สวัสดี ค่ะนักเรียน ไปตอนที่ 2 การลำเลียง สารเข้าและออก จากเซลล์นะคะ ไปตอน ที่ 2  นี้คุณ ครูก็มีความ อีกเช่นเคยค่ะ ว่าเมื่อนักเรียน เรียนจบแล้วเนี่ย นักเรียน จะสามารถ อธิบายและ เปรียบเทียบการ ลำเลียงสารเข้า และออกจากเซลล์ โดย การแพร่แบบ ธรรมดา assistance การ แพร่แบบฟาซิลิเทต Active Transport เอนโดไซโทซิส และเอกโซไซโทซิสได้นะคะ จากตอน ที่แล้วนะคะ นักเรียนได้ทราบ แล้วว่าเยื่อหุ้มเซลล์น่ะ ทำหน้าที่อะไร การศึกษากิจกรรม สมบัติการ เป็นเยื่อเลือกผ่าน ของเยื่อหุ้มเซลล์  สำหรับ ในตอนนี้นะคะ คุณ ครูก็มีคำ ถามชวนคิดค่ะ ว่ากลไก การลำเลียงสาร เข้าและออกจาก เซลล์เป็นอย่างไร กลไก การลำเลียงสาร เข้าและออกจาก เซลล์นะคะมี ดังนี้ 1 การแพร่แบบ ธรรมดา 2 ออสโมซิส 3 การ แพร่แบบฟาซิลิเทต Active Transport และ ข้อสุดท้ายนะคะ การ ลำเลียงสารโดย การสร้างเวสิเคิล  การ แพร่แบบธรรมดา นะคะคุณครู มีคลิป Animation  ให้นัก ศึกษาค่ะ        จาก อนิเมชั่นนะคะ นักเรียนจะพบว่า วิตามิน เอสามารถ ละลายได้ดีในลิฟท์ จึงลำเลียง ผ่านสลิป ชั้นลิพิดของเยื่อหุ้มเซลล์ได้ หรือแม้กระ ทั่งสีนิวทรัลเรด นะคะที่นักเรียน ได้ดูวิธี ทำกิจ ไปแล้วในตอนที่ 1 ก็ สามารถลำเลียง ผ่านชั้นลิขิตได้ด้วย และ มีทิศทาง การลำเลียงจาก บริเวณที่มีความ เข้มข้นของสารสูง ไป ยังบริเวณที่ มีความเข้มข้น ของสารต่ำ นอก จากนี้นะคะ ขนาดเล็ก บางชนิด เช่น แก๊สออกซิเจน ซึ่งไม่ละลายในลิพิด มีขนาด เล็กพอและไม่ มีประจุ ก็สามารถ แทรกผ่านระหว่าง โมเลกุลของฟอสโฟลิพิดได้ค่ะ ออสโมซิส นะคะค่ะก่อนที่เราจะ ไป เข้าใจหลัก การนะคะว่า ออสโมซิส เป็นอย่างไรคุณ ครูอยากให้ นักเรียนได้ศึกษา การทดลองนี้นะคะ จากภาพ เมื่อ เริ่มการ ทดลองสารละลาย ซูโครสทางด้านซ้าย ของเยื่อเลือกผ่าน จะ มีความเข้มข้น น้อยกว่าทางด้านขวา น้ำ จึงเคลื่อน ที่สุทธิจักร์หลอดด้านซ้าย ผ่านเยื่อ เลือกผ่านไปยัง หลอดด้านขวา แต่ซูโครส ไม่สามารถผ่านได้ เมื่อ สิ้นสุดการ ทดลองนะคะ ระดับ ของสารละลาย ในด้านซ้าย ของหลอดจะต่ำลง ในขณะที่ ระดับของสาร ละลายในด้าน ขวาจะสูงขึ้น จนในที่ สุดความเข้มข้น ของซูโครส ทั้งสองด้านจะ ใกล้เคียงกัน น้ำ ยังคงออสโมซิส ผ่านเยื่อเลือกผ่านได้ แต่ อัตราสุทธิเป็นศูนย์ จาก ภาพสามารถ สรุปได้ว่า โมเลกุลของน้ำ สามารถแพร่ผ่านเยื่อเลือก ผ่าน การ แพร่ของน้ําจะเกิด จากบริเวณที่มี ความเข้มข้นของ สารละลายต่ำ ผ่านเยื่อเลือกผ่าน ไป ยังบริเวณที่ มีความเข้มข้น ของสารละลายสูง ตัวอย่างการ นำหลักการออสโมซิสมาใช้นะคะ เช่น การเก็บรัก ษาพืชผักไม่ ให้เห*่ยวเด็กการ น้ำ การ ถนอมอาหาร ในน้ำเกลือหรือน้ำ ตาลที่มี ความเข้มข้นสูง  การ แพร่แบบฟาซิลิเทต นะคะคุณ ครูก็มีอนิเมชั่น  Animation ให้เรียนศึกษาเช่นเดียวกันค่ะ           จาก แผนภาพพบว่า กลูโคส ไม่สามารถ ผ่านสลิปผิดได้ จึง ต้องลำเลียง ผ่านโปรตีนลำเลียง และ มีทิศทาง การลำเลียง บริเวณ ที่มีความเข้ม ข้นของสารสูง ไป ยังบริเวณ ที่มีความเข้ม ข้นของสารต่ำ ตัวอย่าง การแพร่แบบ ฟาซิลิเทตนะคะ เช่น การ ลำเลียงกลูโคส เข้าสู่เซลล์เม็ดเลือดแดง ค่าต่อมา นะคะ Active  Transport นัก เรียนชม แอนิเมชันนี้เลยนะคะ      Animation  Active Transport จะพบว่า ไฮโดรเจน ไอออนสามารถ ลำเลียงผ่านโปรตีนลำเลียง บริเวณ ความเข้มข้นของ สารต่ำ ไป ยังบริเวณความ เข้มข้นของสารสูง โดย ใช้พลังงานจาก  ATP สำหรับ ตัวอย่างการ ลำเลียงสาร แบบแอคทีฟทรานสปอร์ตนะคะ เช่น การหลั่งไฮโดรเจนไอออน จากเซลล์บุ ผิวของ กระเพาะอาหาร เข้า สู่กระเพาะอาหาร ค่าจากที่นักเรียน ได้เรียนผ่านมา แล้วนะคะ จะพบว่า การแพร่แบบฟาซิลิเทตและแอกทีฟ พาสปอร์ตนั้น เกี่ยว ข้องกับโปรตีนลำเลียง คุณ ครูก็มีคำ ถามที่ชวน นักเรียน คิดนะคะว่า แล้ว โปรตีนลำเลียง ในเยื่อหุ้มเซลล์ มี ความจำเพาะกับ ชนิดของสาร ที่ลำเลียง และมี ประโยชน์ต่อเซลล์อย่างไร คุณครูมี เวลา ให้นักเรียนคิด  ช่วย ครูตอบคำ ถามนี้นะคะ ประมาณ 10 วินาที            ค่ะ นัก เรียนตอบ กันได้ไหมคะ  คำ ตอบก็คือว่า ทำ ให้เซลล์สามารถ ควบคุมชนิด และปริมาณ สารที่เข้าออก ได้อย่างเป็นระบบ นั่นเองค่ะ สุดท้ายนะคะ เป็น การลำเลียงสาร โดยการสร้างเวสิเคิล เนื่อง จากว่าสาร ที่มีขนาด ใหญ่จะไม่สามารถ ลำเลียงเข้าหรือ ออกจากเซลล์ได้ ดังนั้น เธอจึงต้อง สร้างถุงหรือ  vesicle  จากเยื่อหุ้มเซลล์ เพื่อล้อมรอบ สารที่ต้องการลำเลียง ซึ่ง การลำเลียง สารโดยการสร้าง เวสิเคิลนั้น แบ่งออกเป็น เอกโซไซโทซิส และ เอนโดไซโทซิส สำหรับ เอกโซไซโทซิส นะคะ ก็เป็นการลำเลียงสาร โดย การสร้างเวสิเคิล จับ ภาพนะคะ เป็น pentacle  ที่มีเอนไซม์ อยู่ภาย ในเพื่อน มาสู่ผิวเซลล์ แล้ว ก็ที่เยื่อหุ้ม  vesicle นะคะ ก็จะเชื่อรวม กับเยื่อหุ้มเซลล์ ทำ ให้เกิดการหลั่งเอนไซม์ จากเซลล์บุ ผิวของกระเพาะอาหาร เข้าสู่กระเพาะอาหารนะคะ ทักมานะคะ   เป็น การลำเลียงสาร โดยการสร้างเวสิเคิล แบบ endocytosis ซึ่ง แบ่งออกเป็น 1 ฟาโกไซโทซิส สองพี่น้อง  3  การนำสาร เข้าสู่เซลล์โดย อาศัยตัวรับ  เดี๋ยว เรามาดูกัน นะคะว่าแต่ ละแบบเป็นยังไง ภาพก ฟาโกไซโทซิสนะคะ เป็นการ ลำเลียงสารขนาด ใหญ่ที่ไม่ ละลายน้ำ โดย ส่วนของเยื่อหุ้มเซลล์ ยื่น ไปอบรมกันไว้ แล้วสร้างเป็น ถุงล้อม รอบก่อนนำ เข้าสู่เซลล์ ตัวอย่างเช่นนะคะ การ นำสิ่งแปลกปลอม เข้าสู่เซลล์เม็ดเลือดขาว กลุ่ม ฟาโกไซต์ เพื่อทำลายนะคะ ภาพขอค่ะ เป็น พิโนไซโทซิส เป็น การเรียงสาร ในรูปของเหลว โดยการสร้างเวสิเคิล ส่วน ของเยื่อหุ้ม เซลล์จะคลอด เว้าเกิดเป็น  vesicle ล้อมรอบ ตัวอย่างเช่น การ นำของเหลวนอก เซลล์กลับเข้าสู่เซลล์ และภาพ สุดท้ายนะครับภาพพอ เป็น การนำสารเข้า สู่เซลล์โดยอาศัยตัวรับ หลานจะจับ กับตัวรับจำ เพาะบนผิวนอก ของเยื่อหุ้มเซลล์ และเกิด เป็น ves เวสิเคิลนำเข้าสู่เซลล์ ตัวอย่างเช่น การ นำฮอร์โมน บางชนิดเข้าสู่เซลล์ อัน นี้นักเรียน ก็จะเห็นความ แตกต่างนะคะ ขอ งการลำเลียง สารโดยการสร้างเวสิเคิล แบบ เอนโดไซโทซิสแบบต่างๆ จาก ที่นักเรียนได้ เรียนกลไกการ ลำเลียงสาร เข้าและออกจาก เซลล์แล้วครู ก็อยากให้ นักเรียนลอง ตอบคำถาม นี้ดูนะคะ การ แพร่แบบ ธรรมดาการแพร่ แบบฟาซิลิเทต และ แอกทีฟทรานสปอร์ต ที่เกิดขึ้นในเซลล์ มี ความเหมือนหรือ แตกต่างกันอย่างไร คุณ ครูจะมีเวลา ให้เรียนคิด ประมาณ  10 วินาทีนะคะ            ค่ะ  นัก เรียนตอบกัน ได้ไหมคะลอง มาตรวจคำตอบ ดูนะคะว่า จะเหมือนที่ คุณครูตอบไว้ หรือเปล่า นะคะคำตอบก็คือว่า ใน ประเด็นเรื่องกลไก การลำเลียง ก็จะพบว่า การ แพร่แบบ ฟาซิลิเทตและ แอกทีฟทรานสปอร์ต นะคะมี กลไกการเรียน โดยใช้โปรตีนลำเลียง ส่วนทิศทาง การลำเลียงนะคะ ก็จะพบว่า การแพร่แบบธรรมดา และการแพร่แบบฟาซิลิเทตนั้น มีทิศทาง การลำเลียงจาก บริเวณที่มีความ เข้มข้นของสาร สูง ไปยังบริเวณ ที่มีความเข้มข้นของ สงสารต่ำ ส่วนพลัง งานจาก ATP  นะคะก็จะพบว่า แอกทีฟทรานสปอร์ตเท่า นั้นนะคะที่ ต้องใช้พลังงาน จาก ATP เป็น