---
title: ฝึกแบ่งพิมพ์ การลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์ ตอน 2 (13.24 นาที) ห้องที่ 2
subtitle: 
date: วันพุธที่ 25 กุมภาพันธ์ 2569  เวลา 09.00 น.
---

								(ข้อความสดจากระบบถอดความเสียงพูดทางไกล)


[เสียงดนตรี]เ

(ดร.อรสา) สวัสดีค่ะ นักเรียน ในตอนที่ 2 การลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์นะคะในตอนที่ 2 คุณครูก็สอนแล้วนี่ นักเรียนจะสารมารถอธิบายและเปรียบเทียบการลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์แบบธรรมดา ออสโมซิส การแพร่แบบฟาซิลิเทต แอกทีฟทรานสปอร์ต เอนโดไซโทซิส และเอกโซไซโทซิสได้นะคะ จากตอนที่แล้วนะคะ นักเรียนได้ทราบแล้วว่าเยื่อหุ้มเซลล์ทำหน้าที่อะไร จากการศึกษากิจกรรมการเป็นเยื้อเลือกผ่านสำหรับในตอนนี้นะคะ คุณครูก็มีคำถามชวนคิด ค่ะ ว่ากลไกการลำเลียนงสารเข้าและออกจากเซลล์เป็นอย่างไรกลไกการลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์นะคะ มีดังนี้ 1. การแพร่แบบธรรมดา 2. ออสโมซิส 3. การแพร่แบบฟาซิลิเทต 4. แอกทีฟทรานสปอร์ต และข้อสุดท้ายนะคะ การลำเลียงสารโดยการสร้างเวสิเคิล การแพร่แบบธรรมดานะคะ คุณครูมีคลิคลิปแอนิเมชัน ให้นักเรียนศึกษาค่ะ

[เสียงดนตรี]จาก Animation นะคะ นักเรียนจะเห็นว่าการลำเลียงของชั้นวิตามิน a สามารถละลายได้ดีชั้นลิพิดของเยื้อหุ้มเซลล์ได้ และสี Neutral Red นะคะ ที่นักเรียนได้ดูจากกิจกรรมไปแลล้ว ในตอนที่ 1 ก็สามารถลำเลียงจากชั้นลิพิดได้ด้วย และมีทิศทางการลำเลียงจากบริเวณที่มีความเข้มข้นของสารสูง ไปยังบริเวณที่มีสารเข้มข้นของสารต่ำนอกจากนี้นะคะ สารขนาดเล็กบางชนิด เช่น แก๊สออกซิเจน ซึ่งไม่ระบายในพิลิด มีขนาดเล็กพอและไม่มีประจุก็สามารถแทรกผ่านระหว่างโมเลกุลฟอสฟอรัส ได้นะออสโมซิสนะคะ ค่ะ ก่อนที่เราจะไปเข้าใจหลักการนะคะ ออสโมซิส เป็นอย่างไร ศึกษาการทดลองนี้นะคะ จากภาพเมื่อเริ่มการทดลอง สารละลายกลูโคสจะมีความเข้มข้นน้อยกว่าทางด้านขวา น้ำจึงฃเคลื่อนที่สุธิ์จากหลอกด้านซไปยังหลอดด้านขวา แต่ซูโครสไม่สามารถผ่านได้ เมื่อสิ้นสุดการทดลองนะคะ ระดับของสารละลายในด้านซ้ายของหลอดจะต่ำลง ในขณะที่สารละลายของในด้านขวาจะสูง จนในที่สูงของซูโครสทั้งสองด้านจะใกล้เคียงกัน น้ำจะออสโมซิสผ่านเยื้อเลือกผ่านได้ แต่เป็น 0 จากภาพสรุปได้ว่า โมเลกุลของน้ำ สามารถผ่านน้ำเยื่อเลือกผ่าน ของน้ำจะเกิดจากบริเวณที่มีความเข้มข้นของสารละลายต่ำ ผ่านเยื้อเลือกผ่าน ไปยังบริเวณที่มีความเข้มข้นของสารละลายสูง ตัวอย่างการนำหลักการออสโมซิส มาใช้นะคะ เช่น การเก็บรักษาพืช ผัก โดยการแช่น้ำ การถนอมอาหารโดยน้ำเกลือ ที่มีความเข้มข้นสูง การแพร่แบบฟาซิลิเทตนะคะ คุณครูก็มีแอนิเมชันให้นักเรียรนค่ะ 

(ดร.อรสา) จากแผนภาพพบว่ากลูโคสไม่สามารถผ่านชั้นลิพิดได้ และโปรตีนลำเลียง และมีทิศทางการลำเลียง จากสารที่มมีความเข้มข้นของสารสูง ไปยังบริเวณที่มีความเข้มข้นของสารต่ำ ตัวอย่างการแพร่แบบฟาซิลิเทตนะคะ เช่น การลำเลียงกลูโคสเข้า่สู่เซลล์เม็ดเลือดแดง ค่ะ ต่อมานะคะ แอกทีฟทรานสปอร์ต นักเรียนชม Animation นี้เลยนะคะ 

