิดการสลายตัวนะคะ เมื่อได้รับความร้อนจำนวนสูงค่ะ ส่วนใหญ่ก็จะมีโครงสร้างแบบร่างแหค่ะ โพลิเมอร์นะคะ อาจก่อให้เกิดปัญหาจากการใช้พอลิเมอร์ค่ะ ซึ่งแก้ไขได้โดยการลดปริมาณการใช้การใช้ซ้ำนะคะ การนำกลับมาใช้ใหม่ค่ะ หัวข้อบรรจุภัณฑ์สำหรับอาหารนะคะ จะจบลงเพียงเท่านี้นะคะ ถ้านักเรียนไม่ได้มีข้อสงสัยอยู่นี่ สามารถกลับไปทบทวนได้นะคะ สำหรับวันนี้ สวัสดีค่ะ เสียงดนตรี