[เสียงดนตรี] (ดร.อรสา) สวัสดีค่ะนักเรียนทุกคน พร้อมหรือยังคะ กับการเรียนรู้ถ้านักเรียนมีหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ชีวภาพในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 นะคะ นักเรียนสามารถนำมาศึกษาควบคู่ไปกับวีดิทัศน์และที่สำคัญอย่างหนึ่งค่ะ ครูอยากให้นักเรียนเตรียมสมุบันทึกแล้วก็ปากกาให้พร้อมด้วยนะคะ สำหรับรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ชีวภาพ ประกอบไปด้วยบทเรียนจำนวน 5 บทดัวนี้นะคะ บทที่ 1 การเรียนสารเข้าและการออกเซลล์ 2. การรักษาดุลยภาพของร่างกายมนุษย์ บทที่ 3 การดำรงชีวิตของพืช บทที่ 4 พันธุกรรมและวิวัฒนาการ บทที่ 2 ชีวิตในสิ่งแวดล้อม สำหรับการที่ 1 เรื่องการลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์นะคะ จะประกอบไปด้วย 2 ตอนนะคะ คือ ตอนที่ 1 และตอนที่ 2 โดยที่หัวข้อที่นักเรียนจะได้ศึกษาในวิดีทันศ์นี้นะคะ จะเป็นหัวข้อย่อย 1.1 เรื่องการลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์ โดยคุณครูนะคะ คาดหวังว่าเมื่อนักกเรียนได้ศึกษาวีดิทัศนืตอนที่ 1 จบแล้ว นักเรียนจะสามารถอธิบายโครงสร้างและสมบัติของเยื่อหุ้มเซลล์ที่สัมพันธ์กับการลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์ได้ค่ะ ก่อนที่จะเข้าสู่เนื้อหาในส่วนถัดไปนะคะ นักเรียนลองถามตัวเองดูนะคะ ว่านักเรียนชอบเรียนวิชาชีววิทยาหรือไม่ บางคนอาจจะตอบว่าชอบเรียน บางคนอาจจจะตอบว่าก็ไม่ค่อยชอบเรียนเสียเท่าไร สำหรับคนที่ไม่ชอบเรียนนะคะ ครูมีวิธีการเรียนชีววิทยาได้อย่างสนุนและได้ความรู้ไปด้วยค่ะ นักเรียนพยายามฝึกทำ 3ส นะคะ ส แรก คออะไรคะ ส แรกก็คือการสังเกตนะคะ ให้นักเรียนฝึกสังเกตสิ่งที่อยู่รอบตัว สิ่งที่นักเรียนมีความอยากรู้ นักเรียนลองสังเกตดูนะคะ ส ที่ 2 คือ สงสัยและหัดตั้งคำถามนะคะ ส่วน ส ที่ 3 นักเรียนก็จะไปสืบค้นแล้วก็หาข้อมูลและนักเรียนตั้งคำถามไว้ตั้งแต่ตอนแรกนะคะ เมื่อนักเรียนฝึกทำ 3 ส แบบนี้ไปเรื่อย ๆ ครูเชื่อเลยค่ะ ว่านักเรียนจะสามารถเรียนชีววิทยาได้อย่างสนุกแล้วก็ได้รับความรู้ไปด้วย ซึ่งการเรียนรู้นั้นก็จะเป็นการเรียนรู้ที่มีความหมายค่ะ โดยวันนี้นะคะ ในหัวข้อนี้ คุณครูก็อยากให้นักเรียนฝึกสังเกตนะคะ ภาพถ่าย 2 ภาพนี้นะคะ นักเรียนจะเห็นว่าทางด้านซ้ายมือนะคะ เป็นภาพถ่ายสมองที่ไม่ได้ฉีดสารใด ๆ เข้าไป ส่วนทางด้านขวามือนะคะ เป็นรูปที่ฉีดสารบางอย่างเข้าไปเพื่อเพิ่มความชัดเจนให้หลอดเลือกและเนื้อเยื่ออื่น ๆ นักเรียนเคยสงสัยไหมคะว่า เพราะเหตุใดสารดังกล่าว จึงไม่อยู่ในหลอดเลือด ไม่ลำเลียงเข้าสู่หลอดเลือกดในบทเรียนทั้ง 2 ตอนนี้นะคะ ครูจะพานักเรียนไปหาคำตอบกันค่ะ ในหัวข้อเรื่องการลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์นะคะ นักเรียนจำเป็นต้องได้ศึกษามาแล้วในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นนะคะ โดยที่เซลล์สัตว์นะคะ จะประกอบไปด้วยออแกเนลต่าง ๆ เช่น นิวเคลียสนะคะ ทำหน้าที่การทำงาน และกิจกรรมต่าง ๆ ของเซลล์ ไมโทคอนเดรียทำหน้าที่สลายสารอาหารเพื่อให้ได้พลังงานและก็นำไปใช้ในกิจกรรมต่างๆ ของเซลล์ ส่วนเซลล์พืชล่ะคะ เซลล์พืช ก็จะมีนิวเคลียสเหมือนกันนะคะ แล้วก็จะมีส่วนออกาเนลที่เรียกว่า "คลอโรพาสต์" ซึ่งทำหน้าที่เกี่ยวกับการสังเคราะห์ด้วยแสง ทั้งเซลล์พืชและเซลล์สัตว์นะคะ ก็จะมีว่า "เยื่อหุ้มเซลล์" นะคะ เมื่อเราพบของเยื่อหุ้มเซลล์ก็จะพบว่ามีโครงสร้างหลักไปด้วยลิพิดและโปรตีน และเยื่อหุ้มเซลล์ล่ะคะ ทำหน้าที่อะไร // สิ่งมีชีวิตทุกชีวิตจะต้องมีเซลล์ส่วนมากมีขนาดเล็กจึงต้องศึกษาภายใต้กล้องจุลทรรศน์ เมื่อนำเซลล์ เช่น พารามีเซียม อาบีมา มาดูใต้กล้องจุลทรรศน์ จะเห็นซึ่งระหว่างในเซลล์ เซลล์ ส่วนที่ห่อหุ้มเซลล์นี้คือเยื่อหุ้มเซลล์ เซลล์ทุกชนิดมีเยื่อหุ้มเซลล์ ถ้าเซลล์ไม่มีเยื่อหุ้มเซลล์จะเกิดผลอย่างไร ทำไมเยื่อหุ้มเซลล์ถึงมีส่วนสำคัญกับเซลล์ เยื่อหุ้มเซลล์ทำหน้าที่เป็นแนวกั้นของเซลล์ภายในและภายนอกเซลล์ หากเซลล์ไม่มีเยื่อหุ้มเซลล์ จะไม่สามารถควบคุมการเข้าออกสารต่าง ๆ ที่อยู่ระหว่างภายในกับภายนอกเซลล์ ทำให้ไม่สามารถรักษาสมดุลภายในเซลล์ส่งผลกระทบต่อการทำกิจกรรม และการดำรงชีวิตของเซลล์ เยื่อหุ้มเซลล์ประกอบด้วย ลิพิด และโปรตีน ส่วนใหญ่เป็นสารเป็น 2 ชั้น โดยหันด้านที่มีขั้วซึ่งมีสมบัติชอบน้ำออกด้านนอก และด้านที่ไม่มีขั้ว ซึ่งมีสมบัติไม่ชอบน้ำ เข้าหากันด้านใน ส่วนโปรตีนจะแทรกและเกาะอยู่ทั่วไป นอกจากนี้ยังพบคอเลสเตอรอลและคาร์โบไฮเดรตด้วย // เมื่อนักเรียนได้รู้หลักการแล้วว่าเยื่อหุ้มเซลล์เป็นแนวกั้นระหว่างสารภายในและภายนอกเซลล์และชนิดของสารที่ผ่านเข้าและออกของเซลล์ ครูอยากให้นักเรียนได้ทดลองกิจกรรมนี้นะคะ เพื่อพิสูจน์การเป็นเยื่อเลือกผ่านการเป็นเยื่อหุ้มเซลล์ด้วยตัวของนักเรียนเองนะคะ เมื่อนักเรียนได้กลับสู่ชีั้นเเรียนแล้วนี้นะคะ ครูต้องการให้นักเรียนได้ศึกษาการเป็นเยื่อเลือกผ่านของเยื่อหุ้มเซลล์รวมทั้งวิเคราะห์ผลจากการทำกิจกรรม และสรุปสมบัติการเป็นเยื่อเลือกผ่านของเซลล์นี้ค่ะ ครูขอให้นักเรียนศึกษาของกิจกรรมนี้ โดยที่นักเรียนควรจดบันทึกผลของการทำกิจกรรมและตอบคำถามจากวีดิทัศน์ด้วยนะคะ [เสียงดนตรี]// วิธีการทดลอง เตรียมนำแหนที่มีรากติดอยู่มาเพื่อย้อมสี ใส่น้ำกลั่นในจานเพาะเชื้อ 2 จาน เราก็จะเริ่มย้อมรากแหนด้วยก็จะหยดสี Neutral Red ลงไปในน้ำกลั่นในจานเพาะเชื้อนะคะ ประมาณ 1 หยด ในชุดที่ 2 เราก็จะหยดสีผสมอาหารลงไปค่ะ ชิ้นเดียวกัน 1 หยดค่ะ จากนั้นหมุนแก้วนะคะ ให้สีผสมเข้ากันดี ขั้นต่อมาก็นำแหนที่มีรากติดอยู่นะคะ ไปย้อมในนำสีโดยใส่แหนให้รากจมลงไปใต้น้ำสีนะคะ จากนั้นก็ทิ้งไว้ประมาณ 5-10 นาทีค่ะ เมื่อเวลาผ่านไป 5-10 นาที เราก็นำแหนที่ย้อมไว้มาเตรียมสไลด์สด ใต้กล้องจุลทรรศน์// ลักษณะของรากแหนที่ย้อมสีนั้นเป็นอย่างไร // รากแหนที่ที่ช่วยในสี Neutral red นั้น จะเห็นเป็นสีใส ส่วนรากแหนที่แช่ในสีผสมอาหารจะเห็นเป็นสีใสหรือเขียว เหมือนรากแหนก่อนทำการทดลอง (บรรยาย) เอ๊ะ ทำไมสีบางชนิดถึงย้อมเซลล์ติด และย้อมไม่ติด อย่างนั้นเรามาลองทดลองการละลายของสีดังกล่าวกันดูกันครับ // ขั้นแรกก็หยดสารละลาย Neutral Red ใน PdH ลงไปในหลอดแรกค่ะ ประมาณ 1 CC นะคะ ส่วนหลอดที่ 2 ก็จะใส่สีลงในหลอดอาหารที่ผสมไลพิที่เดียวกันค่ะ จากนั้น ก็หยดน้ำมันพืชลงไป จากนั้นก็ปิดปากหลอดค่ะ เราก็เขย่าให้เข้ากันนะคะ ตั้งหลอดทดลองทั้ง 2 ทิ้งไว้ 10-20 นาที สังเกตการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น เปรียบเทียบผลที่ได้ระหว่างทั้ง 2 หลอด// ในการทดลองสมบัติการละลายของสี การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นระหว่างหลอดทั้ง 2 เหมือนหรือว่าแตกต่างกันอย่างไร และสามารถสรุปสมบัติของสีทั้งสองได้อย่างไร ในหลอดที่หยดสี Neutral red อาจเห็นสีเหลืองเข้มในน้ำมัน และอาจเห็นสีแดงจาง ๆ ในสี PBS ซึ่งสรุปได้ว่าสี Neutral Red