ไงคะถูกกัน กี่ข้อคะนักเรียน  จาก ตอนที่ 1 นัก เรียนยังจำ ได้ไหมคะว่า ครูได้ตั้งคำถามชวนคิด   ให้ นักเรียนไว้นะคะ ว่าเพราะ เหตุใดสาร ดังกล่าว จริงคง ในหลอดเลือด และ ไม่ลำเลียง เข้าสู่เซลล์ผนังหลอดเลือด กู คิดว่าจะความรู้ ที่นักเรียนได้เรียนไปแล้ว คง ตอบคำถาม เหล่านี้ได้แล้วค่ะ เพราะเหตุ ใดสารนี้ จึงยังคง อยู่ในหลอดเลือด คำ ตอบก็คือว่า เพราะว่าสาร นี้ไม่ละลาย ในลิพิด และมีขนาดใหญ่ จึงไม่ สามารถลำเลียงผ่าน ใช้ลิควิดได้ นอกจากนี้ ที่เยื่อหุ้ม เซลล์ของหลอดเลือด ไม่ มีโปรตีนจำเพาะ ที่ สามารถลำเลียง สารนี้ได้ สามีก็เลย ยังคงอยู่ใน หลอดเลือดนะคะ ภายหลัง การฉีดแล้ว  ในส่วนสุด ท้ายค่ะนักเรียน สำหรับหัวข้อ การเรียงสารเข้า และออกจากเซลล์ ในตอนที่  2 นะคะ สามารถ ที่จะสรุป เนื้อหาได้ทั้ง  3 ข้อนะคะ ข้อที่ 1 เซลล์มีการลำเลียง สารเข้าและออก จากเซลล์โดยมี การควบคุมชนิด และปริ มาณสารที่ผ่านเข้าออก ข้อ 2 เยื่อหุ้ม เซลล์ทำหน้าที่ เป็นเยื่อเลือกผ่าน ในการลำเลียงสาร ข้อ 3 นะคะ สม บัติของสาร  สมบัติ ของโครงสร้าง เยื่อหุ้ม เซลล์มีความสัมพันธ์ กับวิธีการ ลำเลียงสารนะคะ อันนี้ก็ คือสรุปเนื้อหา ที่นักเรียนได้เรียน จากตอน นี้ไปนะคะ นอกจาก นี้นะคะ คุณครูยังมี วีดีทัศน์เรื่อง การ ลำเลียงสารโดย การสร้างเวสิเคิล ซึ่งนักเรียนสามารถ ที่จะไปศึกษา วิธีถักนี้เพิ่ม ได้นะคะ ในเว็บ ไซต์ signage นะคะ โดย มี URL  ที่คุณครู ขึ้นไว้ บนหน้าจอนี้นะคะ  หรือ ว่านักเรียนอาจจะ ไป ศึกษา ได้จาก การ สแกนคิวอาร์โค้ดประจำ บทที่ 1  หนังสือเรียน วิทยาศาสตร์ชีวภาพ ก็ได้เช่นเดียวกันค่ะ ก่อน จบท้าย นี้นะคะคุณครูก็ อยาก จะเตือนนัก เรียนอีกครั้ง นึงนะคะว่า เมื่อนักเรียน กลับไปสู่ ชั้นเรียนแล้ว นักเรียนควร ได้ทดลองกิจกรรมเรื่อง สม บัติการเป็นเยื่อ เลือกผ่านของเยื่อ หุ้มเซลล์ที่ นักเรียนได้ศึกษา ไปแล้วใน ตอนที่ 1 ด้วย นะคะ อย่าลืมนะคะ เพราะว่า ถ้าได้เรียนเพียงได้ยิน นัก เรียนก็จะลืม แต่ ถ้านักเรียนได้ ดูเหมือนกับ ที่นัก เรียนกำลังดู โทรทัศน์ นี้อยู่ นะคะนักเรียนก็ อาจจะพอจำได้ แต่ถ้า นักเรียนได้ ลงมือทด ลองกิจกรรม ด้วยแล้ว กูมั่นใจ เลยค่ะว่า นักเรียน จะมีความเข้า ใจขึ้นแล้วก็ จะเป็นความรู้ ที่คง และยาวนาน ตาม หัวข้ออื่นๆ ในตอนต่อไปได้นะคะ สวัสดีค่ะ