สวัสดี ค่ะนักเรียน ในตอนที่ 2 การ ลำเลียงสารเข้า และออกจากเซลล์นะคะ ในตอนที่  2 นี้คุณ ครูก็มี ความคาดหวัง อีกเช่นเคยค่ะ ว่าเมื่อนัก เรียนเรียนจบแล้วเนี่ย นักเรียน จะสามารถ อธิบายและเปรียบ เทียบการลำเลียง สารเข้าและออกจากเซลล์ โดย การแพร่แบบธรรมดา assistance การ แพร่แบบฟาซิลิเทต Active Transport endocytosis และ เอกโซไซโทซิสได้นะคะ จากตอน ที่แล้วนะคะ นักเรียนได้ทราบ แล้วว่าเยื่อหุ้มเซลล์น่ะ ทำหน้าที่อะไร จากการศึกษา กิจกรรมสมบัติ การเป็นเยื่อเลือก ผ่านของเยื่อหุ้มเซลล์  สำหรับ ในตอนนี้นะคะ คุณ ครูก็มีคำ ถามชวนคิดค่ะ ว่า กลไก การลำเลียงสารเข้า และออกจากเซลล์เป็นอย่างไร กลไก การลำเลียงสารเข้า และออกจากเซลล์ นะคะมีดังนี้ 1 การ แพร่แบบธรรมดา 2 ออสโมซิส 3 การ แพร่แบบฟาซิลิเทต 4 Active Transport และ ข้อสุดท้ายนะคะ การ ลำเลียงสารโดย การสร้างเวสิเคิล  การ แพร่แบบธรรมดา นะคะคุณครู มีคลิป Animation  ให้นัก ศึกษาค่ะ       จาก อนิเมชั่น นะคะนักเรียนจะพบว่า วิตามิน เอสามารถ ละลายได้ดีในลิพิด จึงลำเลียง ผ่านสลิป ผิดของเยื่อหุ้มเซลล์ได้ หรือ แม้กระทั่ง สีนิวทรัลเรด นะคะที่นักเรียน ได้ดูวิธีทำกิจกรรม ไปแล้วในตอนที่ 1 ก็สามารถ ลำเลียงผ่านชั้นลิพิดได้ด้วย และ มีทิศทาง การลำเลียง จากบริเวณที่ มีความเข้มข้น ของสารสูง ไป ยังบริเวณที่ มีความเข้มข้น ของสารต่ำ นอก จากนี้นะคะ สารขนาดเล็กบางชนิด เช่น แก๊สออกซิเจน จึงไม่ละลายในลิพิด แต่มีขนาดเล็ก พอและไม่มีประจุ ก็สามารถ แทรกผ่านระหว่าง โมเลกุลของ ฟอสโฟลิพิดได้ค่ะ ออสโมซิส นะคะค่ะก่อนที่เราจะ ไป เข้าใจหลัก การนะคะว่า ออสโมซิส เป็นอย่างไรคุณ ครูอยากให้ นักเรียนได้ศึกษา การทดลองนี้นะคะ จัดภาพ เมื่อ เริ่มการทด ลองสารละลายซูโครส ทางด้านซ้ายของเยื่อเลือกผ่าน จะ มีความเข้มข้น น้อยกว่าทางด้านขวา น้ำ จึงเคลื่อนที่ สุทธิจักร์หลอดด้านซ้าย ผ่านเยื่อ เลือกผ่านไปยัง หลอดด้านขวา ซูโครส ไม่สามารถผ่านได้ สิ้นสุด การทดลองนะ คะ ระดับของสารละลาย ในด้านซ้าย ของหลอดจะต่ำลง ในขณะ ที่ระดับของ สารละลายใน ด้านขวาจะสูงขึ้น จน ในที่สุดความ เข้มข้นของ ซูโครสทั้ง สองด้านจะใกล้เคียงกัน น้ำ ยังคงออสโมซิส ผ่านเยื่อเลือกผ่านได้ อัตรา สุทธิเป็นศูนย์ จากภาพ สามารถสรุป ได้ว่าโมเลกุล