---
title: ฝึก PE การลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์ ตอน 2 (13.24 นาที) ห้องที่ 2
subtitle: 
date: วันพุธที่ 25 กุมภาพันธ์ 2569  เวลา 13.00 น.
---

								(ข้อความสดจากระบบถอดความเสียงพูดทางไกล)
      สวัสดี ค่ะนักเรียน ในตอนที่ 2 การ ลำเลียงสาร เข้าและออกจากเซลล์นะคะ ในตอนที่ 2  นี้คุณ ครูก็มีความ คาดหวังอีก เช่นเคยค่ะ ว่าเมื่อนักเรียนเรียนจบ แล้วเนี่ย นักเรียน จะสามารถ อธิบายและ เปรียบเทียบการ ลำเลียงสารเข้า และออกจากเซลล์ โดย การแพร่แบบธรรมดา assistance การ แพร่แบบฟาซิลิเทต Active  Transport เอนโดไซโทซิส และเอกโซไซโทซิสสีได้นะคะ จาก ตอนที่แล้วนะ คะนักเรียนได้ ทราบแล้วว่าเยื่อหุ้มเซลล์น่ะ ทำหน้าที่อะไร การ ศึกษากิจกรรม สมบัติการ เป็นเยื่อเลือกผ่าน ของเยื่อหุ้มเซลล์  สำหรับ ในตอนนี้นะคะ คุณครู ก็มีคำถาม ชวนคิดค่ะ ว่า กลไก การลำเลียงสาร เข้าและออกจาก เซลล์เป็นอย่างไร กลไก การลำเลียงสารเข้า และออกจากเซลล์ นะคะมีดังนี้ 1 การ แพร่แบบธรรมดา 2 osmosis 3  การแพร่แบบฟาซิลิเทต 4 Active Transport และ ข้อสุดท้ายนะคะ การ ลำเลียงสารโดย การสร้างเวสิเคิล  การ แพร่แบบธรรมดา นะคะคุณครูมี คลิป  Animation แอนิเมชั่นให้นักเรียนศึกษาค่ะ       จาก อนิเมชั่น นะคะนักเรียนจะพบว่า วิตามิน เอสามารถ ละลายได้ดีในลิพิด ลำเลียงผ่าน สลิปผิด ชั้นลิพิดของเยื่อหุ้มเซลล์ได้ หรือ แม้กระทั่ง  4 นิ้วเท่า  Red นะ คะที่นักเรียน ได้ดู WeChat  กิจกรรมไปแล้ว ในตอนที่ 1 ก็ สามารถลำเลียง ผ่านสลิปผิดได้ด้วย และมีทิศทาง การลำเลียงจากบริเวณ ที่มีความเข้ม ข้นของสารสูง ไป ยังบริเวณ ที่มีความเข้ม ข้นของสารต่ำ นอก จากนี้นะคะ ขนาดเล็กบางชนิด เช่น แก๊สออกซิเจน จึงไม่ละลายในลิพิด แต่มี ขนาดเล็ก พอและไม่ มีประจุ ก็สามารถ แทรกผ่านระหว่าง โมเลกุลของฟอสโฟลิพิดได้ค่ะ ออสโมซิส นะคะ ค่ะก่อนที่เราจะ เข้า ใจหลักการ นะคะว่าออสโมซิส เป็นอย่างไรคุณ ครูอยาก ให้เรียนได้ศึกษา การทดลองนี้นะคะ จัดภาพ เมื่อ เริ่มการทด ลองสารละลายซูโครส ทางด้านซ้ายของเยื่อเลือกผ่าน มีความ เข้มข้นน้อยกว่า ทางด้านขวา น้ำ จึงเคลื่อนที่ สุทธิจักร์หลอดด้านซ้าย ผ่านเยื่อ เลือกผ่านไปยัง หลอดด้านขวา 8 แต่ซูโครสไม่สามารถผ่านได้ เมื่อ สิ้นสุดการ ทดลองนะ คะระดับ ของสารละลาย ในด้านซ้าย ของหลอดจะต่ำลง ในขณะ ที่ระดับของ สารละลายในด้าน ขวาจะสูงขึ้น จนในที่ สุดความเข้มข้น ของซูโครส ทั้งสองด้านจะ ใกล้เคียงกัน น้ำ ยังคงออสโมซิส ผ่านเยื่อเลือกผ่านได้ แต่อัตรา สุทธิเป็นศูนย์ จาก ภาพสามารถ สรุปได้ว่า คุณของน้ำ สามารถแพร่ ผ่านเยื่อเลือกผ่าน การ แพร่ของน้ําจะเกิด จากบริเวณที่มี ความเข้มข้นของ สารละลายต่ำ ผ่านเยื่อเลือกผ่าน ไป ยังบริเวณที่ มีความเข้มข้น ของสารละลายสูง ตัวอย่าง การนำหลักการ ออสโมซิสมาใช้นะคะ เช่น การเก็บ รักษาพืช ผักไม่ให้เห*่ยว โดยการแช่น้ำ การ ถนอมอาหาร ในน้ำเกลือหรือน้ำ ตาลที่มี ความเข้มข้นสูง  การ แพร่แบบฟาซิลิเทต นะคะคุณ ครูก็มีแอนิเมชันนักเรียน ศึกษาเช่นเดียวกันค่ะ          จาก แผนภาพพบว่า ดูโค้ด ไม่สามารถ ผ่านชั้นลิพิดได้ ต้อง ลำเลียงผ่านโปรตีนลำเลียง และ มีทิศทาง การลำเลียง จากบริเวณ ที่มีความเข้ม ข้นของสารสูง ไป ยังบริเวณที่มี ความเข้มข้นของ สารต่ำ ตัวอย่าง การแพร่แบบ ฟาซิลิเทตนะคะ เช่น การลำเลียง กลูโคสเข้าสู่ เซลล์เม็ดเลือดแดง ค่าต่อมา นะคะ Active Transport นักเรียน ชม Animation แอนิเมชันนี้เลยนะคะ       Animation  Active Transport จะพบว่า ไฮโดรเจน ไอออนสามารถ ลำเลียงผ่านโปรตีนลำเลียง บริเวณ ความเข้มข้นของ สารต่ำ ไป ยังบริเวณความ เข้มข้นของสารสูง โดย ใช้พลังงานจาก  ATP สำหรับ ตัวอย่างการ ลำเลียงสาร แบบแอคทีฟทรานสปอร์ตนะคะ เช่น การหลั่งไฮโดรเจนไอออน กับเซลล์บุ ผิวของกระเพาะอาหาร เข้า สู่กระเพาะอาหาร ค่าจาก ที่นักเรียน ได้เรียนผ่านมา แล้วนะคะ จะพบว่า การ แพร่แบบฟาซิลิเทต และแอกทีฟทรานสปอร์ตนั้น เกี่ยว ข้องกับโปรตีนลำเลียง คุณ ครูก็มีคำ ถามที่ชวน นักเรียนคิด นะคะว่า โปรตีน ลำเลียงในเยื่อหุ้มเซลล์ มีความ จำเพาะกับ ชนิดของสารที่ลำเลียง และมี ประโยชน์ต่อเซลล์อย่างไร คุณครูมี เวลา ให้เรียนคิด  ช่วย ครูตอบ คำถามนี้นะ คะประมาณ 10  วินาที            ค่ะ นัก เรียนตอบกันได้ไหมคะ  คำ ตอบก็คือว่า ทำ ให้เซลล์สามารถ ควบคุมชนิด และปริมาณ สารที่เข้าออก ได้อย่างเป็นระบบ นั่นเองค่ะ สุดท้ายนะคะ เป็น การลำเลียงสาร โดยการสร้างเวสิเคิล เนื่องจาก ว่าสารที่ มีขนาด ใหญ่จะไม่ สามารถ ลำเลียงเข้า หรือออกจากเซลล์ได้ ดังนั้น จึงต้อง สร้างถุงหรือ  vesicle จากเยื่อหุ้มเซลล์ เพื่อน ล้อมรอบสารที่ต้องการลำเลียง ซึ่ง การลำเลียง สารโดยการสร้าง เวสิเคิลนั้น แบ่งออกเป็น เอกโซไซโทซิส และ เอนโดไซโทซิส