(ดร.สุนัดดา) สวัสดีค่ะนักเรียน วันนี้เราจะมาเรียนกันในตอนปัจจัยบางประการที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช ตอน 1 โดยมีครูสุนัดดาเป็นผู้สอนค่ะ หัวข้อที่ 3.2 ปัจจัยบางประการ ที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืชโดยที่วันนี้เราจะมาเรียนกันเกี่ยวกับปัจจัยภายนอกค่ะ จุดประสงค์การเรียนรู้ ข้อ 1 ระบุและอธิบายเกี่ยวกับปัจจัยมีผลต่อการเจริญเติบโต และการดำรงชีวิตของพืช ข้อ 2 ออกแบบการทดลอง และทดลองเกี่ยวกับปัจจัยภายนอกที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช จากรูปที่เห็นนี้นะคะ นี่ก็คือสถานีเกษตรหลวงอ่างขางซึ่งได้มีการทดลองปลูกพืชเมืองหนาการศึกษาวิจัยเพื่อควบคุมปัจจัยต่าง ๆ ที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืชเมืองหนาว นำไปสู่ความสำเร็จ ในการขยายพันธุ์พืชหลายชนิด ที่ไม่เคยปลูกในประเทศไทยมาก่อน เช่น สตรอว์เบอร์รีและ Kiwi ความรู้เกี่ยวกับปัจจัยบางประการที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช สามารถนำมาใช้ในการศึกษาวิจัยนี้ได้ค่ะ จากรูปนักเรียนลองสังเกตกันสิคะ ว่าการปลูกพืชที่อยู่ทางด้านซ้ายมือและพืชที่อยู่ทางด้านขวามือ มีสิ่งใดที่เหมือนหรือแตกต่างกันบ้าง พืชแต่ละชนิด เจริญได้ดีในสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกัน บางชนิดเจริญได้ดีในที่กลางแจ้ง เช่น สตรอว์เบอร์รี ส่วนบางชนิดเจริญได้ดี ในที่ที่มีแสงรำไร เช่น ผักบางชนิดที่ปลูกในโรงเรือน ก็คือรูปทางด้านขวามือค่ะ ก็จะเห็นว่ามีโรงเรือนแล้วก็มีหลังคาที่มีพลาสติกคลุมอยู่นะคะ ซึ่งโรงเรือนนี้ นอกจากจะช่วยลดปริมาณแสงแล้ว ยังช่วยป้องกันศะตไม่ให้มากัดกินพืชได้ด้วยค่ะ การปลูกพืชแต่ละชนิดจึงจำเป็นต้องคำนึงถึงธรรมชาติของพืชด้วย เพื่อให้พืชเจริญเติบโตได้อย่างเหมาะสม นักเรียนคิดว่ามีปัจจัยใดบ้าง มีปัจจัยในบ้างที่ควรคำนึงถึง เพื่อให้พืชนั้นเจริญเติบโตได้ดี และพืชแต่ละชนิดต้องการปัจจัยต่าง ๆ เหล่านั้น เหมือนหรือแตกต่างกันหรือไม่ อย่างไร ในบทที่ 3 นี้นนะคะ ก็จะมีกิจกรรมที่ 3.3 ปัจจัยที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช นักเรียนสามารถทำกิจกรรมนี้ได้ในห้องเรียนค่ะ รูปที่เห็นนี้นะคะ นี่ก็คือหน่อไม้ฝรั่งค่ะ ทั้ง 2 กองนี้นะคะ เป็นชนิดเดียว แต่นักเรียนลองสังเกตสิคะว่ามีอะไรบ้างที่แตกต่างกัน ใช่แล้วค่ะ จะเห็นว่ากองทางด้ายซ้ายมือจะเป็นสีขาว ส่วนทางด้านขวามือก็จะเป็นหน่อไม้ฝรั่งสีเขียวสีเขียวแบบที่เราเห็นกันทั่ว ๆ ไปนะคะ นักเรียนคิดว่าปัจจัยใดที่ทำให้หน่อไม้ฝรั่งที่ 2 กองนี้มีความแตกต่างกัน นี่คือไร่ที่มีการปลูกหน่อไม้ฝรั่งนะคะ ถ้าเราเดินเข้าไปดูใกล้ ๆ ค่ะ จะเห็นว่าที่โคนต้นมีท่อสีดำปักอยู่ จากท่อสีดำ ๆ ที่เราเห็นนี้นะคะ ถ้าเราดึงท่อออกค่ะ จะเห็นว่าภายในท่อขะมีหน่อเล็ก ๆ ของหน่อไมอยู่ด้วยนะคะ สังเกตดูว่าจะเห็นเป็นสีขาวค่ะ ถ้าเราเอาท่อสีดำเสียบลงไปที่หน่อเหมือนเดิมแล้วปล่อยให้หน่อไม้ฝรั่งเติบโตนะคะ ก็จะเห็นว่าหน่อก็จะเจริญแล้วก็สูงขึ้นค่ะ ส่วนภายในก็ยังเป็นสีขาวอยู่นะคะ ในขณะที่เราสังเกตต้นที่อยู่ข้าง ๆ ค่ะ จะเห็นว่าหน่อไม้ฝรั่งเป็นสีเขียวค่ะ ส่วนหน่ออื่น ๆ ที่สีดำคลุมเอาไว้ ก็จะเห็นหน่อนั้นเป็นสีเขียวค่ะ ทีนี้นักเรียนก็น่าจะตอบได้แล้วนะคะ ว่าปัจจัยอะไรที่ทำให้หน่อไม้ฝรั่งที่ครูให้ดูเมื่อสักครู่นี้ค่ะ มีสีที่แตกต่างกัน ปัจจัยนั้นก็คือแสงนั่นเองค่ะ นักเรียนคิดว่านอกจากแสงแล้วยังมีปัจจัยใดอีกบ้างที่ส่งผลต่อการเจริญเติบโตของพืช เราเคยเรียนมาแล้วตอน ม. ต้อนนะคะ ก็จะมีปัจจัยอื่น ๆ อีกที่ส่งผลอย่างเช่น น้ำ อุณหภูมิ ธาตุอาหาร และถึงแม้ว่าจะเป็นพืชชนิดเดียวกัน แต่ถ้าอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ต่างกัน การเจริญเติบโตนั้น ก็จะแตกต่างกันด้วยค่ะ นอกจากปัจจัยภายนอกเหล่านี้แล้ว ที่ส่งผลต่อการเจริญเติบโตของพืช ยังมีปัจจัยภายในที่พืชสร้างขึ้น ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ควบคุมการเจริญเติบโตการเจริญเติบโตของพืชด้วยเช่นกัน โดยปัจจัยภสยในเราจะเรียนกันในคลิปถัดไปนะคะ ส่วนในคลิปนี้เราจะเรียนเกี่ยวกับปัจจัยภายนอกค่ะ 3.2.1 ปัจจัยภายนอก ปัจจัยภายนอก คือ พืช ปัจจัยที่พืชได้รับจากสภาพแวดล้อมนะคะ อย่างเช่น แสง แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ น้ำ อุณหภูมิ ธาตุอาหาร แก๊สออกซิเจน และศัตรปัจจัยภายนอกเหล่านี้ ล้วนมีอิทธิพลของพืช อาจส่งผลให้พืชเจริญเติมโตได้ดี หรืออาจยับยั้งการเจริญเติบโตของพืชก็ได้ค่ะ แสงเป็นปัจจัยสำคัญต่อการสังเคราะห์ด้วยแสง ซึ่งเป็นกระบวนการสร้างน้ำตาล ที่พืชจะสามารถนำไปใช้ในกระบวนการถัดไป มาพิจารณากราฟนี้ดูนะคะ ซึ่งเป็นผลการความเข้มแสงของการสังเคราะห์ด้วยแสง จากเส้นกราฟนะคะ จะเห็นว่าอัตราการสังเคราะห์ด้วยแสงจะเพิ่มมาขึ้น แต่อย่างไรก็ตามอัตราการสังเคราะห์ด้วยแสงจะเพิ่มขึ้นจนถึงจุดจุดหนึ่ง ประมาณนี้นะคะ แล้วหลังจากนั้นก็จะไม่เพิ่มขึ้น แม้ว่าความเข้มแสงจะเพิ่มขึ้นก็ตาม นั่นก็เพราะว่ายังมีปัจจัยอื่น ๆ อีกนะคะ อย่างเช่น ความเข้มข้นของคาร์บอนไดออกไซด์ ปริมาณเอนไซม์ ปริมาณสารตั้งต้นอื่น ที่ส่งผลต่ออัตราการสังเคราะห์ด้วยแสงเหล่านี้ค่ะ แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์เป็นแหล่งให้ธาตุคาร์บอนแก่พืชให้ไปสร้างน้ำตาล กระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสง ถ้าพิจารณาจากกราฟนี้นะคะ จะเห็นว่าหากความเข้มข้นของคาร์บอนไดออกไซค์เพิ่มขึ้น อัตราการสังเคราะห์ด้วยแสงจะเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตามอัตราการสังเคราะห์จะเพิ่มขึ้นจนถึงจุด ๆ หนึ่ง ประมาณนี้นะคะ ปัจจัยต่อไปนะคะ ก็คือน้ำค่ะ นักเรียนคงเคยปลูกต้นไม้ ถ้าเราลืมรดน้ำไปหลาย ๆ วัน เคยสังเกตไหมคะ ว่าต้นไม้ของเราจะเป็นอย่างไร ใบก็จะเหี่ยวแล้วก็ต้นไม้นั้นก็อาจจะตายไปในที่สุดนะคะ น้ำเป็นองค์ประกอบที่สำคัญ ซึ่งเกี่ยวข้องกับกระบวนการต่าง ๆ ของพืช ต่อการเจริญเติบโต เช่น การสังเคราะห์ด้วยแสง การหายใจระดับเซลล์ การงอกของเมล็ด และเป็นตัวกลางในการลำเลียงสารต่าง ๆ นอกจากนี้แล้ว น้ำยังเกี่ยวข้องกับการรักษาอุณหภูมิของพืชด้วยค่ะ ในการปลูกพืชบางชนิดนะคะ จะมีการใช้พลาสติกสีดำคลุมดิน เพื่อป้องกันไม่ให้น้ำในดินไปได้ง่าย รวมทั้งไม่ให้วัชพืชขึ้นมาได้ง่ายด้วยค่ะ พืชแต่ละชนิด จะมีช่วงอุณหภูมิที่เหมาะสมกับการเจริญเติบโตที่ต่างกัน อุณหภูมิที่สูงเกินไปหรือว่าต่้ำเกินไป อาจส่งผลต่อการเจริญเติบโตเช่น ข้าว ซึ่งเป็นพืชที่เจริญเติบโตได้ดีในภูมิอากาศเขตร้อน จะมีช่วงอุณหภูมิที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตสูงกว่าข้าวสาลี ซึ่งเป็นพืชที่เติบโตได้ดี ในภูมิอากาศเขตหนาว ธาตุอาหาร ธาตุอาหารที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของพืชมีหลายชนิด แบ่งตามปริมาณความต้องการของพืชได้เป็น 2 กลุ่ม คือ ธาตุอาหารของพืชที่พืชต้องการในปริมาณมาก หรือ Macrinurเช่น ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพรแทสเซียม และธาตุอื่น ๆ ต่อไปนี้ค่ะ ส่วนธาตุอาหารที่พืชต้องการในปริมาณน้อย หรือ Micronutrients อย่างเช่น เหล็ก ทองแดง สังกะสี และธาตุอื่น ๆ ดังนี้ ซึ่งถ้าหากพืชได้รับธาตุอาการเหล่านี้ใมนปริมาณที่ไม่เพียงพอ หรือได้รับในปริมาณที่มากเกินไป อาจจะส่งผลต่อการเจริญเติบโตของพืชได้ค่ะ จากรูปนี้นะคะ นี่คือต้นแตงกวาค่ะ ต้น ก. จนถึงต้น ง. นะคะ จะเป็นต้นแตงกวาที่การขาดธาตุอาหารต่าง ๆ ค่ะ ส่วนต้น จ. เป็นต้นแตงกวาที่ได้รับธาตุอาหารสมบูรณ์ค่ะ เดี๋ยวเรามาดูกันทีละต้นนะคะ ว่าแสดงลักษณะอาการอย่างไรบ้าง ต้น ก. ค่ะ จะขาดธาตุไนโตรเจนนะคะ ใบจะมีสีเหลืองทั้งใบแล้วก็ทุกใบโดยแสดงที่ใบล่างก่อน ต้นจะมีขนาดเล็กกว่าปกติค่ะ ต้น ข. จะขาดธาตุฟอสฟอรัส โดยจะแสดงอากรที่ใบเหลซึ่งจะแสดงการอาการที่ใบล่างก่อน ลำต้นแคระแกรน การเจริญเติบโตของรากลดลง ต้น ค. ขาดธาตุโพแทสเซียม ถ้าเราขยายดูนะค จะเห็นว่าขอบใบและปลายใบไหม้ เนื้อเยื้อใบตายเป็นจุด ๆ โดยอาการเหล่านี้นะคะ จะเกิดขึ้นที่ใบล่างก่อน ต้น ง. ขาดธาตุเหล็ก ถ้าขยายดูนะคะ จะเห็นใบที่เกิดใหม่จะมีสีเหลืองซีดค่ะ ส่วนต้น จ. นี้นะคะ เป็นต้นที่ได้รับธาตุอาหารครบ ก็จะเจริญเติบโตได้ตามปกติค่ะ ความรู้เพิ่มเติม ใส่ปุ๋ยเป็นการช่วยเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ของดิน ทำให้ผลผลิตของพืชเพิ่มสูงขึ้นได้ ปุ๋ยที่ใช้ทางการเกษตรมีทั้งปุ๋ยอินทรีย์และปุ๋ยเคมี ปุ๋ยอินทรีย์ เป็ฌนปุ๋ยที่ได้จากอินทรีย์ วัตถุต่าง ๆ เช่น ปุ๋ยคอกในรูปเป็นปุ๋ยคอกที่ได้จากมูลวัวค่ะ ปุ๋ยหมัก แล้วก็ปุ๋ยพืชสด ในต้นนี้เป็นต้นปอเทือง ซึ่งน้ำมาเป็นปุ๋ยพืชสด เพื่อใช้ในการบำรุงดินได้ ส่วนปุ๋ยเคมีเป็นปุ๋ยที่สังเคราะห์ขึ้น จะให้ธาตุอาหารที่จำเป็นกับพืชในปริมาณสุง ศัตนูพืช ศัตรูพืชชนิดต่าง ๆ สามารถทำความเสียหายต่อการเจริญเติบโตของพืชได้ อาจทำให้ผลผลิตลดลง หรืออาจรุนแรงจนทำให้พืชตายได้ ศัตรูพืชที่สำคัญมีหลายชนิด เช่น แมลงศัตรูพืช ในรูปนี้นะคะ ก็คือเพลี้ยแป้ง ส่วนรูปนี้คือเพลี้ยอ่อนที่อยู่บนใบรักเีซึ่งก็คือต้นหญ้าที่เกิดมในแปลงหน่อไม้ฝรั่ง ส่วนรูปสุดท้ายเป็นจุลินทรีย์ก่อโรคในพืช พืช ก็คือราสนิมบนใบลั่นทมหรือใบลีลาวดีค่ะ เคยรับประทานผักที่ปลูกด้วยวิธีไฮโดรพอนิกส์ จากรูปที่เห็นนี้นะคะ เป็นการปลูกพืชด้วยวิธีไฮโดรพอนิกส์ ซึ่งเป็นการปลูกพืชในสารละลายโดยไม่ใช้ดิน นักเรียนคิดว่าต้องมีการคววบคุมปัจจัยภายนอกในปัจจัยภายนอกใดบ้าง เพื่อให้พืชเจริญเติบโตได้เหมาะสม ครูจะให้เวลานักเรียนคิด 10 วินาทีค่ะ ในการปลูกพืชด้วยวิธีไฮโดรพอนิกส์นี้ จะต้องควบคุมต่าง ๆ ให้เหมาะสม เช่นเดียวกับการปลูกพืชโดยใช้ดินค่ะ เช่น ควบคุมปริมาณแสง อุณหภูมิ น้ำ และธาตุอาหารให้เหมาะสมต่อชนิดของพืชที่ปลูก ซึ่งการปลูกพืชโดยวิธีนี้ ธาตุอาหารจะอยู่ในรูปของสารละลาย ซึ่งจะต้องมีการควบคุมค่าของสารละลาย pH ที่เหมาะสม ที่พืชจะสามารถนำไปใช้ได้ และต้องควบคุมการไหลเวียนของออกซิเจนให้กับรากของพืชด้วย นอกจากนี้ต้องมีการควบคุมและป้องกันศัตรูพืช ที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายต่อผลผลิตของพืชได้ เป็นอย่างไรบ้างคะ หลังจากเรียนจบแล้ว นักเรียนน่าจะเข้าใจเกี่ยวกับปัจจัยภายนอกได้มากขึ้น มาถึงช่วงสุดท้ายของคลิปนี้แล้วค่ะ นั่นก็คือสรุปเนื้อหาภายในบทเรียน การเจริญเติบโตของพืชถูกควบคุมด้วยปัจจัยภายนอก ปัจจัยภายนอกที่มีผลต่อการเจริญเติบโต เช่น แสง คาร์บอนไดออกไซด์ น้ำ อุณหภูมิ ธาตุอาหาร ออกซิเจน และศัตรูพืช ปัจจัยภายนอกดังกล่าว เป็นปัจจัยสำคัญ ซึ่งเกษตรกรที่จะเพาะปลูกพืชแต่ละชนิดต้องคำนึง และมีการควบคุมอย่างเหมาะสมเพื่อให้พืชมีการเจริญเติบโตได้อย่างสมบูรณ์ ส่วนปัจจัยภายในที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช เราจะได้เรียนกันในคลิปถัดไปนะคะ สำหรับวันนี้ขอจบการสอนแต่เพียงเท่านี้ไว้ก่อน สวัสดีค่ะ [เสียงดนตรี]