ของน้ำสามารถ แพร่ผ่านเยื่อเลือก ผ่าน การ แพร่ของน้ําจะเกิด จากบริเวณที่มี ความเข้มข้นของ สารละลายต่ำ ผ่านเยื่อเลือกผ่าน ไป ยังบริเวณที่ มีความเข้มข้น ของสารละลายสูง ตัวอย่าง การนำหลักการ ออสโมซิสมาใช้นะคะ เช่น การเก็บรัก ษาพืชผักไม่ ให้เห*่ยวในการ น้ำ การ ถนอมอาหาร ในน้ำเกลือหรือน้ำ ตาลที่มี ความเข้มข้นสูง  การ แพร่แบบฟาซิลิเทต นะคะคุณครูก็มี อนิเมชั่น ให้เรียนศึกษา เช่นเดียวกันค่ะ          จาก แผนภาพพบว่า กลูโคส ไม่สามารถ ผ่านชั้นลิพิดได้ จึงต้องลำเลียงผ่านโปรตีนลำเลียง จาก บริเวณที่มี ความเข้มข้นของ สารสูง ไป ยังบริเวณ ที่มีความเข้ม ข้นของสารต่ำ ตัวอย่าง การแพร่แบบ ฟาซิลิเทตนะคะ เช่น การ ลำเลียงกลูโคส เข้าสู่เซลล์เม็ดเลือดแดง ค่าต่อมา นะคะ Active  Transport นัก เรียนชม แอนิเมชันนี้เลยนะคะ       Animation Active  Transport จะพบว่า ไฮโดรเจน ไอออนสามารถ ลำเลียงผ่านโปรตีนลำเลียง จาก บริเวณความ เข้มข้นของสารต่ำ ไป ยังบริเวณ ความเข้มข้น ของสารสูง โดย ใช้พลัง งานจาก ATP สำหรับ ตัวอย่างการลำเลียง สารแบบแอคทีฟทรานสปอร์ตนะคะ เช่น การหลัง หลั่งไฮโดรเจนไอออน เซลล์บุ ผิวของ กระเพาะอาหาร เข้า สู่กระเพาะอาหาร ค่าจาก ที่นัก เรียนได้เรียน ผ่านมาแล้ว นะคะจะพบว่า การแพร่แบบ ฟาซิลิเทตและ แอกทีฟทรานสปอร์ตนั้น เกี่ยว ข้องกับโปรตีนลำเลียง คุณครู ก็มีคำถาม ที่ชวน นักเรียนคิด นะคะว่า แล้ว โปรตีน ลำเลียงในเยื่อหุ้มเซลล์ มีความ จำเพาะกับ ชนิดของสารที่ลำเลียง และมี ประโยชน์ต่อเซลล์อย่างไร คุณครู มีเวลาให้นักเรียนคิด  ช่วย ครูตอบคำ ถามนี้นะคะ ประมาณ 10 วินาที            ค่ะ นักเรียน ตอบกันได้ไหมคะ คำตอบ ก็คือว่า ทำ ให้เซลล์สามารถ ควบคุมชนิด และปริมาณสาร ที่เข้าออก ได้อย่างเป็นระบบ นั่นเองค่ะ สุด ท้ายนะคะ การ ลำเลียงสารโดยการ สร้างเวสิเคิล เนื่อง จากว่าสารที่มี ขนาดใหญ่ จะไม่สามารถ ลำเลียงเข้าหรือ ออกจากเซลล์ได้ ดังนั้น จึงต้อง สร้างถุงหรือ  vesicle  จากเยื่อหุ้มเซลล์ ล้อมรอบ สารที่ต้องการลำเลียง ซึ่งการลำเลียง สารโดยการสร้าง เวสิเคิลนั้น แบ่งออกเป็น เอกโซไซโทซิส และ  endocytosis สำหรับ เอกโซไซโทซิส นะคะก็เป็นการ ลำเลียงสาร โดย การสร้างเวสิเคิล จากภาพนะคะ เป็น pentacle  ที่มีเอนไซม์ อยู่ภาย ในเพื่อน