สำหรับ เอกโซไซโทซิส นะคะก็เป็นการลำเลียงสาร โดย การสร้างเวสิเคิล จับ ภาพนะคะ เป็น ภาพ vesicle ที่ มีเอนไซม์ อยู่ภาย ในเพื่อนมา ผิวเซลล์ แล้ว ก็ที่เยื่อหุ้ม  vesicle นะคะ ก็จะเชื่อ มรวมกับเยื่อหุ้มเซลล์ ทำ ให้เกิดการหลั่งเอนไซม์ จากเซลล์ บุผิวของ กระเพาะอาหาร เข้าสู่กระเพาะอาหารนะคะ ถัดมานะคะ   เป็น การเรียงสา รโดยการ สร้างเวสิเคิล แบบเอนโดไซโทซิส  ซึ่ง แบ่งออกเป็น 1 ฟาโกไซโทซิส สองพี่น้อง  3  การนำสาร เข้าสู่เซลล์โดย อาศัยตัวรับ  ซึ่ง เดี๋ยวเรามาดู กันนะคะว่า แต่ละแบบเป็นยังไง ภาพก ฟาโกไซโทซิสนะคะ เป็น การลำเลียงสาร ขนาดใหญ่ที่ ไม่ละลายน้ำ ส่วน ของเยื่อหุ้มเซลล์ ยื่น ไปโอบล้อมสารไว้ แล้ว สร้างเป็น ถุงล้อมรอบ ก่อนนำ เข้าสู่เซลล์ ตัว อย่างเช่นนะคะ การ นำสิ่งแปลกปลอม เข้าสู่เซลล์เม็ดเลือดขาว กลุ่ม ฟาโกไซต์ เพื่อทำลายนะคะ ภาพ ขอค่ะเป็น พิโนไซโทซิส เป็น การลำเลียงสาร ในรูปของเหลว โดยการสร้างเวสิเคิล ส่วน ของเยื่อหุ้ม เซลล์จะคลอด เว้าเกิดเป็น  vesicle ล้อมรอบ ตัวอย่างเช่น การ นำของเหลวนอก เซลล์กลับเข้าสู่เซลล์ ภาพสุดท้าย นะคะภาพพอ เป็น การนำสาร เข้าสู่เซลล์โดย อาศัยตัวรับ จะจับกับตัว รับจำเพาะบน ผิวนอกของเยื่อหุ้มเซลล์ เกิดเป็น vesicle เวสิเคิลนำเข้าสู่เซลล์ ตัวอย่างเช่น การ นำฮอร์โมนบาง ชนิดเข้าสู่เซลล์ อัน นี้นัก เรียนก็จะเห็น ความแตกต่างนะคะ ขอ งการลำเลียง สารโดยการสร้างเวสิเคิล แบบ  endocytosis เอนโดไซโทซิสแบบต่างๆ จาก ที่เรียนได้เรียน กลไกการลำเลียง สารเข้าและออก จากเซลล์แล้ว ครูก็อยาก ให้นักเรียนลองต่อ ตอบคำถาม นี้ดูนะคะ  การ แพร่แบบธรรมดา การแพร่แบบฟาซิลิเทต และ แอกทีฟทรานสปอร์ต ที่เกิดขึ้นในเซลล์ มี ความเหมือนหรือ แตกต่างกันอย่างไร คุณ ครูจะมีเวลา ให้เรียนคิด ประมาณ  10 วินาทีนะคะ             ค่ะ  นัก เรียนตอบกัน ได้ไหมคะลอง มาตรวจ คำตอบดูนะคะ ว่าจะเหมือน ที่คุณครู ตอบไว้หรือเปล่านะคะ คำ ตอบก็คือว่า ในประเด็น เรื่องกลไก การลำเลียงก็จะพบว่า  การ แพร่แบบฟาซิลิเทต และแบบแอกทีฟทรานสปอร์ตนะคะ มี กลไกการเรียน โดยใช้โปรตีนลำเลียง ส่วนทิศทาง การลำเลียง นะคะก็จะพบ ว่าการแพร่แบบ ธรรมดาและก็การแพร่แบบ ฟาซิลิเทตนั้น มีทิศ ทางการลำเลียงจาก บริเวณที่มี ความเข้มข้นของ สารสูง ไปยังบริเวณที่มีความเข้ม คน ของสารต่ำ ส่วนพลังงานจาก  ATP นะ คะก็จะพบว่า แอกทีฟทรานสปอร์ตเท่า