ละลายได้ในน้ำ และน้ำมันหรือลิพิด โดยจะละลายในน้ำมันได้ดีกว่า ส่วนในหยอดทดลองที่หยดสีผสมอาหารลงไปจะเห็นสีแดงในส่วนน้ำเท่านั้น ซึ่งสรุปได้ว่าสีผสมอาหารละลายได้ในน้ำ แต่ไม่ละลายในน้ำมันหรือลิพิด // จากสมบัติการละลายของสีทั้งสอง สามารถอธิบายผลการทดลองย้อมสีรากแหนโดยใช้สมบัติของเยื่อหุ้มเซลล์ได้อย่างไร // ผลการทดลองสอดคล้องกับเยื่อหุ้มเซลล์มีลิพิดเป็นองค์ประกอบ และมีสมบัติเป็นเยื่อเลือกผ่าน ทำให้สารที่ละลายได้ดีในลิพิด เช่น สี Neutral Red ผ่านเข้าสู่เซลล์ได้ ส่วนสารที่ไม่เข้าในลิพิดหรือสารที่ชอบน้ำ เช่น สีผสมอาหารจะไม่สามารถผ่านเข้าสู่เซลล์ได้ ทำการทดลองเพิ่มเติม โดยนำแหนต้นใหม่มาแช่ในเมทิลแอลกอฮอล์ แนะมาณ 2แล้วนำไปย้อมในสีละลายผสมอาหหาร 20 นาที // เอ๊ะ แล้วการแช่แอลกอฮอล์มีผลต่อรากแหนอย่างไรนะ // แอลกอฮอล์ไปละลายลิพิดในเยื่อหุ้มเซลล์ออกมาทำให้เซลล์ตาย สีผสมอาหารจึงเข้าสู่เซลล์ได้ ภายในรากแหนจึงย้อมติดสี นั่นคือสมบัติการเยื่อหุ้มเซลล์ถูกทำลายไป จากการทดลองนี้สามารถสรุปได้ว่าเยื่อหุ้มเซลล์มีสมเป็นเป็นเยื่อเลือกผ่าน โดยสารละลายได้ดีในลิพิด จะสามารถผ่านเข้าออกได้เยื่อหุ้มเซลล์ค่ะ // แล้วคุณผู้ชมคิดว่าผลการทดลองนี้สามารถนำไปอธิบายถึงความปลอดภัยของสีผสมอาหารได้อย่างไร // เนื่องจากสีผสมอาหารละลายได้ดีในน้ำแต่ไม่ละลายในลิพิด จึงไม่สามารถผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ได้ ไม่มีการนำเข้าสู่เซลล์ร่างกาย ดังนั้น การใชอาหาร น่าจะมีความปลอดภัย ที่มีการรับรอง อย. และใช้ไม่เกินปริมาณที่กำหนด (ดร.อรสา) เป็นอย่างไรกันคะนักเรียน ตอบคำถามได้ครบทุกข้อไหมคะ ถ้านักเรียนยังตอบไม่ครบนะคะ นักเรียนสามารถย้อนกลับไปดูกิจกรรมได้ใหม่อีกครั้งค่ะ แต่ในตอนนี้นะคะ นักเรียนลองสรุปเนื้อหาในตอนที่ 1 นะคะ ว่าได้เหมือนของครูหรือเปล่า สำหรับคุณครูนะคะ ครูสรุปเนื้อหาได้ 2 ข้อ ดังนี้ค่ะ ข้อแรก เยื่อหุ้มเซลล์มีสมบัติเป็นเยื่อเลือกผ่านในการลำเลียงสาร ข้อที่ 2 สารที่ละลายได้ดีในลิพิดผ่านเข้าออกได้ โดยแพร่ผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ ค่ะ ในหัวข้อการลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์ ยังไม่จบนะคะ นักเรียนอย่าลืมติดตามต่อในตอนที่ 2 นะคะ สวัสดีค่ะ [เสียงดนตรี]