มาสู่ผิวเซลล์ แล้ว ก็ที่เยื่อหุ้ม  vesicle  นะคะก็จะเชื่อ มรวมกับเยื่อหุ้มเซลล์ ทำ ให้เกิดการหลั่งเอนไซม์ จากเซลล์บุ ผิวของกระเพาะอาหาร  เข้าสู่กระเพาะอาหารนะคะ ทักมานะคะ   เป็น การลำเลียงสาร โดยการสร้างเวสิเคิล แบบเอนโดไซโทซิส ซึ่ง แบ่งออกเป็น 1 ฟาโกไซโทซิส 2 กิโล 4  3  การนำสาร เข้าสู่เซลล์โดย อาศัยตัวรับ  ซึ่ง เดี๋ยวเรามาดู ก่อนนะคะว่า ละแบบเป็นยังไง ข้าวกข ฟาโกไซโทซิสนะคะ เป็น การลำเลียงสาร ขนาดใหญ่ที่ ไม่ละลายน้ำ โดย ส่วนของเยื่อหุ้มเซลล์ ยื่น ไปอบรมกันไว้ สร้าง เป็นถุงล้อม รอบก่อนนำ เข้าสู่เซลล์ ตัวอย่างเช่นนะคะ การ นำสิ่งแปลกปลอม เข้าสู่เซลล์เม็ดเลือดขาว กลุ่มฟาโกไซต์ เพื่อทำลายนะคะ ภาพขอค่ะ พิโนไซโทซิส การเรียงสารในรูป ของเหลวโดยการ สร้างเวสิเคิล ส่วน ของเยื่อหุ้ม เซลล์จะคลอด เว้าเกิดเป็น  vesicle ล้อมรอบ ตัวอย่างเช่น การ นำของเหลวนอก เซลล์กลับเข้าสู่เซลล์ และภาพสุด ท้ายนะคะภาพพอ เป็น การนำสาร เข้าสู่เซลล์โดย อาศัยตัวรับ จะจับกับ ตัวรับจำเพาะ บนผิวนอก ของเยื่อหุ้มเซลล์ เกิด เป็นเวสิเคิลนำเข้าสู่เซลล์ ตัวอย่างเช่น การนำฮอร์โมนบาง ชนิดเข้าสู่เซลล์ อัน นี้นักเรียน ก็จะเห็นความ แตกต่างนะคะ ขอ งการลำเลียง สารโดยการสร้างเวสิเคิล แบบ เอนโดไซโทซิสแบบต่างๆ จาก ที่นักเรียนได้ เรียนกลไกการ ลำเลียงสารเข้า และออกจากเซลล์ แล้วครูก็ อยากให้นักเรียนลองต่อ ตอบคำถาม นี้ดูนะคะ  การ แพร่แบบ ธรรมดาการ แพร่แบบฟาซิลิเทต Active แอกทีฟทรานสปอร์ตที่ เกิดขึ้นในเซลล์ มีความ เหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร คุณ ครูจะมีเวลา ให้เรียนคิด ประมาณ  10 วินาทีนะคะ            ค่ะ นักเรียน ตอบกันได้ ไหมคะลองมา ตรวจคำตอบดูนะ คะว่าจะเหมือน ที่คุณครู ตอบไว้ เปล่า นะคะคำตอบก็คือว่า ใน ประเด็นเรื่อง กลไกการ ลำเลียงก็จะพบว่า  การ แพร่แบบฟาซิลิเทต และแบบแอกทีฟทรานสปอร์ตนะคะ มีกลไก การเรียนโดย ใช้โปรตีนลำเลียง ส่วนทิศทาง การลำเลียง นะคะก็จะ พบว่าการแพร่แบบ ธรรมดาแล้วก็ และการแพร่แบบฟาซิลิเทตนั้น มีทิศ ทางการลำเลียงจาก บริเวณที่มี ความเข้มข้นของสารสูง ไปยังบริเวณ ที่มีความเข้ม ข้นของสารต่ำ ส่วนพลังงานจาก  ATP นะ คะก็จะพบว่า แอกทีฟทรานสปอร์ตเท่านั้น นะคะที่ต้อง ใช้พลังงาน จาก ATP เป็น ไงคะถูก