นั้นนะคะที่ ต้องใช้พลังงาน จาก ATP เป็นไง คะถูกกันกี่ ข้อคะนักเรียน  จาก ตอนที่ 1  นักเรียนยังจำ ได้ไหมคะว่า ครูได้ตั้ง คำถามชวนคิด  ให้ นักเรียนไว้นะคะ ว่าเพราะ เหตุใดสาร ดังกล่าว จึงคงอยู่ ในหลอดเลือด และ ไม่ลำเลียง เข้าสู่เซลล์ผนังหลอดเลือด กูคิด ว่าจะความ รู้ที่นักเรียนได้เรียนไปแล้ว คง ตอบคำถาม เหล่านี้ได้แล้วค่ะ เพราะเหตุใดสารนี้ จ ึงยังคงอยู่ ในหลอดเลือด  คำตอบก็คือว่า เพราะว่าสาร นี้ไม่ละลาย ในลิพิด และ มีขนาดใหญ่ จึงไม่ สามารถลำเลียงผ่าน ชั้นลิควิดได้ นอกจาก นี้ ที่เยื่อหุ้มเซลล์ของหลอดเลือด ไม่ มีโปรตีนจำเพาะ ที่ สามารถลำเลียง สารนี้ได้ สถานี ก็เลยยังคง อยู่ในหลอดเลือดนะคะ ภายหลัง การฉีดแล้ว  ในส่วน สุดท้ายค่ะนักเรียน สำหรับหัวข้อ การ ลำเลียงสาร เข้าและออกจาก เซลล์ในตอนที่  2 นะคะ สามารถที่สรุป เนื้อหาได้ ทั้ง หมด 3 ข้อ นะคะ ข้อที่ 1 เซลล์มีการลำเลียง สารเข้าและออก จากเซลล์โดยมี การควบคุมชนิด และ ปริมาณสารที่ผ่านเข้าออก  ข้อ 2 เยื่อหุ้ม เซลล์ทำหน้าที่ เป็นเยื่อเลือกผ่าน ในการลำเลียงสาร และข้อ 3  นะคะ สม บัติของสาร  สมบัติ ของโครงสร้าง เยื่อหุ้ม เซลล์มีความสัมพันธ์ กับวิธีการ ลำเลียงสารนะคะ อันนี้ก็ คือสรุปเนื้อหา ที่นักเรียนได้เรียน จากตอน ไปนะคะ นอกจากนี้นะคะ คุณ ครูยังมี วีดีทัศน์เรื่อง การ ลำเลียงสารโดยการ สร้างเวสิเคิล ซึ่งนักเรียนสามารถ ที่จะไปศึกษา วิธีถักมีเพิ่มเติมได้นะคะ ใน เว็บไซต์ sitemap นะคะ โดย มี URL  ที่คุณครู ขึ้นไว้ บนหน้าจอนี้นะคะ  หรือ ว่านักเรียนอาจจะ ไป ศึกษาได้จาก การ สแกนคิวอาร์โค้ดประจำ บทที่ 1  หนังสือเรียน วิทยาศาสตร์ ชีวภาพก็ เช่นเดียวกันค่ะ ก่อน จบท้าย นี้นะคะคุณครูก็ อยาก จะเปลี่ยนนัก เรียนอีกครั้ง นึงนะคะว่า เมื่อ นักเรียนกลับ ไปสู่ชั้นเรียนแล้ว นักเรียน ควรได้ทดลอง กิจกรรมเรื่อง สมบัติ การเป็นเยื่อเลือก ผ่านของเยื่อหุ้มเซลล์ ที่นักเรียน ได้ศึกษาไปแล้ว ในตอนที่  1 ด้วยนะคะ อย่าลืมนะคะ เพราะว่า ถ้านักเรียนเพียงได้ยิน นัก เรียนก็จะลืม แต่ ถ้านักเรียนได้ ดูเหมือนกับ ที่นัก เรียนกำลัง ดูโทรทัศน์ มีอยู่ นะคะนักเรียนก็ อาจจะพอจำได้ แต่ ถ้านักเรียน ได้ลงมือทด ลองกิจกรรมด้วยแล้ว กูมั่นใจ เลยค่ะว่า นักเรียน จะมีความเข้า ใจขึ้นแล้วก็ จะเป็นความรู้ ที่คง และยาวนาน ติดตาม หัวข้ออื่นๆ ในตอนต่อไปได้นะคะ สวัสดีค่ะ