[เสียงดนตรี] 

[เสียงดนตรี]จากแอนิเมชันแอกทีฟทรานสปอร์ต จะพบว่าไฮโดรเจนไอออนจะลำเลียงผ่านโปรตีนลำเลียงจากบริเวณความเข้มข้นของสารต่ำ ไปยังบริเวณความเข้มข้นของสารสูง โดยใช้พลังานจาก ATP สำหรับตัวอย่างการลำเลียงสารแบบแอกทีฟทรานสปอร์ตนะคะ การหลั่งไฮโดรเจนไอออนจากเซลล์บุของกระเพาะอาหารเข้าสู่กระเพาะอาหาร ค่ะ จากที่นักเรียนได้เรียนผ่านมาแล้วนะคะ จะพบว่าการแพร่แบบและแอกทีฟทรานสปอร์ต เกี่ยวข้องกับโปรตีนลำเลียง คุณครูก็มีคำถามที่ชวนนักเรียนคิดนะคะ ว่าแล้วโปรตีนในเยื้อหุ้มเซลล์ กับชนิดของสารที่ลำเลียงและมีประโยชน์กับเซลล์อย่างไร คุณครูมีเวลาในนักเรียนคิด ช่วยคุณครูช่วยครูตอบคำถามนี้นะคะ ประมาณ 10 วินาที 

[เสียงนาฬิกานับถอยหลัง] ค่ะ นักเรียนตอบกันได้ไหมคะ คำตอบ ก็คือว่าทำให้เซลล์สามารถควบคุมชนิด แล้วทำให้เซลล์ที่เข้าออกได้อย่างเป็นรับบนั่นเองค่ะ สุดท้ายนะคะ เป็นการลำเลียวสารโดยการสร้างเนื่องจากว่าสารที่มีขนาดใหญ่ไม่สามารถลำเลียงเข้าหรือออกจากเซลล์ได้ ดังนั้น เซลล์จึงต้องสร้างถุง หรือเวสิเคิลจากเยื่อหุ้มเซลล์เพื่อล้อมรอบลำเลียง ซึ่งการลำเลียงสารโดยการสร้าเวสิเคิลนั้น แบ่งออกเป็น เอกโซไซโทซิส และเอนโดไซโทซิส สำหรับเอกโซไซโทซิสนะคะ ก็เป็นการลำเลียงสาร โดยสร้างเวสิเคิล จากภาพนะคะ เป็นภาพเวสิเคิลที่มีเอนไซม์อยู่ภายใน และก็ที่เยื้อหุ้มเวสิเคิลนะคะ กับเยื่อหุ้มเซลล์ทำให้เกิดการบุเอนไซม์ของกระเพาะอาหาร เข้าสู่กระเพาะอาหารนะคะ ถัดมานะคะ เป็นการลำเลียงสารโดยการสร้างเวสิเคิลจากสาร ซึ่งแบ่งออกเป็น 1.ฟาโกไซโทซิส 2. พิโนไซโทซิส 3. การนำเข้าโดยอาศัยตัวรับ ซึ่งเดี๋ยวเรามีดูกันนะคะ แต่ละแบบเป็นอย่างไร ภาพ ก. ฟาโกไซโทซิสนะคะ เป็นการลำเลียงสารขนาดใหญ่ โดยไม่ละลายน้ำ โดยส่วนของเยื่อหุ้มเซลล์ไปโอบสารไว้และสร้างเป็นถุงล้อมรอบก่อนนำเข้าสู่เซลล์ ตัวอย่างการนำสิ่งแปลกปลอมเข้าสู่เซลล์เม็ดเลือดขาว กลุ่มฟาโกไซทำลายนะคะ ภาพ ข. ค่ะ เป็นพิโนไซโทซิส เป็นการลำเลียงสารในรูปของเหลว โดยการสร้างเวสิเคิล ตัวหุ้มเซลล์จะสร้างเปิดเป็นเวสิเคิลล้อมรอบ ตัวอย่างเช่น การนำของเหลวนำเซลล์กลับเข้าสู่เซลล์ และภาพสุดท้ายนะคะ ภาพ ค. เป็นการนำสารเข้าสู่เซลล์โดยอาศัยตัวรับ กับตัวรับจำเพาะบนผิวนอกของเยื่อหุ้มเซลล์  เกิดเป้นนำเข้าสู่เซลล์ ตัวอย่างเช่น การนำฮอร์โมนบางชนิดเข้าสู่เซลล์ อันนี้นักเรียนก็จะเห็นความแตกต่างนะคะ ของการลำเลียงสาร โดยการสร้างเวสิเคิลแบบเอนโดไซโทซิสแบบต่าง ๆ จากที่นักเรียนได้เรียนเรื่องการลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์แล้ว คุณครูก็อยากให้นักเรียนตอบคำถามนี้ดูนะคะ การแพทย์แบบธรรมดาและการแพทยการแพร่แบบฟาซิลิเทตและแอกทีฟทรานสปอร์ตที่เกิดขึ้นในเซลล์ มีความเหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร คุณครูจะมีเวลาให้นักเรียนคิดประมาณ 10 วินาทีนะคะ 