กันกี่ข้อคะนักเรียน  จาก ตอนที่ 1 นัก เรียนยัง จำได้ไหม คะว่ากู ได้ตั้งคำถามชวนคิด  ให้ นักเรียนไว้นะคะ  ว่าเพราะ เหตุใดสาร ดังกล่าว จึงคง อยู่ในหลอดเลือด และ ไม่ลำเลียง เข้าสู่เซลล์ผนังหลอดเลือด กูคิด ว่าจากความ รู้ที่นักเรียนได้เรียนไปแล้ว จงตอบคำ ถามเหล่านี้ได้แล้วค่ะ เพราะเหตุ ใดสารนี้ จึงยัง คงอยู่ในหลอดเลือด คำ ตอบก็คือว่า เพราะว่าสารนี้ ไม่ละลาย ในลิพิด และ มีขนาดใหญ่ จึงไม่ สามารถลำเลียง ผ่านใช้ลิควิด ได้ นอกจากนี้ที่ เยื่อหุ้มเซลล์ของหลอดเลือด ไม่ มีโปรตีนจำเพาะ ที่ สามารถลำเลียง สารนี้ได้ สามีก็ เลยยังคงอยู่ ในหลอดเลือดนะคะ ภายหลังการ ฉีดแล้ว  ในส่วน สุดท้ายค่ะนักเรียน สำหรับหัวข้อ การ เตรียมสารเข้า และออกจากเซลล์ ในตอนที่ 2 นะคะ สามารถ ที่สรุป เนื้อหาได้ ทั้งหมด 3 ข้อนะคะ ตอนที่ 1 มีการลำเลียง สารเข้าและออก จากเซลล์โดยมี การควบคุมชนิด และปริ มาณสารที่ผ่านเข้าออก ข้อ 2 เยื่อหุ้ม เซลล์ทำหน้าที่ เป็นเยื่อเลือกผ่าน ในการลำเลียงสาร และ ข้อ 3 นะคะ สม บัติของสาร  สมบัติ ของโครงสร้าง เยื่อหุ้มเซลล์ มีความสัมพันธ์กับวิธีการ ลำเลียงสารนะคะ อันนี้ ก็คือสรุปเนื้อหา ที่นักเรียน ได้เรียนจากตอน นี้ไปนะคะ นอกจาก นี้นะคะ คุณครูยังมี วีดีทัศน์เรื่อง การลำเลียง สารโดยการสร้าง เวสิเคิลซึ่งนัก เรียนสามารถ ที่จะไปศึกษา วีดีทัศน์มีเพิ่ม ได้นะคะ ในเว็บ ไซต์ sitemap นะคะ โดย มี URL  ที่คุณครู ขึ้นไว้ บนหน้าจอนี้นะคะ  หรือว่า นักเรียนอาจจะ ไป ศึกษา ได้จ้ะ การ สแกนคิวอาร์โค้ดประจำ บทที่ 1 หนังสือเรียน วิทยาศาสตร์ชีวภาพ ก็ได้เช่นเดียวกันค่ะ ก่อน จบท้าย นี้นะคะคุณครูก็ อยาก จะเตือนนัก เรียนอีกครั้ง นึงนะคะว่า เมื่อ นักเรียนกลับ ไปสู่ชั้นเรียนแล้ว นักเรียน ควรได้ทด ลองกิจกรรมเรื่อง สม บัติการเป็นเยื่อ เลือกผ่านของเยื่อ หุ้มเซลล์ที่นักเรียน ได้ศึกษาไปแล้ว ในตอนที่  1 ด้วยนะคะ อย่าลืมนะคะ  เพราะว่า ถ้านักเรียนเพียงได้ยิน นัก เรียนก็จะลืม แต่ ถ้านักเรียนได้ ดูเหมือนกับ ที่นักเรียน กำลังดูโทรทัศน์ นี้อยู่ นะคะนักเรียนก็ อาจจะพอจำได้ แต่ถ้า นักเรียนได้ ลงมือทดลอง กิจกรรมด้วยแล้ว ปู่มั่นใจเลยค่ะว่า จะมี ความเข้าใจขึ้น แล้วก็จะ เป็นความรู้ ที่คง และยาวนาน ติดตาม หัวข้ออื่นๆ ในตอนต่อไปได้นะคะ สวัสดีค่ะ