[เสียงนาฬิกานับถอยหลัง] 

(ดร.อรสา) ค่ะ นักเรียนตอบกันได้ไหมคะ นักเรียนลองมาตรวจคำตอบกันดูนะคะ ว่าจะเหมือนที่คุณครูตอบไว้หรือเปล่า ในประเด็นเรื่องการลำเลียงก็จะพบว่าการแพร่แบบฟาซิลิเทตกับทรานมีกลไกการลำเลียงโดยใช้โปรตีนลำเลียง โดยทิศทางการลำเลียงนะคะ แล้วก็การแพร่แบบฟาซิลิเทตนั้น มรีทิศทางการลำเลียงความเข้มข้นของสารสูง ไปยังบริเวณที่มีความเข้มข้นของสารต่ำ ส่วนพลังงานจาก ATP นะคะ ก็จะพบว่าแอกทีฟทรานสปอร์ตเท่านั้นนะคะ ที่จะใช้จาก ATP เป็นอย่างไรคะ ถูกกันกี่ข้อคะนักเรียน จากตอนที่ 1 นักเรียนยังจำได้ไหมคะ ว่าครูได้ตั้งคำถามชวนคิดให้นักเรียนไว้นะคะ ว่าเพราะเหตุใดสารดังกล่าว จึงคงอยู่ในหลอดเลือด และไม่ปพร่เข้าสู่เยื่อผนังหลอดเลือด ไปแล้ว นักเรียนคงตอบคำถามเหล่านี้ได้แล้วค่ะ ว่าเพราะเหตุใหสารนี้จึงยังคงอยู่ในหลอดเลือด คำตอบก็คือว่าเพราะสารนี้ไม่ละลายและมีขนาดใหญ่ จึงไม่สามารถนำเข้าสู่ลิพิดได้ นอกจากนี้ที่เยื้อหุ้มเซลล์จากหลอดเลือดไม่มีโปรตีนจำเพาะ ที่สามารถสร้างโปรตีนตัวนี้ไก็เลยยังคงอยู่ในหลอดเลือดนะคะ เมื่อฉีดแล้ว ในส่วนสุดท้ายค่ะนักเรียน สำหรับหัวข้อการลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์ ในตอนที่ 2 นะคะ สามารถที่สรุปเนื้อหาได้ 3 ข้อนะคะ ข้อที่ 1 เซลล์มีการลำเลียงเข้าและออกจากเซล์ โดยมีการควบคุมชนิด และปริมาณข้อ 2 เยื้อหุ้มเซลล์ทำหน้าที่เป็นเยื่อเลือกผ่านในการลำเลียงสาร และข้อ 3 นะคะ สมบัติของสาร สมบัติของโครงสร้างเยื่อหุ้มเซลล์ มีความสัมพันธ์กับวิธีการลำเลียงสารนะคะ คือสรุปเนื้อหาที่นักเรียนได้เรียนจากาตอนนี้ไปนะคะ นอกจากนี้นะคะ คุณครูยังมีวิดีทัศน์เรื่อง เรืองการลำเลียงสาร โดยการสร้างเวสิเคิล ซึ่งนักเรียนสามารถที่จะศึกษาวิดีทันศ์เพิ่มเติมนะคะ จากเว็บไซต์ scimath.org นะคะ ที่คุณครูขึ้นไว้บนหน้าจอนี้นะคะ จะไปศึกษาได้จากการสแกน QR Code จากบทที่ 1 ในหนังสือวิทยาศาสตร์ชีวภาพ ท้ายบทก่อนจบท้ายนี้นะคะ คุณครูก็อยากจะเตือนนักเรียนอีกครั้งหนึ่งนะคะ ว่าเมื่อนักเรียนกลับไปสู่ชั้นเรียนแล้ว นักเรียนควรได้ทดลองกิจกรรม เรื่อง สมบัติการเป็นเยื่อหุ้มเซลล์ ที่นักได้ศึกษาไปแล้วในตอนที่ 1 ด้วยนะคะ อย่าลืมนะคะ ถ้านักเรียนเพียงได้ยิน นักเรียนก็จะลืม แต่ถ้านักเรียนได้ดูเหมือนกับทีี่นักเรียนได้ดูวีดิทัศน์นี้นะคะนักเรียนก็อาจจะพอจำได้ แต่ถ้านักเรียนได้ลงมือทดลองกิจกรรมด้วยแล้ว จะมีความเข้าใจขึ้น แล้วก็จะเป็นความคงทนได้และยาวนาน ติดตามหัวข้ออื่น ๆ ได้นะคะ สวัสดีค่ะ 

[เสียงดนตรี]

[เสียงดนตรี]